Het was opnieuw een zonovergoten dag, zon met wind, een ideale combinatie. Ik wandelde vanaf de parkeergarage de Oosterkade op in die zon en zocht voorbij het Louis Hartlooper toch maar snel de schaduwzijde, de Twijnstraat in. Er was een grote verscheidenheid aan vermaak, delicatessenzaken, kleine boutiques en bruine kroegen, soms met het grote etalageraam helemaal omhooggeschoven, zoals je ze wel meer ziet aan de Oude Gracht.

Vanuit de Agnietenstraat stak ik via de Nicolaasdwarsstraat door naar de Singel , waar bankjes uitnodigend stonden te wachten op bezoek. Een vrouw zat op het uiterste puntje en ik vroeg of het goed was om ook plaats te nemen. Ze keek op van haar bezigheden, lachte en gaf aan dat ze hoog nodig weer verder moest. Ze verzekerde me haastig dat het niet was omdat ik er kwam zitten, maar dat ze allang richting huis wilde, maar zo genoot van de wind die door haar haren speelde. Zo heb je binnen luttele minuten al een vertrouwd gesprekje.

Onder de eeuwenoude hoge bomen is het heerlijk toeven. Voorbijgangers waren er, zowel op het wandelpad als in de singel zelf. Er kwam van alles langs. Bootjes met passagiers, fluisterboten, twee meisjes gooiden een sup in het water en peddelden richting Kromme Rijn. Ergens beierde een kerkklok. Vier eenden snaterden en speelden krijgertje. Het kabbelende water weerspiegelde zich in de kleine boten langs de overkant. Utrecht op z’n mooist.

Vriendinlief stond al te wachten bij de ingang van het Louis Hartlooper. Eerst wat te drinken halen en meenemen in de praktisch lege filmzaal op de begane grond. We waren benieuwd naar de documentaire met de titel Agatha’s Almanac. Het was een inkijkje in het leven van een 92-jarige Canadese vrouw die een aantal hectaren grond had, waar ze haar groenten nog altijd op verbouwden. Haar nichtje Amalie Atkins filmde haar in al haar eenvoud. De beelden werden afgewisseld met een mooie verzameling aan attributen, die veel over het leven van de oude vrouw vertelden. Haar tuinhandschoenen, de briefjes op de dozen waar van alles in werd bewaard, haar passie voor tape, waar ze alles mee kon repareren, haar jurken en al haar schortjes. Aandoenlijke halve exemplaren die in de jaren vijftig veelvuldig gedragen werden. Een kleurrijk filmisch en tegelijk poëtisch verslag van een eenvoudig mensenleven door passie gedreven. Ze borduurde elke dag er een stukje aan voor zolang het zou duren. De geschiedenis en haar dode zusters kwamen langs in een prachtig stilistisch beeld. We genoten. Tussendoor kon je nog wat leuke wederwaardigheden oppikken over tuinieren en ‘wat te doen als…‘

Vriendinlief had na de film een tafel gereserveerd om te kunnen genieten van elkaar en het heerlijke vegetarische hapje dat we hadden uitgekozen. Tijd kwamen we, zoals altijd, tekort, maar dit buitenkansje vulde zich dubbel en dwars met in vogelvlucht de hectiek van de weken ervoor, een schets van het wel en wee van het gezin, de kleine verdrietjes en vreugdevolle dingen. Het is steeds weer een moment van thuiskomen, intens waardevol. Rond achten namen we afscheid. Dag Lieverd, we appen.

Ik kuierde terug naar de parkeergarage en liet de beelden van de film en het diner nog eens uitgebreid de revue passeren. Dubbel genieten dus.

De weg naar het schoolgebouw was opgebroken. Niet handig. Schone zoon zwenkte zijn wagen een parkeerhaventje in en vond nog net een plekje. Afwisselend zon en schaduw om te lopen naar de hoofdingang, waar dit keer geen rode, maar een groene loper was uitgerold voor alle feestvarkens. Kleinzoon had een modern mooi bruin ensemble aan van zijn oudste oom en die stond hem goed. Ineens volwassen in die outfit.

Ik moest constateren dat alles alleen maar groter groeide, want ze torenden allen boven me uit. Ooit in het grijze verleden was ik de langste van de klas geweest op de jongen van Huyting na, maar die was van Zweedse komaf en ook groot gebracht met melk en honing. Nu waren de oudjes de kleintjes. We kregen een muntje voor een ijsje. Ik had een voetbalblad voor hem meegenomen en in mijn enveloppe met kaart zat een mooi bedrag, omdat de jongste zoon en ik botje bij botje hadden gelegd. Je slaagt maar een keer voor de middelbare.

We werden gesommeerd naar de Anna-zaal te gaan en god-zij-geloofd-en-geprezen hadden ze de enorme hoeveelheid in tweeën gedeeld. Wel wat trappen op. Door de hoeveelheid publiek steeg de temperatuur al gauw tot grote hoogte. De envelop diende de hele sessie lang als waaier. Nu ik er over nadenk, geen gek attribuut om in je tasje te hebben tegenwoordig. De eerste waaiers die ik voor het eerst zag in de jaren zestig, lagen bevallig in de handen van de Spaanse dames, die ze af en toe met veel geruis open lieten klappen. Van het wapperen op zich krijg je het trouwens nog warmer, maar goed.

Het team had een mooi afscheidslied ingestudeerd en hun stemmen klonken opmerkelijk goed. Vooral de altpartijen waren prachtig. De bollebozen hadden allemaal een Doctoraal hoedje gekregen. Sommige hadden het hoedje zo opgezet, dat het kwastje voor hun ogen hing, wat de handtekening belemmerde. Één leerling kreeg een bronzen beeldje voor haar cum laude verrichtingen. Poseren zonder en met een handtekening onder het diploma, foto’s maken én de volgende vijf. Voor sommigen was al die aandacht ongemakkelijk.

Het duurde niet lang gelukkig en daarna ging men in kleine groepen naar de eigen mentoren toe, die voor iedere leerling een persoonlijk woord hadden geschreven. Het was nauwelijks te verstaan, maar er was ook een gedrukte versie, dus kon je het op je gemak nalezen. Ook hier veel gegniffel en gegiebel. Beneden werd nog een foto naar keuze met vrienden of familie gemaakt, waarbij kleinzoon voor het laatste koos. Dus staan we te pronken in een champagne/blauw decor met gefeliciteerd eronder. Belangrijk moment vereeuwigd.

Op het plein buiten was er nog een optreden van het team en daarna gingen we niet al te laat weer op huis aan, want om tien uur in de avond speelde Frankrijk tegen Marokko en dat kon je je als rechtgeaarde Fransman toch niet laten ontglippen. Het was al met al ook welletjes geweest.

Ik heb geen foto’s van dergelijke mijlpalen. Ben ook vergeten hoe dat er eigenlijk aan toe ging. Ik weet wel dat we iedere week een rapportje meekregen, waarmee ik schoorvoetend binnen kwam omdat er altijd wel een aantal onvoldoendes voor Algebra en meetkunde op prijkten. Beta vakken waren niet aan mij besteed.

Nu er niet weer een dikke biografie op me ligt te wachten, die binnen twee of drie maanden uit moet, ervaart de geest het als een ongekende vrijheid. De twee boeken voor de leesclub bewaar ik tot in de Hoff, maar daarnaast kan ik dus zo maar, zonder pardon, een willekeurig boek kiezen. Het voelt als de ultieme vrijheid. In die zin is het een wonderlijke vorm, dat zelfgekozen heilige moeten. Mijn ogen hadden al rond gedwaald op al mijn tochten en bij dochter vond ik een tweedehands exemplaar van ‘Viktor’ door Judith Fanto geschreven, wiens tweede boek ‘Narcis’ ik in vogelvlucht heb uitgelezen, vol vaart geschreven en spannend tot de laatste letter. ‘Viktor’ had dochterlief nog niet kunnen boeien, dus nam ik het mee. Vanmorgen bij een kopje koffie ben ik aan het lezen geslagen en werd onmiddellijk weer door haar schrijfstijl gepakt. Er waren erg veel herkenbare momenten, onder andere uit mijn jeugd, die dankzij de humor waarin het verpakt zat, vlot weg las en naar meer smaakte. De luxe, om willekeurig welk boek ter hand te nemen. Ik heb het gemist.

Een appje van vriendinlief. Was er nog een gaatje om samen naar Agatha’s Almanac van Amalie Atkins te gaan en bij te kletsen bij een hapje. Tuurlijk. Mazzelen want ze had het zo druk met school, veel drukker nog dan ik. Twee vliegen in een klap. De film is een documentaire over een oude Canadese vrouw, die een zeer onafhankelijk leven leidt dat volledig in het teken staat van haar passie voor tuinieren. Binnen een half uurtje was dat geregeld.

Vanmiddag is de diploma-uitreiking van de oudste kleinzoon. Er mogen maar vier genodigden bij zijn en ik voel me zeer vereerd, want ik ben er een van. Wat kan je zo’n lieverd nou toch geven. Het zijn toch altijd weer mijlpalen in het leven. Op naar een volgende fase. Het mag dan best een beetje groot en meeslepend zijn. Of niet.

Voor de dames van de bio-club had ik ter afscheid kleine boekjes van Toon Tellegen meegenomen, die over een bepaald thema gingen, maar wel met afscheid te maken hadden. Ze mochten blind kiezen en waren zeer verguld. De juiste keuze. Hier ligt eenzelfde kleinood op het kastje naast mijn bed. In dat boekje vraagt Mier aan Eekhoorn: ‘Denk je dat wij ooit afgelopen zijn.’ De eekhoorn kijkt Mier verbaasd aan. ‘Zoals een feest afgelopen is, ‘zei de Mier. ‘Of een reis.’ De eekhoorn kon zich dat niet voorstellen. Hij haalt wat voorbeelden aan van iets wat afgelopen is, een feest bijvoorbeeld of een reis en wat je daarna doet. Maar in dit geval…Mier komt er ook niet uit, hoe hard hij ook nadenkt, terwijl hij eigenlijk bijna alles weet. Hij schudde zijn hoofd en nam, van de thee die eekhoorn nog eens ingeschonken had, een onzeker slokje.

De kracht zit in die laatste zin. Zo knap, zoals hij altijd weer met roerende vragen komt. Elk verhaal geeft veel stof tot nadenken. Achteraf vraag ik me af of ik een woordje erin had moeten schrijven, maar de titel van de boekjes zegt eigenlijk al zoveel. ‘Als we samen’ ‘Maar niet uit het Hart’ en ‘Een nieuw Begin’. Zo vatten deze titels met elkaar eigenlijk precies samen wat ik voel en bedoel en dan mag het voor zichzelf spreken.

Een kostbaar uurtje kwam ineens als een veertje nedergedaald. De jongste telg sliep nog toen ik aankwam bij zoonlief. Hij legde het flesje maken via de app uit. Kwartiertje beneden wachten, want ze lag in de wandelwagen, waarin ze in slaap was gevallen. Af en toe klonk er een lief kreuntje of wat gesmak onder de kap vandaan. Toen er iets meer leven was, pakte ik alvast de luipaarden toilettas om vervolgens volgens de aanwijzingen het flesje start klaar te zetten. Daarna kwam ze vrij snel met wat jengelen en huilen. En daar hadden zij en ik tout seul even helemaal alleen in een bubbel een eigen moment, zonder interrupties, zonder gebabbel. Het flesje en daarna het hele arsenaal aan kinderliedjes met de kleine in de arm of tegen de schouder bij eventuele krampjes. Beloning, lief gekraai en heimelijke lachjes. Echt een cadeau.

We werden enthousiast begroet en konden gaan eten. Kroepoek erbij en bawang goreng, iets wat de grote broer heel lekker vond of toch niet en dan toch weer wel. Niets veranderlijker dan een kleine ontdekker. Zuslief lag er zoetjes bij en mocht later in de bouncer. Ik zou helemaal duizelig worden van dat ding, maar ja, het zal mij niet overkomen, denk ik maar zo. Moe maar voldaan weer op huis aan

Zoonlief kwam na een stief uur beneden en had zijn werk afgesloten. De tas met de sajoerboontjes met kip en de rijstkoker had hij al boven gebracht en nu kon ik achter hem aan naar boven. Rijstkoker aan, boontjes in de pan op een laag pitje terwijl zoonlief de kleine Njong van het dagverblijf haalde en de kleine op een kussen verwonderd keek naar de kleurrijke hangers erboven, terwijl ik tussendoor nog even gezellig kon kletsen met haar.

Em hier bleek het ineens tijd te zijn om als een haas in de benen te gaan, want het was de hoogste tijd m vriendinlief op te halen en haar ook alvast van te voren de droevige mededeling dat ik zou gaan stoppen mee te delen. Het is nooit leuk, maar ik had het weloverwogen en dit laatste boek, de biografie van Vulvia, had de doorslag gegeven. Niet mijn keuze. Ze vond het heel jammer, maar erg teleurgesteld was ze niet. Toch deze boodschap doorvoelt,leek het.

Bij ons adres, een prachtige oude Haagse woning, vol kunst en jaren zeventig gezelligheid, stond de lunch klaar. Dat was voor het eerst en anders en een goede opening voor een mooi en rijk gesprek over het boek. Iedereen had het een vreselijk gewrocht gevonden, met alle veronderstellingen, die alles op aannames schoeiden en niets op zekerheden. Niets van wat een recensie in een best wel vooraanstaande krant had beloofd. De drie anderen hadden het allemaal uitgelezen, maar ik had het het liefst naar de uiterste uithoek van de planeet willen verwensen. ‘Wel hoofdstuk tien lezen’ vond een van ons, ‘want dat was nog wel vermakelijk.’ Nou vooruit, je kan niet weten. Mijn cadeautjes van Toon Tellegen vielen allemaal in vruchtbare bodem. Gelukkig. Altijd een gokje bij boekenverslindende lezers.

Dóór naar de thee en hun stadstuin. Met meeuwen die het verdriet van de anderen deelden met een onthutsend gekrijs, wat vrij normaal voor de Haagse binnenstad bleek te zijn. Met een ‘Ach lieverds, ik schuif gewoon nog wel eens aan’ namen. We afscheid. Hoofdstuk Biografie gesloten.

De gierzwaluwen gieren hun weg door de lucht. Vriendinlief is dichtbij. Het brengt me naar zondag, waar dochterlief een klein cadeautje voor me neerlegde in bubbeltjesplastic. Voorzichtig pak ik het uit. Het is een kleine keramieken zwaluw in de vlucht, prachtig blauw/zwart. ‘ Dan is A. ook bij je’, zegt ze. Zo’n klein, lief en betekenisvol, attent gebaar. Ze denkt net als ik in allegorieën.

Gisteren moest ik in het nieuwbouw gedeelte van Vleuten op zoek naar het huis van oudste broer en schoonzus. Ze zijn druk aan het verhuizen van een heerlijke wooncaravan aan de plas naar een appartement bij het grote nieuwe stadscentrum daar. Agaath en haar Tommetje kwamen er niet uit. Ik heb twintig keer de Zandweg, de Europaweg en de huppeldepupburg gezien, terwijl Paul van Vliet en zijn lied over Nieuwegein door mijn hoofd spookte, en ben over oneindige boerenweggetjes en industriewegen gereden. Iedere keer kwam ik weer op hetzelfde punt uit, waar auto’s niet verder konden. Ze belde me twee keer op, stond buiten, en ineens zag ik haar, aan de overkant van de busbaan, terwijl ze de andere kant op tuurde. ‘Draai je om’, meldde ik en daarna kon ze bij me in de auto stappen om te gidsen. Zelfs dan was het niet makkelijk, maar de volhouder wint.

Het werd een genoeglijk samenzijn, waarbij broer ook op de praatstoel zat en automatisch veel verhalen over de oorlog en onze ouders los kwamen. Zij hebben net een reeks van begrafenissen achter de rug, want mijn schoonzusje was de jongste van hun ouderlijk gezin. Broer is de oudste, een broer van ons is al gegaan. We geloven in ons sterke gesternte, maar toch. Eens zal de dominosteen de andere stenen in beweging brengen. Zo werkt het nou eenmaal. Wel was er nog een aardig filosofische gedachte over de snelheid, waarmee de tijd beidt. Steeds sneller naarmate je ouder wordt, dat is in ieder geval de beleving. Hun oudste zoon belde op uit Ierland. Altijd grappig als verschillende landen elkaar digitaal ontmoetten. Ook zijn oudste dochter was er bij.

Daarna spoorslags naar C&A, waar ik doorgaans goed slaag voor T-shirts voor Lief, zes stuks en twee korte broeken in heerlijke lichte zomerkleuren. Dan kunnen de oude als werkshirt verhuizen naar de werkkast, want als hij ze een week aan heeft, zijn ze volledig verschoten door de tropenzon.

Na een genoeglijke middag ging ik het doolhof weer uit en kon via het industrieterrein van Strijkviertel alle vastgelopen snelwegen rondom Utrecht glansrijk ontlopen. Dat deed Tommetje dan toch voortreffelijk. Vandaag maak ik sajoer boontjes, ajam en witte rijst voor zoonlief en de kleine Njong.

Als ik straks naar de Hoff ga heb ik de wagen volgeladen, niet ‘met jonge meisjes en oude kerels’ zoals dat aloude kinderliedje vermeldt, maar met broodnodige spulletjes. De waterkoker, de rijststomer, de wadjan en de stoofpan, de broodpan van vriendinlief, PFas vrije zeepjes en deo en moet ik niet vergeten om een trekker te kopen. Je zal er maar om verlegen zitten. In heel Hongarije hebben we het ding niet kunnen vinden en er een provisorisch gemaakt van een steel en een raamwisser. Je wordt vanzelf creatief als er gebruiksvoorwerpen ontbreken die je nodig denkt te hebben.

De laatste afspraken staan op de rol, alles is geregeld, voor zover ik kan overzien. Af en toe denk ik dat er te weinig van mij is om iedereen tegemoet te komen. Het zij zo. Een mens kan geen ijzer met handen breken.

Gisteren viel de verjaardag uit, dus haalde ik dochterlief op om naar de Natuurbegraafplaats in Rhenen te gaan. Natuurlijk was ik te vroeg en hengelde naar een kop thee. Altijd een goede basis voor een wandeling. Met de auto was het zo’n drie kwartier rijden en dat was toch weer dichterbij dan de afstand die natuurbegraafplaatsen doorgaans behelzen vanuit het midden des lands. Al jaren was ik aan het duimen geweest of de vergunning van de gemeente er eindelijk door zou komen en vorig jaar was het eindelijk zover. Voor het stuk natuur wat in Rhenen lag, werd groen licht gegeven. Het stuk on Veenendaal was nog niet rond.

We hadden al een boswandelingetje erop zitten, waarbij.we rijpe bosbessen hadden gespot en toen we eindelijk bij het hek met het bord aankwamen. Er stond een blankhouten huis aan de ingang, waarachter iets aan de gang was. Een vrouw en een man stonden aan de zijkant. Het bleek dat er zojuist een rondleiding was gestart en diegene die het leidde had al een lang inleidend praatje gehouden. Dochterlief en ik werden van harte uitgenodigd. Er werd rondgevraagd wie er in de karretjes wilde zitten omdat ze slecht ter been waren of het tempo niet konden bijhouden. Dochterlief duwde me er naar toe. We hadden er namelijk al ruim een kilometer opzitten en ik denk dat ik al aardig aan het hijgen was door heuveltjes op, etcetera.

Dus liet ik me pamperen en het was heerlijk, moet ik zeggen. Het was zo’n Caddy, waar we op de achterbank konden zitten. De bestuurster was eveneens een van de coördinatoren en kon een flinke aanvulling geven op het geheel. We reden langs het grote veld, dat ingezaaid was met rogge en wilde bloemen (in de lente had het volgestaan met korenbloemen en klaprozen) langs een vennetje, dat erg populair was. Door de grote hitte van de afgelopen maand was het nu even drooggevallen en er was nog een klein veld aan de rand van het bos, met daarachter de enorme dassenburchten waar niet begraven mocht worden en daar waren ook de enorme beuken, wat dieper in het bos, waar het weer wel mocht. Er waren mogelijkheden tot dubbele natuurgraven en enkele natuurgraven, een urngraf en een dubbel urnengraf, alsook een urninlage in graf.

Er is gelegenheid om een boomschijf te laten plaatsen die in de loop der jaren op zal gaan in de natuur. De begroeiing van hondsdraf, wilde peen, kaasjeskruid, wilde cichorei, de roggearen en het goudgele gras, de aanwezigheid van de vele vogels en de vos, het zwijn, de wolf, het hert en de dassen, de vlucht der libellen boven het gele goud en het ven zijn aanlokkelijk.

Ik dacht dat ik me al opgegeven had, maar schreef me toch nog een keer in. Nu konden de kinderen bij een van de andere bezichtigingen gaan kijken en kon ik met Lief een goed gesprek voeren, omdat er meer bekend was. Dochterlief had nog een heleboel vragen, die veel verduidelijkten. Wat is begraven in kleine kring, met kist, zonder kist, plek aan de rand met uitzicht op veld of ven, altijd ruimte en het liefst onder een berk. Haha. Je kan het maar beter vermeld hebben. Het was erg fijn om daar te zijn en een en ander te horen. Nu valt er ook wat te overwegen per slot van rekening.

We wandelden weer terug naar Agaath. Een roodborst kwam ons even begroeten, een dikke zwarte bosmestkever moesten we tot snelheid manen, nu hij midden op de weg liep. Dochterlief vond een veertje van een specht, zwart met witte stippen en in de berm lag een roze roos, niet mogelijk, het bleek ook geen echte. Om te laten zien hoe het eruit zag bij zonnig weer, piepte de zon door het wolkendek en zette alles in een prachtig gefilterd licht. Geen straf om hier te zijn.

Heel Amersfoort stond vol met geparkeerde auto’s. Waar was nog een plekje voor Agaath. Een heel eind buiten het voetbalveld vond ik in een straat nog een krappe parkeerplek. Gelukkig. Met wat vijven en zessen kon Agaath blijven staan en ging ik op zoek. Velden vol spelers, anders dan in de tijd dat ik langs de lijn stond, de vrouwen en meisjes waren ook geïntegreerd. Een aantal teams. Ik wist, dat de oudste bij team Eddy zat en de jongste van de tweeling, voor zover je daarover kan spreken als ze zes minuten scheelden, bij team Jan. Groot voordeel. Twee van de vier wedstrijdjes van twintig minuten speelden ze naast elkaar op de velden.

De jongens en de leiders begroeten me enthousiast en de tweeling was weernet zo blij als vroeger om me te zien. Daardoor zag ik wel een frommelgoal van de een en drie mega-doelpunten van de ander, die daardoor aan het eind de trofee, een glanzende beker voor de eerste plaats met zijn team stralend omhoog hield, omdat hij de topscorer van het toernooi was geworden. Moeders kon haar voetbaltrots weer even uit de kist vol herinneringen halen. De grappen en grollen van de jongens onderling waren heerlijk herkenbaar.

De verjaardag van dribbel gaat vandaag niet door, die vieren we volgende week. Even een dag rust voor dochterlief die teveel ballen aan het eind van het schooljaar hoog moet houden. Tja, wie van de leerkrachten niet in deze tijd. Ik herinner me de koortsachtige persoonlijke boodschappen aan de kinderen, de plakboeken die mee moesten en bijgewerkt werden, de lieve persoonlijke woorden in het portfolio voor bij het uitglijden, de liedjes, het raadselspel. Het paste er allemaal naadloos en strak in, dus dat betekende stug doorwerken. Vriendinlief heeft daar ook nog eens een afscheid van school bij, dat betekent echt helemaal dubbel veel werk. Daarnaast gaan alle verjaardagen, familieperikelen en gezin ook gewoon door. Zes weken is nodig om in de eerste twee weken weer bij jezelf uit te kunnen komen.

Vannacht een droom over euthanasie. In de middag daar een reportage over gezien en over de wonderlijke regeling dat de wens stopt zodra er tot sedatie wordt overgegaan. In de droom wilde ik nog lang niet, ook al had men tientallen argumenten en probeerde men mij te overtuigen. Uiteindelijk begrepen ze wel dat ik echt niet wilde, omdat er nog zoveel was om van te genieten. Wel dacht ik bij het wakker worden aan mijn moeder: Zoete broodjes worden niet gebakken. Nee, zeker niet, maar toch. Toevallig, maar toeval bestaat niet, ga ik vandaag op een natuurbegraafplaats in de buurt kijken of ik een geschikte boom kan vinden. Zo zie je maar, een aantal dingen weven met elkaar en dan krijg je een knispervers verhaal in je dromen. Onze eigen algoritmen.

Lief is hooischelven aan het delven. Ook een sport op zich. Weliswaar niet ter grootte van de hooibalen van de buurman, maar toch een aardige klus om ze te ruimen. We hogen de zijkanten er mee op. Dat werkt goed en levert heel veel kleine beestjes op. Natuur vaart er wel bij.

Vrijdag en schone dochter ging na haar bevalling voor het eerst weer aan het werk. Zoonlief zou met de grote Njong op pad gaan en dochterlief had zich opgeworpen als oppas voor de jongste telg. De oudste zat nog op school.

Zoonlief was rond enen weer terug en ik ging thee drinken bij dochterlief die net terug kwam van een wandelingetje, het kleintje in de draagzak en gaan. Ze zijn het nog gewend om baby’s zo te dragen, al is tante Pollewop het ding allang ontstegen. Het is net als fietsen en zwemmen. Eenmaal geleerd, raak je het niet snel meer kwijt.

Ze slaapt eindeloos op de hartenklop en zoonlief neemt het bij terugkomst over. We zitten lekker buiten in een zonovergoten tuin en ik bewonder de kleurrijke vlinderstruiken waar vooral de atalanta’s en de dagpauwoog zich tegoed doen aan een overvloed aan nectar. Later kwamen de koolwitjes er op af. Ze laten zich uitgebreid bewonderen met opengevouwde vleugels, iets waar ik in de Hoff nooit de kans voor krijg.

Zoonlief vertelde dat hij samen met zijn broer de volgende dag zou voetballen op een toernooi ter ere van een van de oud-spelers van hun vroegere club, die ernstig gewond was geraakt na een auto-ongeluk. Natuurlijk ga ik kijken bij deze nog zeldzaam voorkomende gelegenheid. Als vanouds langs de lijn, pure nostalgie

Buurjongen komt bij zoonlief in de tuin en brengt een andere dynamiek mee. De kaarten worden geschud en ‘mijn is dijn’ verduidelijkt. Hij is nog jong en een kleine kwikzilver. Ik zit achter in de tuin op de bank met een dak boven mijn hoofd en de kleine op schoot met het onmisbare flesje, waarbij de gitzwarte oogjes strak op mijn gezicht gericht blijven als ze gretig drinkt. Dit zorgde ervoor dat ik vannacht droomde over het spenen van een kudde schapen, die allemaal de namen hadden van de kinderen op school.

School was die dag namelijk ook langs gekomen, toen ik kleindochter ging ophalen bij de gymzaal. Daar ontmoette ik een vader en moeder van mijn eigen school en hun jongste zoon, wiens beide broers ik in de groep had gehad. Er volgde een geanimeerd gesprek. Nog altijd hangt er van hun oudste een tegeltje met een tekening in mijn gang. Iedere keer als ik ze ontmoet, vertel ik dat verhaal. Haha. Nu weten ze het wel. Tegenover de gymzaal lag nog een stuk verleden. Het allereerste huis in Nieuwegein waar ik beneden op kamers woonde en de vader van de kinderen op de zolder. Zo hadden we elkaar leren kennen. Het huis zag er nog net zo verveloos uit, en er zaten een reeks bellen aan de deurpost, een teken dat het nog steeds verhuurd werd.

De beide jongens hadden ondertussen de bellenblaas ontdekt. Niet meer zo’n ouderwetse waarbij je op de juiste manier moest blazen, voorzichtig, zodat de bel niet voortijdig kapot zou gaan, maar een soort van schietgeval dat een wolk van bellen uitbraakte. Ze gingen allemaal naar de hemel, naar opa. Het was fijn om alleen maar een beetje oma te zitten zijn. Straks moet ik weer heel lang zonder.

Rond een uur of vijf was iedereen platgeknuffeld en de koek op. Tijd om op te stappen.

Altijd als ik naar de programma’s op de televisie kijk, probeer ik kleine parels eruit te vissen. Want ze zijn er wel. Het is even zoeken, maar dan heb je ook wat. Floortje zag ik gisteren, die ergens in de middle of Nowhere een vuurtoren op een eiland bezocht waar een vrouw tijden alleen woonde voordat ze haar huidige metgezel ontmoette op diezelfde plek. Daarna bij Boerderij van Dorst, waar een vrouw vertelde hoe haar leven verrijkt werd door het in huis nemen van twee vluchtelingen en wat ze daar allemaal voor had teruggekregen aan levenswijsheid. Daar kan ik dan lang op teren. Ze zijn het tegengif voor de domheid die ik ervoor ervoer bij het zien van stukken van het debat over de stikstof. Er werd Laura Bromet heel wat in de schoenen geschoven en het deed me denken aan het verhaal van Pontius Pilatus. Je moet maar durven als aantijger om te denken dat jij je handen in onschuld wast na jaren van wanbeleid waar jezelf hard aan hebt meegewerkt. Echt, stijgende verbazing, alhoewel…tegenwoordig kijk ik nergens meer van op.

Dan maar veel parels er tegenover zetten en zoeken naar het goede in de mens. Er was in ieder geval de postbesteller met zijn grote bus, die mijn enorme gietijzeren stoofpan kwam bezorgen. Wat een schoonheid is het toch. Alleen daarom al. De arme man moest het natuurlijk wel vier trappen op sjouwen. Vroeger gaf ik bezorgers iets lekkers mee of een appel of zo. Maar dat is geloof ik niet de bedoeling, bezorgen en wegwezen, want tijd is geld. Ongemerkt is er veel veranderd in de wereld. Dat kan ook niet anders, met dergelijke hoeveelheden aan pakjes, die digitaal besteld worden.

Lief videobelde ook in de ochtend en liep met me door de Hoff, zo fijn om alles even te zien. Helaas moeten de twee Fluweelbomen die als een parasol op hun dunne benen staan te waaien omgehakt worden na de storm van de dag ervoor. Het wordt te gevaarlijk. Gelukkig staan er aan de voet weer voldoende nieuwe scheuten voor een nieuw fluwelenbosje. Ze zijn zo prachtig en sierlijk. Het is veel minder bloemrijk dan toen ik wegging. In vier weken kan er veel gebeuren. Zo lang is het ook al veel te droog, rond de 35/40 graden. Maar de wilde cichorei komt overal op met haar prachtige blauwe bloemen en dat verzacht het gemis aan de klaprozen. Verder gaat alles z’n gangetje en ik kan niet wachten om er weer naar toe te gaan.

Maar eerst zijn er nog de verjaardagen, dus ging ik voor Dribbel, voor zijn achtste verjaardag die we zondag gaan vieren, naast ons grote familiecadeau nog op zoek naar een aardigheidje en dook een kringloop in. Daar vond ik een klassieker: ‘De brief voor de koning’ van Tonke Dragt. Ik hoop maar dat dochterlief die zelf niet in huis heb. De week daarna is zijn vader jarig en op de valreep vlak voor mijn vertrek de tweeling. Daarnaast is er ook een diploma-uitreiking van de oudste kleinzoon. Ik ben niet voor niets gekomen. Het mes snijdt aan twee kanten. De tijd gaat twee keer zo snel en het is mogelijk om iedereen nog een paar keer te zien. Dubbele mazzel.

Rond tien uur kon ik Agaath verblijden met een ritje naar ons tuinencomplex aan de Gageldijk. Het hek zat nog op slot maar er druppelden al een paar mensen binnen. Ik wachtte op dochterlief die op de fiets aan kwam sjezen. De oudste heeft mijn sleutels van de tuin en dat is helemaal goed. Zo krijgt de overgang van eigenaren een natuurlijk verloop. Ik vind het een fijn vooruitzicht.

De sloot is weelderig bedekt met groen en overal schiet alles de grond uit met dit wisselvallige weer. We komen langs een crocosmia, wel even opgezocht, waarvan tante Pollewop, de vorige keer dat ze op de tuin was, vertelde aan haar moeder dat het net vogeltjes waren, en inderdaad hebben ze daar wel wat van weg. Vogels in vogelvlucht. Fantasie werkt altijd.

De tuin was een oase van groen, maar het leverkruid had vooral de kans waargenomen om ongehoord uit te dijen. Het paadje naar het gezellige zitje onder de fruitbomen was niet meer te zien en ook de bomenheg van de rechter buurman groeide tegen de klippen op. Omdat de batterijen van de grasmaaier nog thuis lagen, konden we enkel snoeien en ruimen. Eerst thee en een crackertje en dan de tuinhandschoenen aan en met een snoeischaar in de aanslag aan het werk. Blind knippen noem ik dat. Apothekersroos, blauwe sering, kamperfoelie en clematis met een wilde hop er doorheen smeekte om uitdunning en eliminatie hier en daar. Hop en blauwe regen drastisch terug snoeien, clematis ruimte geven en apothekersroos met flinke stekels terug naar de buurman. Ook de wilgentakken onderaan die er mee vervlochten waren, waren de pineut. Dochter stopte het in zakken en daarna draaiden we de rollen om. Zo werkten we best nog lekker door. Tussendoor knipte ik het leverkruid weg, later zouden we de wortels eruit moeten halen, anders zou je altijd met hetzelfde euvel kampen.

Om een uur moesten we ongeveer bij school zijn, want de filosoof had een optreden. Met hulp van studenten van de HKU, afdeling muziek, hadden twee studenten groep zeven onder hun hoede genomen en een stuk gemaakt met inbreng van alle leerlingen. Zo leuk om er bij te zijn. Het was de sfeer van vroeger. Maffia, toeristen, New York, kikkers, eenden, een gestolen kunstwerk uit een museum en een laboratorium, alle wensen waren er in verwerkt. Heel grappig.

Kleinzoon vond het reuze spannend en vertaalde het naar ‘geen zin hebben in het geheel’ maar door het spel liet hij dat al gauw los. Stoere Maffia hè. Verleidelijk voor hem en zijn vrienden. Aan het overweldigende applaus van al die trotse ouders te horen, was het stuk zeer geslaagd. Alvast een voorproefje voor de eindmusical volgend jaar.

Na school ging hij bij een vriendje spelen en tante Pollewop liep met ons mee naar de ijsboer, verderop in de wijk. Twee bolletjes, helemaal groot feest. Oma trakteerde. Natuurlijk!

Vandaag is Dribbel jarig, die al acht wordt. De hoogste tijd voor een nieuwe blognaam, haha. Hij dribbelt al heel lang niet meer. Zondag gaan we die verjaardag vieren.

Ik ben bezig in ‘Fulvia, de vrouw die alle regels van het oude Rome schond’, maar het kost moeite om bij de les te blijven. Er zijn zoveel veronderstellingen en aannames, mede omdat ze het doelwit was van smaad. Doel van deze biografie is om de onbekende politieke rol van vrouwen in de Romeinse republiek en het Romeinse Rijk te belichten, volgens de achterflap. Maar het duizelt me nu al. Stug doorgaan is de enige remedie.

Vandaag ben ik bezweken voor de nostalgie en een vleug kwaliteit van oudsher. Ik heb een gietijzeren pan aangeschaft. Ja van dat fameuze, niet te tillen fenomeen, waarmee je oude fornuis vroeger welhaast met gemak door de hoeven zakte. Het is niet de naam, het is niet de hang naar het verleden, maar het is de manier waarop je kan stoven zoals stoven op z’n lekkerst wordt. En dat is ervaring. Al die goeie ouwe stoofjes die ik er in gemaakt heb, met vreugde om haar mooie uiterlijk en met liefde, die zich direct vermengde met de specerijen in de auto, alleen daarom al.

Gisteren liep ik in het winkelcentrum om te zoeken naar stoofpannen die de helft van het gewicht zouden zijn, omdat de ouderdom met gebreken komt en zeker derhalve met krakkemikkige gewrichten, maar thuis ging er een relativeringsproces in werking die tot de morgen duurde. Hoe vaak moet je de pan ter hand nemen, je hoeft nooit af te gieten, want dan zou jej je kostbare vocht weggooien, er zijn anderen die kunnen afwassen als jij gekookt hebt. De ene na de andere afweging vloog voorbij en ziedaar, besluiteloosheid werd eindelijk omgezet in daden. Gekocht met mijn punten, die ook nog er eens gebruikt. Schouderklopje voor mezelf.

Wel had ik gisteren de Toko verblijdt door een echte onvervalste wadjan met platte bodem te kopen, die ook op inductie het goed zou doen. Pfas vrij uiteraard. Een wadjan voor het wokken, een stoofpan voor het stoven en een broodpan voor het zuurdesembrood, daarnaast mijn Pfas-vrije keramische pannenset en nu ben ik helemaal compleet om culinair uit te pakken. Hèhè, het mag even duren en het mag wat kosten. Luxe, dit alles natuurlijk. Na altijd met tweedehands in de weer geweest te zijn, voelt het als ‘de koningin te rijk’.

Als dergelijke luxe een leven lang buiten bereik is geweest, dan dank je het leven nu op je blote knieën voor de welvarendheid nu die dit mogelijk heeft gemaakt.

Misschien heeft de volle maan er voor gezorgd dat ik eindelijk het licht kreeg waar het deze puzzel betrof. Ik was er al tijden mee aan het stoeien. Ze scheen eergisternacht helder en groot door mijn raam en zorgde ervoor dat ik erg wakker bleef. Dus keek ik , samen met zonen en schoonzonen begreep ik via de app, de wedstrijd Oranje-Marokko. Al gauw zette ik het gebral van de reporter en het onsportieve gefluit van het publiek als Nederland aan de bal kwam, uit en leek het, alsof ik net als vroeger weer in mijn eentje aan de lijn stond te genieten van het voetbalspel van mijn twee jongens, ook al was nu de uitslag dramatisch en het goaltje schieten evenzeer. Ach ik heb al zoveel goeie en slechte wedstrijden mee gemaakt en altijd herrijst de Phoenix weer. Voorlopig hebben we altijd Frankrijk nog met een Franse schone zoon.

Dochterlief belde net en we hebben afgesproken op de tuin. Daarnaast pik ik net nog een optreden van de filosoof mee, die vanmiddag op school de sterren van de hemel zal spelen(of daaromtrent). Twee vliegen in een klap.

Als je samen met een lieve vriendin ergens aankomt rond een uur of twaalf en er pas in de middag rond half vijf weer vertrekt, dan weet je dat je én het juiste plekje én de juiste persoon er voor hebt uitgekozen. Dit idee gold voor ons beiden. Gisteren stond namelijk de Millingen theetuin op het programma. De reservering voor de lunch was gedaan. Tot onze grote geluk waren ze gewoon open op maandag, waar andere leuke plekken gewoonlijk altijd gesloten zijn. Het betekende een eindje rijden naar Kekerdom, de auto stallen bij de kerk en 2,5 kilometer lopen door het natuurgebied van de Millingerwaard dat grenst aan de Ooijpolder. Een piepklein geitenpaadje zo breed als een wissel, welig kruipende bramen, wilgenroosje, grassen, zwarte toorts en vogelwikke en overal gekwinkeleer van vogels, met als toonaangever de nooit vermoeide zwartkop. De zon parelde hoog aan een blauwe lucht en scheen ongenadig op onze bolletjes. Geen hoedje, geen smeerseltjes. Goed voorbereid is het halve werk, maar het mocht de pet niet kreuken. Het zoemen rondom ons, de doodse stilte buiten dat, het zien van de zwanen en de ganzen op het water, de glinsterende uiterwaarden, de kronkel zien lopen van de Rijn. Nederland op z’n mooist.

Wie in dit theehuis komt, waant zich in het buitenland. Vleugje Portugal door al het mozaiek, een vleugje Griekenland door al het blauw, een vleugje Marokko door de loungezitjes in een setting geinspireerd op zo’n lome oosterse sfeer en compleet met gordijnen en Marokkaanse lampen. Overal stonden weelderige bloemenpartijen tussen en hier en daar grote stukken bamboebos, uitbundige hydrangea in alle soorten en maten.

Zo diep als de beleving van dit natuurschoon was, zo diep en magisch waren ook onze gesprekken waar voldoende ruimte aan kon worden gegeven. Af en toe refereerden we aan de projecten op school, hoe we genoten van de sfeer op de kampen, het ingespeeld zijn op elkaar, een naadloos aanvullen in het handelen, dezelfde glorieuze ideeën en onze verzonnen verhalen rondom zo’n project. Om ons heen liepen studenten, grijze duiven, wandelaars die aan het oefenen waren voor de Avondvierdaagse in Nijmegen met wandelschoenen en bepakking, een rugzak van zweet als het gevaarte afging op hun shirt geprint. De hitte sloeg beurtelings toe, afhankelijk van een wolk voor de zon of een doorwaaiende bries.

Wij hadden gegeten wat we konden en er kon niets meer bij, toen de dame kwam vragen of we klaar waren voor de derde gang. Help, een derde gang, dat kon er echt niet meer in. Het bleek te berusten op een misverstand, ze moest een tafel verderop zijn bij de High Tea. We haalden opgelucht adem, verlieten het lunchzitje en bewonderden de tuin met haar kunstwerken om te eindigen in een sfeervol hoekje met een kop thee voor mij en ice tea voor vriendinlief.

Toen het tegen vijven liep, stapten we echt op en hadden nog een natuurwandeling terug te goed, een pad zo smal dat de tweepersoonsfiets van de blinde man met zijn begeleidster er nauwelijks kon rijden, spannend om de ogen van een ander te zijn en voor twee te moeten kijken.

We hadden zegge en schrijve 5 kilometer gelopen, wat echt geen straf was door het. Mooie plekje. Over de Nijmeegse brug, waar ontelbaar vele voetstappen liggen, reden we op huis aan om samen met haar eega met een bescheiden maal te eindigen. ‘Zennen’ op hoog niveau.

Deze ochtend kijk ik terug naar de 29e juni van 2024, waar ik toen deed, wat ik vandaag ook zou moeten doen. De tuin aanpakken samen met dochterlief. Maar er stond al een andere afspraak gepland, die ook heel leuk is en waar ik er g naar uit kijk. Dan doe ik de tuin op papier en compenseer mijn schuldgevoel een beetje. Misschien helpt het:

29 juni 2024:

De tuin was gewoon nog helemaal zichzelf, daar waar ik haar maandag gelaten had. Rommelig en chaotisch. Het zorgde ervoor dat de zinnen verzet moesten worden. Een zucht, schouders eronder en met handschoenen aan, de snoeischaar en de zaag onder handbereik, de kruiwagen naast het perk, aan de slag. Als lang gras ben je sowieso de pineut, om over de uit hun kluiten gegroeide brandnetels maar te zwijgen. Doel: Het gevlochten wilgentenen hekje tussen de tuin van dochter en mij onkruidvrij maken, de framboos er idyllisch overheen leiden. Daarvoor moest ik zowel in haar tuin als in mijn tuin aan de gang. Het snoeien ging snel en gaf onmiddellijk resultaat. De brandnetels hadden wel functie gehad. Ze hadden de geranium en de wilde Bertram in toom gehouden. Deze lieverds, beiden in bloei, vielen zonder die stut als slappe ledepoppen om. Alles heeft nut en functie.

Vogeltje fleurde de boel op met hele schelle en lange trillers. Ik kon niet gewaarworden waar ze zich ophield en het geluid kon ik ook niet thuisbrengen. ‘Gebruik je app dan ma’, hoor ik zoonlief nu pas zeggen. O ja, ik had een betere app gekregen via hem. Volgende keer maar weer.

In de tuin van dochterlief stonden twee scheve perenboompjes wel met peer maar klein. Ook daar tierden de lange sladoods welig. Wijs geworden door de vorige keer had ik nu mijn trui met lange mouwen aangehouden. Voor de wilg moest de zaag er aan te pas komen. De perenbomen even lucht en ruimte geven aan alle kanten en op een ingenieuze wijze weer recht trekken. Ziezo nu was het al veel meer dat romantische zicht als het beeld in mijn hoofd. Een gevlochten hekje met de vrolijke rozerode frambozen er als een topping op. De wilgentakken die van de boom afkwamen verwerkte ik direct in de gevlochten afscheiding van de composthoop. Weg is weg. 

Het was goed te doen, maar als de zon door de wolken heen piepte was het onmiddellijk tien graden warmer. Alle tuinen lagen er verder maar verlaten bij en dat zal misschien de reden zijn geweest. 

Rond een uur of half vier vond ik het welletjes en sloot de boel af. Reiger op mijn pad langs de sloot bekeek me argwanend maar bleef gewaagd dichtbij staan en vloog niet op. Kraai hield het voor gezien en ging krassend op een paal aan de overkant van de sloot zitten. Er stond al een grote vrijdagfile, dat betekende binnendoor naar huis. Het was een goede dag geweest. 

Hoog boven de gierzwaluwen trekt een zonverlicht zilveren vliegtuig een kaarsrechte streep door het blauwe zwerk. Waar brengt hij zijn mensen heen. Later rafelde de strakke witte lijn uit tot een wollige brede strook. Het is nog stil buiten. Vandaag is kleindochter jarig en straks is er ter verhoging van de feestvreugde een zwembadje in de tuin voor de kleintjes. Goed plan omdat de temperatuur vandaag weer oploopt. 

In de nieuwe Zin-magazine schrijft Lifestylejournalist Karin Kuijpers over haar oma-zijn. Ze dacht dat je heel oud moest zijn en vond zichzelf nog maar piep toen haar eerste kleinzoon geboren werd. Maar nu prijst ze zich meer dan gelukkig omdat ‘het kind in haar er weer uit mocht’. Het is waar. Dat maakt oma-of-opa-zijn zo heerlijk. En eenmaal kind geworden met die kleine porken, dan gaat dat kind niet meer weg. Die blijft door alles heen spelen. Laten we vooral niet vergeten kind te blijven en verwonderd te zijn, ook al ben je geen oma. Onbevangen en onbezwaard.

Wat een warrig onweer vannacht. Alsof de schichten maar heel soms de tijd kregen zich te ontladen in een flits, maar meer als een knipperende tl-buis die aan en uit bleef flikkeren. Hier en daar klonk gerommel in de verte, soms wat dichterbij, maar het kwam niet echt naderbij. Ik heb geprobeerd het vast te leggen, maar de foto is van een diepzwarte, vertekende realiteit.

Lief belde lang en vertelde over de Esculaapslang in de schuur op de Hof. Ze verdwijnen altijd zoals ze gekomen zijn. 1.20 schoon aan de haak al glijdend opgelost in het niets. Was hij op zoek naar de jonge zwartkoppen in hun nestje bij het ventilatieraampje of wilde hij schuilen bij deze temperaturen van om en nabij de 35 graden. Het kan allemaal. Lief stak een lange loftrompet af rond Margetsziget in Budapest, waar we de volgende keer beslist naar toe moeten gaan. Postcommunistische eenvoud met gemoedelijke terrassen en barretjes, een Japanse tuin en een vleug Hongarije van vroeger. Zijn terugweg ging voorspoedig. De Hoff had enorm uitgepakt met welig groen en nu was hij wat jonge fruitbomen aan het verwijderen op de grens van ons bos en het voedselbos. Ik overviel hem, dacht dat we om elf uur hadden afgesproken. Glimmend, met straaltjes kronkelend vocht vanuit zijn haren over de wangen, oogde hij jonger dan ooit.

Ik hou me koest, heb vannacht maar weer de fan van beneden opgehaald, maar bedacht toen dat ik geen zuurstof genoeg had in de dichte kamer, deur opengezet, fan verplaatst. Nachtelijk spoken op hoog niveau. Het mocht allemaal niet baten, het bleef warm.

De familiedag, compleet op één schone zoon, kleindochter, zoon en schone dochter na, was een succes. Een mooi plekje, vlakbij het nieuw geopende restaurant onder de bomen op een klein heuveltje en derhalve in de wind zorgde voor een redelijk koele ochtend. Alle kleinkinderen spetterden binnen de kortste keren in het water, terwijl zonen en dochters pootjebadend qua gesprekken de diepte ingingen en ik met de jongste telg heerlijk wiegend, flesje, boertje, innige tevredenheid, mijn oma-taak vervulde. De stoel waar ik in zat, was een visnetten ligstoel en van een dergelijke diepte dat het me moeite kostte er alleen uit te komen, dus bleef ik zitten waar ik zat.

De diverse meegebrachte koek en zopie gingen erin als warme broodjes. Om dorst te lessen was er water al dan niet in gekoelde thermosflessen. Het cadeautje had ik in de vroege ochtend bij dochterlief opgehaald, het was een roze fietsje voor ons jarig Jetje die van verlegenheid tijdens het lang-zal-ze-leven wegkroop achter moeders benen. Hieperdepiep hoera in de gloria, taart en cadeau deden haar snel uit de schulp kruipen. De wind woei haar verkoelende bries en verder afkoelen kon in het water.

Op een afstandje werd er een doop in natuurwater gehouden door een Eritrese of Ethiopische orthodoxe gemeenschap in witte gewaden. De kleine Njong volgde alles met veel waaromvragen. ‘Helemaal onder water’, tot zijn verbazing en niet eens aan het afzwemmen, zoals zijn grote zus.

Een beetje sloeg de weemoed toe bij het zien van al mijn grut. Ze worden groot, die kleintjes. De oudste twee kleinzonen alweer 15 en 17, jonge mannen. Ik mijmerde over de tijd dat ik met mijn drie jongens naar Italie op vakantie ging. De oudste twee dezelfde jonge sportlijven als de jongens nu, de jongste nog de tengerheid van het kind, kleuter-af, tien jaar jonger. Dollen in het meertje, duiken naar elkaar, voetballen in het water, het langst onder water blijven en nauwelijks tijd om op de handdoek uit te rusten. Die jongens van vroeger waren nu de vaders, herkenbaar met een buik, die net iets minder aangespannen was dan die van ooit. De oudste had zelfs een petanquespel meegenomen. Een wereld van verschil met de free run van de jonkies.

Om de biografie van Fulvia te lezen heb ik meer energie nodig. Vandaag misschien, als er hier en daar wat geruimd is, maar dat moet eerst, want er is veel ruis in huis.

De glazen engeltjes tikken tegen het raam een zelfgemaakt melodietje. De Van waait mijn haastig opgestoken staartje alle kanten uit. Het is goed. Ik zit op de bank en hou me rustig. Haha, met een drankje vol ijsblokjes varen we door op de gekte van alledag. Op de televisie een aflevering van Master Chef Australia met een bezoek van die arme deelnemers aan Hong Kong aan een drie-sterren restaurant. De immuniteitstest van drie kandidaten, die het gerecht op geheugen na mogen maken, zonder wat op te schrijven tijdens de demonstratie , gaat van start. Extra handicap, vandaar dat arme, om dat ze het alleen op het geheugen moeten doen.

Ik ben thuis en we hebben de terugreis goed doorstaan, al valt het niet mee om vanuit die airco in de broeiende hitte te stappen. Maar ach, dat heeft heel Nederland vandaag ervaren. Zoonlief kwam naar beneden om de bagage te dragen. Appjes van de beide dochters, in eerste instantie om te weten of de jaren zijn gaan tellen en mijn longen zich vertalen naar de hitte van de dag. Het valt me nog reuze mee, al is het hier warmer dan in de bosrijke omgeving van Vorden.

Donderdag was er een bezoek aan museum More, dat met haar airconditioning een van de betere opties was. Een fantastische tentoonstelling met werk van Robin Wen en zijn ‘bic’ balpoint-doeken. Oneindig veel werk zit er in en het raakt me. De vaste collectie ken ik bijna uit mijn hoofd. In het museumwinkeltje vind ik een grappig boekje, waarin je minitekeningetjes kan maken in voorgedrukte kaders. Weer eens wat anders dan de tekendagboeken. Ik koop er een, want daar ga ik mee beginnen zodra ik weer in de Hoff ben. Heilzame koelte verruilen we voor plakhitte. Ook in dit ‘Laren van het Oosten’ een paar verleidelijke boetiekjes, kringlopen zijn met dit soort temperaturen nauwelijks opties, maar second hand of vintage kleding is altijd een verleiding op zich.

Op een terras een lunch, en ik ervaar iedere keer hoe weinig Lief en ik eigenlijk nuttigen op een dag. Is het de leeftijd? Misschien, maar ik merk wel na iedere dag hoe meer benauwd ik word van een te goed gevulde maag. Het zijn van die dingen om rekening mee te houden. Voor anderen is het moeilijk te begrijpen.

Het is nu zaterdagochtend vroeg. Alles staat open. Zonder wind waait er niets door en blijft het wat klammig allemaal. Als de airco op de kamer van zoonlief stilvalt, ervaar ik het als balsem voor de oren. Alleen geschetter van de kauwen klinkt al als rustgevend. Vandaag gaan we met de hele familie naar een van de zandstrandjes rond Utrecht waar, bij grote hitte, gelukkig sinds kort ook een restaurant staat om bij te komen als het uit de hand loopt. We gaan in de vroege ochtend en blijven maar een uurtje of drie, want een hele dag buiten is niet te doen met de kleintjes. De verjaardag van de jongste van de drie rakkertjes nemen we tegelijk mee, wel zo handig. De volgende dag komt daar de hele schoonfamilie op bezoek en dan zou het alleen maar te druk worden.

Lief is terug op de Hoff en heeft erg van Budapest genoten. Rond vijven kwam al het eerste appje binnen. Een tropenrooster voor deze hete dagen. In Hongarije is men er op afgestemd met de koele huizen en de luiken voor de ramen. Wat dat betreft zou men niet de kastanjes uit het vuur hoeven te halen, als je kijkt naar de oplossing van andere landen tegen de hitte, die tegenwoordig in de zomermaanden een blijvertje is gebleken.

De beste manier om de hitte te ontlopen is in de vroege ochtend op de fiets te stappen en de bossen in te rijden. De kastelentocht die we gisteren met z’n viertjes ondernamen, leverde weinig kastelen op en daarbij kwam dat we nog nergens in konden, want we waren te vroeg, maar tel Uw zegeningen. Daardoor waren we ook alle drukte voor. Dat bleek wel toen we na een stief half uurtje aanmeerden bij een theetuin met het uitnodigende bord ‘open’, een tafeltje voor vier in de schaduw en de mogelijkheid om Limoencake met vlierbloesemsiroop bij de thee en koffie te nuttigen. Het ging erin als koek. Naast ons tafeltje een kippenren met een zwart-gespikkeld kippie en het uitzicht op de bar. We snoepten net van alles wat ons aangeleverd werd, toen er een groepje fietsers aankwam, en daarna nog een en daarna nog een en help, het zwol aan tot ontelbaar veel fietsen met Duitse dames onder begeleiding van twee gele-hesjes. Direct ontstond een opstopping bij het toilet. Soms moet je mazzel hebben in het leven en op z’n minst op je fietstochten.

We hadden de verkorte route gekozen, want we wilden voor twaalven weer zo’n beetje terug zijn in het dorp, dan konden we lunchen en terug naar ons stekkie met zwembad voor de hoognodige verkoeling. Mijn ochtenden beginnen hier al heel vroeg, eigenlijk bij het eerste gezang van de talrijke vogels rondom, merel, lijster, houtduif, tjiftjaf, zwarte kraai, zwarte specht. Een rijkdom op zich. Het is dan rond een uur of vijf, dat ik probeer te schrijven en het Hongaars doorneem. Daarna ben ik vrij om te gaan en te staan voor mijn gevoel, weliswaar zelf opgelegd, maar het voelt goed.

Tijdens de lome middag ontsponnen zich enkele gesprekken die het overpeinzen waard waren. De jongste twee wilden nog een stukje op de gewone fietsen die bij het huisje geleverd werden, rondtrappen en ontdekten dat de zorgboerderij waar we onderweg op onze fietstocht in de ochtend onze boodschappen hadden gedaan zegge en schrijve hooguit twee kilometer breed van ons vandaan was. Haha, rondjes gereden en ook nog betamelijk in de buurt.

Na een licht maal gingen ineens de sproeiers aan rondom op het gazon. Het zorgde voor lichte verkoeling, maar binnen bleef het benauwd en heet. Een lauwe douche bleek een remedie te zijn. Ik bleef buiten terwijl de anderen een programmaatje op televisie wilden zien. Lief had twee dagen lang langs de Donau in Budapest gelopen bij 44 graden gevoelstemperatuur en was volledig verzadigd in de hang naar avontuur. Hij gaat vandaag terug naar de Hoff. Het gemis is groter, bemerken we, en daarmee het verlangen ook. Het komt goed.

Het prettige van vakantie en nietsdoen is dat de buitenwereld heel ver van je af staat. De thema’s die opdoemen komen uit de tijdschriften die we hebben meegenomen en die soms tot wonderlijke vraagstellingen lijden. Er is een verdwaalde crypto uit een oude krant, die moeiteloos wordt opgelost, omdat ie te makkelijk is en de boeken die meegenomen zijn, blijven angstvallig op de enige plek voor nog wat serieuze literatuur, het nachtkastje.

Vandaag moeten we een nog grotere hitte tackelen en dachten aan een museum midden op de brink van een fijn dorp. We zullen zien hoe ver we komen.

Gisteren maakten we ons op voor deze minst hete dag van de week, maar nog altijd goed voor zo’n dertig graden. Eerst bestelden we in het dorp waar we zaten, de fietsen voor de volgende dag. Daarna reden we spoorslags naar Doesburg, waar ik met zus al eens eerder was geweest, maar alleen aan de IJssel had gezeten. Nu gingen we het centrum in. Een prachtige oude Hanzestad. We wandelden langs indrukwekkende monumenten richting het kunstatelier waar een vriendin van zuslief werkte en haar producten verkocht in het bijbehorende winkeltje. Maar voordat we daar waren, gingen we eerst koffie drinken in een oud pand met een aanlokkelijk tuinterras, dat een klein en besloten steegje achter het restaurant bleek te zijn, met vrolijke parasolletjes in de hoogte gehangen ter bescherming tegen de zon en op de wit gekalkte muren vrolijk beschilderd en beplakt met grote kleurige bloemen. Zo’n klein juweel, dat je moet weten.

Daarna kwamen we langs heel veel winkels. De grote verleiding als we met elkaar op pad zijn. Normaliter iets waar ik me verre van hou, maar samen krijgt het een andere dimensie. Bovendien stikt het er van de grappige onbekende winkels, een verademing voor de eenheidsworst van tegenwoordig en zijn er ook vintage exemplaren tussen, met een goed aanbod. Enfin, eerst naar dat atelier achter in de straat, waar ook de winkel en de galerie was gehuisvest. De desbetreffende dame was er niet, maar net toen we op het punt stonden weer te vertrekken, kwam de vriendin toch binnen. Na een hartelijk gesprek liepen we terug langs vele verleidingen en hengelden een goedkope buit aan verse kledingtoevoer binnen.

Doesburg staat bekend om zijn mosterd. Ooit kocht ik een potje mosterd bij het restaurant aan de IJssel, dat nu ook het doel was voor de lunch. Het was veel verder lopen dan bedacht en zuslief haalde de auto om me vlak voor het einddoel met de auto verder te brengen. Dat was beter. We besloten een uitgebreide lunch en lieten het ons heerlijk smaken.

Op naar Zutphen. Het was intussen zinderend heet. In de schaduw blijven was de beste remedie en in de kleine achterafstraten waar nog een fris windje waaide was het het best uit te houden. Thuis wisten we, wachtte het zwembad, en dat vooruitzicht was aanlokkelijk. We liepen een kerk in waar de bibliotheek zat maar de puf was er een beetje uit. Twee steden op een dag is misschien toch wat te ambitieus. De Walburgiskerk met de bijbehorende Librije was net een brug te ver en blijft op het verlanglijstje staan. Het zwembad thuis lokte.

Er gaat niets boven het prive kunnen afkoelen in helder water. Even drijven, een paar kleine baantjes, het liefst op de rug voor mij, dat gaat me nog het best af, verkwikte snel en gaf nieuwe energie om plannen voor de volgende dag te smeden.

De zoon van de verhuurders kwam nog langs en vroeg of alles in orde was. Hij legde wat bijzondere details van het zwembad uit en vertrok weer tevreden na de lofzang op het huis en de mooie entourage. Dat werd door ons allemaal unaniem bevestigd. Dit verblijf was het betere werk tot nu toe.

Het is rond zevenen en twee zussen zijn al aan het bijkomen in de woonkamer. Het huis overtrof onze stoutste verwachtingen. Het is ruim opgezet en van alle gemakken voorzien. Er is een loungehoek op het terras en een grote eettafel onder vier leibomen met een bijzonder blad van twee verschillende moerbeibomen. Het gazon is enorm en last but not least is er een redelijk groot zwembad. Het gazon werd belopen door de robot-grasmaaier en is van een glad geschoren kwaliteit waar de Hoff een puntje aan kan zuigen. Geen sprietje verkeerd.

Via een lunch onder de bomen via een grappige kringloop in Brummen, een vieruurtje en een supermarkt rolden we met twee volle boodschappentassen de oprit van ons tijdelijke stekkie binnen en waren verrukt over wat we aantroffen.

Fotozus ging alvast een duik nemen in het zwembad, dat heerlijk van temperatuur bleek. Er hipten een merel en een lijster rond in het gras om wormpjes te verschalken en een soort vink met wit en rood, of was het een vermomde roodborst. Ik ving een glimp op van een haastig veldmuisje en vooral de zwartkop en de merel lieten van zich horen.

De eenvoudige maaltijd van soep met salade riep de herinnering op aan de salades van thuis vroeger, met extra mooie versieringen met de liflafjes eromheen, ware plaatjes met ei, augurk en uitjes en dat dat er ook indirect voor zorgde dat we altijd wat gezelligheid op tafel wilde. Die tik bleken we bijna allemaal te hebben. Bij een korte inspectiewandeling van de twee jongsten bleek er een minigolf, een receptie van een recreatiepark en een natuurbegraafplaats in de buurt te zijn. De andere kant was voornamelijk wandelgebied en bos, minder spectaculair, en toen ik even alleen in de tuin zat, had ik dezelfde ervaring als in Pécs bij de molens, kathedrale zang van vogels in de hoge boomtoppen.

De nacht was zoals een eerste nacht moest zijn. Tikkie doorwaakt, hard kussen, heel zacht bed en wat geluiden die thuisgebracht dienden te worden. Elk raam in huis had een hor. Er was veel aan alles gedacht. Een slaapkamer voor mij alleen, handig omdat ik met regelmaat naar het toilet moest. Vanmorgen een ‘room with a view’ met een zonsopgang om bij wakker te worden.

Vandaag gaan we er een stedentrip van maken met iets minder warm weer dan de andere dagen. Zutphen en Doesburg zijn aan de beurt. Heerlijke steden aan de IJssel. Vroeg weg en niet te laat thuis, zodat we kunnen afkoelen in het zwembad, hadden we bedacht. De eerste zussendag is een feit en het voelde als vanouds.

Ik dacht dat school een tropenrooster had in laten gaan toen de kinderen met hun ouders door de straat wandelden, maar de tijd had haar uren opgeslokt en het was gewoon al ver over achten.

De koffer ligt op bed, er zit van alles in wat ik eventueel nodig denk te hebben, maar doorgaans is de angst om iets niet voorhanden te hebben groter, dus wordt er meer ingepropt. Tweederde trek ik vast niet aan. Ik moet denken aan vriendin die me haar wandkast in haar slaapkamer van het nieuwe huis liet zien, waarin slechts de helft van één plank gevuld was met kleding. Dat is nog eens minimaliseren. In Hongarije heb ik steevast minder kleding nodig dan hier. Maar het is eigenlijk alleen maar een idee van ons, dat we hier steeds appetijtelijk voor de dag moeten komen in plaats van functioneel. Dochterlief had ook het gemak van weinig ontdekt toen ze hun Europa-reis aan het maken waren. In de Hoff kom ik soms een hele week niet van het erf en Lief vindt alles mooi. Misschien moet er toch nog wat uit. Ik zal er voor de laatste keer doorheen lopen.

De belangrijkste dingen zijn mijn Ipad en mijn Telefoon en de opladers daarvan plus de biografie van Fulvia, waar ik nog hard aan moet trekken, geloof ik. We gaan met het flitsende karretje van zuslief, dus deze week ben ik autovrij. Dan heeft zoonlief mazzel, want Agaath staat tot zijn beschikking.

Gisteren ging ik kijken bij het dansen van kleindochter, samen met de familie. Zoonlief bleef thuis met de kleine.want het lawaai van streetdance zou oorverdovend zijn voor zo’n kleine en een veel te lange zit. Een leuke bijkomstigheid is dat haar juf een van mijn lieve leerlingen is geweest. Mijn gedachten zweven terug naar de kleine krielkip, die in wezen niets veranderd is en toen ook al geen podiumangst kende. Ze komt nog wel in een filmpje voor waarbij ze danst op ‘Ala presi’ waarbij ze ook al het voortouw nam en net zo frank en vrij bewoog als ze nu tijdens het dansen met haar groep staat te doen. De kleindochter heeft het eveneens in haar genen en danst al net zo vrolijk mee, al kan ik hier en daar nog wel een glimp onzekerheid ontdekken.

Het roept herinneringen op aan mijn eigen volksdanslessen, die ik gaf aan de kleintjes, waarbij zoonlief en de beide dochters ook meededen en we ieder jaar een optreden hadden. Spannende tijden voor kinderen, het lange wachten tot je aan de beurt bent, al het uiterlijk vertoon wat het met zich meebrengt, de make-up, het koortsachtige geregel van de juf. Het heeft wel iets, maar het was toch altijd weer ook een uitputtingsslag.

Op school hadden we in het begin elke vrijdag een optreden met de groep. Daar leerde ik vooral dat het niet zit in de moeilijkheidsgraad maar in het vernuft waarmee je de presentatie doet. Dezelfde juf van kleindochter speelde eens mee als de helft van een bejaard echtpaar die in een geanimeerd gesprek waren gewikkeld en thee dronken uit echte dameskopjes, compleet met froufrou en likkoekjes. Het werd een glorieus succes. Mooie herinneringen om aan terug te denken.

Ziezo, tijd om nieuwe te gaan maken met mijn lieve zussen. Altijd een feestje om lang op te teren en dankbaar dat het nog steeds kan.

Vaderdag. Die ene op een sterretje schijnt elke nacht zijn licht op de kinderen. In Corona-tijd had ik een verhaal voor de kleinkinderen gemaakt dat Tijn en het Florentijnse reuzen-ei heette met een Opa Sterretje, die kon duizelen. Superspannend. Die opa is in mijn beleving zo’n opa met een wit kransje op zijn hoofd, maar de opa van de kleinkinderen is een opa met een zwarte baard. Zijn haren hebben niet de kans gekregen om grijs of wit te kleuren. Maar zijn vaderschap was er een van grote liefde voor zijn kroost.

Gisteren konden we niet naar de tuin want dochterlief wachtte op haar vier mannen die waarschijnlijk zand en water tussen de tenen wilden voelen met deze tropenhitte. Dus een onverwachte rustdag. Koffertje inpakken en ‘s avonds in mijn uppie, zo lekker rustig, de voetbalwedstrijd Nederland-Zweden gekeken en genoten.

In de nieuwe Groene doet Hiske Versprille haar beleving met ijs uit de doeken en als ik haar op haar woord geloof, ren ik een deze dagen naar Beverwijk toe om op de Bazaar een Sheer Yakh te kopen. Het is Afghaans voor koude melk, handgeschraapt ijs dat op smaak wordt gemaakt met specerijen en rozenwater. Ze zegt: Zoals bij onweer de flits voor de knal komt, komt bij ijs de kou voor de smaak(…)Maar de smaak heeft nog iets nodig om te ontwaken, en dat iets dat ben jij: De warmte van je mond. Ijs eten is meer kussen dan eten’.

Ik ken het niet, nooit naar de Bazaar geweest trouwens en ik geloof dat ik daar een bron aan mysterieuze ontdekkingen heb laten liggen. Lief en ik gingen in de jaren ‘70 naar de Pasar Malam Besar in den Haag op het Malieveld. Daar kon je ‘Es Kelapa Muda’ kopen, geschaafd ijs met rozensiroop en kokos. Ook een heerlijkheid. De hele Pasar puilde uit van de lekkerste lekkernijen. Ik had net de Indische keuken ontdekt en was zelf behoorlijk aan het experimenteren geslagen met Wadjan en Cobek Ulekan, kruiden die de geur van het land van Multatuli en Couperus met zich meedroegen. Het deeltje kwart-Indonesisch in Lief bloeide op. Het toeval wil, dat ik vandaag naar een wadjan voor de inductieplaat heb gekeken. En die Cobek staat op haar vertrouwde plekje in de nieuwe keuken in Hongarije.

Ik ben in de bijzondere omstandigheid om schone dochters en schone zonen te hebben met een dubbele nationaliteit. Zo waart er tijdens een verjaarsfeest de heerlijkheden van een desbetreffend land rond, niet zelden door de schoonmoeders van dochters en zonen gemaakt. Zo zijn keukengeheimen uit Frankrijk, Turkije, Friesland en de Molukken met mij gedeeld en door de vader van de jongste zoon kwamen daar de Perzische heerlijkheden bij. Geen land dat zo lekker haar Basmati rijst bereidt dan Perzië.

Zelf heb ik me verdiept in de Indiase keuken en het Midden Oosten, in de jaren negentig via kookboeken van gelouterde schrijfsters als Claudia Rooden en later via de recepten op internet. Zo maakte ik een reis in 80 dagen om de wereld door iedere dag blind een land te prikken op de landkaart en van dat land een vegetarisch gerecht te maken en een kunstwerk na te tekenen. De toevoeging vegetarisch draaide in sommige landen op een ware queeste uit, maar kikkererwten, zuivel, brood en linzen zijn bijna universeel te noemen, net als ui en knoflook, zelfs in Tadzjikistan.

Bij het schrijven hierover krijg ik alweer trek. Nog even wachten, wie weet wat we morgen met de zussen gaan ontdekken als we Oost Nederland onveilig maken. We zullen zien.