De ochtend begon regenachtig. Iets wat heel welkom is bij de temperaturen van rond de dertig graden. Het is weer de tijd van de madeliefjes. Ze steken hun lieve kopjes op tussen het dorre gras, dat met deze malse buien al direct weer verkleurd van lichtbruin naar groen. Natuur heeft maar weinig nodig om op te veren. We kunnen er een voorbeeld aan nemen.

Iets wat maar niet verkleurt en eigenlijk wel zou moeten is mijn koolstofstalen wadjan, die ik moest inbranden. Er zweven tegenstrijdige berichten op internet rond, maar ik doe dat met weinig olie en keukenpapier, waarmee ik de pan inwrijf. Het schijnt ook aan de buitenkant te moeten. Dat durf ik nog niet. Maar ik heb allerhande filmpjes bekeken en straks doe ik het nog een keer, en ook aan de buitenkant. Het is wel een werkje waar je goed bij na moet denken. Ik dacht dat ik bij de gietijzeren pan van Creuset hetzelfde moest doen, maar die is al kant en klaar. Mazzelen.

Er zijn allerhande kleine taken die op me wachten zoals bijvoorbeeld als eerste het maken van een nieuwe zuurdesemstarter, want de vorige had plat gelegen in de koelkast en was bedorven.

Het scheve druivenprieel heb ik eens goed bekeken en toen zag ik dat de druif zelf de veroorzaker was van het omver trekken. Lief had de lange uitlopers aan de linkerkant in de bomen laten groeien. Daardoor trok ze het hele, vrij wankele, prieeltje naar links. Straks maar weer eens voorzichtig terugduwen, als we hier en daar wat hebben uitgedund en losgeknipt.

Ook het bloementuintje vergt wat aandacht. De kamille en de klaprozen zijn uitgebloeid en nu ziet het er hier en daar uit als een afgebrand dorp. Eens kijken bij het tuincentrum naar wat leuke bloeiende planten. De kerrieplant en de herfstasters tieren welig. De stokroos wordt steeds aangevreten op deze plek, dus die gaat er ook uit. Zo houdt de Hoff ons bezig.

Lief is in ‘Een Haas in Huis’ van Chloé Dalton begonnen en kan het nauwelijks wegleggen. Als je midden in de natuur zit is dit decor de juiste voor het lezen van haar overwegingen en overpeinzingen met betrekking tot Haas, die ze niet tam wil maken maar wel wil volgen. Een bijzondere vorm van natuurbeleving dichtbij en het verandert je kijk op Haas en nog meer op de hele natuur.

Het raam staat wagenwijd open en het wordt langzamerhand alweer warmer. Er staat geen zuchtje wind. Buurvrouw loopt wat te mompelen in haar tuintje met een gieter in haar hand, ondanks alle regen van vanmorgen.

Dochterlief en haar gezin zijn goed aangekomen in Montmorency, net ten Noorden van Parijs, ondanks de vakantiedrukte op de weg, die schone zoon omzeilen kon via de hem bekende binnenwegen. Ze gaat erover schrijven in Polar Steps. Altijd leuk om te lezen. Over drie weken komen ze hier, maar eerst verwachten we de zes lieve vrienden. Dat vergt de nodige voorbereiding. Stofvrij maken van de kamers, de nodige spinnenwebben wegzuigen, beddengoed in orde maken. We hebben nog een hele week de tijd.

De dikke bekeuring is betaald en dat allemaal door een verschrijving van een cijfertje. Nu zand erover en zo snel mogelijk vergeten, dat is de beste remedie.

Na een ochtendje snelweg hield ik het voor gezien en dook bij Gyor het alternatief op. Ineens was er natuurschoon in plaats van blik en gedwongen door een traktor op standje ‘Nergens’ kon ik er met volle teugen van genieten. In het verleden had ik een aversie tegen het langzame rijden in de binnenwegen opgebouwd en koos ik de afgelopen jaren ervoor om alleen nog maar van A naar B te rijden over de snelst mogelijke wegen. Maar doordat ik me de eigengereide wegen met hun butsen en kuilen had eigengemaakt, was de ervaring anders, een eerste thuiskomen in het land waar ik niet alleen de Hoff weet te staan, maar ook de liefde voor het land zelf tot in alle vezels voel opbloeien.

De hele weg lang was het genieten, onder andere van de hectarenlange velden vol zonnebloemen, die door de droogte wel hun kopjes naar beneden hadden hangen, maar dan was er soms ineens een veld vol stralend zonnebloemengeel omdat er en plaatselijke bui was gevallen of omdat men met water in de weer was geweest. De blauwgrijze bergen vormden het decor, de uitgestrekte heuvels de lappendeken om het land toe te dekken met aan hun voeten die overvolle akkers vol bloemen. Tussen de coulissen door reden de tractoren in een wolk van zanderige stuif af en aan.

In de verte zag ik het grote rimpelloze Balatonmeer, de Hongaarse zee, waarlangs het laatste stuk hoofdweg, de 67 naar Kaposvar lag, met de bekende zingende weg. ‘Door met een constante snelheid van exact 80 km/u over de groeven in het wegdek te rijden, beginnen de banden de hit “A 67-es út” van de Hongaarse band Republic te spelen’. Maar ik wilde de weg wel wat korter kijken en snelde door. Geen tijd voor de hit.

Agaath’s tomtom had gelijk toen ze had aangegeven, dat binnendoor sneller dan over Budapest en Pécs zou zijn. Het laatste stuk was overbekend terrein en de haarspeldbochten bij Böszénfa in Szomogy voorbij de Szarvasfarm bleken een peuleschil vergeleken met die van het Mecsekgebergte. Zoonlief belde net toen ik op het punt stond om ons dorp in te rijden en was met mij blij.

Daar was het hek, het statige huis, de grote boom ervoor Agaath zette ik op haar vertrouwde plek en daar kwam Lief aangelopen en vielen we elkaar in de armen. Eindelijk thuis. In een vogelvlucht werd alles uitgepakt, de meegebrachte spullen waar het moest zijn, keuken, badkamer, slaapkamer. Zo heerlijk de vertrouwde sfeer te kunnen omarmen. In een oogopslag zag ik dat het prieel bijna onder de te weelderige druif bezweek. Daar kon je niet omheen kijken, want alles kreunde spreekwoordelijk onder de zware last. Haha, dat werd het eerste werkje, dacht ik. Maar niet op dit moment.

De rijststomer, de wadjan en de twee gietijzeren pannen kregen hun plek en de nieuwe waterkoker kon direct worden ingezet. Maar nu eerst een lekker koel wit wijntje met ijs om bij te komen en zo kwamen de minipasteitjes met ragout ook goed van pas als warm borrelhapje. We bleven nog lang zitten voor het terras met zicht op de hele tuin tot zover het oog reikte en zagen langzaam de avond over de Hoff trekken met eerst de zwaluwen scherend over de toppen van de bomen en daarna de vleermuizen laag bij de grond alsof er geen vijf weken tussen had gezeten. En de Tijd smolt weg bij dit vertrouwde beeld.

En dan ben je ineens zomaar twee grenzen verder. Maar na ruim tien uur rijden was ik toe aan een goede maaltijd na alle liflafjes onderweg en een bed. Het restaurant onder het hotel was een gerommeneerd Italiaans geval, waar het op een doordeweekse donderdag al enorm druk was op het terras. Ik kon alleen een tafeltje binnen krijgen. Volstrekt geen ramp want daar was ook de airco.

Het personeel was ontzettend vriendelijk. De jongen die me de kaart bracht noemde me bij het toetje, een zeer creatieve en lekker uitziende cheesecake, zelfs nonna, een erenaam voor de Italiaanse oma’s. Had hij toevallig de foto van de kleinkinderen gezien, toen ik mijn telefoon opende om de rekening te betalen?

Na een wat onrustige nacht omdat er alleen hoorbare airco was en het raam niet open kon, iets waar ik altijd moeite mee heb, wilde ik vroeg vertrekken, maar de info leerde dat ik pas om negen uur uit kon checken. Dus ga ik na de koffie eerst ontbijten, inpakken en dan uitchecken. Als alles mee zit ben ik nog rond tweeën/half drie weer thuis.

De reis was vermoeider dan in mijn befaamde weekenden. Files onderweg en veel vrachtverkeer. In de kalmpjes-aan-stand gaat het goed. Zo langzamerhand wordt het routine, dat lange reizen. Heerlijke muziek om te luisteren en mijn eigen koffie in de thermoskan.

De ontdekkingen zijn er , dankzij de files, waardoor ik alles veel beter kan bekijken, niet minder om. Wat is de natuur toch mooi. De zonnebloemen bloeien inmiddels alweer volop.

Lief appte vanmorgen om half vijf al. ‘Ik zet de poort open en zit op wacht voor ontvangst’ is de melding. Wat een lieverd is het toch. Op naar de tweede ronde.

Op hete kolen zat ik, want op de Kardinaal de Jongweg, een belangrijke ader naar de snelwegen toe, waren wegwerkzaamheden en die was derhalve gesloten. Help, en ik was al laat voor de kapper, want de nieuwe pannen moesten in de ruimte onder de bagage opgeborgen worden en dat vergde wat passen en meten. Ook een manier om tegen je beperkingen aan te lopen hoor. Gelukkig kon ik het nummer van de kapper opduikelen om te melden dat ik ietsje later was.

Ze waren uitgelaten en vrolijk, dat paste goed bij zo’n laatste dag. Met twee paar handen werd mijn haardos weer vakkundig in de plantaardige verf gezet onder een aangenaam babbeltje. Jottem we hoeven niet meer onder de warmtekap, ze heeft er een charmante tulband overheen getrokken en daarna mag ik heerlijk lezen en bijkomen van de stress van het haasten.

De kleur zit er weer in, tijd voor het volgende punt op het lijstje. Voor de inwendige mens een handige thermoskan, niet te groot, waar morgenochtend de koffie in kan. Zus appt. De vader van haar jongens ligt opnieuw in het ziekenhuis en ze is wel even toe aan een klein verzetje. Lunchen? Nog een zus zit al in de auto. O, dat is toevallig, net voor ik vertrek kan ik nog even twee van de drie zussen knuffelen. We besluiten twee tosties te delen met z’n drieën en om bij te kunnen kletsen. Op een hoek in het winkelcentrum zitten we heerlijk in de wind, net iets lekkerder dan een airco. Bij de roltrappen nemen we afscheid. Dag lieverds, tot in November ergens. En opnieuw een vink op de lijst.

Benzine, gedaan, auto in de was gezet, boodschapjes gedaan, koelkast en kast leeg gehaald en een tas vol houdbare dingen gemaakt. Langs de balie van de huisarts om te vragen naar hun zorg Online. Helaas, ze is een digibeet en weet het niet, schaamrood op de kaken. Maakt niets uit, zoonlief weet het vast.

Alles gedaan en even rusten, schrijven en met de leesclub nog een gezellig etentje, om zes uur gelukkig, dus maak ik het niet te laat. Morgen ga ik vroeg op pad. Alleen de koffers moeten nog in de auto.

Een domper…dat is mijn bestelling van de bijenwas broodzakken. De bestelling is ruim drie weken geleden gedaan en er is een AI gerelateerd bericht dat het onderweg is, maar dichterbij dan het autootje op een lijn komt het pakket niet.

Een hele grote tegenvaller was een aangetekende brief uit Oostenrijk. Een vette bekeuring omdat ik de Tol niet betaald zou hebben. Dat kunnen we met gemak rechtzetten dacht ik. Afschrijvingen op de rekening kunnen dat aantonen. Schone zoon voert de correspondentie met de ASFINAG. Een aantal mails gaan heen en weer en daar komt de aap uit de mouw. Een verschrijving met een staartje. Het kenteken in plaats van de 887 ingevuld als 877. Helaas Pindakaas. Lief draagt de helft bij, maar toch. Het blijft zonde-geld. Angstvallig heb ik de nieuwe Vignetbestelling voor deze week met argusogen gecheckt.

Vooruit met de geit, betalen en streep eronder.

Alle ramen staan wagenwijd open. Het is om elk zuchtje wind te vangen dat men beloofd heeft, windkracht N2 moet toch voor wat verkoeling verzorgen, maar nee. Overdenken van die dag: Vroeg uit de veren, geen tijd om te schrijven en rond half tien, tien uur de deur uit. Op naar het uiterste puntje van Zuid Holland. Over Den Haag dit keer, want bij Rotterdam is een weg afgesloten en zorgt voor heel veel ongemak.

Het is druk op de weg. Lange rijen vrachtwagens vormen lange slingers op het meest rechter baanvak en daarnaast. Ze lijken te kruipen, wat niet waar is, maar zo ziet het eruit. Log en niet wendbaar. Als ze van baan verwisselen strekken ze hun hele logge lijf en zwenken over de streep. Met een uur ben ik daar waar ik wil zijn. In het winkelcentrum is de bloemenwinkel dicht en er zit niets anders op dan roosjes te kopen bij de grootgrutter. Een bosje in een prachtige perzikkleur en zonnige gele bos. Nergens een tafel waaraan ik ze kan mengen. Ik besluit ze mee te nemen naar onze schoonzus van Lief zijn kant. Dan mengen we ze daar wel. Een bos voor haar en een voor nicht die er later zal zijn.

We strijken neer in de achtertuin, waar alles nog aan lief zijn broer herinnert. Zijn bamboe, zijn Acer, de druif. Het tiert allemaal welig. Dat was zijn lievelingsplek geweest, onder de overkapping, waar hij gesprekken voerde met de duiven, die gretig op het vogelzaad afkwamen dat hij in een bakje op schoot hield. Hij zat er als een bon-vivant en genoot.

Schoonzus nam de stoelen en de tafel af. De kussens kwamen te voorschijn en er was filterkoffie met opgeklopte melk. Tijd voor een uitwisseling over het wel en wee. Ik had een klein boekje van Toon Tellegen over gemis meegenomen, dat gelukkig in de smaak viel. Mijn luisterend oor is zover weg, dan zijn de korte dierenverhalen wellicht wat troost op momenten dat je het nodig hebt. Kleine filosofische overpeinzingen om op te kunnen teren. Gemis is schrijnend. Iedere keer komen de scherpe kantjes om de hoek kijken, hoe zeer ze het ook probeert met afleiding weg te duwen. Dirigeren, een reisje hier en daar, bezoekjes, maar ook een verstilde wandeling aan het strand, de stilte in huis, de rust, waar zo’n behoefte aan is. Gedachten trekken zich niets aan van verdriet. Ze komen en gaan op de gekste tijden. Het hoort bij verwerken. Er zijn emoties mee gemoeid. Ze weven hun eigen tapijt, soms vrolijk, soms bedroefd of boos, soms berustend en daar tussen door wandelt het dagelijkse leven. Weer een dag voorbij.

Nicht komt en moet eerst even stoom afblazen. Ziezo. Adem in, adem uit en dóór. Lunch met een lekker soepje en thee, huisgemaakte marmelade die heerlijk is. Inspiratie, het begint alweer te kriebelen. Lief had in de ochtend gebeld om te vertellen dat onze oogst eveneens overweldigend is en dat de kersen van de Prunus Nigra sappig en zoet zijn. Hij heeft twee halve potten jam gemaakt. Die zijn heel snel soldaat gemaakt. Als ik terug ben, geef ik hem nog een workshop ‘vacuum’ conserveren.

De tijd is onverbiddelijk en te kort, maar ik wil echt rond drieën ‘en route’ zijn om de spits te vermijden. We geven elkaar dikke knuffels en met ‘de liefste groeten’ op zak, ga ik op huis aan.

De straat heeft de gebruikelijke zondagsrust weer hernomen, maar rond een uur of vijf werd ik opgeschrikt door roepen. Iemand riep met een dun stemmetje Hallo, hallo, hallo, hallo, onaflaatbaar en achter elkaar. Op een gegeven moment hoorde ik de benedenbuurman aan de overkant naar het huis boven hem ‘Buurman, wat is er aan de hand’, roepen. Het was de oude man op de hoek aan de overkant op de bovenwoning, die steeds ‘Hallo’ riep. Er voegde zich een buurvrouw bij de benedenbuurman en nog een vrouw.

Kennelijk had die benedenbuurman nog meer gehoord, want hij besloot de politie bellen. Af en toe klonk er nog geroep. Twee politieauto’s, een ambulance en twee grote brandweerwagens, waarvan een een ladder had kwamen de ongelukkige bovenbuur uit zijn huisje takelen. Kennelijk kon hij niet over de trap vervoerd worden. Naar het ‘waarom’ moet ik raden. Ik vermoed een val van de trap. Enerverend begin en de buurt redelijk in rep en roer, maar nu is alles weer in rust.

Gisteren reden we spoorslags naar de Wassenaarse slag. Een dagje naar zee om de verjaardagen te vieren. Er stond een flinke wind, die vooral veel koude lucht aanzoog. Ondanks de hoge temperaturen zat ik op mijn stoeltje te vernikkelen, terwijl de rest van de familie langzaam aanschoof. De kleinkinderen hadden de grootste pret. Geef ze zand, wind en water en wat vrijheid, dan ontrolt zich de dag van een leien dakje. Alhoewel…

Dribbel vermaakte zich uren lang in zee, lag de hele dag voortdurend in het water, tot zijn vader met kind en al naar de eerste hulppost snelde. Hij had een diepe snee opgelopen in het water, toen hij met een dubbele salto in het water over iets scherps was gedoken. Gelukkig zat een groot deel van de dag erop, maar het bleek toch nodig even langs het ziekenhuis te gaan. Abrupt kwam er een einde aan het feestje, met deze twee feestvarkens, schone zoon en Dribbel bleven op de post, de twee broers en dochterlief grabbelden alles gauw bij elkaar en ineens viel er een groot gat in ons groepje.

Wij bleven nog even zitten met elkaar en de ene helft besloot nog wat te gaan eten op het eind, terwijl de andere helft al op huis aan ging. Ik was eigenlijk ook heel moe geworden van de kou en de wind, maar wilde dit laatste genieten in petit comité niet missen. Dat kon goed na het bericht dat alles in orde bleek. Dribbel was met hechtpleisters dichtgeplakt en had inmiddels weer praatjes voor tien. Dan valt er opgelucht adem te halen. Het was erg gezellig met elkaar en we zaten eindelijk op een windstil plekje. Ik kon de kleinste zonnestraal nog even de fles geven. Mooi meegenomen.

In de avond zat ik klaar voor Noorwegen, maar waar die ploeg van de Engelsen verloor, verloor ik mezelf in een diepe slaap op de bank, overmand door de hele dag uitgewaaid te zijn. Droomloos.

Het was opnieuw een zonovergoten dag, zon met wind, een ideale combinatie. Ik wandelde vanaf de parkeergarage de Oosterkade op in die zon en zocht voorbij het Louis Hartlooper toch maar snel de schaduwzijde, de Twijnstraat in. Er was een grote verscheidenheid aan vermaak, delicatessenzaken, kleine boutiques en bruine kroegen, soms met het grote etalageraam helemaal omhooggeschoven, zoals je ze wel meer ziet aan de Oude Gracht.

Vanuit de Agnietenstraat stak ik via de Nicolaasdwarsstraat door naar de Singel , waar bankjes uitnodigend stonden te wachten op bezoek. Een vrouw zat op het uiterste puntje en ik vroeg of het goed was om ook plaats te nemen. Ze keek op van haar bezigheden, lachte en gaf aan dat ze hoog nodig weer verder moest. Ze verzekerde me haastig dat het niet was omdat ik er kwam zitten, maar dat ze allang richting huis wilde, maar zo genoot van de wind die door haar haren speelde. Zo heb je binnen luttele minuten al een vertrouwd gesprekje.

Onder de eeuwenoude hoge bomen is het heerlijk toeven. Voorbijgangers waren er, zowel op het wandelpad als in de singel zelf. Er kwam van alles langs. Bootjes met passagiers, fluisterboten, twee meisjes gooiden een sup in het water en peddelden richting Kromme Rijn. Ergens beierde een kerkklok. Vier eenden snaterden en speelden krijgertje. Het kabbelende water weerspiegelde zich in de kleine boten langs de overkant. Utrecht op z’n mooist.

Vriendinlief stond al te wachten bij de ingang van het Louis Hartlooper. Eerst wat te drinken halen en meenemen in de praktisch lege filmzaal op de begane grond. We waren benieuwd naar de documentaire met de titel Agatha’s Almanac. Het was een inkijkje in het leven van een 92-jarige Canadese vrouw die een aantal hectaren grond had, waar ze haar groenten nog altijd op verbouwden. Haar nichtje Amalie Atkins filmde haar in al haar eenvoud. De beelden werden afgewisseld met een mooie verzameling aan attributen, die veel over het leven van de oude vrouw vertelden. Haar tuinhandschoenen, de briefjes op de dozen waar van alles in werd bewaard, haar passie voor tape, waar ze alles mee kon repareren, haar jurken en al haar schortjes. Aandoenlijke halve exemplaren die in de jaren vijftig veelvuldig gedragen werden. Een kleurrijk filmisch en tegelijk poëtisch verslag van een eenvoudig mensenleven door passie gedreven. Ze borduurde elke dag er een stukje aan voor zolang het zou duren. De geschiedenis en haar dode zusters kwamen langs in een prachtig stilistisch beeld. We genoten. Tussendoor kon je nog wat leuke wederwaardigheden oppikken over tuinieren en ‘wat te doen als…‘

Vriendinlief had na de film een tafel gereserveerd om te kunnen genieten van elkaar en het heerlijke vegetarische hapje dat we hadden uitgekozen. Tijd kwamen we, zoals altijd, tekort, maar dit buitenkansje vulde zich dubbel en dwars met in vogelvlucht de hectiek van de weken ervoor, een schets van het wel en wee van het gezin, de kleine verdrietjes en vreugdevolle dingen. Het is steeds weer een moment van thuiskomen, intens waardevol. Rond achten namen we afscheid. Dag Lieverd, we appen.

Ik kuierde terug naar de parkeergarage en liet de beelden van de film en het diner nog eens uitgebreid de revue passeren. Dubbel genieten dus.

De weg naar het schoolgebouw was opgebroken. Niet handig. Schone zoon zwenkte zijn wagen een parkeerhaventje in en vond nog net een plekje. Afwisselend zon en schaduw om te lopen naar de hoofdingang, waar dit keer geen rode, maar een groene loper was uitgerold voor alle feestvarkens. Kleinzoon had een modern mooi bruin ensemble aan van zijn oudste oom en die stond hem goed. Ineens volwassen in die outfit.

Ik moest constateren dat alles alleen maar groter groeide, want ze torenden allen boven me uit. Ooit in het grijze verleden was ik de langste van de klas geweest op de jongen van Huyting na, maar die was van Zweedse komaf en ook groot gebracht met melk en honing. Nu waren de oudjes de kleintjes. We kregen een muntje voor een ijsje. Ik had een voetbalblad voor hem meegenomen en in mijn enveloppe met kaart zat een mooi bedrag, omdat de jongste zoon en ik botje bij botje hadden gelegd. Je slaagt maar een keer voor de middelbare.

We werden gesommeerd naar de Anna-zaal te gaan en god-zij-geloofd-en-geprezen hadden ze de enorme hoeveelheid in tweeën gedeeld. Wel wat trappen op. Door de hoeveelheid publiek steeg de temperatuur al gauw tot grote hoogte. De envelop diende de hele sessie lang als waaier. Nu ik er over nadenk, geen gek attribuut om in je tasje te hebben tegenwoordig. De eerste waaiers die ik voor het eerst zag in de jaren zestig, lagen bevallig in de handen van de Spaanse dames, die ze af en toe met veel geruis open lieten klappen. Van het wapperen op zich krijg je het trouwens nog warmer, maar goed.

Het team had een mooi afscheidslied ingestudeerd en hun stemmen klonken opmerkelijk goed. Vooral de altpartijen waren prachtig. De bollebozen hadden allemaal een Doctoraal hoedje gekregen. Sommige hadden het hoedje zo opgezet, dat het kwastje voor hun ogen hing, wat de handtekening belemmerde. Één leerling kreeg een bronzen beeldje voor haar cum laude verrichtingen. Poseren zonder en met een handtekening onder het diploma, foto’s maken én de volgende vijf. Voor sommigen was al die aandacht ongemakkelijk.

Het duurde niet lang gelukkig en daarna ging men in kleine groepen naar de eigen mentoren toe, die voor iedere leerling een persoonlijk woord hadden geschreven. Het was nauwelijks te verstaan, maar er was ook een gedrukte versie, dus kon je het op je gemak nalezen. Ook hier veel gegniffel en gegiebel. Beneden werd nog een foto naar keuze met vrienden of familie gemaakt, waarbij kleinzoon voor het laatste koos. Dus staan we te pronken in een champagne/blauw decor met gefeliciteerd eronder. Belangrijk moment vereeuwigd.

Op het plein buiten was er nog een optreden van het team en daarna gingen we niet al te laat weer op huis aan, want om tien uur in de avond speelde Frankrijk tegen Marokko en dat kon je je als rechtgeaarde Fransman toch niet laten ontglippen. Het was al met al ook welletjes geweest.

Ik heb geen foto’s van dergelijke mijlpalen. Ben ook vergeten hoe dat er eigenlijk aan toe ging. Ik weet wel dat we iedere week een rapportje meekregen, waarmee ik schoorvoetend binnen kwam omdat er altijd wel een aantal onvoldoendes voor Algebra en meetkunde op prijkten. Beta vakken waren niet aan mij besteed.

Nu er niet weer een dikke biografie op me ligt te wachten, die binnen twee of drie maanden uit moet, ervaart de geest het als een ongekende vrijheid. De twee boeken voor de leesclub bewaar ik tot in de Hoff, maar daarnaast kan ik dus zo maar, zonder pardon, een willekeurig boek kiezen. Het voelt als de ultieme vrijheid. In die zin is het een wonderlijke vorm, dat zelfgekozen heilige moeten. Mijn ogen hadden al rond gedwaald op al mijn tochten en bij dochter vond ik een tweedehands exemplaar van ‘Viktor’ door Judith Fanto geschreven, wiens tweede boek ‘Narcis’ ik in vogelvlucht heb uitgelezen, vol vaart geschreven en spannend tot de laatste letter. ‘Viktor’ had dochterlief nog niet kunnen boeien, dus nam ik het mee. Vanmorgen bij een kopje koffie ben ik aan het lezen geslagen en werd onmiddellijk weer door haar schrijfstijl gepakt. Er waren erg veel herkenbare momenten, onder andere uit mijn jeugd, die dankzij de humor waarin het verpakt zat, vlot weg las en naar meer smaakte. De luxe, om willekeurig welk boek ter hand te nemen. Ik heb het gemist.

Een appje van vriendinlief. Was er nog een gaatje om samen naar Agatha’s Almanac van Amalie Atkins te gaan en bij te kletsen bij een hapje. Tuurlijk. Mazzelen want ze had het zo druk met school, veel drukker nog dan ik. Twee vliegen in een klap. De film is een documentaire over een oude Canadese vrouw, die een zeer onafhankelijk leven leidt dat volledig in het teken staat van haar passie voor tuinieren. Binnen een half uurtje was dat geregeld.

Vanmiddag is de diploma-uitreiking van de oudste kleinzoon. Er mogen maar vier genodigden bij zijn en ik voel me zeer vereerd, want ik ben er een van. Wat kan je zo’n lieverd nou toch geven. Het zijn toch altijd weer mijlpalen in het leven. Op naar een volgende fase. Het mag dan best een beetje groot en meeslepend zijn. Of niet.

Voor de dames van de bio-club had ik ter afscheid kleine boekjes van Toon Tellegen meegenomen, die over een bepaald thema gingen, maar wel met afscheid te maken hadden. Ze mochten blind kiezen en waren zeer verguld. De juiste keuze. Hier ligt eenzelfde kleinood op het kastje naast mijn bed. In dat boekje vraagt Mier aan Eekhoorn: ‘Denk je dat wij ooit afgelopen zijn.’ De eekhoorn kijkt Mier verbaasd aan. ‘Zoals een feest afgelopen is, ‘zei de Mier. ‘Of een reis.’ De eekhoorn kon zich dat niet voorstellen. Hij haalt wat voorbeelden aan van iets wat afgelopen is, een feest bijvoorbeeld of een reis en wat je daarna doet. Maar in dit geval…Mier komt er ook niet uit, hoe hard hij ook nadenkt, terwijl hij eigenlijk bijna alles weet. Hij schudde zijn hoofd en nam, van de thee die eekhoorn nog eens ingeschonken had, een onzeker slokje.

De kracht zit in die laatste zin. Zo knap, zoals hij altijd weer met roerende vragen komt. Elk verhaal geeft veel stof tot nadenken. Achteraf vraag ik me af of ik een woordje erin had moeten schrijven, maar de titel van de boekjes zegt eigenlijk al zoveel. ‘Als we samen’ ‘Maar niet uit het Hart’ en ‘Een nieuw Begin’. Zo vatten deze titels met elkaar eigenlijk precies samen wat ik voel en bedoel en dan mag het voor zichzelf spreken.

Een kostbaar uurtje kwam ineens als een veertje nedergedaald. De jongste telg sliep nog toen ik aankwam bij zoonlief. Hij legde het flesje maken via de app uit. Kwartiertje beneden wachten, want ze lag in de wandelwagen, waarin ze in slaap was gevallen. Af en toe klonk er een lief kreuntje of wat gesmak onder de kap vandaan. Toen er iets meer leven was, pakte ik alvast de luipaarden toilettas om vervolgens volgens de aanwijzingen het flesje start klaar te zetten. Daarna kwam ze vrij snel met wat jengelen en huilen. En daar hadden zij en ik tout seul even helemaal alleen in een bubbel een eigen moment, zonder interrupties, zonder gebabbel. Het flesje en daarna het hele arsenaal aan kinderliedjes met de kleine in de arm of tegen de schouder bij eventuele krampjes. Beloning, lief gekraai en heimelijke lachjes. Echt een cadeau.

We werden enthousiast begroet en konden gaan eten. Kroepoek erbij en bawang goreng, iets wat de grote broer heel lekker vond of toch niet en dan toch weer wel. Niets veranderlijker dan een kleine ontdekker. Zuslief lag er zoetjes bij en mocht later in de bouncer. Ik zou helemaal duizelig worden van dat ding, maar ja, het zal mij niet overkomen, denk ik maar zo. Moe maar voldaan weer op huis aan

Zoonlief kwam na een stief uur beneden en had zijn werk afgesloten. De tas met de sajoerboontjes met kip en de rijstkoker had hij al boven gebracht en nu kon ik achter hem aan naar boven. Rijstkoker aan, boontjes in de pan op een laag pitje terwijl zoonlief de kleine Njong van het dagverblijf haalde en de kleine op een kussen verwonderd keek naar de kleurrijke hangers erboven, terwijl ik tussendoor nog even gezellig kon kletsen met haar.

Em hier bleek het ineens tijd te zijn om als een haas in de benen te gaan, want het was de hoogste tijd m vriendinlief op te halen en haar ook alvast van te voren de droevige mededeling dat ik zou gaan stoppen mee te delen. Het is nooit leuk, maar ik had het weloverwogen en dit laatste boek, de biografie van Vulvia, had de doorslag gegeven. Niet mijn keuze. Ze vond het heel jammer, maar erg teleurgesteld was ze niet. Toch deze boodschap doorvoelt,leek het.

Bij ons adres, een prachtige oude Haagse woning, vol kunst en jaren zeventig gezelligheid, stond de lunch klaar. Dat was voor het eerst en anders en een goede opening voor een mooi en rijk gesprek over het boek. Iedereen had het een vreselijk gewrocht gevonden, met alle veronderstellingen, die alles op aannames schoeiden en niets op zekerheden. Niets van wat een recensie in een best wel vooraanstaande krant had beloofd. De drie anderen hadden het allemaal uitgelezen, maar ik had het het liefst naar de uiterste uithoek van de planeet willen verwensen. ‘Wel hoofdstuk tien lezen’ vond een van ons, ‘want dat was nog wel vermakelijk.’ Nou vooruit, je kan niet weten. Mijn cadeautjes van Toon Tellegen vielen allemaal in vruchtbare bodem. Gelukkig. Altijd een gokje bij boekenverslindende lezers.

Dóór naar de thee en hun stadstuin. Met meeuwen die het verdriet van de anderen deelden met een onthutsend gekrijs, wat vrij normaal voor de Haagse binnenstad bleek te zijn. Met een ‘Ach lieverds, ik schuif gewoon nog wel eens aan’ namen. We afscheid. Hoofdstuk Biografie gesloten.

De gierzwaluwen gieren hun weg door de lucht. Vriendinlief is dichtbij. Het brengt me naar zondag, waar dochterlief een klein cadeautje voor me neerlegde in bubbeltjesplastic. Voorzichtig pak ik het uit. Het is een kleine keramieken zwaluw in de vlucht, prachtig blauw/zwart. ‘ Dan is A. ook bij je’, zegt ze. Zo’n klein, lief en betekenisvol, attent gebaar. Ze denkt net als ik in allegorieën.

Gisteren moest ik in het nieuwbouw gedeelte van Vleuten op zoek naar het huis van oudste broer en schoonzus. Ze zijn druk aan het verhuizen van een heerlijke wooncaravan aan de plas naar een appartement bij het grote nieuwe stadscentrum daar. Agaath en haar Tommetje kwamen er niet uit. Ik heb twintig keer de Zandweg, de Europaweg en de huppeldepupburg gezien, terwijl Paul van Vliet en zijn lied over Nieuwegein door mijn hoofd spookte, en ben over oneindige boerenweggetjes en industriewegen gereden. Iedere keer kwam ik weer op hetzelfde punt uit, waar auto’s niet verder konden. Ze belde me twee keer op, stond buiten, en ineens zag ik haar, aan de overkant van de busbaan, terwijl ze de andere kant op tuurde. ‘Draai je om’, meldde ik en daarna kon ze bij me in de auto stappen om te gidsen. Zelfs dan was het niet makkelijk, maar de volhouder wint.

Het werd een genoeglijk samenzijn, waarbij broer ook op de praatstoel zat en automatisch veel verhalen over de oorlog en onze ouders los kwamen. Zij hebben net een reeks van begrafenissen achter de rug, want mijn schoonzusje was de jongste van hun ouderlijk gezin. Broer is de oudste, een broer van ons is al gegaan. We geloven in ons sterke gesternte, maar toch. Eens zal de dominosteen de andere stenen in beweging brengen. Zo werkt het nou eenmaal. Wel was er nog een aardig filosofische gedachte over de snelheid, waarmee de tijd beidt. Steeds sneller naarmate je ouder wordt, dat is in ieder geval de beleving. Hun oudste zoon belde op uit Ierland. Altijd grappig als verschillende landen elkaar digitaal ontmoetten. Ook zijn oudste dochter was er bij.

Daarna spoorslags naar C&A, waar ik doorgaans goed slaag voor T-shirts voor Lief, zes stuks en twee korte broeken in heerlijke lichte zomerkleuren. Dan kunnen de oude als werkshirt verhuizen naar de werkkast, want als hij ze een week aan heeft, zijn ze volledig verschoten door de tropenzon.

Na een genoeglijke middag ging ik het doolhof weer uit en kon via het industrieterrein van Strijkviertel alle vastgelopen snelwegen rondom Utrecht glansrijk ontlopen. Dat deed Tommetje dan toch voortreffelijk. Vandaag maak ik sajoer boontjes, ajam en witte rijst voor zoonlief en de kleine Njong.

Als ik straks naar de Hoff ga heb ik de wagen volgeladen, niet ‘met jonge meisjes en oude kerels’ zoals dat aloude kinderliedje vermeldt, maar met broodnodige spulletjes. De waterkoker, de rijststomer, de wadjan en de stoofpan, de broodpan van vriendinlief, PFas vrije zeepjes en deo en moet ik niet vergeten om een trekker te kopen. Je zal er maar om verlegen zitten. In heel Hongarije hebben we het ding niet kunnen vinden en er een provisorisch gemaakt van een steel en een raamwisser. Je wordt vanzelf creatief als er gebruiksvoorwerpen ontbreken die je nodig denkt te hebben.

De laatste afspraken staan op de rol, alles is geregeld, voor zover ik kan overzien. Af en toe denk ik dat er te weinig van mij is om iedereen tegemoet te komen. Het zij zo. Een mens kan geen ijzer met handen breken.

Gisteren viel de verjaardag uit, dus haalde ik dochterlief op om naar de Natuurbegraafplaats in Rhenen te gaan. Natuurlijk was ik te vroeg en hengelde naar een kop thee. Altijd een goede basis voor een wandeling. Met de auto was het zo’n drie kwartier rijden en dat was toch weer dichterbij dan de afstand die natuurbegraafplaatsen doorgaans behelzen vanuit het midden des lands. Al jaren was ik aan het duimen geweest of de vergunning van de gemeente er eindelijk door zou komen en vorig jaar was het eindelijk zover. Voor het stuk natuur wat in Rhenen lag, werd groen licht gegeven. Het stuk on Veenendaal was nog niet rond.

We hadden al een boswandelingetje erop zitten, waarbij.we rijpe bosbessen hadden gespot en toen we eindelijk bij het hek met het bord aankwamen. Er stond een blankhouten huis aan de ingang, waarachter iets aan de gang was. Een vrouw en een man stonden aan de zijkant. Het bleek dat er zojuist een rondleiding was gestart en diegene die het leidde had al een lang inleidend praatje gehouden. Dochterlief en ik werden van harte uitgenodigd. Er werd rondgevraagd wie er in de karretjes wilde zitten omdat ze slecht ter been waren of het tempo niet konden bijhouden. Dochterlief duwde me er naar toe. We hadden er namelijk al ruim een kilometer opzitten en ik denk dat ik al aardig aan het hijgen was door heuveltjes op, etcetera.

Dus liet ik me pamperen en het was heerlijk, moet ik zeggen. Het was zo’n Caddy, waar we op de achterbank konden zitten. De bestuurster was eveneens een van de coördinatoren en kon een flinke aanvulling geven op het geheel. We reden langs het grote veld, dat ingezaaid was met rogge en wilde bloemen (in de lente had het volgestaan met korenbloemen en klaprozen) langs een vennetje, dat erg populair was. Door de grote hitte van de afgelopen maand was het nu even drooggevallen en er was nog een klein veld aan de rand van het bos, met daarachter de enorme dassenburchten waar niet begraven mocht worden en daar waren ook de enorme beuken, wat dieper in het bos, waar het weer wel mocht. Er waren mogelijkheden tot dubbele natuurgraven en enkele natuurgraven, een urngraf en een dubbel urnengraf, alsook een urninlage in graf.

Er is gelegenheid om een boomschijf te laten plaatsen die in de loop der jaren op zal gaan in de natuur. De begroeiing van hondsdraf, wilde peen, kaasjeskruid, wilde cichorei, de roggearen en het goudgele gras, de aanwezigheid van de vele vogels en de vos, het zwijn, de wolf, het hert en de dassen, de vlucht der libellen boven het gele goud en het ven zijn aanlokkelijk.

Ik dacht dat ik me al opgegeven had, maar schreef me toch nog een keer in. Nu konden de kinderen bij een van de andere bezichtigingen gaan kijken en kon ik met Lief een goed gesprek voeren, omdat er meer bekend was. Dochterlief had nog een heleboel vragen, die veel verduidelijkten. Wat is begraven in kleine kring, met kist, zonder kist, plek aan de rand met uitzicht op veld of ven, altijd ruimte en het liefst onder een berk. Haha. Je kan het maar beter vermeld hebben. Het was erg fijn om daar te zijn en een en ander te horen. Nu valt er ook wat te overwegen per slot van rekening.

We wandelden weer terug naar Agaath. Een roodborst kwam ons even begroeten, een dikke zwarte bosmestkever moesten we tot snelheid manen, nu hij midden op de weg liep. Dochterlief vond een veertje van een specht, zwart met witte stippen en in de berm lag een roze roos, niet mogelijk, het bleek ook geen echte. Om te laten zien hoe het eruit zag bij zonnig weer, piepte de zon door het wolkendek en zette alles in een prachtig gefilterd licht. Geen straf om hier te zijn.

Heel Amersfoort stond vol met geparkeerde auto’s. Waar was nog een plekje voor Agaath. Een heel eind buiten het voetbalveld vond ik in een straat nog een krappe parkeerplek. Gelukkig. Met wat vijven en zessen kon Agaath blijven staan en ging ik op zoek. Velden vol spelers, anders dan in de tijd dat ik langs de lijn stond, de vrouwen en meisjes waren ook geïntegreerd. Een aantal teams. Ik wist, dat de oudste bij team Eddy zat en de jongste van de tweeling, voor zover je daarover kan spreken als ze zes minuten scheelden, bij team Jan. Groot voordeel. Twee van de vier wedstrijdjes van twintig minuten speelden ze naast elkaar op de velden.

De jongens en de leiders begroeten me enthousiast en de tweeling was weernet zo blij als vroeger om me te zien. Daardoor zag ik wel een frommelgoal van de een en drie mega-doelpunten van de ander, die daardoor aan het eind de trofee, een glanzende beker voor de eerste plaats met zijn team stralend omhoog hield, omdat hij de topscorer van het toernooi was geworden. Moeders kon haar voetbaltrots weer even uit de kist vol herinneringen halen. De grappen en grollen van de jongens onderling waren heerlijk herkenbaar.

De verjaardag van dribbel gaat vandaag niet door, die vieren we volgende week. Even een dag rust voor dochterlief die teveel ballen aan het eind van het schooljaar hoog moet houden. Tja, wie van de leerkrachten niet in deze tijd. Ik herinner me de koortsachtige persoonlijke boodschappen aan de kinderen, de plakboeken die mee moesten en bijgewerkt werden, de lieve persoonlijke woorden in het portfolio voor bij het uitglijden, de liedjes, het raadselspel. Het paste er allemaal naadloos en strak in, dus dat betekende stug doorwerken. Vriendinlief heeft daar ook nog eens een afscheid van school bij, dat betekent echt helemaal dubbel veel werk. Daarnaast gaan alle verjaardagen, familieperikelen en gezin ook gewoon door. Zes weken is nodig om in de eerste twee weken weer bij jezelf uit te kunnen komen.

Vannacht een droom over euthanasie. In de middag daar een reportage over gezien en over de wonderlijke regeling dat de wens stopt zodra er tot sedatie wordt overgegaan. In de droom wilde ik nog lang niet, ook al had men tientallen argumenten en probeerde men mij te overtuigen. Uiteindelijk begrepen ze wel dat ik echt niet wilde, omdat er nog zoveel was om van te genieten. Wel dacht ik bij het wakker worden aan mijn moeder: Zoete broodjes worden niet gebakken. Nee, zeker niet, maar toch. Toevallig, maar toeval bestaat niet, ga ik vandaag op een natuurbegraafplaats in de buurt kijken of ik een geschikte boom kan vinden. Zo zie je maar, een aantal dingen weven met elkaar en dan krijg je een knispervers verhaal in je dromen. Onze eigen algoritmen.

Lief is hooischelven aan het delven. Ook een sport op zich. Weliswaar niet ter grootte van de hooibalen van de buurman, maar toch een aardige klus om ze te ruimen. We hogen de zijkanten er mee op. Dat werkt goed en levert heel veel kleine beestjes op. Natuur vaart er wel bij.

Vrijdag en schone dochter ging na haar bevalling voor het eerst weer aan het werk. Zoonlief zou met de grote Njong op pad gaan en dochterlief had zich opgeworpen als oppas voor de jongste telg. De oudste zat nog op school.

Zoonlief was rond enen weer terug en ik ging thee drinken bij dochterlief die net terug kwam van een wandelingetje, het kleintje in de draagzak en gaan. Ze zijn het nog gewend om baby’s zo te dragen, al is tante Pollewop het ding allang ontstegen. Het is net als fietsen en zwemmen. Eenmaal geleerd, raak je het niet snel meer kwijt.

Ze slaapt eindeloos op de hartenklop en zoonlief neemt het bij terugkomst over. We zitten lekker buiten in een zonovergoten tuin en ik bewonder de kleurrijke vlinderstruiken waar vooral de atalanta’s en de dagpauwoog zich tegoed doen aan een overvloed aan nectar. Later kwamen de koolwitjes er op af. Ze laten zich uitgebreid bewonderen met opengevouwde vleugels, iets waar ik in de Hoff nooit de kans voor krijg.

Zoonlief vertelde dat hij samen met zijn broer de volgende dag zou voetballen op een toernooi ter ere van een van de oud-spelers van hun vroegere club, die ernstig gewond was geraakt na een auto-ongeluk. Natuurlijk ga ik kijken bij deze nog zeldzaam voorkomende gelegenheid. Als vanouds langs de lijn, pure nostalgie

Buurjongen komt bij zoonlief in de tuin en brengt een andere dynamiek mee. De kaarten worden geschud en ‘mijn is dijn’ verduidelijkt. Hij is nog jong en een kleine kwikzilver. Ik zit achter in de tuin op de bank met een dak boven mijn hoofd en de kleine op schoot met het onmisbare flesje, waarbij de gitzwarte oogjes strak op mijn gezicht gericht blijven als ze gretig drinkt. Dit zorgde ervoor dat ik vannacht droomde over het spenen van een kudde schapen, die allemaal de namen hadden van de kinderen op school.

School was die dag namelijk ook langs gekomen, toen ik kleindochter ging ophalen bij de gymzaal. Daar ontmoette ik een vader en moeder van mijn eigen school en hun jongste zoon, wiens beide broers ik in de groep had gehad. Er volgde een geanimeerd gesprek. Nog altijd hangt er van hun oudste een tegeltje met een tekening in mijn gang. Iedere keer als ik ze ontmoet, vertel ik dat verhaal. Haha. Nu weten ze het wel. Tegenover de gymzaal lag nog een stuk verleden. Het allereerste huis in Nieuwegein waar ik beneden op kamers woonde en de vader van de kinderen op de zolder. Zo hadden we elkaar leren kennen. Het huis zag er nog net zo verveloos uit, en er zaten een reeks bellen aan de deurpost, een teken dat het nog steeds verhuurd werd.

De beide jongens hadden ondertussen de bellenblaas ontdekt. Niet meer zo’n ouderwetse waarbij je op de juiste manier moest blazen, voorzichtig, zodat de bel niet voortijdig kapot zou gaan, maar een soort van schietgeval dat een wolk van bellen uitbraakte. Ze gingen allemaal naar de hemel, naar opa. Het was fijn om alleen maar een beetje oma te zitten zijn. Straks moet ik weer heel lang zonder.

Rond een uur of vijf was iedereen platgeknuffeld en de koek op. Tijd om op te stappen.

Altijd als ik naar de programma’s op de televisie kijk, probeer ik kleine parels eruit te vissen. Want ze zijn er wel. Het is even zoeken, maar dan heb je ook wat. Floortje zag ik gisteren, die ergens in de middle of Nowhere een vuurtoren op een eiland bezocht waar een vrouw tijden alleen woonde voordat ze haar huidige metgezel ontmoette op diezelfde plek. Daarna bij Boerderij van Dorst, waar een vrouw vertelde hoe haar leven verrijkt werd door het in huis nemen van twee vluchtelingen en wat ze daar allemaal voor had teruggekregen aan levenswijsheid. Daar kan ik dan lang op teren. Ze zijn het tegengif voor de domheid die ik ervoor ervoer bij het zien van stukken van het debat over de stikstof. Er werd Laura Bromet heel wat in de schoenen geschoven en het deed me denken aan het verhaal van Pontius Pilatus. Je moet maar durven als aantijger om te denken dat jij je handen in onschuld wast na jaren van wanbeleid waar jezelf hard aan hebt meegewerkt. Echt, stijgende verbazing, alhoewel…tegenwoordig kijk ik nergens meer van op.

Dan maar veel parels er tegenover zetten en zoeken naar het goede in de mens. Er was in ieder geval de postbesteller met zijn grote bus, die mijn enorme gietijzeren stoofpan kwam bezorgen. Wat een schoonheid is het toch. Alleen daarom al. De arme man moest het natuurlijk wel vier trappen op sjouwen. Vroeger gaf ik bezorgers iets lekkers mee of een appel of zo. Maar dat is geloof ik niet de bedoeling, bezorgen en wegwezen, want tijd is geld. Ongemerkt is er veel veranderd in de wereld. Dat kan ook niet anders, met dergelijke hoeveelheden aan pakjes, die digitaal besteld worden.

Lief videobelde ook in de ochtend en liep met me door de Hoff, zo fijn om alles even te zien. Helaas moeten de twee Fluweelbomen die als een parasol op hun dunne benen staan te waaien omgehakt worden na de storm van de dag ervoor. Het wordt te gevaarlijk. Gelukkig staan er aan de voet weer voldoende nieuwe scheuten voor een nieuw fluwelenbosje. Ze zijn zo prachtig en sierlijk. Het is veel minder bloemrijk dan toen ik wegging. In vier weken kan er veel gebeuren. Zo lang is het ook al veel te droog, rond de 35/40 graden. Maar de wilde cichorei komt overal op met haar prachtige blauwe bloemen en dat verzacht het gemis aan de klaprozen. Verder gaat alles z’n gangetje en ik kan niet wachten om er weer naar toe te gaan.

Maar eerst zijn er nog de verjaardagen, dus ging ik voor Dribbel, voor zijn achtste verjaardag die we zondag gaan vieren, naast ons grote familiecadeau nog op zoek naar een aardigheidje en dook een kringloop in. Daar vond ik een klassieker: ‘De brief voor de koning’ van Tonke Dragt. Ik hoop maar dat dochterlief die zelf niet in huis heb. De week daarna is zijn vader jarig en op de valreep vlak voor mijn vertrek de tweeling. Daarnaast is er ook een diploma-uitreiking van de oudste kleinzoon. Ik ben niet voor niets gekomen. Het mes snijdt aan twee kanten. De tijd gaat twee keer zo snel en het is mogelijk om iedereen nog een paar keer te zien. Dubbele mazzel.

Rond tien uur kon ik Agaath verblijden met een ritje naar ons tuinencomplex aan de Gageldijk. Het hek zat nog op slot maar er druppelden al een paar mensen binnen. Ik wachtte op dochterlief die op de fiets aan kwam sjezen. De oudste heeft mijn sleutels van de tuin en dat is helemaal goed. Zo krijgt de overgang van eigenaren een natuurlijk verloop. Ik vind het een fijn vooruitzicht.

De sloot is weelderig bedekt met groen en overal schiet alles de grond uit met dit wisselvallige weer. We komen langs een crocosmia, wel even opgezocht, waarvan tante Pollewop, de vorige keer dat ze op de tuin was, vertelde aan haar moeder dat het net vogeltjes waren, en inderdaad hebben ze daar wel wat van weg. Vogels in vogelvlucht. Fantasie werkt altijd.

De tuin was een oase van groen, maar het leverkruid had vooral de kans waargenomen om ongehoord uit te dijen. Het paadje naar het gezellige zitje onder de fruitbomen was niet meer te zien en ook de bomenheg van de rechter buurman groeide tegen de klippen op. Omdat de batterijen van de grasmaaier nog thuis lagen, konden we enkel snoeien en ruimen. Eerst thee en een crackertje en dan de tuinhandschoenen aan en met een snoeischaar in de aanslag aan het werk. Blind knippen noem ik dat. Apothekersroos, blauwe sering, kamperfoelie en clematis met een wilde hop er doorheen smeekte om uitdunning en eliminatie hier en daar. Hop en blauwe regen drastisch terug snoeien, clematis ruimte geven en apothekersroos met flinke stekels terug naar de buurman. Ook de wilgentakken onderaan die er mee vervlochten waren, waren de pineut. Dochter stopte het in zakken en daarna draaiden we de rollen om. Zo werkten we best nog lekker door. Tussendoor knipte ik het leverkruid weg, later zouden we de wortels eruit moeten halen, anders zou je altijd met hetzelfde euvel kampen.

Om een uur moesten we ongeveer bij school zijn, want de filosoof had een optreden. Met hulp van studenten van de HKU, afdeling muziek, hadden twee studenten groep zeven onder hun hoede genomen en een stuk gemaakt met inbreng van alle leerlingen. Zo leuk om er bij te zijn. Het was de sfeer van vroeger. Maffia, toeristen, New York, kikkers, eenden, een gestolen kunstwerk uit een museum en een laboratorium, alle wensen waren er in verwerkt. Heel grappig.

Kleinzoon vond het reuze spannend en vertaalde het naar ‘geen zin hebben in het geheel’ maar door het spel liet hij dat al gauw los. Stoere Maffia hè. Verleidelijk voor hem en zijn vrienden. Aan het overweldigende applaus van al die trotse ouders te horen, was het stuk zeer geslaagd. Alvast een voorproefje voor de eindmusical volgend jaar.

Na school ging hij bij een vriendje spelen en tante Pollewop liep met ons mee naar de ijsboer, verderop in de wijk. Twee bolletjes, helemaal groot feest. Oma trakteerde. Natuurlijk!

Vandaag is Dribbel jarig, die al acht wordt. De hoogste tijd voor een nieuwe blognaam, haha. Hij dribbelt al heel lang niet meer. Zondag gaan we die verjaardag vieren.

Ik ben bezig in ‘Fulvia, de vrouw die alle regels van het oude Rome schond’, maar het kost moeite om bij de les te blijven. Er zijn zoveel veronderstellingen en aannames, mede omdat ze het doelwit was van smaad. Doel van deze biografie is om de onbekende politieke rol van vrouwen in de Romeinse republiek en het Romeinse Rijk te belichten, volgens de achterflap. Maar het duizelt me nu al. Stug doorgaan is de enige remedie.

Vandaag ben ik bezweken voor de nostalgie en een vleug kwaliteit van oudsher. Ik heb een gietijzeren pan aangeschaft. Ja van dat fameuze, niet te tillen fenomeen, waarmee je oude fornuis vroeger welhaast met gemak door de hoeven zakte. Het is niet de naam, het is niet de hang naar het verleden, maar het is de manier waarop je kan stoven zoals stoven op z’n lekkerst wordt. En dat is ervaring. Al die goeie ouwe stoofjes die ik er in gemaakt heb, met vreugde om haar mooie uiterlijk en met liefde, die zich direct vermengde met de specerijen in de auto, alleen daarom al.

Gisteren liep ik in het winkelcentrum om te zoeken naar stoofpannen die de helft van het gewicht zouden zijn, omdat de ouderdom met gebreken komt en zeker derhalve met krakkemikkige gewrichten, maar thuis ging er een relativeringsproces in werking die tot de morgen duurde. Hoe vaak moet je de pan ter hand nemen, je hoeft nooit af te gieten, want dan zou jej je kostbare vocht weggooien, er zijn anderen die kunnen afwassen als jij gekookt hebt. De ene na de andere afweging vloog voorbij en ziedaar, besluiteloosheid werd eindelijk omgezet in daden. Gekocht met mijn punten, die ook nog er eens gebruikt. Schouderklopje voor mezelf.

Wel had ik gisteren de Toko verblijdt door een echte onvervalste wadjan met platte bodem te kopen, die ook op inductie het goed zou doen. Pfas vrij uiteraard. Een wadjan voor het wokken, een stoofpan voor het stoven en een broodpan voor het zuurdesembrood, daarnaast mijn Pfas-vrije keramische pannenset en nu ben ik helemaal compleet om culinair uit te pakken. Hèhè, het mag even duren en het mag wat kosten. Luxe, dit alles natuurlijk. Na altijd met tweedehands in de weer geweest te zijn, voelt het als ‘de koningin te rijk’.

Als dergelijke luxe een leven lang buiten bereik is geweest, dan dank je het leven nu op je blote knieën voor de welvarendheid nu die dit mogelijk heeft gemaakt.

Misschien heeft de volle maan er voor gezorgd dat ik eindelijk het licht kreeg waar het deze puzzel betrof. Ik was er al tijden mee aan het stoeien. Ze scheen eergisternacht helder en groot door mijn raam en zorgde ervoor dat ik erg wakker bleef. Dus keek ik , samen met zonen en schoonzonen begreep ik via de app, de wedstrijd Oranje-Marokko. Al gauw zette ik het gebral van de reporter en het onsportieve gefluit van het publiek als Nederland aan de bal kwam, uit en leek het, alsof ik net als vroeger weer in mijn eentje aan de lijn stond te genieten van het voetbalspel van mijn twee jongens, ook al was nu de uitslag dramatisch en het goaltje schieten evenzeer. Ach ik heb al zoveel goeie en slechte wedstrijden mee gemaakt en altijd herrijst de Phoenix weer. Voorlopig hebben we altijd Frankrijk nog met een Franse schone zoon.

Dochterlief belde net en we hebben afgesproken op de tuin. Daarnaast pik ik net nog een optreden van de filosoof mee, die vanmiddag op school de sterren van de hemel zal spelen(of daaromtrent). Twee vliegen in een klap.

Als je samen met een lieve vriendin ergens aankomt rond een uur of twaalf en er pas in de middag rond half vijf weer vertrekt, dan weet je dat je én het juiste plekje én de juiste persoon er voor hebt uitgekozen. Dit idee gold voor ons beiden. Gisteren stond namelijk de Millingen theetuin op het programma. De reservering voor de lunch was gedaan. Tot onze grote geluk waren ze gewoon open op maandag, waar andere leuke plekken gewoonlijk altijd gesloten zijn. Het betekende een eindje rijden naar Kekerdom, de auto stallen bij de kerk en 2,5 kilometer lopen door het natuurgebied van de Millingerwaard dat grenst aan de Ooijpolder. Een piepklein geitenpaadje zo breed als een wissel, welig kruipende bramen, wilgenroosje, grassen, zwarte toorts en vogelwikke en overal gekwinkeleer van vogels, met als toonaangever de nooit vermoeide zwartkop. De zon parelde hoog aan een blauwe lucht en scheen ongenadig op onze bolletjes. Geen hoedje, geen smeerseltjes. Goed voorbereid is het halve werk, maar het mocht de pet niet kreuken. Het zoemen rondom ons, de doodse stilte buiten dat, het zien van de zwanen en de ganzen op het water, de glinsterende uiterwaarden, de kronkel zien lopen van de Rijn. Nederland op z’n mooist.

Wie in dit theehuis komt, waant zich in het buitenland. Vleugje Portugal door al het mozaiek, een vleugje Griekenland door al het blauw, een vleugje Marokko door de loungezitjes in een setting geinspireerd op zo’n lome oosterse sfeer en compleet met gordijnen en Marokkaanse lampen. Overal stonden weelderige bloemenpartijen tussen en hier en daar grote stukken bamboebos, uitbundige hydrangea in alle soorten en maten.

Zo diep als de beleving van dit natuurschoon was, zo diep en magisch waren ook onze gesprekken waar voldoende ruimte aan kon worden gegeven. Af en toe refereerden we aan de projecten op school, hoe we genoten van de sfeer op de kampen, het ingespeeld zijn op elkaar, een naadloos aanvullen in het handelen, dezelfde glorieuze ideeën en onze verzonnen verhalen rondom zo’n project. Om ons heen liepen studenten, grijze duiven, wandelaars die aan het oefenen waren voor de Avondvierdaagse in Nijmegen met wandelschoenen en bepakking, een rugzak van zweet als het gevaarte afging op hun shirt geprint. De hitte sloeg beurtelings toe, afhankelijk van een wolk voor de zon of een doorwaaiende bries.

Wij hadden gegeten wat we konden en er kon niets meer bij, toen de dame kwam vragen of we klaar waren voor de derde gang. Help, een derde gang, dat kon er echt niet meer in. Het bleek te berusten op een misverstand, ze moest een tafel verderop zijn bij de High Tea. We haalden opgelucht adem, verlieten het lunchzitje en bewonderden de tuin met haar kunstwerken om te eindigen in een sfeervol hoekje met een kop thee voor mij en ice tea voor vriendinlief.

Toen het tegen vijven liep, stapten we echt op en hadden nog een natuurwandeling terug te goed, een pad zo smal dat de tweepersoonsfiets van de blinde man met zijn begeleidster er nauwelijks kon rijden, spannend om de ogen van een ander te zijn en voor twee te moeten kijken.

We hadden zegge en schrijve 5 kilometer gelopen, wat echt geen straf was door het. Mooie plekje. Over de Nijmeegse brug, waar ontelbaar vele voetstappen liggen, reden we op huis aan om samen met haar eega met een bescheiden maal te eindigen. ‘Zennen’ op hoog niveau.

Deze ochtend kijk ik terug naar de 29e juni van 2024, waar ik toen deed, wat ik vandaag ook zou moeten doen. De tuin aanpakken samen met dochterlief. Maar er stond al een andere afspraak gepland, die ook heel leuk is en waar ik er g naar uit kijk. Dan doe ik de tuin op papier en compenseer mijn schuldgevoel een beetje. Misschien helpt het:

29 juni 2024:

De tuin was gewoon nog helemaal zichzelf, daar waar ik haar maandag gelaten had. Rommelig en chaotisch. Het zorgde ervoor dat de zinnen verzet moesten worden. Een zucht, schouders eronder en met handschoenen aan, de snoeischaar en de zaag onder handbereik, de kruiwagen naast het perk, aan de slag. Als lang gras ben je sowieso de pineut, om over de uit hun kluiten gegroeide brandnetels maar te zwijgen. Doel: Het gevlochten wilgentenen hekje tussen de tuin van dochter en mij onkruidvrij maken, de framboos er idyllisch overheen leiden. Daarvoor moest ik zowel in haar tuin als in mijn tuin aan de gang. Het snoeien ging snel en gaf onmiddellijk resultaat. De brandnetels hadden wel functie gehad. Ze hadden de geranium en de wilde Bertram in toom gehouden. Deze lieverds, beiden in bloei, vielen zonder die stut als slappe ledepoppen om. Alles heeft nut en functie.

Vogeltje fleurde de boel op met hele schelle en lange trillers. Ik kon niet gewaarworden waar ze zich ophield en het geluid kon ik ook niet thuisbrengen. ‘Gebruik je app dan ma’, hoor ik zoonlief nu pas zeggen. O ja, ik had een betere app gekregen via hem. Volgende keer maar weer.

In de tuin van dochterlief stonden twee scheve perenboompjes wel met peer maar klein. Ook daar tierden de lange sladoods welig. Wijs geworden door de vorige keer had ik nu mijn trui met lange mouwen aangehouden. Voor de wilg moest de zaag er aan te pas komen. De perenbomen even lucht en ruimte geven aan alle kanten en op een ingenieuze wijze weer recht trekken. Ziezo nu was het al veel meer dat romantische zicht als het beeld in mijn hoofd. Een gevlochten hekje met de vrolijke rozerode frambozen er als een topping op. De wilgentakken die van de boom afkwamen verwerkte ik direct in de gevlochten afscheiding van de composthoop. Weg is weg. 

Het was goed te doen, maar als de zon door de wolken heen piepte was het onmiddellijk tien graden warmer. Alle tuinen lagen er verder maar verlaten bij en dat zal misschien de reden zijn geweest. 

Rond een uur of half vier vond ik het welletjes en sloot de boel af. Reiger op mijn pad langs de sloot bekeek me argwanend maar bleef gewaagd dichtbij staan en vloog niet op. Kraai hield het voor gezien en ging krassend op een paal aan de overkant van de sloot zitten. Er stond al een grote vrijdagfile, dat betekende binnendoor naar huis. Het was een goede dag geweest. 

Hoog boven de gierzwaluwen trekt een zonverlicht zilveren vliegtuig een kaarsrechte streep door het blauwe zwerk. Waar brengt hij zijn mensen heen. Later rafelde de strakke witte lijn uit tot een wollige brede strook. Het is nog stil buiten. Vandaag is kleindochter jarig en straks is er ter verhoging van de feestvreugde een zwembadje in de tuin voor de kleintjes. Goed plan omdat de temperatuur vandaag weer oploopt. 

In de nieuwe Zin-magazine schrijft Lifestylejournalist Karin Kuijpers over haar oma-zijn. Ze dacht dat je heel oud moest zijn en vond zichzelf nog maar piep toen haar eerste kleinzoon geboren werd. Maar nu prijst ze zich meer dan gelukkig omdat ‘het kind in haar er weer uit mocht’. Het is waar. Dat maakt oma-of-opa-zijn zo heerlijk. En eenmaal kind geworden met die kleine porken, dan gaat dat kind niet meer weg. Die blijft door alles heen spelen. Laten we vooral niet vergeten kind te blijven en verwonderd te zijn, ook al ben je geen oma. Onbevangen en onbezwaard.

Wat een warrig onweer vannacht. Alsof de schichten maar heel soms de tijd kregen zich te ontladen in een flits, maar meer als een knipperende tl-buis die aan en uit bleef flikkeren. Hier en daar klonk gerommel in de verte, soms wat dichterbij, maar het kwam niet echt naderbij. Ik heb geprobeerd het vast te leggen, maar de foto is van een diepzwarte, vertekende realiteit.

Lief belde lang en vertelde over de Esculaapslang in de schuur op de Hof. Ze verdwijnen altijd zoals ze gekomen zijn. 1.20 schoon aan de haak al glijdend opgelost in het niets. Was hij op zoek naar de jonge zwartkoppen in hun nestje bij het ventilatieraampje of wilde hij schuilen bij deze temperaturen van om en nabij de 35 graden. Het kan allemaal. Lief stak een lange loftrompet af rond Margetsziget in Budapest, waar we de volgende keer beslist naar toe moeten gaan. Postcommunistische eenvoud met gemoedelijke terrassen en barretjes, een Japanse tuin en een vleug Hongarije van vroeger. Zijn terugweg ging voorspoedig. De Hoff had enorm uitgepakt met welig groen en nu was hij wat jonge fruitbomen aan het verwijderen op de grens van ons bos en het voedselbos. Ik overviel hem, dacht dat we om elf uur hadden afgesproken. Glimmend, met straaltjes kronkelend vocht vanuit zijn haren over de wangen, oogde hij jonger dan ooit.

Ik hou me koest, heb vannacht maar weer de fan van beneden opgehaald, maar bedacht toen dat ik geen zuurstof genoeg had in de dichte kamer, deur opengezet, fan verplaatst. Nachtelijk spoken op hoog niveau. Het mocht allemaal niet baten, het bleef warm.

De familiedag, compleet op één schone zoon, kleindochter, zoon en schone dochter na, was een succes. Een mooi plekje, vlakbij het nieuw geopende restaurant onder de bomen op een klein heuveltje en derhalve in de wind zorgde voor een redelijk koele ochtend. Alle kleinkinderen spetterden binnen de kortste keren in het water, terwijl zonen en dochters pootjebadend qua gesprekken de diepte ingingen en ik met de jongste telg heerlijk wiegend, flesje, boertje, innige tevredenheid, mijn oma-taak vervulde. De stoel waar ik in zat, was een visnetten ligstoel en van een dergelijke diepte dat het me moeite kostte er alleen uit te komen, dus bleef ik zitten waar ik zat.

De diverse meegebrachte koek en zopie gingen erin als warme broodjes. Om dorst te lessen was er water al dan niet in gekoelde thermosflessen. Het cadeautje had ik in de vroege ochtend bij dochterlief opgehaald, het was een roze fietsje voor ons jarig Jetje die van verlegenheid tijdens het lang-zal-ze-leven wegkroop achter moeders benen. Hieperdepiep hoera in de gloria, taart en cadeau deden haar snel uit de schulp kruipen. De wind woei haar verkoelende bries en verder afkoelen kon in het water.

Op een afstandje werd er een doop in natuurwater gehouden door een Eritrese of Ethiopische orthodoxe gemeenschap in witte gewaden. De kleine Njong volgde alles met veel waaromvragen. ‘Helemaal onder water’, tot zijn verbazing en niet eens aan het afzwemmen, zoals zijn grote zus.

Een beetje sloeg de weemoed toe bij het zien van al mijn grut. Ze worden groot, die kleintjes. De oudste twee kleinzonen alweer 15 en 17, jonge mannen. Ik mijmerde over de tijd dat ik met mijn drie jongens naar Italie op vakantie ging. De oudste twee dezelfde jonge sportlijven als de jongens nu, de jongste nog de tengerheid van het kind, kleuter-af, tien jaar jonger. Dollen in het meertje, duiken naar elkaar, voetballen in het water, het langst onder water blijven en nauwelijks tijd om op de handdoek uit te rusten. Die jongens van vroeger waren nu de vaders, herkenbaar met een buik, die net iets minder aangespannen was dan die van ooit. De oudste had zelfs een petanquespel meegenomen. Een wereld van verschil met de free run van de jonkies.

Om de biografie van Fulvia te lezen heb ik meer energie nodig. Vandaag misschien, als er hier en daar wat geruimd is, maar dat moet eerst, want er is veel ruis in huis.