De zin: ‘Pas in de diepte leert men zijn hoogte kennen’ trekt me het verhaal binnen over het verblijf van Godfried Bomans in 1971 op Rottumerplaat. Een week lang op een onbewoond eiland met niets anders dan zee, krijsende meeuwen, klapperend tentzeil en heel veel wind. Een verhaal van Mohammed Benzakour, die er van overtuigd is dat het komt door de duur, een week van zeven dagen, dat Godfried niet bij zichzelf kon komen. Hij was letterlijk ziek van alles, zag de schoonheid niet meer, bleef ‘als een bange hamster’ in zijn tent. Daarna zou Jan wolkers een week op hetzelfde eiland zitten en die had het feest van zijn leven. Helemaal in zijn element struinde hij zeven dagen rond, verzamelde botten, spalkte een poot en genoot.

Mohammed vergelijkt de ene week van Godfried met zijn verblijf in Marokko, dat zich altijd kenmerkt door een week gewenning aan dat wrede zon-zand-en disteloord, eer hij weer los kan als een lammergier. Het oeuvre van Bomans en Wolkers ken ik, maar Mohammed Benzour ken ik slechts van naam. Zijn taal in dit artikel voor het literatuurmuseum is zo mogelijk nog overtuigender dan Godfried die ternauwernood de week overleeft. Op zoek naar zijn boeken kom ik bij een onderbelichte kant van een schrijnend probleem. Zijn moeder, analfabeet en de Nederlandse taal niet machtig, krijgt een herseninfarct. Zonder haar zoon is ze verloren in het woud van de medische wereld.

Ik denk terug aan mijn periode in het ziekenhuis als gastvrouw, waar een mijnheer opgenomen werd, die niet kon praten, of geen Nederlands kende. Er kwam in ieder geval geen woord uit. Wel had hij de liefste glimlach van de wereld en die verwonderde blik in zijn ogen, als je hem wat duidelijk wilde maken. Ik probeerde het met kleine tekeningen op een briefje, maar ook daar kreeg ik alleen die zwijgende glimlach op. Omdat hij wel nog eens rommelen wilde, werd hij in de ochtend met ontbijt en al, in zijn rolstoel en met slab om, voor zijn kamertje gezet, waarin hij bij tijd en wijle van vermoeidheid wegdutte. Het ging me aan mijn hart en ik probeerde zoveel mogelijk even contact te maken. Dat is dan een aai over een hand of arm, een slokje water. Terwijl de witte jassen en schorten in vliegende vaart voorbij liepen, bezag hij de wereld eenzaam en met gelede ogen. Dus geen twijfel mogelijk. Dit boek Yemma wil ik lezen. Een leuke bijkomstigheid is dat het de E.du.Perronprijs heeft gewonnen. Zwarte schuur van Oek de Jong voor de leesclub staat ook al op de nominatie. De boekrecensies zijn verstuurd, dus er is weer lucht en licht.

Gisteren ineens een dag zonder land. Dat kon maar een ding betekenen. Patat. Zelf gebakken, want dat is een traktatie op zich. Door een klein beetje zout uit de Himalaya en de Engelse vegan mayonaise kreeg het een internationaal tintje. Dat is opzich ook een leuk idee. Alle recepten tot nu toe, had ik overal vandaan gegrabbeld. Nu kan ik mijn eigen receptuur bedenken aan de hand van al die vreemde ingrediënten die ik heb leren kennen. Van het een komt het ander. Eerst nog even de eilanden langs. Als het goed is trap ik 1 juni af met Texelse uiensoep met kaaskletskop. Eerst eens kijken waar ik alles zou kunnen bemachtigen. Misschien moet ik wel streekmarkten af. Zo kom je nog eens ergens.

Vandaag is de second opinion voor de ogen. Ben heel benieuwd wat daar nu uitkomt. Hopen op een goed gesternte en een genuanceerder oordeel. Onderbouwd is altijd beter.

Wat een wonderlijk begin van de dag. Geen wereldkaart, geen zwevend vingertje, maar een luie nikserige start. De tachtig dagen zitten erop. De laatste dag moest speciaal zijn, dus vroeg ik de kinderen waar ze aan dachten bij mijn kookkunsten van vroeger. Unaniem werd de Soto genoemd. Dat heb ik veel voor ze gemaakt, omdat ik het zelf zo overheerlijk vond. Voluit heet het Soto Ajam, maar dit moest een vegetarische variant worden in navolging van de 79 dagen ervoor. Om de boemboe goed in te laten trekken bij het maken van de bouillon had ik toch een aanvulling nodig. Dus ging ik overstag voor de vegan kipstukjes. Eigenlijk vind ik dat je vlees niet hoeft te vervangen door een imitatie omdat je met granen, noten en bonen een heel eind komt, maar in dit geval was iets anders niet mogelijk als ik de authentieke smaak wilde behouden. Ik was verbaasd over het resultaat. Het werd een heerlijke Soto Ajam plant-based. Ze wordt vanaf nu ingelijfd bij de succesmaaltijden.

Ondanks de tachtig dagen ben ik nog niet overal geweest en wachten Ierland en Zweden op een herhaling, want die heb ik schromelijk tekort gedaan. Van nichtlief uit Ierland kreeg ik het recept van een heerlijke bonenstoof, die absoluut binnenkort op het bord komt. Zweden moet ik nog nader uitpluizen. Verder komen Bonaire en St Maarten nog aan bod. Een eilandentoer zou ook leuk zijn. Authentieke recepten van Ameland, Terschelling, Vlieland, Texel Schiermonnikoog of bijvoorbeeld de streekgerechten wordt opgenomen in het vak met ideeen. Soms was het lastig om vegetarische gerechten te vinden. Als ieder land haar keukens uit zou breiden met minstens tien recepten schieten we al aardig op. Maar eerst volgt een rondje dwars door de koelkast om alle groenten op te maken. Er ligt nog voor een weeshuis aan tomaat, paprika, kool en noem maar op.

Schoondochterlief was jarig, maar vierde het niet. Toch even aangegaan met een muziekkaart waar de kleine pork dankbaar gebruik van maakte door vier melodietjes door elkaar te laten spelen. Heerlijk thee slempen en bijkletsen. Tijd zat, want tuinweer is het niet.

Op FB komt het bericht langs dat Erich Carle is overleden. Wat spijtig. Hij was nog zo vief en kwiek. Fantastische prentenboeken heeft hij de kinderen gegeven. Ze zijn allemaal gek geweest op Rupsje Nooit Genoeg. Ook in de groep was het een evergreen die elk jaar aan bod kwam. Het kleine groene rupsje eet zich een weg door zijn eigen luilekkerland en ontpopt zich als een prachtige vlinder vol kleur en belofte. In het kinderboekenmuseum is een circuit voor de kleintjes gemaakt, waarbij ze elke bladzijde aan den lijve kunnen ondervinden. Het ziet er fantastisch uit. Onverwoestbaar en net zo mooi als het boekje is. Het hele museum kent een grote aantrekkingskracht. Alle kleinkinderen, op de kleintjes na, heb ik meegenomen. Toen we er waren met de kleine filosoof kon die van de brandweerwagen van het ‘Brandweermannetje’ maar geen genoeg krijgen. We hebben hem er echt vandaan moeten lokken met allerlei verleidingen. Kikker en Beer komen ook ruim aan bod. Het wordt tijd dat we er straks weer naar toe mogen. De jongste lichting heeft ten enenmale een museum of theater met oma gemist. 5 Juni is ons beloofd. Wel jammer dat we dat zo laat weten, want anders had het tuinenfestijn ook makkelijk door kunnen gaan.

Net als deze belofte belooft men ook mooier weer voor de komende maand. Maandag wordt het een hartverwarmende 22 graden. Dat betekent voor mij, nog even doorschrijven aan de recensies en daarna alleen nog maar buiten toeven. Bij warmte gedijt een mens wel.

‘In 80 Dagen de wereld rond’ De tachtigste dag en het einde van deze reis. Soto Ajam Plant-based met een zelfportret, nou ja, iets wat er jaren jonger uitziet. Haha. ‘Dat komt door de vitaminen die je in 80 dagen naar binnen hebt gewerkt’, schreef een lieve vriendin.

Ingredienten: Vegetarische kipstuckjes, 1 bak2 tenen knoflook, fijngesneden1 ui, fijngesneden, 1 liter groentenbouillon.

(1 cm gember, fijngesneden1 eetlepel kurkuma,1 stengel citroengras, een klein beetje ingesneden (dan komt de smaak vrij)4 (Indonesische) laurierblaadjes, 3 limoenblaadjes of een scheutje limoensap, zout, peper, ketjap manis) of de snelle versie Boemboe Soto.

Voor de garnering: Ei in plakjes, aardappelen in plakjes, tauge(wellen) Saoto mix, Emping, selderie fijngesneden en sambal( de vegetarische variant)

Gewekt worden met zonlicht, geen waterig geval maar een stralend middelpunt dat bomen ‘aan’ zet in een zacht geelgroen en zich de droom in wringt. Oogverblindend wakker worden dus. Gisteren ging alles van een leien dakje. Alle boeken zijn uit, nu de recensies nog.

Onderweg naar het beeld liep ik door een stukje dorp waar ik nog nooit gelopen had en ik heb hier nog wel als wijkverpleegkundige gewerkt, moest zelfs op een adres midden op het Raadhuisplein zijn, waar de vrouw staat te peinzen. Het huis van het adres staat er nog, Onherkenbaar verbouwd en ook de omgeving is totaal verandert. Er naar toe kwam ik over een smal bruggetje en moest door een poort, die me beide nooit eerder opgevallen waren. De dorpse rust, die wel heel herkenbaar was in dit gedeelte van de stad, was nog hetzelfde gebleven, ondanks de wandelaars met hun kinderen, die op de ijsboe op de hoek afkwamen. Al genietend van de lekkernij luisterden ze mee naar de audio.

De koe lag achteloos half op de parkeerplaats en half op de stoep in Galecop. Ze zag er een beetje morsig uit, een uit ruw steen opgetrokken roodbonte met doffe oogopslag. Er staken twee ijzers uit onder haar linkeroor. Dat mzorgde voor een haveloze indruk. Koe verlangde naar de sappige grazige weilanden van weleer, dat was me wel duidelijk. Het laatste beeld was moeilijk met de auto te bereiken. Die vang ik hopelijk vandaag met de fiets.

Hoog boven in de lucht zijn de gierzwaluwen weer aan het scheren. Het is vriendinlief-tijd. We staan, de armen ineen gestrengeld, voor het achterraam van dat grote herenhuis in de stad en kijken de postzegel stadstuin in. Zij houdt haar pruikenhoofd wat scheef om beter te kunnen horen. Dan glundert ze: ‘Zo genieten, moet je dat gieren horen’. Mijn halfdove oren horen niets, maar natuurlijk beaam ik het. Het zou de laatste keer zijn, dat ze er volop van genieten kon en dat wisten we allebei. Samen genieten is dubbel genieten ten voeten uit. Nu vliegt ze met ze mee en komt me iedere meimaand begroeten. Mei hoort voorgoed bij haar, al elf jaar lang.

Ik ben onder de indruk van de uitleg van Ted van Lieshout over wat kunst is. Aan de hand van een meisje dat bij de schrijver binnenloopt met die vraag neemt hij ons mee op een lange reis naar de oorsprong, niet door haar achterover te laten leunen en het haar voor te schotelen, maar door het haar proefondervindelijk te laten ondergaan. Ze moet aan het werk en hoe. Kunst als basis, de voeding van het bestaan. Hij doet het aan de hand van voorbeelden, verpakt in talloze kunstwerken. Het begint met licht en het eindigt met. Nee ik verklap het niet. Ga het maar lezen tot je er vol mee zit. Laat het maar stromen, die bron van inspiratie,

In 80 dagen de wereld rond brengt me helemaal naar Zuid Afrika. Op papier: Gerard Sekoto en in de kom Chakalata een vegetarische schotel met witte bonen in tomatensaus.

Te vroeg wakker met al die verhalen in het hoofd. Dan maar het nuttige met het aangename verenigen en vooruit lezen. Het boek van gisteren is uit. Zeb. is het volgende. De punt hoort erbij. Een groep van juf Cato door de ogen van iedere leerling afzonderlijk. Dat er een van hen een zebra(Zeb.) is, maakt niet uit. Veel absurdisme borrelt naar boven, maar…is het wel zo vreemd. Dat blijft de onderliggende vraag. Ik vond de illustraties van Joren Joshua naadloos bij het boek passen. Kunst en filosofie in een band, mooier kan haast niet. In de wereld van kinderen kan alles, de auteur Gideon Samson snapt dat. Zelfs de wetmatigheden gaan op de schop. Mooi om uit te gaan van vragen. Ook hier is niets wat het lijkt, maar als je een nieuwe stelling poneert, dan wordt het dat, zolang iedereen zich erachter schaart.

Als toetje na het boek een film van de NPO, omdat ik dacht dat het mijn herinneringen aan de school zou oproepen, maar het was een intrigerende film over een juf uit de onderbouw, die van poezie hield en een begaafd jongetje in haar groep kreeg, die kon dichten Ze wilde hem beschermen tegen de lege, digitale wereld, waar geen plaats meer was voor de Kunst. Die zou er voor zorgen, dat de jongen binnen de kortste keren zijn gave om te dichten zou verliezen. Op het eind schemert de drijfveer voor haar angst door. Ze heeft het zelf ook zo ervaren. In haar gedrevenheid schiet ze door en als zelfs het kind dat in de gaten heeft, is ze hem letterlijk en figuurlijk kwijt.

Het was in alle opzichten een vervreemdende film en misschien wel niet zo’n goed idee op de vroege ochtend. Het bleek een remake te zijn van de Israëlische film Haganenet uit 2014. Het zette wel weer aan het denken. Ooit had ik een meisje dat dol enthousiast elke ochtend bij de inloop ging knutselen en daarbij de hele knutselhoek op z’n kop zette, terwijl haar begeleider, bij alles wat ze aanpakte, waarschuwde. ‘Kijk uit, nee niet die lijm, netjes op de lijntjes, niet op elkaar, ga je handen wassen, denk om je jurk, geen vlekken op je schoenen maken’. Binnen drie maanden na binnenkomst had de knutselhoek bij de inloop de aantrekkingskracht verloren. Nog een paar maanden verder vond het meisje zelf ook veel ‘vies’. Kinderen hebben de ruimte hard nodig. Ieder kind heeft het recht om eigen fouten te maken, zodat ze ervan kunnen leren, een proces kunnen veranderen en verbeteren.,

Gisteren waarschuwde een wetenschapper voor de algoritmes en de onvrijheid daarvan, ook al lijkt het een bevrijding van overtollige informatie. Je eigen vrijwillige keuzes keurig gerangschikt bij elkaar zorgt ervoor dat het een gladde werkelijkheid wordt. Dan kom je geen boek of geen apparaat meer tegen, wat je uit je comfortzone kan halen. Het haalt het experiment eruit. Het is niet veilig, het is verstikkend. Ooit was ik op een school, waarbij ieder legoblokje gesorteerd was in de bakken op de juiste grootte. Geen rommelbak waar je van alles in tegen kon komen. Je kon er heel goed mee bouwen natuurlijk, het was makkelijk, je hoefde niet meer te zoeken. Toch leidde het ook niet meer naar zijwegen die je in kon slaan, als je ineens een andere vorm vond. Zo’n maakbare wereld is voor mij een onvrije wereld.

Ik hou van de grilligheid van de paden, de zijwegen, de intervallen, de onvoorzienigheden. Dat zorgt er juist voor dat er spanning is, dat de verwondering wordt gewekt, de fantasie gekieteld. Zoals de juf in de film het jongetje de kracht had moeten laten zien van de eigenheid binnen zijn eigen wereld. Niet door hem mee te slepen haar wereld in, maar door hem te sterken in zijn eigen ideeën.

Het is tweede pinksterdag en het weer belooft weinig goeds. Nog twee prentenboeken en een Kunstboek van Ted van Lieshout te gaan. Eerst even de benen strekken. Ik vrees dat het een ritje naar Amelisweerd wordt op de Hometrainer. Vooruit met de geit. De knop van de verbeelding op tien en gaan.

‘In 80 dagen de wereld rond’

Op naar Curacao. Op het papier kwam een interpretatie van Streetart en op het bord een hemels gerecht: Quesadilla’s.

Bereidingswijze

8 tortilla wraps
2 paprika’s naar keuze
2 uien
Groot zakje geraspte Oude kaas
500 gram gehakt
Grote zak IJsbergsla
1 zakje burrito/wrap/fajita kruiden
Cayennepeper
Groot bakje crème fraîche
Olijfolie/boterSnij de ui en paprika in kleine blokjes.
Bak het gehakt aan totdat het meeste vet uit het gehakt komt.
Giet het overtollige vet uit de pan.
Strooi de kruiden uit het zakje over het gehakt en meng deze goed door.
Voeg de ui en de paprika toe aan het gehakt, en bak deze 5-10 minuten mee.
Voeg tijdens het bakken wat cayennepeper toe naar eigen smaak.

Pak een koekenpan waar een wrap in zijn geheel in past, en breng deze op middelhoge temperatuur.
Doe wat boter/olie in de pan en leg de wrap er op.
Voeg dan, in redelijk vlot tempo, een kwart van de mix uit de wokpan toe.
Doe daar bovenop een hand ijsbergsla, en daar bovenop een hand geraspte kaas.
Leg ten slotte een tweede wrap hier bovenop, en druk deze voorzichtig aan.
Kijk met een spatel regelmatig hoe ver de wrap gebakken is, als deze bruin is is het tijd om de wrap om te draaien.
Leg een bord bovenop je quesadilla en druk hem aan. Haal de pan van het vuur en draai vervolgens de pan om, zodat de quesadilla op het bord komt te liggen.
Zet de pan terug op het vuur, en schuif de quesadilla in de pan zodat de koude wrap nu onderop ligt.
Kijk met een spatel regelmatig hoe ver de wrap gebakken is, als deze bruin is is het tijd om

Vanmorgen tikte de regen onophoudelijk tegen het zijraam. Was het geluid de oorzaak van mijn behaaglijke gevoel in dat schone bed tussen de berg kussens en onder het dekbed. Ik voelde me echt, die vergelijking maakte ik daadwerkelijk, de prinses op de erwt, maar dan zonder erwt. Er was veel zon beloofd voor vandaag en ik was voornemens naar de tuin te gaan, al moeten daar wel de laarzen voor aan op dat bemodderde onverharde pad. Een kleine bijkomstigheid. De laarzen staan op de tuin in het inpandige schuurtje. Dat gaat ‘m dus niet worden. Maar met kou en regen nog minder.

Eerst maar eens het haar in de henna zetten. Een klusje van lik-mijn-vestje, maar altijd goed voor een net iets te lange aarzeling, waardoor het zilvergrijs alweer tussen de manen doorpiept. Haren nat maken, handschoenen aan, Auburn en zwart door elkaar mengen en aanlengen met appelazijn, alles inmasseren en om het gelaat niet knalworteltjes oranje te laten kleuren, het daar snel weer afpoetsen, de oorschelpen niet vergeten. Plastic zak erom, de handdoek draperen en klaar. Voor twee uur in ‘de week’ en dan uitspoelen.

Eindelijk heb ik de druk van de deadline opzij geschoven en ben begonnen aan het eerste kinderboek. De brieven van Mia door Astrid Sy. Een Syrisch meisje ontmoet zichzelf en het verleden in de brieven van een Joods meisje. Er was maar een hoofdstuk nodig om me het boek in te trekken en nu kan ik het niet meer wegleggen. Wat een prachtige manier om de algemene problemen neer te zetten. Levens die paralel lopen met een herkenbare dreiging en angst, namelijk met ieder een eigen oorlog, worden naast elkaar gelegd. Het bevestigt nogmaals dat de verschillen niet groot zijn, in dit geval, helaas en dat we eraan kunnen werken elkaars problemen te erkennen. We zijn allemaal mensen met gevoel en een beleving en alles wat we ervaren, kan vaker, eigenlijk als een film, in meer of mindere mate over elkaar heen geschoven worden. Als je elkaar maar wilt ontmoeten in respect en met aandacht. Ieder leven heeft het recht om op waarde geschat te worden en daar open voor staan is het hoogste goed.

Het boek, en ik ben pas op de helft, maakt veel los. Het is het ontwaken van het bewustzijn bij zowel dit meisje als bij de oude man. Intrigerend om mee te maken door te ontdekken welke nieuwe mogelijkheden dat oproept. Het durven loslaten van je eigen angsten, je eigen wrok, je eigen oordeel, gevormd door wat je ooit geleerd hebt en hebt meegemaakt, zorgt ervoor dat je in staat kunt zijn een nieuw beeld te vormen aan de hand van de huidige gebeurtenissen. Dat proces getuigt van moed en ontvankelijkheid.

Als de oude man kwaad wordt omdat Laila in zijn spullen heeft zitten snuffelen, begrijpt ze ineens dat hij het recht heeft om boos te zijn, omdat ‘ze zijn herinnenringen is binnengedrongen zonder hem om toestemming te vragen’. Wat een waarheid is dat. Ik was vroeger woedend op mijn vader, toen hij na een onhandige puberactie van mijn kant, mijn dagboeken had opengeknipt en ze had gelezen. De dagboeken van de kinderen heb ik altijd met diep respect behandeld. Je gedachten zijn van jou en niemand anders, tenzij je ze openbaar stelt.

Iets verderop als de oude man en Laila zover zijn dat ze met elkaar in dialoog kunnen en de berusting aan de orde komt zegt hij: ‘We kunnen het verleden niet veranderen, alleen de toekomst’. Dat bood hen perspectief om actief op zoek te gaan naar de sporen van het verleden en dat zorgde voor een hele nieuwe kijk op de zaak. Hoe spannend kan een boek zijn, ook al is het of juist omdat het een kinderboek is. Het is bijna uit. Tussen het schrijven door heb ik verder gelezen. Nu vertoeft het hoofd in andere sferen en ben ik een engeltje op de schouder van de oude man, dat niet kan wachten op de verder ontknoping.

De schrijfster Astrid Sy is historica en schrijfster en presenteert tegenwoordig Andere Tijden, een geschiedkundig programma van de VPRO.. Het is van haar kant een fantastische manier om op deze wijze een brug te slaan tussen het heden en de verschrikkingen van de tweede wereldoorlog. Niet alleen wordt Laila zich bewust van de overeenkomsten van de gebeurtenissen toen en nu, maar ze ontdekt tevens dat er altijd een weg vooruit is, ook al ben je nog zo jong of oud. Het laat zich niet dwingen, de weg dient zich aan in ieders eigen tijd en eigen uur.

In 80 dagen de wereld rond laat me in Cuba landen. Op papier komt een vrije interpretatie van Pedro Pablo Oliva en in de kom een Congris (een vegetarische zwarte bonenschotel)

– 200 gram rijst
– 2 dl water
– 1 ui
– 1 teentje knoflook
– olie
– 1 groene paprika
– 1 blik tomatenpulp (of blokjes)
– 1 blikje zwarte bonen
Peper en zout

Fruit de gesnipperde ui en de gehakte knoflook ca. 2 minuten in de olie. Voeg de fijngesneden paprika, de tomatenpulp (blokjes) en de zwarte bonen met vocht toe.
– Breng het op smaak met peper en zout en roer de rijst en het water erdoor. Kook de rijst afgedekt in ca. 20 minuten heel zachtjes gaar. Roer het geheel regelmatig goed om.

‘Muziek is de maat van de tijd’ schrijft Stef Bos, de nieuwe columnist van Zin. Dat leerde hij al op de Toneelschool. Het leven gaat voorbij en door de jaren heen is hij dan ook de schoonheid van de vergankelijkheid gaan waarderen. Vergankelijkheid die gevat wordt in een blijvende herinnering. Er is veel dat voorbij gaat, maar die herinneringen blijven bij je, een leven lang. Hij haalt ook de les van zijn vader aan. ‘We zijn blaadjes aan een boom, op een dag dwarrel je naar de grond en vormt weer voedsel voor de boom’. De boom die blijft. Derhalve leerde hij zijn kinderen als die hem vroegen waar opa was, dat opa in hen was en meekeek naar de wereld door mijn ogen en oma zingt mee door mijn stem. Dat vooral vond ik zo’n prachtige gedachte. Je draagt je dierbare doden met je mee en wordt er door gevoed. Nooit meer bang zijn voor wat voorbij gaat.

Gisteren was het weer onstuimig, wind trok aan de boom van de benedenburen voor het balkon en schudde de takken woest heen en weer. Met winterjas en sjaal ging ik boodschappen doen voor de Misosoep, maar binnen een half uur zat ik te puffen. Verraderlijk koud bleek verraderlijk warm. De wind als een mistral, zoals ik die vaak door de haren heb laten waaien in het Zuid Franse van weleer. Daar nog eens te kunnen toeven, wat zou dat heerlijk zijn. Die tijd ligt voorgoed achter me. Het was een genot om in de verbouwde zijdefabriek te mogen logeren.

Het waren mijn goede dagen met de Oude. Hij werkte in de tuin en hielp vriendin met haar landgoed en ik kookte wat, las veel, hield de boel schoon. werkte in de immens grote tuin of we pasten een paar dagen op het huis. Er was een duiventoren en een heus bordes, waar in de luwte, dankzij de druif, die haar bladeren breed had uitgewaaierd over het raamwerk van takken boven onze hoofden, de lunch in de lome hitte kon worden genuttigd. Het zwembad werd in die jaren aangelegd en zorgde voor de nodige perikelen. Er was altijd wat met dat luxepaard. De pomp werkte niet goed en filterde niet of de wanden hadden het te zwaar door de regenval van de berg af of het moest leeg of juist gevuld. Het onkruid groeide door het grint en was heel lastig om te verwijderen. Nuffig lag ze met al haar kuren in dat prachtige oude landschap, terwijl verderop de heerlijke Sèze stroomde. Ik heb nooit begrepen, waarom die niet toegankelijker werd gemaakt. Die tijd ligt achter ons, maar nog hoor ik de nachtegaal, zie ik de aardbijen in hun holletjes onder het stenen muurtje op het bordes kruipen, koester ik de vele vreemde ontmoetingen met de kunstenaars uit het dorp. Zo veel om op terug te kijken.

Het onbezorgde reizen is wel een verlangen, diepgeworteld, de auto pakken en gaan naar waar je neus je brengt. Op die manier is het vaak gegaan. Geen planning, geen uitkienen, maar de pure verrassing van wat je overkomen zal. Zo zijn de jongens en ik naar Italië gegaan en kwamen we per ongeluk uit bij het schoonste meer in Noord Italië. Als we ons ingelezen hadden, zouden we vanwege de vele zwermen muggen er niet over hebben gepiekerd en toch hadden we het voor geen goud willen missen. En er was een vakantie naar Portugal, waarbij ik voor de auto had gekozen. Iets wat ik achteraf misschien beter niet had kunnen doen. 6300 kilometer stond er op de teller bij thuiskomst, maar in ons hoofd een dierbare herinnering, diep gekoesterd tot in lengte der dagen.

Verderop in het blad gaat men op zoek naar de Corona-bijvangst. Wat een positieve actie. Kijken wat een periode, die aan de ene kant veel ontwrichting heeft gebracht, je persoonlijk opgeleverd heeft. Daar kunnen we de laatste dagen voor de tweede vaccinatie nog heerlijk voor gebruiken. Rondje natuur, rondje filosofie, rondje bezinning, rondje verlangen.

In 80 dagen de wereld rond bracht me op het eiland Okinawa. Op papier: Kikutchi Keigetsu en in de kom: Misosoep met Shitake.

Kook de noedels volgens de instructies op de verpakking en spoel ze daarna af met koud water zodat ze niet aan elkaar blijven plakken.Bak de ui, knoflook, gember in 3 minuten kort aan en voeg de bouillon toe. Voeg de misopasta en de rest van de ingrediënten (behalve de noedels) toe en laat dit in 10 minuten warm worden (zorg ervoor dat het niet gaat koken).Verdeel de noedels over twee kommen en voeg de misosoep hieraan toe. Sprenkel de bos ui over de kom als garnering.

Op aanraden van bijna iedereen die de film ook gezien had, stapte ik vanmorgen in de wereld van Jan en Gedda. De film heet ‘De Beentjes van St Hildegard. Geen idee, maar het trok me niet eerder. Pas toen ik gisteren wat fragmenten zag van een man met Alzheimer dacht iik het volkomen verkeerd ingeschat te hebben. Nu ik het gezien heb, voelt het een beetje als een soort dubbel bedrog, of een absurde manier om onder een probleem uit te komen. Het is een benauwende wereld waar het echtpaar in leeft. De matriarchale controle is groot en de mannen laten het zich gebeuren, zonder ook maar een enkele tegenspraak. Met stijgende verbazing en ook met een deel ongeloof keek ik naar de beelden en filterde er de belangrijkste boodschappen uit. Ik zal de clou niet verklappen maar er is veel niet zoals je denkt dat het is. Komt het in de realiteit voor? Waarschijnlijk wel. Is er ooit eerder zo’n oplossing voor het probleem gevonden? Dat denk ik niet.

Ik werd door vriendinlief attent gemaakt op de serie ‘Wat zou jij doen’ op Zapp en wat de filosoof |Sabine Wassenberg ervan vond. Die geeft zelf filosofielessen op de basisscholen. Het werkte zo: Ze hebben een vraagstuk en de kinderen die meedoen laten hun gedachten gaan. Dan kom je tot hele verrassende wendingen. Op de site van Human staat: ‘Volwassenen moeten leren hun mond te houden’. Filosoferen met kinderen was ook bij mij in de groep een van mijn kringen. Het is geweldig om een stelling te poneren, heel vaak kwam die uit de kinderen zelf, danis het zaak als leerkracht achterover te leunen en de kinderen de vrijheid te geven. Kinderen, en vooral op zo’n jonge leeftijd als in mijn onderbouwgroep, denken ongelooflijk zuiver en worden niet gevoed door allerlei meningen, oordelen en schaamte. Ze geven heel puur hun gevoel weer. Als ze zo jong de ruimte daarvoor krijgen, zal hun zelfvertrouwen in het zich durven uiten alleen maar toe nemen.

Vroeger had men de uitdrukking: ‘Maak van je hart geen moordkuil’. Dat is precies wat filosofie kan geven. Hoe denk je, wat zijn je beweegredenen daartoe, Het draait niet zozeer om de conclusie, maar hoe je daartoe bent gekomen. Kinderen zijn hier ontvankelijk voor. Het waren heerlijke en leerzame kringen, vaak met verrassende conclusies. Niet zelden konden we er ook weer op doorborduren of konden ze, naar aanleiding van de vraag, daarna aan het werk om er handen en voeten aan te geven.

‘Niets is wat het lijkt’ was altijd een van mijn motto’s. Dat is geen achterdocht, maar een overtuiging. Een absolute waarheid bestaat niet. Ieder heeft een eigen waarheid, zoals ieder ook een eigen universum ervaart.

Ik ben het helemaal eens met de stelling ‘Volwassenen moeten eens vaker hun mond houden’. Wat had ik nu graag een groep gehad om een en ander te proberen. Maar er staan nog twee vorige seizoenen van deze Zapp-serie klaar, die ik ga kijken met de vertaalslag van Wassenberg voor de vraagstelling. In deze eerste aflevering luidde de laatste: -Zal ik verkering vragen aan een goede vriend-. Dat is een praktische vraagstelling. De filosofische zou bijvoorbeeld volgens haar kunnen zijn: -Wat is belangrijker in het leven: vriendschap of de kans dat je verkering krijgt? En waarom?- Dat maakt nou precies het verschil tussen redeneren en filosoferen. De vraagstelling is het belangrijkste en de vrijheid om zonder interpretatie van de leerkracht naar de gedachtengang van de kinderen te luisteren. Filosoferen kun je leren.

In 80 dagen de wereld rond liet me naar Haiti gaan. Met op papier: Haiti Dancers and drummers(detail)

In de kom: Dirik Ak Pwa. Een hemels bonengerecht.

De geboorte van de lezer wordt betaald met de dood van de schrijver. Is dat waar? Sterven de zinnen in je hoofd en daarmee een stuk van jezelf als je ze hebt neergeschreven. Of betekent het dat je als schrijver sterft, zodra je de lezer wordt. Wat een ingewikkelde mijmering lieve blogvriend, die deze zin gebruikte in zijn verhaal maar dan in het klankvolle Frans, pure poezie.
‘La naissance du lecteur doit se payer de la mort de l’auteur.’ – Roland Barthes

De vraag kwam naar aanleiding van het verhaal ‘ Brief met Jas’ een verhaal van de eekhoorn Dat verhaal staat in het boekje: ‘Brieven aan bijna niemand anders’ met de prachtige tekeningen van Jessica Ahlberg. Een door de eekhoorn geschreven en aangeklede brief, met jas en muts, bezorgt zichzelf bij de mier.’ De vriend heeft zelf bij het schrijven van de brieven ook angst. Soms laat hij het rusten of slaapt er een nachtje over, dan zijn de zinnen verkreukeld en moeten ze worden gladgestreken. Een mooie gedachte, maar de allermooiste zin in zijn stuk was toch: ‘En ik word bang. Zou hij gelezen worden zoals hij geschreven is.‘ Dat laatste is zo waar. Valt de intentie te lepelen uit de gekozen woorden, de beeldspraak, de samenstelling. Is de lezer in staat tussen de regels door te lezen en valt de gedachtegang van de schrijver te ontwaren. Bang word ik er niet van, maar zo jammer zou ik het vinden als mijn bedoelingen niet over komen.

Het was in ieder geval een mooi begin van mijn vrije middag, want de ochtend was, voor de derde keer deze week, voor het bescheiden theatergezelschap met muziek en dans. De school was groot voor een basisschool. Er was ook onrust. Dat begon al met een hek dat niet open kon, dus moest de bal buiten het speelplein blijven. De kinderen met hun rug naar de school, tegen de te kleine doorgang van de hoofdingang aan. Daar moesten onder de voorstelling verschillende groepen, die naar de gym waren geweest of die pauze hadden, ook door. Gelukkig was de stem van de Wereldwandelaar versterkt. Met weemoed vertelden ze over hun glorieuze reis door Azië met deze act. Hoe moeilijk het was om nu te kunnen spelen. Ze zou zo graag voor meer kinderen op de scholen spelen. Het is dan ook een perfecte act voor de start van een project en met veel mogelijkheden. Het is geografie, het is muziek, dans, drama, taal, het is cultuur, acrobatiek en het is kunst. Terwijl ik het voor de zevende keer zag en hoorde, droomde ik ondertussen weg langs de enthousiaste kinderkoppies naar mijn eigen groepen van vroeger. Met een begin als dit was ons kostje al gekocht. Een kwartier om ze zes weken lang gemotiveerd en vol verwondering te laten zijn. Heerlijk.

Het verhaal dat ik maakte voor het vijftigjarig bestaan is goed ontvangen. O, wat was ik verheugd dat te vernemen. Er zijn nog maar een paar aanpassingen te verrichten en naturlijk is het veel te lang. Haha. Soms gebruikt de fantasie in enthousiasme veel meer woorden dan nodig zijn om een verhaal helder neer te zetten. Dat is een kwestie van schaven. Zodra het verhaal er is vervalt de moeilijkheidsgraad van het geheel. Schaven en schuren kan ik als de beste.

Zoonlief kwam gisteren even helpen met de Maltezer Imqarrun il forn. Voor de topping had ik plakken cheddar op deze pasta-ovenschotel gelegd. Dat is geen aanrader. Ook hier dient geschaafd te worden, de kaas dan. Ik moest erg denken aan Nacho’s met gesmolten kaas. Het is zo machtig dat er niet meer dan een halve kom naar binnen ging.

Vanavond is er een zoommeeting van de tuin. Daarna zal de rust nederdalen. Dan kan ik de lauweren uit de linnenkast halen, waarop het heerlijk rusten is.

Het eerste ei is gelegd. Een verhaal per mail verzonden en nu in spanning wachten op groen licht. De prioriteiten lagen daardoor wat anders dan normaal. Gisteren was het al met al nog een pittige dag. Bij de fysio kwamen we uit op een hele harde spierstreng, vermoedelijk ontstaan door mijn manier van lopen met de knie. Een stagiair, met dezelfde naam als mijn zoon, mocht mij als proefkonijn gebruiken. Altijd goed en zorgvuldig, met diep nadenken er tussendoor en kritische vragen van zijn begeleider. Volgende week weer in de actie en huiswerk mee naar huis. We gaan weer toewerken naar de sportschool. Het stijve beweegaparaat wat op gang zien te krijgen. Een loffelijk streven. Het voelde prettig. Een moderne praktijk, jonge en energieke mensen, die het niet uit de weg gaan om iets te ondernemen.

De regen komt hier met bakken uit de lucht. Het onweert zelfs. Zo fijn dat we vandaag niet met de wereldwandelaar op stap zijn gegaan. Dan was beslist alles afgelast. De boekenclub kwam gisteren eindelijk weer eens bij elkaar. We hadden elkaar al veel te lang niet gezien, of ik dan, want bij de vorige sessies met zoom thuis gebleven. Zoals altijd ging het de diepte in en kwamen we buiten de boeken om ook op het persoonlijke vlak terecht. Dan hebben we het over wensen en verlangens, problemen in de persoonlijke sfeer en ervaringen van de afgelopen tijd. Het boek ‘Zuurstofschuld’ van Toine Heijmans werkte daar ook aan mee. Veel levensvragen en bij ons vooral: ‘Wat maakt dat een mens zo op zoek gaat naar zijn grenzen, ook al is een eindigheid niet ondenkbaar daar op die hoogte’. De filosofische gedachten, die bij hem opborrelden in de ijle lucht vond ik nog het meest boeiend. Daarin ging hij zo diep als zijn toppen hoog waren.

Ik tel net als vroeger de slagen die de lichtflits van de donder scheiden. Onweer vormde dreiging, hoe je het ook wende of keerde. Alle lichtknoppen gingen uit, verhalen van onder trappen en in kasten kwamen op verjaardagen veelvuldig voorbij en pas nu bedenk ik me, dat dat misschien ook te maken had met het oorlogsgeweld, dat nog maar een decennia achter ons lag. Ik werd angstig door de krijsende kinderen in de bunkers, waar we moesten schuilen tijdens de week ‘vakantieontspanning’. Geen pretje op het moment suprème. Wel vond ik de verhalen spannend over de hellewagens en hun berijders, die woest ten strijde trokken en over en weer hun bliksemschichten gooiden. Wapperende rode haren en baard bij de Noren en woeste zwarte bij de Grieken en Romeinen. Thor, Zeus en Jupiter trilden de meest verschrikkelijke denkbeelden los. Later was het natuurverschijnsel te mooi om weg te kijken, maar tellen ben ik altijd blijven doen.

In de gesprekken over het boek was de gedrevenheid leidraad en daarmee tegelijkertijd het verschil tussen een werkend leven en een verstilling, die we ook allemaal tijdens corona voor een deel ervaren hebben. Die drang naar wat er nog gebeuren moet voor je de eindstreep over trekt, is voor sommigen een reden om te dromen in grootse plannen. Door grenzen te verleggen en alles wat er maar nooit van kwam, leidraad te laten zijn. Die drijfveer op volle sterkte verdwijnt, ervaar ik. Het heet geen berusting, maar losmaken van wat men, de anderen, de omgeving, vindt en de drang tot het vervullen van die verwachting die daar doorgaans door versterkt wordt. Het is loslaten op hoog niveau en terug weten te vinden wat de essentie van het leven voor ieder van ons is. Een boeiende queeste, die net zo goed met vallen en opstaan gaat, maar ook met veel meer tijd om te overpeinzen.

In 80 dagen de wereld rond” stuurt me naar Iran. Op papier: Hessam Abrishami en in de kom Mast-e-Khiar met op het bord een pide.

• 450 gram yoghurt
• 2 komkommers
• 1 eetlepel gedroogde munt
• Zout & peper naar smaak

Snijd de komkommer in plakjes en vervolgens in kwartjes. Voeg dit in een kom toe aan de yoghurt. Vervolgens voeg je de munt en zout & peper toe naar smaak. Goed doorroeren en klaar!

Ter garnering kan je ook een vers blaadje munt neerleggen.

Het zag er goed uit vanmorgen. Een lekker zonnetje, de omlijsting van het groene park, de verlaten schoolpleinen en het doordringende gefluit van de merel, die op een dinsdagochtend zondagsrust toverde. Er was niet veel parkeergelegenheid maar gelukkig kon de bus met aanhanger een eindje verderop staan. Wel moesten we op zoek naar een hek waar de wereldbol door kon. Dit scholencomplex kende vele mogelijkheden, maar helemaal aan de andere kant hadden we geluk. Daar was een dubbel hek dat open kon.

De percussionist was er ook al en we hielden nauwkeurig via buienradar bij waar en hoe laat er weer wat naar beneden werd gestort. We hadden geluk. Vandaag konden we alle drie de scholen verblijden met een goed geslaagd optreden. Twee werden gespeeld door een collega. Ze was net als de eerste ook fantastisch.

Er kwam nog iemand van de stichting bij en daar konden we aan kwijt dat de communicatie naar de scholen toe niet altijd even soepel was verlopen. Dat voelde goed. Het zou bij de juiste persoon terecht komen en dat is alleen maar fijn.

Zo schattig om te zien hoe enthousiast de kinderen uit groep 5 zijn en meeleven met die wandelaar. Al te graag willen ze hun kennis spuien over wat ze weten van de aarde en haar bewoners en fantastisch is het om te zien hoe de volksaard zich openbaarde als ze de tekst of de bijbehorende muziek herkenden als onderdeel van hun roots. Afrikaanse muziek leverde al snel swingende heupen op, bij Jazz kan je niet stil blijven staan en de tango werkte aanstekelijk en komisch als dat met een wereldbol gedaan wordt. steeds waren we de regen net iets te vlug af en de zon erbij was een cadeau extra. De percussionist speelde handig in op het einde en nam de kinderen als een ware rattenvanger van Hamelen met zich mee naar zijn ‘trommelplek’. Van de week nog een dag en dan is het voorbij, maar wat een verademing. Een kinderhand is gauw gevuld, maar in Corona-tijd die van ons ook hoor.

Door de drukte van deze dag zal de maaltijd een hele lichte en snelle zijn. Ik reis af naar Iran en ga Mast-o-Khiar maken. Een fris komkommer/muntschoteltje met pide erbij. Dat betekent kort in de keuken en toch een lichte maar heerlijke maaltijd. Nu staan er weer andere zaken op het programma. Vanmiddag gaat de fysio naar de heup kijken en vanavond is er boekenclub. Er valt nog ander werk te verrichten, want het verhaal schiet niet op en de kinderboeken moeten nog gelezen. Ik heb zowaar een agenda nodig. Ook een fijn gevoel.

Een van mijn vriendinnen had een kunstige foto gemaakt van twee vergeten schimmelende bieten, schoonheid ten top. Dat bracht me terug bij school als er een les was met vergrootglazen en beschimmeld fruit. Eerst een beetje griezelen, maar daarna kwam absoluut de verwondering, helemaal als de microscoop er aan te pas kwam. De goeie ouwe tijd.

Oog voor het kleine, dat wilde ik ze meegeven. Schimmel en vergankelijkheid is schoonheid. De pioentulpen van twee weken terug zijn in verval op hun best. Wat een mooie zwanenzang, niet in de laatste plaats door de kleurschakering die het oplevert. Eigenlijk een schilderij waardig. Zo werd het voor een tweede dag op rij een dag vol indrukken en een bron van inspiratie.

In 80 dagen de wereld rond bracht me bij Sri Lanka. Op papier kwam een moonlight Serenade van Basil Cooray en in de kom rijst met rode Dhal-curry

• 250 gram rode linzen (zie foto boven voor een voorbeeld)
• 2 theelepels zwarte mosterdzaad
• 1 ui
• 2 teentjes knoflook
• Verse gember (2 centimeter)
• 1 theelepel gemalen Kurkuma
• 1 theelepel garam masala (Bijvoorbeeld van Jonnie Boer)
• Optioneel, maar erg lekker voor de smaak: Verse curryblaadjes (kerrieblad)
• Optioneel: chilipoeder / chilipeper

• Was de rode linzen onder koud water. Laat de rode linzen een half uur in water weken
• Snij de ui, knoflook en gember fijn.
• Verhit wat olie in de pan en voeg het monsterdzaad toe.
• Voeg vervolgens de ui, knoflook en gember toe.
• Hierna kan je curryblaadjes, kurkuma en garam masala toevoegen.
• Laat de linzen uitlekken en voeg het toe aan de pan
• Voeg een halve liter water toe en breng het aan de kook
• Laat het een minuut of 10-15 rustig koken
• Je Sri Lankaanse curry kan geserveerd worden!

Je kunt de Dahl Curry van rode linzen serveren met Basmati rijst. Dat wordt in Sri Lanka veel gegeten.

Het is 8.24 en ik zit in de kleine blauwe prins in de stromende regen te wachten voor een school. Aan de overkant staat de bus met aanhangwagen van de wereldwandelaar. Ze zou om negen uur optreden voor de kinderen van groep 5 en ik mocht eindelijk weer aan het werk als publieksbegeleider. Heerlijk om in de gewone werkmodus te zijn. Om half zeven schoot ik wakker, keek met mijn slaperige hoofd of er nog berichten uit de buitenwereld waren en ontdekte een app van deze wereldwandelaarster. Help. Ik was er van overtuigd, dat niets door zou gaan, maar niets was minder waar, kennelijk.

En dan is daar die click in het hoofd. Niet treuzelen, er moet aangepakt worden. Binnen de kortste keren stond ik gepikt en gesteven beneden, waar warme koffie onderdeel was om de geest los te en helemaal wakker te schudden. Thermosflesje mee en huppetee. Heerlijk om weer tot de wereld te behoren. Vandaag zou ik mensen zien, onbekenden, die een andere dynamiek hadden iets te berde zouden brengen waar ik al heel lang van verstoten was gebleven. Het is anders dan de caissière bij de supermarkt of familie. Dit was vreemd en nieuw en opende deuren in het hoofd, zette de verbeelding aan.

Daar was elk woord van waar. Dat bleek bij aankomst. De leerkrachten zaten aan een grote ronde tafel bij de ingang te wachten tot iedereen binnen druppelde. Ze zagen mij voor de deur staan, terwijl de regen loodrecht naar beneden viel. Onmiddellijk kwam er een aardige leerkracht me te woord staan. De voorstelling bleek ook niet helemaal te zijn overgekomen. Het was maar goed dat ik er zo vroeg bij was. Nu kon de betreffende leerkracht zich een beetje inlezen. Er zou vijf minuten voor aanvang, door de wandelaar zelf, besloten worden of het door kon gaan. Wel spannend en dat gaf ons ruimte om een warme slok koffie naar binnen te werken. Nu zit ik dus in de kleine blauwe en schrijf, op de toppen van hgeluk, deze blog. De wereld wandelaar zag eruit als een volleerde globetrekker, sherlock Holms-achtig ruitje , pet op het hoofd, lekker zware rugzak op met, pikant detail, een klein plastic poppengietertje eraan en een wandelkaart opengevouwen uit een broekzak. Ook haar partner, voornamelijk mee als wereldbewaker, droeg een geruite pet. De laatste druppel regen voiel precies een seconde voor negen uur en toen was het droog. Alsof het zo moest zijn. Sommige dingen gebeuren eenvoudigweg.

Het was genieten, iets meer dan een kwartier lang en daarna kwam er een muzikant het plein oplopen. Hij bleek nog een muziekles er achteraan te geven. Alle kinderen mochten een voorproefje nemen op de makkelijk te bespelen ukelele. Smullen dus. Voor de kinderen, voor de muzikanten, voor de acteurs en voor mij. Een heerlijke onderbreking van de coronasleur en een opsteker om te mogen optreden, na een jaar binnenzitten.

Tussendoor belde ik de volgende school, die vorige maand een rooster hadden gehad over hoe en wat er zou gaan gebeuren, wat ze in de gaten moesten houden en er te oefenen viel. Bijvoorbeeld het lied op het laatst van de act. Helaas, niet alle roosters waren goed doorgekomen of verspreid onder de leerkrachten en sommige hadden de bijlage niet kunnen openen. Dat zijn van die dingen waarom wij nodig zijn en dan is het maar goed, dat de acteurs er niet zelf achteraan moeten. Morgen is het opnieuw feest en dan donderdag nog een keer. Al doende leert men en vanmiddag bel ik de scholen alvast. Een ezellin stoot zich ook geen twee keer aan dezelfde steen.

Zo en nu eerst taart bij de jarige dochter en Noorse soep met vegaballetjes voor haar en het gezin, omdat gemak de mens dient. Als je jarig bent, mag je blijven zitten waar je. Driewerf hoera voor mijn eigen koningin.

In de wereld rond in 80 dagen dwaalde ik rond in Noorwegen. Op papier: Pushwagner. In de kom Noorse tomatensoep met ei en vega balletjes

Ingrediënten 4 personen

1/2-1 gesnipperde ui
1-2 fijngehakte teentjes knoflook
2 eetlepels olijfolie
1 blik gehakte gepelde tomaten
2 eetlepels tomatenpuree
4 kopjes water
1 kip bouillonblokje
1/2 etl. suiker
1/2 bos gehakte basilicum
zout en gemalen witte peper, 1/2 kopje room
4 gekookte eieren (kooktijd 6 minuten

Fruit ui en knoflook zacht en glazig in de olie. Voeg de tomaten, tomatenpuree, water, bouillon en suiker. Breng aan de kook en laat ca. 10 minuten. Voeg de gehakte basilicum. Pureer soep tot de gewenste consistentie met een staafmixer of in de blender en breng op smaak met zout en peper. Serveer de soep met gekookte eieren. Tip: Experimenteer met verschillende kruiden – oregano, tijm, rozemarijn, peterselie en kervel die smaken met tomaat

Terwijl de duif druk doende is de aandacht te vangen van een duif verderop, vliegen de kauwen voor een vergadering naar de eerste boom op het plein voor het huis. Ik vang een streep licht in de blauwgrijze ochtend. ‘Er is altijd licht in de duisternis’ fluistert het verleden. Zo is dat. Even zakte gisteren, bij het horen van dat barse oordeel over mijn zicht, de moed me in de schoenen. Lieve vriendinnen en blogvriendinnen haastten me om me te zeggen, niet op een oordeel af te gaan. Natuurlijk hebben ze gelijk. Deze vrouw nam niet eens de moeite om een klein beetje meer van mij aan de weet te komen en velde haar oordeel op een enkele waarneming van vijf minuten. Laat je niet gek tikken. Zo is dat en ook: Al zou ze gelijk hebben dan is er waarschijnlijk wel alles aan te doen. Zo niet, dan zien we dat daar wel weer. Wie dan leeft, die dan zorgt.

Vannacht is het verhaal ook al aardig gevorderd. Er komt een beetje schot in. De draad van Ariadne laat ik varen, maar de virtule 3D bril gaat door. Het vergt nog wat speurwerk en het natrekken van historische feiten, maar dat is alleen maar leerzaam en leuk. Over de tuin hoef ik dus helaas niet meer na te denken. Bovendien had ik met vriendinlief gespard en het verhaal, inclusief de clou, al helemaal rond. Het draaide allemaal om de viervleugelige snuifmotkever. Ik zal het zorgvuldig bewaren tot de datum dat het wel door mag. Het hele gespinsel van gedachten stoelde op een van mijn lievelingsliedjes van Melanie: ‘Alexander Beetle’.

Duif gooit er nog een schepje bovenop en ook haar echo laat zich duidelijk horen. Gisteren appte zoonlief dat hij was aangevallen door een, naar hij dacht, kraai of buizerd, maar bij nader inzien was het toch eerder een kauw. Ik mag wel uitkijken voor het setje dat mijn dakgoot nog steeds bevolkt. Er is echter geen enkele aanwijzing in die richting. Wel smijten ze met takken op de galerij, maar dat is eerder onhandigheid dan agressie.

Gelukkig kreeg ik gisteren van vriendinlief een herinnering dat vandaag het tweede deel van de workshop ‘Dots and Lines’ zou plaatsvinden. In alle consternatie was het me door het hoofd geschoten, dus was ik blij met deze aanvulling op mijn laakbare geheugen. Dat betekent weer een dag vroeg uit de veren met een versneld ochtendritueel. Maar eerst het hoofd leeg maken. Gepieker en gepeins belemmert het Zen zijn bij het stippen met takjes en wattenstaven, de eerste manier authentiek aan de Aboriginals, en dat zou jammer zijn.

Daarna misschien met dochterlief naar de tuin, als het weer het toe laat. Morgen is mijn lieve oudste jarig. In deze malle tijden zou je de verjaardagen vergeten. Wordt ze werkelijk 41? Het was als de dag van gisteren dat ik in beginnende weeën met zwarte tuinvoeten op een kruk bij het fornuis zat om de maaltijd te koken voor de woongroep waarin we zaten. Het was immers mijn beurt. Ver kwam ik niet. Met de volkswagen-kever crosten we, tussen de weeën door, naar het oude Antonius in Utrecht. Daar hing ik in de steigers met voeten vol buitenleven. Het leverde schaamte op, maar na veel vijven en zessen ook het mooiste cadeau dat denkbaar is en een nieuwe rol in het leven. Moeder…voor altijd.

Rijstschotel uit Guyana Maar dan zonder de garnalen.

Plannen die als wilde paarden door je hoofd schieten en bochtige sprongen nemen, een begin gemaakt met een verhaal en toch weer gestrand. Dat allemaal midden in de nacht. Daarna een onrustige droom met een pinkkleine baby, een opticien vol met meegelopen aanhang van mij, de twee klussers die bezig waren met een lichtsnoer, de brandweer, vier man sterk en waar kwamen die vandaan, dochter en die piepkleine baby terwijl er maar een klant tegelijk naar binnen mocht.

Dat van die opticien klopt. Daar ga ik straks langs met dochterlief. Maar de rest kan ik weer vergeten, behalve de plannen voor de Engelse dame. Die nemen wel grappige vormen aan. Daar vertel ik niets over, tot na het optreden. Het ziet er naar uit dat ik solo ga. Dat levert een lichte spanning op maar is tevens een fijn gevoel. Alsof je bijna jarig bent en niet weet wat je te wachten staat.

Pluis is helemaal opgeknapt van de nieuwe voeding. Ze geeft niet meer over en daar is het kleed met name erg blij mee. De fysio is gebeld en ik kan pas dinsdag terecht. Mijn nood is niet die van hen, goed om te beseffen. We zijn allemaal een van de velen. Je eigen sores weegt altijd zwaarder dan een ander het beziet.

Voor het andere verhaal bestudeerde ik de gouden draad van Ariadne, waarmee zij Theseus hielp de Minnotaurus te verslaan. Deze toverkluwen kan uitrollen en ook weer teruggewonden worden als iemand het uiteinde vasthoudt. Het brengt je op de plekken waar je moet zijn. Deze kluwen gaat een reis door de tijd maken. Hoe weet ik nog niet, maar hopenlijk leidt het tot een logische geschiedenis.

We hadden vroeg afgesproken bij de brillenwinkel, dus het schrijven moest opschuiven. Keurig op tijd waren we in het winkelcentrum. Er stonden twee vrouwen achter de kassa en dochterlief en ik konden doorlopen. Ze moesten de gegevens opzoeken van de vorige bril. De grootste vrouw verstond ik niet en ze begon direct over gehoorapparaten. Maar zij was haar stem verloren en ik hoor weliswaar niet alles meer, maar dit was volkomen logisch. Zo gebarsten als de taal eruit kwam, zo bars was ze van karakter. Kortaf en direct. Enfin na, zonder te vertellen over hoe ze ging handelen en alleen maar korte koude opdrachten gaf, kwam ze plompverloren met het verdict. Ze dacht aan staar, zonder welk blijk van medeleven dan ook en ik wist dat ik nooit meer een voet inde winkel zou zetten. Geen mooie spannende nieuwe bril, maar weer een kwaal erbij. Wat een mispoge.

Het was de dag van de tegenslag. Een kattebelletje van vriendinlief dat het tuinenfestival niet door ging. De gemeente had geen toestemming verleend. Het werd uitgesteld tot 11 september. ‘Wat in het vat zit, verzuurd niet’, zou mijn moeder zeggen. Die nieuwe uitslag en de desceptie over de annulering, ergens vrat de spijt.

‘In 80 dagen de wereld rond’ bracht me bij Mauritanië. Op papier kwam een vrouw die op de muur een schildering maakte en in de kom: Couscous aux legumes Mauritanië

Even geaarzeld of ik vandaag zou schrijven. De kwelgeest is de pijn in mijn onderrug, bij het zitten maar vooral bij het lopen. Fysiotherapie gebeld, een wat modernere dan de praktijk waar ik doorgaans heen ga. Aanstaande dinsdag pas plek, dus even op de tanden bijten. Gisteren werd het eindelijk weer tuindag. Met dochter en gezin afgesproken en dochter nam de maaltijd mee. Ze had appelchutney op het oog. Dat kan natuurlijk ook een volgorde zijn. Eerst het gerecht en dan het land. Aanvankelijk dacht ik aan Italië, maar die kennen de chutney niet. Dan verhuizen naar de Hindoestanen in Suriname, die heerlijke appelchutney recepten hadden. Wereldsmaken dus. Dag 67 werd een makkie.

Niets is vervelender dan in een tuin te zijn, het onkruid welig te zien tieren en toe te moeten blijven kijken, omdat je niets kan doen. Ik heb wel de ergste grassen uit het eerste bed getrokken, maar verder kon ik niet veel meer dan luisteren naar het kwinkeleren van de vogels. Van de buurman op de hoek kreeg ik stekken van de rode aardappel en het Zeeuws bontje. Bij zulke namen gaat mijn verbeelding kriebelen. Buurvrouw was er ook, evenals boekenbuuf. We wisselden wat wederwaardigheden over de heg tot het bezoek kwam. De maaimachine stond klaar en schoonzoon nam de boel onder handen. Een geschoren tapijtje ruimt al heel wat op. Verder waren er veel vergeetmijnieten, boterbloemen en madelievenDagkoekoeksbloemen en ander grut. Het vingerhoedskruid schoot overal op en de akelei had zichzelf gereduceerd tot twee. Kleinzoon hielp vader mee, lichtelijk teleurgesteld, dat hij de maaier niet zelf kon voortduwen. Die was te zwaar. Hij bleef het telkens weer proberen en ik bewonderde zijn doorzettingsvermogen. Wat was hij daarin gegroeid. Het langer blijven in de onderbouw heeft hem goed gedaan.

Het verhaal over de stad ligt een beetje zwaar op de maag. Dit weekend moet het er van komen. Deadlines, ook al stel je ze zelf, werken beter. Het is me nu nog vaag te moede en ik blijf het uitstellen. Ze gaan in de buurstad een soort Sprokkelhorst organiseren. Miijn goede vriend en oprichter van dit festijn belde op, of ik mee wilde doen. We spelen in de tuinen. Superleuk natuurlijk. Zo komt de agenda nog eens vol. Volgende week maandag beslissen ze of het door kan gaan. Ik dacht aan Engelse tuindames met stok, want ik kan niet door de knieën natuurlijk, dat moeten de bezoekers doen. Een middagje onvervalst straattheater. Ik probeer nog een vriendin mee te krijgen en anders wordt het een solovoorstelling. Gisterenavond hebben ik en mijn andere vriendin erover gespard. Zij treedt op met haar smartlappenkoor, vlak bij mij. Met sparren kom je een heel eind. Binnen de kortste keren buitelden de ideeën over elkaar heen en gierden we van het lachen. Het is wel makkelijker met een aangever erbij.

Bij bezoekers zijn ook kinderen en de kunst is om tegelijkertijd op verschillende niveaus de grap te maken, voor elk wat wils. Ooit waren we samen bij een straattheater twee dames die een onderzoek deden naar het restylen van het ei. Wat dacht het publiek van een dooier die niet gecentreerd was, of een andere kleur kreeg en moest de schaal dikker zijn of juist dunner en of er minder eiwit in moest. We stonden bij de supermarkt voor het eierenschap maar daar dachten de mensen dat we hen wat aan wilden smeren. Toen zijn we de straat opgegaan met groot succes en belandden zelfs in de plaatselijke Koffiebar, met de vraag hoe ze over een combi van de wietplant met het ei dachten. We schrijven de jaren tachtig hè, toen mocht het ook nog melig zijn. Met zo’n onderwerp ben je zo een half uur verder en worden er veel kwinkslagen gepleegd. Het geeft een grote voldoening en ik kijk er naar uit.

Straks ga ik eerst maar eens onderzoeken of ik de fiets nog wel aan kan. Dan kan ik de raadselroute hier in de stad rijden en wat inspiratie opdoen voor mijn stukje. Daarna zijn er nog de vijf kinderboeken. Geen tijd om me te vervelen. Aan de slag.

In 80 dagen de wereld rond, dochter reist mee en zo kwamen we bij de Hindoestaans-Surinaamse keuken uit. Appelchutney met penne en frisse salade.

Pluis mauwde zielig. Ze had helemaal geen zin om op ‘wereldreis’ te gaan in een kleine, weliswaar luxe…maar toch, reismand. Ondanks het feit dat er een handig uitschuifbaar handvat op zat en wielen eronder, was het nog altijd schoon aan de haak vijf kilo dat ik mee moest sjouwen en verrijden. Bij de dierenarts in de wachtkamer zaten twee honden, een grote zenuwachtige herder die maar bleef trekken en janken en een kleine malthezer, die voornamelijk onder de arm van de bazin zat geklemd. Wij waren eerder aan de beurt. Dierenarts ploos Pluis uit aan alle kanten. Goedgekeurde organen, vacht, bek, oren, geen uitdroging etcetera. Vermoedelijk een staaltje van verkeerde voeding. Dus aan het hypo-allergene kattenvoer, een injectie tegen het braken en pilletjes mee voor een paar dagen. Pluis was gezond en mijn portemonne in die luttele tijd kilo’s afgevallen.

Zwoegen om haar thuis te krijgen en met twee dozen met eten van de afgelopen dagen naar dochterlief. Onder de frisgroene blaadjes van de ontluikende gingko met een kop thee en de zon op de bleke wangen was het een poosje goed toeven. Zaterdag gaan we naar de brillenwinkel om een nieuwe aan te meten, want een van mijn goede brillen knapte finaal door. Bovendien zou een meting ook niet verkeerd zijn, omdat de blik soms wat vertroebeld is en ik een rietzanger niet meer van een lijster kan onderscheiden.Dan, in alle vroegte, gaat dochterlief mee, om te helpen kiezen. Je ziet er door de bomen het bos niet meer en van een afstand is een en ander soms beter te bekijken.

Op facebook kwam de column van Eus net langs, waarin hij het dedain waarmee de kunstsector onderaan de versoepelingslijst bungelt, benoemde. Alles waarmee we ons leven kunnen verrijken en inspireren is in die bibliotheken en musea te vinden. Bordelen mogen open en deze goed te structureren instellingen niet. Het is toch niet meer te verkopen, zou je zeggen. Het wordt zeer gemist.

Hemelvaart trok vandaag maar weer eens een blik ochtendzon open. Dauwtrappen was er vanmorgen niet bij. Ooit, lang geleden voor mijn gevoel, haalde ik twee slaperige lijfjes uit hun warme bed, kleedde ze dik aan en plantte ze voor en achter op de fiets in het zitje. Door de stilte van de verlaten stad reden we zonsopgang tegemoet, meestal richting Houten, om als het zo uitkwam nog wat hoogstam-fruitbomen te kunnen bewonderen. Begeleidt door kwebbelende kinderstemmen met als achtergrondmuziek het gefluit van de merel, omarmde het vroege tijdstip de verwondering. Het zonlicht hulde de natuur in een gouden gloed en nooit was er ergens een vrediger tafereel dan dat. Die fietsende moeder met voor in het zitje de jongste en de oudste in de mand achterin.

Nog langer geleden fietsten wij dapper naast onze moeder mee, langs de spoorlijn naar de boomgaarden rond Houten of we liepen het trekkerspad langs de Kromme Rijn af. Dauwtrappen was er altijd, monter en fris. Waar was die goede ouwe getrouwe gewoonte verwaterd. Ik denk bij de komst van de tweeling. Vier kinderen op de fiets is zonder de ingenieuze bakfietsen van tegenwoordig niet te doen. Al hadden we de eerste bakfiets van de stad, door manlief eigenhandig gemaakt van een oorspronkelijke vuilniskar. Mooi zwart geverfd met zilveren bliksemschichten aan weerskanten. Lightning M’cQueen avant la lettre. Trots fietste hij met de twee meiden door de straten en had veel bekijks.

Vriendinlief appte, ze voegt me toe aan de maillijst om de vriendenkring te laten weten over het verloop van een en ander. Zo fijn als mensen weten in te schatten, hoe zeer je met hen en hun wel en wee bezig bent. Energie verdelen en toch alles kunnen delen. Dat is het voordeel van de digitale wereld.

‘In 80 dagen de wereld rond’liet me naar Palma de Mallorca gaan. Op papier kwam een impressie van de Apunt de Balladors van Bardolet en in de kom de lekkere Tumbet.

Ingrediënten

• 800 gr aardappelschijfjes
• 390 gr tomatenblokjes (1 pak)
• 500 gr tomaten passata
• 2 aubergine’s
• 2 paprika’s
• 1 ui
• 1 teen knoflook
• Scheut droge witte wijn
• 1 blaadje laurier
• Snuf oregano
• Snuf tijm
• peper en zout
• olijfolie

Bereiding

Snipper de ui en knoflook fijn en fruit aan in een diepe pan. Breng de uien op smaak met peper, zout, tijm en oregano. Blus af met een scheut witte wijn. Als de alcohol verdampt is voeg je de tomatenblokjes en passata toe. Voeg het blaadje laurier toe aan deze saus en laat op laag vuur pruttelen voor ca 25 minuten. Kruid de aardappelschijfjes met een snufje peper en zout en bak deze ca 10 minuutjes in een koekenpan. Verwarm ondertussen de oven op 200 graden. Snijd de paprika in stukken en de aubergine in plakken en bestrijk met een beetje olie. Grill ze vervolgens in een grillpan. Doe de aardappelschijfjes in een grote ovenschaal gevolgd door de gegrilde paprika en aubergine. Giet de tomatensaus er over en zet ongeveer 25 minuten in de oven.

Arme Pluis is ziek. Ze oogt niet zo, maar ze houdt het eten niet meer binnen. Eerst dachten we, dat het lag aan de haarballen en de planten, waar ze af en toe aan knabbelt. Maar het lijkt nu toch echt wel op chronisch braken. Arm poezenbeest. Ik kan vanmiddag al met haar terecht bij de dierenarts. We hebben een superdeluxe reismand, dus dat gaat lukken. Zo wandel je van het ene moment in het andere. Tuin moet weer wachten.

Gisteren was de zoommeeting een groot succes. Zo fijn om te horen waar iedereen mee bezig is en welke problemen zich ontwikkelden op hun scholen gedurende deze tijden. Ze hebben het zwaar. Dat sijpelt door alle berichten heen. Nooit bij stil gestaan dat het gestechel over voor of tegen vaccinatie zo’n lange arm zou hebben, maar het kan haast niet anders, dan dat men de handelswijze van de school gaat verwijten en het verwijt bij een directeur, de adjunct of een leerkracht neerlegt. Altijd lastig als dat alles over de hoofden van de kinderen gaat. Zelden of nooit zijn er overwinnaars in zo’n strijd.

Het nieuwe thema is ondernemerschap. Een lastige en aan de andere kant ook weer niet, als je het terughaalt naar de basis. Dan komt het eenvoudigweg op handelen neer. Een projectbeleving is op zich al ‘ondernemerschap’ in de breedste zin van het woord. Door het onderzoeken en experimenteren is de betrokkenheid hoog en zijn kinderen ook eigenaar van hun ondervindingen. In die lijn past het prima binnen het Jenaplan. Ooit had ik voor de school een ‘big bang’ bedacht om het onderwijs een injectie te geven met nieuwe energie. De collega’s waren er nog niet klaar voor en zo werd het hele plan eigenlijk gereduceerd tot een fractie aan veranderingen. Soms bekruipt me stiekem nog weleens de gedachte aan ‘wat….als’. De te recenseren boeken, die ik bij dit thema heb bedacht, gaan allemaal stuk voor stuk over elementen van het ondernemen, moed, doorzettingsvermogen, denken in mogelijkheden en verbeeldingskracht. Ik ben benieuwd of ik er chocola van kan maken.

Guatamala bracht een combinatie van ingrediënten, die zo heerlijk was, dat die ervaring delen het enige juiste is. Ik ben geen liefhebber van fruit uit blik. Waarschijnlijk doordat het vroeger te pas en te onpas werd geserveerd. Er waren restaurants in de jaren zeventig, die ijs serveerden met daarbij een heel blik Delmonte. Iets kan ook te veel van het goede zijn. Voor gisteren had ik de bonenschotel uitgekozen, die ik samen met maistortilla’s en wat verse kool en wortel wilde eten. Bij de bonenstoof hoorde als garnering de ananas. Precies, toch maar uit een klein blik, een hele ananas ging er hier nooit in. ‘Wijsheid uw naam is vrouw’. De ananas steeg in die combinatie boven zichzelf uit door een goddelijke binding. Of kwam het misschien dat dat zuurzoete als smaak, door het gebrek aan de papillen van mijn kant, toch te proeven was. Al met al was het hemels. Om te onthouden.

Gisteren bij de tandarts was het goed toeven. Ze peutert hier en daar wat, haakt het beetje tandsteen eruit, krabt een worteltje schoon, polijst de boel en spoelt het schoon. Heerlijk. Ze hoorde het knakken van de kaakkopjes, die de boel tegenwoordig minder soepel laat sluiten. Dat hoort in het rijtje slijtage thuis, want versleten knie, zeurende heup, artritishanden en stroeve kaakkopjes. Ja ja en ik maar geloven dat veertig als leeftijd beter bij me past. Dromen verzacht de boel. Blijf dromen.

In 80 dagen de wereld rond. Guatamala. Op papier een stukje oorspronkelijke cultuur, muziek en op het bord, de maistortilla, salata met bonenstoof als vulling met vegan gehakt.

Recept voor tortillas (maïs-/bloemtortilla’s)
-200 gram maïsmeel
-200 gram bloem
-1 tl zout
-80 ml olie
-300 ml warm water

Bereidingswijze voor 12 tortilla’s:
Doe het maïsmeel, de bloem en een tl. zout in een grote kom en voeg het (warme) water toe. Kneed het deeg totdat het glad en elastisch is. Verdeel het deeg in 12 gelijke stukken en rol er balletjes van. Maak ze plat en maak er cirkels van 20 cm doorsnede van; snijd de randjes bij totdat ze mooi rond zijn. Dek ze af, want ze drogen snel uit. Verhit een braadpan boven matig vuur en leg een tortilla op de droge bodem. Bak beide kanten ca. 1 minuut. Draai de tortilla om en bak de eerste kant nog eens 30 seconden of totdat de tortilla begint te rijzen, zorg dat hij nog wel soepel is. Haal hem dan uit de pan.

1 pond zwarte bonen (pak of blik)
1 blikje tomaten à 400 gram
1 blikje ananas à 250 gram
(500 gram gehakt)
4 uien
1 Spaanse peper (of sambal oelek)
2 tenen knoflook
Zout, gemberpoeder, chilipoeder en cayennepeper

Indien nodig de bonen weken en gaar koken.

De uien fruiten, samen met de fijngesneden Spaanse peper en de uitgeknepen knoflook. Met gember chilipoeder, zout en peper op smaak brengen.
Blik tomaten + de bonen in de pan doen.
Op het laatste moment de stukjes ananas erbij doen

Salata: Kool en wortel dun snijden, appelazijn en zout er door mengen

Amechtig hijgend bereikte ik de bovenverdieping, terwijl schoonzoon en de aannemer vrolijk, zonder een centje pijn, achter me aangekomen waren. De man bekeek de schade met een inschattende blik. Schoonzoon en ik vulden aan. En daar, en daar, en daar. Wat kleinere oude gebreken aan dit huis. Hij zou buiten de boel in ogenschouw nemen, zei hij en mat het dakraam dat waarschijnlijk voor de tweede keer voor vervanging in aanmerking kwam en bij afwezigheid van een ladder, dan toch maar een inschatting buitenom. Vinger aan de pols, daar zou die lieve bonuszoon van mij wle voor zorgen. Niet langer uitstel, dat bijna tot afstel leidde, ware het niet dat de dakplaat op doorbuigen stond. Een grote operatie zou het worden, waarschuwde de man. Pfff, gelukkkig dat was achter de rug. Op de een of andere manier word ik toch altid een beetje zenuwachtig van aannemers en dakdekkers of andere huizenverbouwers binnen mijn territorium. Ze kijken altijd bars of is dat mijn perceptie en bespiegeling op hun handel en wandel. Eenzelfde angst, of is het ontzag, voor garagemannen is door de jaren heen verdwenen, maar dit bleef.

Gisteren bleek de boodschappenlijst aanleiding tot een heuse speurtocht. Het hoofdingrediënt van het gerecht uit Tsjaad bestond uit okra’s. Bij de buurtsuper was het niet te krijgen, bij de groenteboer werd er gerept over een bijna vergeten groente, maar bij de toko vond ik ze. Twee zakjes met vijf en zes stuks erin. Wat een heerlijke smaak hebben deze onrijpe vruchten. Onmisbaar voor dit gerecht.

Van een lieve Blogvriendin kreeg ik praktische beweegoefeningen. Fantastisch. Ze schreef erbij dat zien bewegen doet bewegen bracht. Zeker een stimulans, met kleine stappen opgebouwd en kalmpjes uitbreiden tot meer. Vanavond is er een meeting met mijn mederedacteuren. Heerlijk om elkaar te kunnen spreken en ideeën uit te wisselen. Al hadden we natuurlijk wel gehoopt dat we elkaar in levende lijve hadden kunnen ontmoeten. Nog even geduld. Vandaag geen tuin, want er staat ook een bezoek aan de tandarts op het programma. Morgen trotseer ik elke regenbui en zal me laven aan alles wat welig groeit en bloeit. Vermoedelijk ook de brandnetels. Ik meende vorige keer dat de vijg de vorst niet had overleefd. Als dat zo is, komt er een nieuwe. Voor moederdag had ik van dochterlief vier bloemenbommen gekregen. Die kunnen dan de grond in om goede sier maken. Tijd om te zaaien, want nu zal de vorst wel eieren voor zijn geld kiezen, verwacht ik zo. Wat een lange winter was dit. Door huiselijke beslotenheid trok de tijd langzamer voorbij dan ooit. Dat is wat ‘Het verglijden der dagen’ vermag.

Een nieuwtje uit de krant bracht ware vreugde. De grootmeester van de literatuur heeft eindelijk de Librisprijs gewonnen. Jeroen Brouwer is voor zijn laatste literaire werk ‘Cliënt E. Busken’ gehuldigd met deze kroon op zijn hele oeuvre. ‘De jury kon er niet meer om heen’ stond er bij de aankondiging. Lang heb ik naar de bijgaande foto van zijn markante kop gekeken. Gebeeldhouwd haast. De vorsende blik half verscholen onder die verwaaide borstels van wenkbrauwen, een foto uit 2014, zo bleek uit het opschrift. Het boek is een aanrader voor wie van zijn stijl houdt. Het jury-rapport kopt in met ‘Brouwers zuigt je mee in een verslavend taalcircus. De roman is een ware krachttoer, hilarisch, ontroerend, griezelig en ontluisterend tegelijk. Met deze unieke verkenning toont Jeroen Brouwers dit jaar als geen ander wat literatuur vermag: een reis te maken door de binnenwereld van een ander. Het is fenomenaal, wild, ongeremd: het is de ultieme beheersing van ongeremdheid’. Vanaf mijn allereerste kennismaking met Brouwers door ‘Bezonken rood’ ben ik hem blijven bewonderen. Wat beschikt hij over een mooie rijke taal en inderdaad maakt hij niet alleen proza en poëzie van de meest alledaagse dingen, maar tevens van de meest gruwelijke of spannende situaties. Zijn boek ‘Het Hout’ heb ik in een adem uitgelezen. Deze ‘Busken’ moest ik af en toe even wegleggen, om de narrigheid van de oude in zijn troosteloze situatie en zijn gedachtengang te laten bezinken.

Nog meer heuglijk nieuw. De eerste gierzwaluwen zag ik voorbij komen op het parkeerterrein. Het hart maakt altijd een sprongetje. Vriendin zweeft met ze mee en glimlacht hier vanaf een plank in de boekenkast goedkeurend naar me. Er is altijd weer een nieuw begin.

‘In 80 dagen de wereld rond’ en ik reis af naar Tsjaad. Op papier een waterdraagster en in de kom Daraba, een okra, aubergineschotel. Oorspronkelijk met lam, maar dat heb ik er uitgelaten.

Er werd getoeterd op de parkeerplaats door iemand in een witte auto. Ik keek op, maar snel ook weer neer. Niet voor mij en sjorde de rugzak met boodschappen om de schouders. De man stapte uit en zette een grote emmer met een enorme bos bloemen naast de auto. Ik keek eerst naar de bloemen en toen pas omhoog en zag op dat moment dat het mijn eigen vlees en bloed was. Nou ja. Het moet niet gekker worden. Giebelend vervolgden we onze weg. We zouden gaan wandelen met elkaar. Buienradar was door andere zoonlief bestudeerd en die gaf aan dat het van een tot twee droog zou zijn. Oudste dochter kwam er ook al aan met haar gezin. Wachtten op de anderen, de helft op het balkon, en de andere helft binnen, op gerede afstand. De eerste druppels vielen al voor de laatste twee aangekomen waren. Onweer, regen, hagel zelfs. Gevalletje van overmacht en een niet goed werkende buienradar. Drie mensen hadden al corona gehad, een was gevaccineerd, de scholen waren vrij geweest, zo puzzelden we de minimale kansen bij elkaar op.

Maar stiekem was ik zo blij om het spul, zij het voor de helft, omdat een paar wederhelften met kinderen wijselijk thuis waren gebleven, weer samen te zien. Zodra de laatste druppel gevallen was, gingen we aan de wandel. Voetballende ooms met de neven in de kleine kooi bij een school. Wederwaardigheden uitwisselen, foto’s nemen, kleinzoon die niet mee kon doen afgeleid door zoonlief met zijn fototoestel. Kan je niet meedoen dan kan je het altijd nog vastleggen. Het zachte geel van de bloemenwei met een aandoenlijk bordje ‘ruimte voor bloemen’ tegenover de school, de volle bloesembomen naast het gebouw en het heerlijke zachte nieuwe groen van het park omlijsten dit vredige, al zo lang geleden, familietafereel. De kleine dribbel had zich moe gevoetbald en bij de rest van de wandeling zeeg hij halverwege door de benen en was geenszins van plan om op te staan. Gelukkig waren er ooms en vaders te over.

Zo liep de kleine stoet door het park uitwaaierend in ongeveer een halve meter. Dit was op zich al het mooiste moederdagcadeau ooit. Ontberingen, van welke aard dan ook, zorgen ervoor dat nieuw perspectief omarmd wordt. In spreekwoordelijke zin dan, want alles bleef angstvallig keurig op afstand. Dit was dan al de tweede dag die een beetje ‘normaal’ terug haalde. Langzaam zijn we op weg naar beheersbaarheid.

Vanmorgen zag ik de poolse film Ida, een film uit 2013, over een weesmeisje die in het klooster opgroeit en die op zoek gaat met haar tante om het graf van haar ouders te vinden. Prachtige filmische shots van desolate gebieden, de sfeer van de jaren vijftig en zestig, trage opnames die volledig pasten in het geheel. Pas na het kijken realiseerde ik me dat het een zwart/wit film was geweest. Ook dat had niet anders gekund. De regisseur is Pawel Pawlikowski, Ida wordt overtuigend gespeeld door Agata Trzebuchowska.

Straks komt de de aannemer van de woningbouwvereniging naar het steeds groter wordende lek kijken op zolder. Hopenlijk worden er nu spijkers met koppen geslagen.

Een ander dingetje waar weer aan gewerkt moet worden is de conditie. Op het ogenblik ben ik van de kleinste wandeling al benauwd. Een te geconcentreerde cirkel, die voorlopig maar eens opengebroken moet worden. Tussen de buien door fietsen en meer fietsen op de hometrainer lijkt me een goed begin. Nu hou ik het bijna geen tien minuten vol. Zo trekt de hele situatie toch haar sporen, want door het benauwd zijn gebeurt er ook minder. Rug rechten, schouders eronder en gaan. Iedere dag twee minuten langer, neem ik me voor. En nu woord houden.

In 80 dagen de wereld rond betekende een mooie reis naar Binnen-Mongolië. Op paier een traditionele authentieke afbeeldiing en in de kom een vegetarische bouillon’fondue’, waar ik, omdat ik het vlees vervangen had door de tempeh, een bouillonsoep van heb gemaakt. Wel heerlijk trouwens.

100 gram spinazie
0.25 stuk(s) kool(Chinese)
100 gram shi-i-take paddestoelen
2 stuk(s) bosuitjes
1 centimeter(s) gemberwortel
10 takje(s) koriander (vers)
300 gram lamsbout (zonder been)
1 eetlepel(s) pindakaas
0.50 eetlepel(s) sojasaus
0.50 eetlepel(s) Sherry (droog)
0.50 theelepel(s) chilipoeder
1 theelepel(s) suiker
2 stuk(s) bouillontablet (kip)
1 teentje(s) knoflook
50 gram mihoen.

-Was de spinazie en laat ze uitlekken.
– Snijd de Chinese kool in repen.
– Snijd de shi-i-take in plakjes.
– Snijd de bosuitjes in smalle reepjes.
– Schil de gember en hak hem fijn.
– Knip de koriander fijn.
– Snijd het vlees in dunne plakjes.
– Roer een sausje van de pindakaas, de sojasaus, de sherry, het chilipoeder, de suiker en een eetlepel warm water.
– Verdeel het sausje over 2 kleine kommetjes.

Bereidingswijze: Breng in een fonduepan 1 liter water met de bouillontabletten aan de kook.
– Pers het teentje knoflook erboven uit en voeg de gember, de bosuitjes en de koriander toe.
– Verdeel het vlees, de groente en de paddestoelen over 2 schalen.
– Kook het vlees, aan tafel snel gaar in de bouillon.
– Serveer het sausje er apart bij.
– Voeg daarna de mihoen aan de bouillon toe en schenk de soep in soepkommen.

Weggezonken in een hele diepe droom, ‘krekelde’ mijn telefoon ineens. Zoonlief stond voor de deur, was al vroeg gaan sporten en had de sleutel vergeten. Altijd vroeg wakker, maar vermoeid door de dag van gister, had ik nu wel door willen slapen. Van de nood dan maar een deugd maken.

Ons plan van gisteren had goed uitgepakt. Eerst besloten we de kringloop te bezoeken. De locatie wisselde wel drie keer, want normaliter gaan we toch, ondanks het geplande voornemen, stoppen bij de eerste de beste die ons wat lijkt. Een kringloopwarenhuis, maar dan oude stijl, bleek bij binnenkomst. Er stond zo waanzinnig veel opgestapeld, dat je eigenlijk door de bomen het bos niet meer zag. Wel de meest grappige voorwerpen kon je er opduikelen. Maar door het ontspullen was het niet moeilijk alles te laten liggen, waar het lag. Het ging per slot van rekening gewoon even om het snuffelen. Het was er vol, stoffig en ook een beetje beduimeld en ik moest heel erg denken aan mijn eerste kringloopbaan, waar ongeveer dezelfde sfeer hing.

Buiten een paar druppels, dus gauw de auto in, op naar het strand.. Het werd een perfect dagje Noordwijk. In het begin, toen het nog redelijk fris was en hard waaide liepen we de winkelstraat in. Hoe lang was ik al niet in zo’n winkel geweest, waar de verleiding hoogtij vierde. Prachtige kleuren op elkaar afgestemd, leuke hebbedingetjes, mooie accessoires. In de gedachte dat het bijna als normaal voelde, liepen we winkeltje in en winkeltje uit. In Noordwijk dorp waan je je op vakantie, of coronavrij. Nou ja op het lapje en op de anderhalve meter, gewapend met mandje of lange rode schoenlepel, na dan. De kerk had haar oorspronkeleijke bestemming achter zich gelaten en was gevuld met foto’s en wooninterieur, zagen we bij een vluchtige inspectie. Het orgel torende boven al die wereldse zaken uit als stilzwijgend verwijt.

Omdat twee van ons, waaronder ik, dat minder interessant vonden liepen we vast richting strand om te kijken of er een terras open was. Op het eerste terras hing een troosteloze driepunter als overkapping en het zag er allesbehalve uitnodigend uit, gesloten. Zus had lage hakken aan en het weer nodigde nog niet uit om de wandelschoenen uit de auto te halen, dus liepen we op aangedane-longsnelheid over het pad achter de strandtenten. Beide zussen haakten aan en we besloten naar een volgend terras te lopen. De jongste zus liep met versnelde pas vooruit om te kijken of het open was, maar daar had heel Noordwijk zich verzameld. Dat idee lieten we varen. We liepen door tot waar we een grote kluit meeuwen op het strand zagen. Twee gingen op inspectie en hakkenzus en ik gingen op een paar pallets zitten. Dapper probeerde de zon door de wolken te prikken. De meeuwen ijverden naarstig op het zand, pikten wat weg, vlogen in een grote zwerm op als er een hond langs kwam of als iemand in de handen klapten. Een magnifique gezicht. Het was genieten van eenvoudigweg zeelucht snuiven. Toen de zussen van hun inspectietocht terugkwamen, bleek dat er heel veel kokkels op het zand lagen, waar de meeuwen zich tegoed aan deden. Dat vermoeden had ik al.

We besloten een patatje mèt te halen bij een geïmproviseerde afhaalplek op de hoek. Tot onze verrassing waren het gezellige ouderwetse puntzakken. Terwijl we aan het peuzelen waren, brak de zon door, als beloning op ons geduldige wachten.

Het volgende plan was de bollenvelden, nu we zo dicht in de buurt waren. Fotozus kreeg zo de kans om unieke opnames te maken van die rissen tulpen in bonte schakeringen. Wat een vreugde voor het oog was dat altijd weer. We wisten wat velden bij een hotel/annex casino maar kwamen onderweg ook al wat mooie uitbundige bloeiers tegen. Bij het hotel was een koffie to go voor de zussen. Ik was verzadigd en moe. Toen zij bij thuiskomst nog koffie bleven drinken, ging ik toch echt op huis aan. Sorry zussen. Zon gezien, zeelucht gesnoven, zussen gehoord en gezien, meeuwengekrijs in de oren en de mooiste bollenkleuren op mijn netvlies. De koek was op.

‘In 80 dagen de wereld rond’. Vandaag dus Zuid-Holland. Op papier een impressie van vandaag. In de zak, onvervalste Hollandse patat met en een heerlijke kroket.

Heel vroeg alweer een gouden opening. Iedere dag is er het voornemen om te schitteren en in minder dan een uur wordt dat idee om zeep geholpen. Dit beeld op het netvlies raak ik voorlopig niet meer kwijt.

Gisteren met goed gevulde auberginestoof-dozen op pad om beide dochters met hun gezinnen te overvallen. De oudste was aan het werk. Ze zou pas laat terug zijn. Peru stond op het lijstje met nog wat voorwerk, dus al te laat wilde ik het niet maken. Bij de ander was er thee en heerlijke solotijd, want kleindochter lag nog lekker te slapen. Ze keek me als vegetariër verbaasd aan bij het zien van de schotel waar overduidelijk de gehakt in te zien was. ‘Vegan malle’. Zestig dagen en route en inmiddels overtuigd van het feit dat er maar weinig culturen en landen zijn waar vlees nauwelijks gegeten wordt. Rond India heeft men de meest heerlijke spijzen en Midden- en Zuid-Afrika wordt het een goede bonenstoof, maar verder blijft het zoeken en soms echt naar een speld in een hooiberg.

Voor vandaag met de zussen een tocht naar Zee bedacht. Er wordt regen beloofd en koud weer, maar de hang naar een wijds uitwaaien is groter. De wind door je haren, het striemen van zand en regen in je gezicht, de kou en dan, na een barre tocht, het genot van een glas wijn op een overdekt strandterras. Het hoofd leeg van muizenissen en vol nieuwe energie. Bovendien zijn we niet van suiker, stoere meiden van stavast.

Dochter was er nog niet, schoonzoon kon ik niet bereiken, dan maar langs het dagverblijf van Dribbel, maar ik wist zijn groep niet. De radijsjes, de meiknolletjes, de raapsteeltjes of iets dergelijks. Wie verzint toch die namen en waarom wordt alles verkleind. Kreeg dochter telefonisch niet te pakken, dus ik liet hem maar in zijn groentetuin en ging op huis aan. Wie wat bewaard die heeft wat en morgen is er weer een dag.

Ik zag de schrijnende film ‘Only the devil lives without hope’ over een Oezbeekse gevangene en zijn zus, die vocht voor zijn vrijheid.Ik zou willen dat ieder die onze vrijheid beknot vindt, daar naar zou kijken. Door de schrijnende omstandigheden zijn deze bedreigde en gelovige Oezbeken uitgeweken naar Zweden, maar ging de geheime dienst zover, om zelfs een infiltrant met de zus te laten trouwen om haar vervolgens te mishandelen en haar en de kinderen zowel geestelijk als letterlijk in een afgrond te storten. Ze overleefden. De verhalen over de enorme vesting, de gevangenis Jaslyk, waar martelingen en eenzame opsluiting aan de orde van de dag waren en je beter kon bekennen, wilde je overleven, zijn ingrijpend Broer Iskandar is bijna vrij, de gevangenis eindelijk gesloten. Ware vrijheid zit van binnen , maar vrijheid van meningsuiting draagt daar flink aan bij. Zolang we kunnen gaan en staan waar we willen, wetten kunnen overtreden zonder sancties, kunnen publiceren wat ons goeddunkt, is elke aantijging misplaatst.

Zus appte omdat ze dacht dat de ‘zeereis’ waarschijnlijk toch letterlijk in het water zou vallen. Paniek en reuring. Maar wij zeeaanbidders zwakten de argumenten af met zuidwesters, goede wandelschoenen(wel eerst even winkelen dan) en lange jassen met dikke sjalen om tien graden te trotseren. Ze gaf zich gelukkig over. Vandaag wordt het vermoedelijk Zuidholland met kroketten en patat of een Hollandse groentensoep op een hopenlijk overdekt terras aan de kust en als wandelen onmogelijk blijkt, kunnen we altijd nog de zee zien. We zijn niet snel voor een gat te vangen.

Het toetsenbord heeft zoonlief net vervangen. Mooi donkergrijs met een muis aan de zijkant in het bord zelf. Ook handig en een andere losse muis. Zijn moederdagbijdrage. Ik reken het goed. Nu ben ik niet langer onthand. De volkskant opent met een bericht dat er hoop is voor long covid. Ben benieuwd wat men heeft gevonden. Eerst koffie en in de benen. De krant bewaar ik. Er gaat niets boven een zondagmorgen met koffie en het uitspellen van de krant.

In 80 dagen de wereld rond bracht me naar Peru, waar op papier een impressie naar Cesar Yauri Huaney kwam en in de kom een heerlijke Peruviaanse Locro, een gestoofde pompoenschotel met Bulgur, als stond in het recept quinoa.