De laatste dag van een ongewone dynamiek voor de oude Hoff, die verbazend naar alle verrichtingen aan het kijken is. Voornamelijk op het terras onder de twee ventilatoren die daar hangen worden spelletjes gespeeld. De ochtend is doorgaans voor de schermpjes, in de middag kan ik in de koele keuken kokkerellen. De Datsja blijft akelig stil, nu de temperaturen steeds rond de 39 graden blijven hangen. Daar smoor je weg, zelfs nu op de veranda bij gebrek aan wind. Soms komt er een bal te voorschijn en laten drie volwassenen een waarschuwende kreet horen voor de cactus met haar lange stekels die in de kleine border huist. Te linke soep als je er in valt. Achter elkaar worden beide droogrekken, die voor de Datsja mag meedoen in de staat van dienst, omdat er geen etsen of lino’s zijn, die moeten drogen zoals gewoonlijk, te voorschijn gehaald voor de laatste wasjes.

Lief heb ik eindelijk zo ver gekregen dat hij toch hier en daar wat sproeit. Onze arme vaste planten hebben het extreem zwaar in deze hitte. Ook in Nederland is een zelfde dorre en droge tijd aangebroken. Boswachters zien het met lede ogen aan. Bomen verzwakken, planten verdorren en zelfs hele meren en vennetjes verdampen.

Dochterlief en ik gaan boodschappen doen met de kleine Doerak. Tot en met de drogist verloopt alles uitstekend, maar bij de Duitse supermarkt gaat het mis. Hij had van zijn vader te horen gekregen, dat hij iets uit mocht zoeken, omdat hij in de ochtend lief was geweest, maar koos een duur dingetje dat wat mij betreft goed was. ‘Vooruit dan’ zei dochter, maar hij was zijn grenzen aan het verkennen en de grenzen ruim aan het verleggen. Bij een van de keuzes was de maat vol. Er hielp geen lieve vader of moedertje aan, het speeltje moest terug naar het schap. Enorm protest, maar dochterlief was onverbiddelijk en op dat moment viel het alleen maar te bewonderen. Mijn moeder zou gezegd hebben: Wie niet horen wil, moet maar voelen’, en dan was daar de kous mee af. Wat je ook probeerde, het hielp niets.

Zo’n film die wordt afgedraaid, draait in je hoofd, van eigen situaties in dat verleden, waar de moeder zo oud was als haar zoon. Ach ja. Er was vroeger een filmpje van de VPRO van Buurman Bolle en zijn charmante buurvrouw, de moeder van de kinderen. Bolle placht te zeggen: ‘Kinderen zijn hinderen’, alzo sprak Brederoo’ en zo ervaarde hij het ook. Er is veel souplesse nodig om de ingewikkelde denkwijze van de kinderen van deze tijd te kunnen doorgronden met hun schermwijsheid.

Doerak wil ‘als zijn Franse Pappie zijn, omdat je dan pas om middernacht slaapt en dan heb je de hele nacht om te spelen’, scheen het hem toe in zijn tijdsbeleving.

De boodschappen waren redelijk vlot gedaan en bij de apotheek, waar dochterlief haar Ibuprofen wilde halen voor de oorpijn van Doerak, sprak men geen woord Engels. Gelukkig herkende ze het doosje van de siroop, al begrepen ze ‘Ibuprofen’ ook wel.

Op tafel kwam er een Coq au Vin. Je hebt een Franse schoonzoon of je hebt hem niet. Aardappels uit de oven en doperwtjes met mais. Een vrij simpele maaltijd, die wel wat kooktijd vraagt, maar in de keuken zorgt de airco voor een aangename temperatuur. Bij dit weer is het geen straf om in de keuken te staan.

Het was vanmorgen vroeg dag. Geen tijd om te schrijven, dat kwam later. Het lijf is wat van slag, vermoedelijk van gisteren, een hele dag in de warmte en voor het eerst weer in water au naturel met slik op de bodem. Dat doe ik bijna nooit meer. Zoonlief reist af naar het thuisfront en we (dochter, Lief en ik) rijden hem naar het station in Pécs. Hij heeft zijn rugzak op en draagt een wit -shirt, zwarte broek en zonnebril. Nadat hij afscheid heeft genomen en weg loopt, zien we om ons heen allemaal mannen in dezelfde outfit als hij. Vermakelijk zo’n ontdekking.

Op de terugweg halen dochterlief en Lief een nieuwe WC-bril. De oude is te kwetsbaar gebleken met zijn zelf verende deksel. Het geval lag er om de haverklap naast. Franse Schone zoon zet grote ogen op bij het horen van de naam van het nieuwe exemplaar en de oude. ‘Bril, maar echt? Zoals Bril?’ en hij wijst op zijn eigen bril. Ik beaam het nog een keer. ‘Tjonge, jonge’ en hij schudt zijn hoofd, denkt waarschijnlijk: ‘Malle Hollanders’. De nieuwe lichtgrijze bril past qua kleur prima bij de overige accessoires en zit er in een mum van tijd op.

Bij thuiskomst ga ik toch even liggen. Misschien knap ik op. De vermoeidheid kruipt in de plooien van mijn lijf, grijpt elke gelegenheid aan om zich te manifesteren. Het is buiten ook erg drukkend met de 38 graden, erger nog dan gisteren en de benauwdheid speelt een rol. Binnen is het heerlijk koel. Ik rust uit met een prachtige oude ventilator boven me van koper en houten schoepen, met touwtjes kan het harder en zachter of schakelt ze terug naar het licht. Er zit er nog een in de bibliotheek en twee zijn er op het terras.

Om Doerak bezig te houden en de wormstekige appeltjes een plek te kunnen geven, maakt dochter een Tarte au Pommes, een lage taart met schijfjes appels uitgewaaierd over de taart.

Broer stuurt oude familiefoto’s op en heeft er een paar oude sepia-klassiekers ingekleurd. Ik weet niet of ik ze zo leuker vind. Vergeelde plaatjes zijn altijd zo heerlijk nostalgisch. Mijn moeder heeft ineens een lichtblauw bloesje aan met een lichtbruine rok, Er zit ook een prachtig exemplaar bij van iemand achter een tobbe. Mijn moeder in haar dienstje en een jonge opa en oma, Verder nog vakantiefoto’s uit Spanje waar we in de jaren zestig al naar toe gingen. Mijn vader reed net zo graag als ik, sleutelde bovendien vaak aan auto’s. Tarragona en Sitges met hun visafslag en haventjes, ver voor de, op de toeristen georiënteerde, torenflats met hun grote balkons en zwembaden.

De tarte au pommes vordert en nadert de laatste stappen. Nog wat appels in schijven en klaar. Vandaag hebben we ‘dwars-door-de-koelkast-dag’. Alle restjes mogen op en we flanzen er met z’n tweeen een grote omelet bij. Morgen is het het laatste dagje en vrijdag vertrekken ze weer. De tijd is omgevlogen. Een goed teken.

We zijn aan het strand van Kistó Orfü, een prachtig klein meer achter het grote meer van Orfü. Er is een groot recreatieterrein omheen met mooie oude bomen, wilg, beuk, platanen en enorme treurwilgen langs het water die statig hun manen boven het even groene meer uitwaaieren.

Het is ruim 37 graden, morgen en overmorgen belooft het nog een graadje of twee warmer, dan is deze plek een uitverkoren paradijs, een enorme plas, mensen verdeeld in plukjes over het terrein verdeeld en zwemmende, dobberende, suppende mensen op meegebrachte opblaasbaar spul in allerlei vormen, maten en kleuren.

Er staan omkleedhokjes in zonnig okergeel waar dankbaar gebruik van wordt gemaakt. In het begin is een snackkar met hot dogs en helemaal vooraan is het Kisto Etterem waar we gaan eten om Zoonlief zijn laatste dag hier te vieren. Morgen vertrekt hij weer met trein, bus, metro en vliegtuig naar zijn rakkertjes. Maar het rijke Hongaarse leven willen we hem even meegeven. Zo te zien kan je de boel laten liggen en dan naar het restaurant lopen. Dus dat deden we ook.

Gisteren hadden we een rustdag ingebouwd. Voor mooi is het hier net iets te warm, maar het is aan de andere kant toch ook heerlijk. Kennelijk is de winter niet koud genoeg geweest, want muggen zijn er genoeg. Het enige wat helpt is in de avond, sokken aan en lange broek en een sweater, gevolg, smoor. Maar we spelen ‘Weerwolven’ en het blijft een lekker gek en mal spel. Ik ben twee keer de weerwolf, speel de vermoorde onschuld en een keer overwinnen schone zoon en ik alles als weerwolf.

Stemmetjes en gelach klateren over het water en klotsen tegen de kanten op, verwaaien over de heuvels. Ik denk aan het Noorderbad waar we vroeger als kind altijd gingen zwemmen. Was het er ook zo uitgelaten? Het valt hier natuurlijk niet te vergelijken met een zwembad. De vrijheid is enorm omdat het water tot hooguit 1.20 meter komt. Kinderen voor de boei, volwassenen erachter. Het Hongarije en Holland-gehalte is hoog. Vlamingen naast ons en een stelletje marcheert met een kruidvat-tas naar een rustig plekje verderop.

We hebben net heerlijk gegeten. De bediening bestond uit een goedlachse Hongaarse jonge vrouw die vloeiend Engels sprak, maar ik leg iedereen toch het gemak van de vertaal-app uit met haar rechtstreekse vertalingen in het Nederlands. Je hebt ze bij het Hongaars hard nodig.

Lief lijkt te lezen in het boek ‘De Bekeerde’ van Lianne Damen, een Historische roman over Suriname, een boeiend verschil tussen ‘tot slaafgemaakten’ en ‘de meesters’ maar zijn hoofd ligt in een kleine knik voorover en zijn ogen zijn gesloten, een hazenslaapje waar al dat lekkere eten aan ten grondslag ligt.

We zijn verhuisd voor de draaiende zon naar een grote treurwilg die ons met gemak beschutten kan en af en toe steekt er een heerlijk lauw windje op. Broer en zus staan al keuvelend af te koelen met hun voeten in het water, Doerak draait en keert en duikt en zwemt rondom hen en speelt op zijn beurt met de middelste, die niet aflatend een heel sportief programma afdraait in het water, niet te stuiten met de energie.

Dochterlief doet balansoefeningen op het groene kleedje en Lief en schone zoon hadden binnen no time de derde rozenboog in elkaar gezet en samen met zoon en dochter onder de druiven geschoven. We kunnen nu gerust zijn, het prieel zal niet zomaar meer instorten. Niet alle druiven zullen even blij zijn en moeten wennen aan de nieuwe situatie maar wij zijn zeer tevreden.

Gisteren was het een dag van spelletjes, lummelen, afkoelen in het Lamabadje, ontzomeren in de koele keuken met airco en bedenken wat de inwendige mens nodig heeft. Vooral een minimum aan activiteiten in de hitte en ‘s avonds kwam er pas leven in de brouwerij.

Dribbel danst door het leven op de toppen van zijn energie. Hij is dol op spelletjes en wat doe je als een mens dat daar niet zo gek op is? Dan strijk je over je oma-hart en zijgt toch aan de andere kant van het mastermind bordje neer. We spelen quitte, we raden namelijk allebei het goede antwoord niet en dat is een grote teleurstelling die hij verwerkt door gauw achter een ander spel te kruipen. Maar mijn hoofd vraagt minimaal een korte pauze. Hij krijgt de rest zo ver dat ze het bordspel Catan gaan spelen. Daar haakt de middelste bij af, omdat het eindeloze sessies kunnen worden. Haha, ik heb een ingenieus idee. Hij mag me helpen bij het maken van de enchilada’s. Dat hoor ik bij Masterchef Australia vaak, hoe de nonna’s van diverse deelnemers hen enthousiast hebben weten te maken voor het koken in alle toonaarden.

De schone zoon heeft gistermorgen met Dribbel boodschappen gehaald voor een heel weeshuis of misschien wel voor het hele dorp. Een hele tray nul-punt-nulletjes, liters houdbare melk, kaas voor een maand, paprika’s, tomaten en uien en een hele streng knoflook, fruit waar ik normaal gesproken niet eens aan zou denken, perziken bijvoorbeeld, veel mango’s, kippepoten, kippedijtjes en gehakt. Dat laatste was uitstekend te gebruiken in het prutje voor de enchilada’s.

Dribbel heeft de meest grappige uitspraken en denkbeelden. Ik zong op een vvan zijn opmerkingen: ‘In de kelder is het donker/waarom zou het donker zijn/ in de heldere maneschijn/Annemarietje koekoek’. Waarop hij zei; ’Weet je wat ik de kelder noem?’ ‘Nou” Hij wees op zijn billen. ‘Hoezo noem jij dat de kelder’, vroeg ik terwijl ik in mijn hoofd naar een verklaring zocht. ‘Omdat het het einde is’, antwoordde hij. ‘Je eten gaat toch door je mond en dan is het daar het eindstation’. Daarmee was kennelijk de kous af. Dochterlief en ik keken elkaar aan en moesten inwendig gniffelen. Doerak zelf, hè…Dat wordt de vervanging voor Dribbel…Zou nooit begrijpen waarom we deze wijze uitspraak zo treffend en grappig tegelijk vonden.

De enchilada’s slokten de helft van de gehaalde groenten en kaas op. Kleinzoon vond het erg leuk om mee te helpen en sneed alle paprika’s met een gemak op de voornamelijk Zuid-Amerikaanse en Franse klanken van Stromae, waarbij ondergetekende toch steeds een paar danspasjes moest maken. Als kroon op het werk mocht hij de enchilada’s vouwen en in de ovenschaal leggen. Heerlijke plakken kaas erover en nog wat oude kaas raspen en klaar was het.

De kuikentjes van de buurvrouw zijn ontsnapt en lopen nu bij de varkensstalletjes te scharrelen. Een extra cadeautje, dat dan weer wel.

Vanmorgen was Dribbel met maar liefst een laptop en twee telefoons in de weer en dat alles op mijn bed, terwijl Oma haar talenkennis van het Hongaars weer wat op poogde te schroeven. Maar eindelijk, alles was leeg en moest opgeladen, belandde hij tenslotte toch buiten bij Lief, die hij aandoenlijk ‘Opa’ noemde. Hup van dat scherm af. Ik hoorde mijn moeder zeggen ‘Je krijgt vierkante oogies hoor’ met een stem die verdacht veel leek op die van mij. Jaja. Consequent was ik niet, want ik schrijf op mijn Ipad en leer Duo-Hongaars op de telefoon.

Het stel is compleet. Eerst had ik met zoonlief de bedden in orde gemaakt. Daarna ging hij bramen plukken en kwam onder de schrammen terug maar met een glunderend hoofd en een vergiet vol glanzende diepzwarte bramen, mmm. Dat betekende aan het brouwen van de eerste potjes bramenjam. Ondertussen had ik volkoren brooddeeg gemaakt met een zakje gedroogde gist, dat inmiddels stond te rijzen in de vensterbank.

Buiten was het veel te warm. De mannen hadden beschutting gezocht in het prieel en aten af en toe een druif. Zoonlief was vlak daarvoor nog over de 6 gefietst, veel te gevaarlijk met al die inhalende auto’s. ‘Ik zag ook een aantal kruizen langs de kant’, zei hij ‘optimistisch’ en stak nog een druif in zijn mond.

De jam zat net in de potten en het deeg was aan de tweede rijs begonnen, toen dochterlief met de zonen in het kielzog bepakt en bezakt binnenviel. De kamers werden al ras omgetoverd tot een wirwar van koffers, tassen, kleding, en jongetjes die uitgeput languit op bed vielen. Wat een andere dynamiek dan de week ervoor. Even schakelen en we zaten er weer helemaal in.

Het meegebrachte, op te blazen zwembad, al vijf jaar in bezit en nog nooit gebruikt, met Lama, werd in stelling gebracht door paps en Lief, waarna ze tot de conclusie kwamen dat ze het hele geval binnenste buiten hadden gedraaid. De lama spoot nu geen fonteintje, maar sproeide de dorre grond, haha.

Daarna zaten er drie lange lijzen heerlijk af te koelen. Een uitkomst met de niet aflatende hitte van 37 graden. Dochterlief en ik kookten in die tussentijd de klassieke tomatensaus voor de meegebrachte Tricolore pasta, genoemd naar het eiland in het Lago Magiore, dat ze voor ons hadden meegenomen. Smullen geblazen en nog niet eens alles schoon op. Het versgebakken brood werd er bij geserveerd en een salade maakte het af.

‘S Avonds werd er een gezellig spelletje Hitster gespeeld en Dribbel fungeerde als een ietwat beweeglijke spelleider. Alles boven het jaar 2000 wordt moeilijk voor ons, tenminste in het genre wat ze hanteren en de grote mannen hebben het al zo vaak gespeeld, dat ze het bijna uit hun hoofd kenden. Je speelt het in tweetallen. Al met al een hele andere muziekavond, dan die van vorige week, toen we elkaars spotifylijsten beluisterden en waar heerlijke nummers met elkaar werden gedeeld.

Vlak voor bedtijd, vakantie-laat, werd Dribbel nog voorgelezen uit de berggorgels, eerst door mama, toen door mij en daarna(toen het spannend begon te worden, weer door mama. Het is iets dat ik mis en ik neem elke kans te baat.

Afwisseling van de wacht. Terwijl ik gisteren, na het vertrek van onze lieve vrienden, achter elkaar er vier wassen door heb gedraaid , was zoonlief al lang en breed onderweg om per vliegtuig , bus, metro en trein richting Pécs te komen. Met een wat lichte vertraging was het de bedoeling dat we hem rond kwart over vijf in de namiddag daar van het station gingen halen.

Door het open raam zie ik de buurvrouw die een krant door het hek aangereikt krijgt van de overbuurman. Het beeld is zo vertrouwd en reikt tot jaren terug, waar mensen in de straat vaker de krant deelden, een luxe die in een deelgemeenschap bewaarheid kon zijn. Later viel de krant gewoon op de mat, toen ons gezin in wat ruimer sop voer. Heerlijk idee, in de vroege ochtend eerst de krant uitspellen.

Zoonlief werd door Lief opgehaald en kwam breed lachend bij de auto aan: ‘Ha, die moeders’ klonk zijn vertrouwde stem. Warme omhelzing. Er was direct een andere dynamiek met zijn vele verhalen over de reis, die voorspoedig was verlopen en zijn vele vragen. Bij Szentlőrinc gingen we van de 6 af om naar de Spar te gaan, voor de inmiddels alweer ontbrekende boodschappen, boter, kaas en yoghurt voor ons allen, gel en zonnebrand voor zoonlief en alvast wat cola voor dochterlief en de mannen. Nou ja voornamelijk voor de laatsten. .

Zoonlief was vanochtend lekker laat wakker en had uitstekend geslapen. Met zijn drie kleintjes is het thuis gemiddeld elke nacht wel bal, maar nu was er alleen een scala van nachtgeluiden en een diepe stilte op zijn kamer. Vanavond zal het weer anders zijn.

Hij ging direct met Lief mee het terrein verkennen en waar hij tot dan toe mijn verhalen had geschoven onder het kopje: ‘Te verliefd op het land’, moest hij beamen dat ik niet overdreven had, maar dat het in tegenstelling tot wat de de foto’s lieten zien, nog veel mooier was.

Ondertussen had ik de wonderbaarlijke vermenigvuldiging van de pasta pesto verzorgd, met wat meer spaghetti en diepvries erwtjes en een salade. En konden de mannen aanvallen. Het was fijn om in alle rust met elkaar te sparren over alles. We maakten er dankbaar gebruik van en zochten rond tienen het bed op.

Straks zal ik de bedden opmaken voor dochterlief, die van de jongens zijn al klaar en er moet nog een matras naar beneden voor de jongste van de drie. Ik zal nog even bedenken wat ik ze ga voorschotelen.

Zoonlief heeft al een rondje gelopen. Hij had als route de 6 gekozen, maar die was veel te gevaarlijk, , dus binnendoor dan maar en het was nu al iets te heet. Morgen misschien wat vroeger zo’n ochtendloopje.

Het is een heel groot verschil van de dagen hiervoor, die zo kalm en onthaast verliepen. Tijd om te schakelen is er nauwelijks, maar gelukkig is het allemaal heel herkenbaar. Wat een luxe om een zoon even voor jezelf te hebben. Heel bijzonder want dat komt bijna niet meer voor. Rap in de benen om een en ander aan ontbijt te gaan klaarmaken. Eitje erbij, heerlijk vers brood van de super. En maar kijken waar de dag ons brengt.

Vanmorgen werd iedereen om de beurt zo’n beetje wakker. De een springt direct onder de douche en is in vijf minuten klaar, de ander heeft wat langer tijd nodig. Sommige poedelen een beetje, anderen doen dat vanavond weer in het hotel en zo loopt alles kalmpjes door. De lakens komen op een grote berg hier in een hoek van de kamer te liggen, vlakbij de wasmachine. Een donkere was erin, de tweede ligt klaar. Met 34 graden op de thermometer valt het zowat droog te kijken. We tikken vandaag de 37 graden aan.

Na alle bedrijvigheid is er ontbijt en schuif ik aan. De ochtend kalmpjes beginnen is een must voor mij, wil de rest van de dag qua adem en lucht goed verlopen. We kregen een allerliefst aandenken van de ‘Gang’. Al hun stereotiepe uitdrukkingen stonden op paarlemoeren schijfjes in een lange slinger, met hun namen erbij en soms een mooi symbool. Tranen nog net in weten te houden, maar van binnen huilt het hart van ontroering. Ze weten dat allang. Ik mag gebruik maken van een servet, een theedoek, het tafellaken als dat nodig is. Haha.

Het diner gisteren was de perfecte afsluiting geweest van onze fijne week. Prachtig uitzicht, een heerlijke authentiek Hongaarse dis, de vriendelijke gerant, lieve Loena aan onze voeten, gesprekken vol humor, maar vooral ook diepgang en het stilstaan bij dit moment. Hoe bijzonder het is dat er geen onvertogen woord is gevallen en ieder zich zo thuis heeft gevoeld, volkomen ontspannen en geaard, met dezelfde diepe liefde voor de Hoff (Huis en land) als wij hebben.

We pasten allemaal in de grote zwarte bus en dat betekende voor mij: Diner met een droge witte Hongaarse wijn, iets wat normaliter niet voorkomt, omdat ik altijd rij en men hier een ‘zero tolerance‘ regel hanteert in het verkeer. Terecht. Zwaluwen zwaaiden en kwetterden ons weer uit. Nog een borreltje na en dan op stok met een vroeg vertrek in het achterhoofd.

Een extra dikke knuffel werd uitgedeeld aan iedereen, daar kwam zeker wat emotie en een aantal hele mooie woorden om de hoek kijken. Lief werd bedankt voor zijn wijsheid en bedachtzaamheid, iets wat niet zelden anderen tot nadenken stemt en wat meegenomen kan worden voor bij de hectiek thuis. Kalmte zal U redden.

Loena liet zich niet direct aanlijnen, die wilde niet mee. Het bleef in het midden of dat om haar vrijheid en de ruimte hier ging of de lange reis onder de benen en de bank van haar baasjes. Maar het lukte toch en aangelijnd en wel ging ook zij de bus in. Ieder had zich tenslotte zo comfortabel mogelijk geïnstalleerd en al toeterend en zwaaiend reden ze weg, richting Pécs. Dag fijne, warme, heerlijke vrienden en vriendinnen, we houden van jullie, dag lieve Loena en ook van jou. Tot snel nog een keer. Het volgende etentje van de club zal ergens in Januari zijn en dan beginnen we weer van vooraf aan.

Het huis valt stil, de kamers zijn even meer dan leeg en zijn duidelijk in afwachting van de nieuwe lichting met het beddegoed aan het voeteneind of luchtend over de deur.

Zoonlief zit, als het goed is, inmiddels in het vliegtuig en volgt zijn reisschema. Dochterlief en haar lieve mannen komen morgen aan. Ook zij zijn heel welkom. Het huis glimt van trots en warmte in haar nieuwe functie. Zuslief noemt het ‘De B&J’ en dat is het. Een zoete inval mag het worden.

De zuurdesemstarter was beschimmeld. Een nieuwe is gauw gemaakt. We geven het niet op. Wel weer zeven dagen wachten, maar…Geduld is een schone zaak.

In de ochtend ontbijten we samen. Zonnetje, grote tafel en twee banken, uitzicht op de vijg en de rest, hondje aan de voeten, het land dat blauw kleurt van die prachtige cichorei en onder mussengetjilp schudden we de slaap van ons af in een harmonisch samenzijn. De ene helft gedoucht, de andere helft nog in nachtspinsels, het kan allemaal. We hadden de avond ervoor afgesproken dat we, drie man/vrouw sterk naar het restaurant zouden gaan waar we ‘de bonte avond’ zouden vieren, alleen maar om zeker te zijn van het feit dat we vandaag met z’n achten terecht kunnen.

Het ritje ernaar toe is prachtig en Lief en ik konden vol trots de schoonheid laten zien aan vriendin, die haar ogen uitkeek. De glooiende heuvels, de pittoreske dorpen, de weidsheid van dit dun bevolkte land. Langs de wegen goudgeel graan, okergele zonnebloemen die vaker door de droogte de kopjes lieten hangen dan dat ze fier om zich heen keken en begrensd door het broodnodige kreupelhout tussen de vlakten in, die een dankbare schuilplaats boden aan alles wat er aan natuur rondliep, herten, vossen, marters en reeën.

Na een stief half uurtje en wat slingerbochten waren we bij een witgekleurd karrenspoor aangekomen dat naar het grote complex leidde. De boerderij, een manege, een hotel en het restaurant zelf lagen er verstild bij in de zinderende hitte, maar bij het kleine terras was er een speelplek voor de kinderen in het houten gebouw er tegenover en er klonken gitaarklanken. Er omheen stonden allerlei attributen die het verleden lieten schitteren, ploegen, oude bakovens, potten en pannen en een gerestaureerde waterput, waar poes prinsheerlijk op het randje zat in de schaduw van het afdakje. De zwaluwen hadden zich stevig onder de dakgoot gemetseld. Aan een kant hing helaas een uitgedroogd beestje te bungelen aan een pootje. Vermoedelijk was het vast komen te zitten.

De vriendelijke gerant, dezelfde als twee jaar geleden, kwam op ons af met een tafelkleedje en de menu-kaarten. We haastten ons om te zeggen dat we alleen wat kwamen drinken en vroegen of het mogelijk was om te reserveren voor de volgende dag. Hij keek enigszins verbaasd, in Hongarije is het buiten de toeristengebieden en de grote steden om, niet de gewoonte om je van een plaats te verzekeren. We bestelden lekkere drankjes en genoten van het prachtige uitzicht. Er liepen wat kleine kinderen rond met hun ouders. Twee vrouwen, ook moeders bleek later, zaten gezellig aan een tafeltje onder een boom te kletsen

We hebben nog eens vermeld dat we de volgende dag met z’n achten zouden komen en het was helemaal goed. De mooie weg terug was geen straf en met Agaath en de boodschappen reden we op huis aan. Het avondmaal werd verzorgd door de twee mannen, die allebei graag kokkerelden. ‘Pasta alla Vodka’ stond er op het menu met de restanten van de goulashsoep als voorafje. Die grote eters zijn een zegen. Alles ging schoon op.

Er was een muziekquiz verzonnen voor de rest van de avond, maar ze was te up-to-date voor mij. Geef me een ‘Kleinkunst’-lijstje en ik vink alles moeiteloos af, maar hier schoot ik schromelijk tekort. Trouwens, daar hadden meerdere vrienden last van. Het heeft natuurlijk alles met voorkeur te maken en gelukkig is die voor ieder uniek.

Na het ontbijt gisterenochtend, met een eitje erbij (drie zacht en vijf hard-kunnen we daarmee aan het psychologiseren gaan?) ging de zwarte bus volgeladen op weg naar Pécs, cultuur en kunst happen en wij tweeën, vriendinlief en ik, de twee minst mobiele tantes, en Loena, bleven achter in een serene stilte die neerdaalde. De hond bleef eerst nog eens afwachten of zijn baasjes terug zouden komen, maar toen dat niet het geval was, zocht ze met haar kluifje een schaduwplek op.

Tijd voor ons om oeverloos lang bij te kletsen en zoals altijd raakten we niet uitgepraat. Het werd allengs warmer. Vanuit de Datsja haalde ik de spullen om met tetra-pak te etsen. De pastamachine paste niet aan de tafel dus die werd binnen op de keukentafel vastgedraaid. De etspen was voor vriendin, een schroevendraaier uit lief zijn zorgvuldig geselecteerde voorraad, was mijn werktuig. Een beetje bot, maar te doen. De eerste print mislukte omdat ik de lapjes en het karton waar ik de ets tussen had gelegd, niet goed door het persje heen kreeg. Niet getreurd, een tweede was al gauw gemaakt. ‘Of een gat erg was’, haha, waar een gat is, komt geen streep meer. Zover is duidelijk. Ze maakte een heerlijke eigenzinnige ets, maar van persen kwam niets meer, want pijn had de overhand genomen. ‘Pas op de plaats’, riepen haar benen.

Loena zocht haar bazen in de vertrouwde geurtjes. Ze mocht niet op bed, maar ja, het was heel verleidelijk. Zo ben je als hond toch het dichtst bij wat je het liefst is. Deuren goed dicht houden dan maar.

De boontjes die vriendinlief voor mij had gekocht op verzoek, waren handgeplukt geweest en hadden derhalve het dubbele gekost, wat ons ‘juweeltjes van bonen’ had opgeleverd, want ze had braaf de twee kilo aangehouden. En al moest je de groenteboer op zijn blauwe/bruine/grijze ogen geloven, ze smaakten echt bijzonder lekker in de Sajoer boontjes, die ik ervan gebrouwen had. Van de twee kilo, had ik minimaal een kilo in drieën gedeeld, geblancheerd en in zakken in de vriezer gestopt. Heerlijk vooruitzicht.

De rijst en de ajam pedis kwamen er naast de boontjes aan te pas, toen de bus weer was gearriveerd met de kipfilet en de lucht zich vol leven zoog. Er waren uitgebreide verhalen over alle ontdekkingen, met het museum van Zsolnay en haar Jugendstil voorop, maar ook de mooie ornamenten aan de gebouwen, de architectuur onderweg. Ze hadden flink gewandeld en waren moe maar voldaan. Lief had nu eens onbezorgd op eigen tempo kunnen meewandelen, in plaats van in mijn gebruikelijke slakkengang. De meegenomen boodschappen konden direct ingezet worden tijdens het kokkerellen.

Lief had nog een verrassing, speciaal voor mij. Een keramiek vlindertje op een blaadje, zo lief, in het museumwinkeltje gekocht en later kregen vriendin en ik van onze kompanen nog een mooie keramiek bloem erbij in een van onze lievelingskleuren.

Onze kookclub bestaat uit dankbare afnemers, ze lieten het zich allemaal goed smaken en er werd gevraagd welke dag nu gold voor de kookbeurt van ons, want alle dagen was er heerlijk gegeten. Lief compliment, maar de Gulyas bleef de oorspronkelijke bijdrage.

De avond blijft genieten met iedereen die een eigen weg uitstippelt: Of afgezonderd of in de groep, met een boek of met muziek of beiden, in gesprek of in gedachten, alles is mogelijk.

Acht mensen op het terras, die zich bijzonder vermaken met ieder een boek. Waar vind je dat nog tegenwoordig buiten de bibliotheek. Af en toe verdwijnt er iemand met stoel en al onder de bomen om nog meer rust om of meer wind te vangen. De voorraad moet worden aangevuld want met al die monden te voeden verdwijnt een en ander als sneeuw voor de zon. Ook hier geldt: Als je iets wil gebruiken of pakken?: Neem ruim! Mijn eeuwenoude devies. Eerlijk zullen we alles delen. Dat is eigenlijk een basisprincipe waar de wereld zeker een voorbeeld aan zou mogen nemen. Deel eens wat meer. We hebben per slot van rekening genoeg. Bovendien levert het een schat aan rijkdom op, want warmte en aandacht en liefde.

Vandaag was het onze kookbeurt, daarom zijn deze lieve mensen allemaal naar Hongarije gekomen. Dat betekende een authentiek Hongaars gerecht, Gulyásleves, een langzame rundvlees-stoof met als voornaamste basis de Hongaarse zoete paprikapoeder en het karweizaad. We houden allemaal van koken, de een wat meer dan de ander, maar al gauw was er een helpende hand voor het snijden van uien en de Golbász, een boerenworst. Dat alles in de nieuwe omgespoelde gietijzeren merkpan, 2 liter water erbij een stoven maar op een bijzonder laag pitje.

Er waren gegadigden om naar de kleine Kisbolt te gaan. De piepkleine winkel naast het postloket. Twee mensen binnen en het is vol. Van te voren een lijstje gemaakt en fonetisch het Hongaars opgeschreven, iets waardoor vriendelijkheid je tegemoet zal stralen, want elke poging daartoe wordt hogelijk gewaardeerd. Ze kwamen met volle boodschappentassen weer terug, een hele ervaring rijker. Naast de gulyás kwam er nog een vegetarische milde variant zonder scherpe toevoegingen.

Het fijne van het huis werd op facebook liefdevol beschreven door vriendinlief :
Een plek die je alleen kunt dromen
Hij bestaat echt
Een wereld vol vrede, kleur, geur, mooie natuur ongerept en dan die veranda, om bij te watertanden
Het huis voelt warm aan hoge ruime hal, prachtige plafonds, geweldige brede deuren en een serene inrichting
De rust komt over je heen
Een topplek en heerlijke mensen
Wat een rijkdom.

Zo fijn om te weten dat het andere mensen ook zoveel kan geven. Dat maakt dat De Hoff tot leven komt en zelf een weg kiest naar een doel. ‘Betekenisvol te zijn voor anderen’. Delen in het geluk, om nog maar eens aan die eerdere uitspraak te refereren.

Uit het niets kwam die bijzondere vlaag harde wind opsteken met een verfrisssende bui er achteraan. Plannen worden gesmeed voor de volgende dag. Tussendoor verdwijnt iemand af en toe om even een tukkie te doen of gewoon lekker te liggen, een wandelingetje te maken, in gesprek te gaan, of te lezen, bijvoorbeeld bij de Datsja. De lieve Loena paste zich aan al naar gelang er de behoefte was. Koel in de keuken, warmte en de baasjes op het terras, af en toe een wandeling. . Rond zessen zaten we aan de dis. Aardappelen, soepje en smullen maar.

Na het eten was er het boekje met dierenfabels met menselijke eigenschappen zoals de schrijver het zelf noemt, waaruit we ieder een gedicht oplazen. De illustraties zijn door meerder van ons en andere vrienden gemaakt. Een soort co-productie dus. Extra bijzonder dus.

Straks gaan ze naar Pécs en blijf ik hier met vriendinlief en gaan we lekker bijkletsen en etsen of anderszins.

Het grote wachten was begonnen en al het werk was gedaan, dus kon ik me storten op de voorbereiding van de maaltijd. Pasta pesto en de laatste uit eigen tuin. Dat had nog wat voeten in de aarde, want ik wilde niet onze mooie basilicumplanten in een keer kaal plukken, Dus takje om takje, maar voor acht personen was er minimaal 120 gram nodig, weet je hoeveel dat is, als je de stengels en de bloesem er uit moet halen. Gelukkig had ik ook nog wat babyspinazieblaadjes van gisteren. Pijnboompitten heb ik hier nog nergens ontdekt, maar de cashewnoten waren een goede romige vervanging. Samen met de bio-olijfolie werd het met flink wat knoflookteentjes een smeuiig geheel. Lief moest testen.

Vanaf Gras konden we de rit volgen op de telefoon. Handig. We begrepen hun route wel niet helemaal, want de tomtom had ze het laatste stuk vanaf de grens met Slovenië helmaal binnendoor gewezen. Dat is voor iemand met voortdurend pijnlijke benen geen pretje, want ze zitten nog steeds vol kuilen en hobbels en daar valt voor een auto nauwelijks tegenaan te veren, zeker niet een zwaar bladen busje.

Wat verkreukeld maar goedlachs en blij kwamen ze aan. Ze hadden het gered. We namen alle lofzangen op het huis en de Hoff in ontvangst en ik wist het vooraf. Dit huis is zo bijzonder. Dat kom je echt niet overal tegen. Lief twijfelt er nog altijd aan. Geruststellen lukt niet, dus moet hij het proefondervindelijk horen. Het hondje Loena ging onmiddellijk op verkenningstocht uit. Van sommige dingen werd ze bang en ze blafte tegen de gakkende ganzen van de buurman twee huizen verder, die het nodige misbaar maakten. Toen alle bagage uit de auto was gehaald konden we aan de broodnodige lafenissen gaan, want daar was iedereen aan toe. Van wijn en bier tot aan de feestelijke vlierbloesemsiroop, ook van eigen hand natuurlijk.

Niet teveel aan hapjes, want straks kon er volop gegeten worden. Daarna zorgde iedereen ervoor zo in bed te kunnen en de vaat werd geheel verzorgd, daarna was er koffie en borrel toe. Avondpraat bij gedempt licht, ik hou ervan. Overdag een hoop gelach en in de avond tijd voor het serieuzere werk.

Van de weeromstuit en de volle maan kon ik vannacht niet slapen. Tel daar in de morgen nog een mug of drie bij op, denk ik, gezien het aantal bulten, en dan is het hanenwaken compleet. Zelfs een after-slaapje werd me door mug en co niet gegund. Straks toch nog een poosje de ogen sluiten.

De ramen van de slaapkamer en van de gang er tegenover heb ik opengezet, in de bijna ijdele hoop dat het zo koel moge blijven, maar de dag belooft de 30 graden weer aan te tikken net als gisteren.

Geen idee hoe de plannen zijn, maar dat horen we wel. Een van de lieverds is minder mobiel, maar daar valt altijd een mouw aan te passen. Creatief en oplossingsgericht zijn we allemaal. Rond half twaalf lagen we op bed door en het gestuiter van de opwinding wilde Klaas niet komen met zijn zand. Dat heb ik geweten.

‘Wat is je grootste droom’ vraagt WordPress. Het antwoord is even simpel als onbereikbaar. Vrede voor alles en iedereen.

Mijn droom van vanmorgen was er een over de jongste zoon. Hij had eigenhandig het muurtje opgehoogd tussen de buren en ons en daar stonden in een hoek allerlei spullen die hij weg wilde doen. Een ingenieus koffiezetapparaat dat er uitzag als een kauwgomballen automaat met op de bovenkant een hele naaidoos-inhoud als bijzonderheid, compleet met de kaartjes Brat en de klosjes garen van vroeger. ‘Ooit van een vriendin gekregen’ antwoordde schone dochter op mijn vraag waar dat vandaan kwam ‘En goed’ en in een gebaar van ‘ach ja, het is niet anders’ haalde ze haar schouders op. ‘Het moest naar Haarlem’, zei zoonlief. Daar had hij kennelijk een huis gekocht, maar wilde er niet wonen. Ik dacht, misschien is dat wat voor mij, want ik vind Haarlem een hele leuke stad…Om weer wakker te worden. Jammer hoor.

De kamers zijn klaar, de bedden opgemaakt. De vrienden zijn inmiddels behouden aangekomen in het hotel van Regensburg. Vandaag gaat de reis verder. Vriendinlief geeft het advies om goed te slapen om uitgerust te zijn voor ‘De bak energie die eraan komt, morgen’. Het zal inderdaad op een invasie lijken, maar we hebben er zin in.

Bij het prieel moet nog een derde poort komen en dan is het goed, maar dat zal pas gebeuren als na drie weken de rust is weergekeerd. Na deze vrienden komt zoonlief alleen en de oudste dochter met het hele gezin. Ook een gezellige drukte. We gaan het allemaal zien en beleven.

Gisteren een goede voorraad boodschappen gehaald. Genoeg te eten en te drinken. Wat een luxe, dat je zo’n kar zonder na te denken kan vullen met heerlijkheden. Dat was vroeger wel anders. Jarenlang heb ik elk dubbeltje drie keer om moeten draaien. Beknibbelen op elke aanschaf en bedenken of iets echt nodig was en of het eventueel ook zonder kon, was een soort tweede natuur geworden. Nog steeds zijn we terughoudend wat luxe betreft. Rijkdom zit in andere dingen.

De zuurdesem maakt wel belletjes aan maar wil niet rijzen. Nog even op puzzelen wat er mis is. Misschien het meel.

Aan het eind van de middag wilde ik boven nog even goed zuigen en het spreekwoord luidt: ‘Blij zijn met een dode mus’, maar in dit geval was ik helemaal niet blij om een dood musje te vinden onder het logeerbed, een mannetje, totaal verdroogd en gemummificeerd. Vermoedelijk tijdens het luchten naar binnen gevlogen en niet opgemerkt. Ik dacht terug aan het musje bij etsvriendin in de vriezer, die ik tijdens het tetrapak-etsen had vereeuwigd. Ze had wel meer wonderlijke verzamelingen in haar vriezer gehad, waaronder een stijfbevroren molletje, waar zij weer een prachtige ets van heeft gemaakt.

Op de grote zolder had onze huismarter ook huisgehouden. Hier en daar wat sporen. Stofzuiger er door en niets meer van te zien. Nu de badkamer nog en de trap en dan is alles klaar voor ontvangst. Laat de ‘bende’ maar komen.

Lief ging zich bezighouden met het vraagstuk ‘Hoe krijgen we de rozenpoort in het half ingestorte prieel geschoven’ en ik stortte me op de kamers, die gestoft en gezogen moesten worden om daarna het beddengoed uit te tellen en een extra slaapkamer in de huiskamer te maken met de opklapbedden. Het ging van een leien dakje, dat laatste. Stoffie deed voornamelijk het grootste werk, nadat ik met de grote zwiepzwabber overal het stof had weggeveegd. Spinnen haasten zich uit de pootjes, klaar voor het begin van een nieuw web.

Af en toe keek ik naar de vorderingen met de poort en ik dacht toch echt te zien dat het Lief niet in zijn eentje zou lukken, dus bood ik spontaan een helpend handje. We hadden een ongeschreven samenwerkingsverbond gesloten. We telden 1,2, en op drie gingen we over tot de handeling. Het werkte als een tierelier. Bovendien volgde ik de aanwijzingen van hem nauwkeurig op, waarbij de omgeving, lees de oude druivenlianen, goed gemonsterd werd op obstakels. Het lukte wonderwel. Niet gelijk vooraan bij het prieel, maar vooral in het midden, als centrale steun voor het steeds verder instortende geval. De druif liet zich omhoog duwen. De trossen hadden zich bevrijd uit hun benauwde posities. Ziezo. Nu de tweede poort, die nog in elkaar moest worden geschroefd. Lief ging zich daar weer mee bezig houden. Ik had binnen nog genoeg te doen. Wat is het toch heerlijk als iets lukt wat je bedacht had.

Boven hadden we de airco aangezet om de kamer alvast wat koeler te maken. Vandaag ga ik daar aan de slag met de stofzuiger. Daar is nog een tweepersoonsbed, maar als de vrienden het gezelliger vinden kunnen we het ook naar beneden halen. We horen het wel. Ze zijn nu aan het vertrekken en de eerste overnachting zal in Regensburg zijn. Vriendinlief heeft handgeplukte bonen bij zich voor ons, juweeltjes van bonen, want ze mochten wat kosten. Ze spelen ‘Ik heb mijn wagen volgeladen’ met zes volwassenen en een hond in een zwarte bus.

Voor de eerste dag maak ik pasta pesto. Ik moet even in kunnen schatten voor de Hongaarse maaltijd hoeveel grote eters er zijn. Ik heb al bedacht dat het rijst met gulyas leves wordt. Op mijn vraag hoe vega de vegetariers waren, bleek het zo te zijn, dat vriendinlief vlees en vis niet lekker vond, alleen een kipfiletje. Een ander beweerde een kliko te zijn, net als Lief, alles kan er in en alles is lekker. Handig.

Vandaag beginnen we met de tweede poort. Daarna de boodschappen en dan nog naar een klein tuincentrum langs de weg, waar we mooie bloemen weten voor op de kale plekken. Het terras is klaar, de kamers zijn klaar en de keuken is er klaar voor. Morgen de badkamer.

Het boek van Pieter Waterdrinker ‘Celine’ is een intrigerend verhaal. Het is moeilijk weg te leggen, want het is met vaart geschreven. Het ontvouwt zich als een puzzel. Na ieder hoofdstuk valt er weer een stukje op de juiste plek te leggen. Nu is hij in Parijs en is het een genot om mee te lopen door de bekende delen van de stad, ruimschoots omschreven. Er zijn allerhande elementen om een goede spanning op te bouwen. Een Nokia, een anonieme beller en zijn eigen veronderstellingen. Een verhaal vol actie, verraad en geheime agenda’s, actueel en meeslepend.

Ziezo. De zon schijnt. Het slechte inslapen, de tijd stond stil tot drie uur, is gesmoord in een hazenslaapje in de ochtend met een wonderlijke droom over een voorstelling à la Le Moulin Rouge met dezelfde groteske figuren. Lief brengt koffie en straks gaan we weer voort. Het weer werkt mee.

De dag waarop we het poortje in elkaar gingen zetten. Jut en Jul op avontuur. We zijn natuurlijk geen 3×7 meer en dat brengt een hoog gehalte aan stunteligheid met zich mee. Ik kan niet meer door de knieën maar dat kan Lief nog altijd en op een trapje iets moeten vastschroeven, lukt alleen op de kalme doordachte wijze van mijn wederhelft, maar daar valt dan voor mij een enorm geduld uit de kast te halen. Iets waar ik niet in overvloed uit kan putten.

Met ons ijzeren doorzettingsvermogen, daar hebben we genoeg van op de plank liggen, lukte het uiteindelijk wel een en ander in elkaar te flansen. De vraag is wel of ie onder de houtige stugge lianen van de oeroude druif past. Maar dat zien we als Lief elke deug heeft vastgezet met schroeven. Dan kunnen we er naar hartelust mee sjouwen. Tegen die tijd een foto, beloofd is beloofd.

Verder hield ik het op de dag even koest, omdat het lijf wat van slag was van de drukte van de dag ervoor. ‘Pas op de plaats’, roept alles me dan toe. In de avond na de nasi, weer uit die fijne wadjan, een wandelingetje tot aan het achterland. Overal ligt het bezaaid met ooft. De bomen hebben ontstellend veel vrucht gedragen en vogels om ze op te eten heb ik tot nu toen in de warmte niet gehoord, op de mussen en de zwartkoppen na dan.

Boven het open veld hing een prachtige paarsblauwe lucht en ik hoorde mijn moeder al waarschuwen voor de kist met zure appelen die er aan zat te komen. Appelen hadden we zeker. Aan de boom op de grens van bos en veld. Het schijnt een wilde appel te zijn en die draagt ook vrucht in overvloed. Daarvan zijn er al een aantal op de grond terecht gekomen. Lief liep helemaal door tot achter, maar ik keerde op rasse schreden terug om de bui voor te zijn. Die kwam met donderslag en bliksem aanwaaien. De rozenpoort hadden we net op tijd op de grond gelegd. Het zekere voor het onzekere.

Er was op de dag nog een reddingsactie geweest. De lage sieruien die vorig jaar uit de pot in de volle grond waren gezet, lagen er zieltogend bij. Tijd om ze eruit te scheppen met wortel en al en weer terug in de pot te doen. Ze wilden wel, want ze stonden al in knop, maar waren door de klaprozen en de kamille te overwoekerd geweest om voldoende licht te kunnen vergaren. Met veel aandacht en zorg had Lief ze eruit geschept en in de grote potten gedaan en naar mijn beleving veerden ze onmiddellijk op. Nu hadden we twee kale plekken om met planten te vullen.

Terwijl ik als stut en steun diende om een en ander tegen te houden tijdens het boren, kwam er een middelgrote groene hagedis aangelopen, frummelde zich tussen het struikgewas en sprong ineens een halve meter hoog om weer met een salto op zijn beide pootjes op het terras terecht te komen, overduidelijk had hij een vlieg of wat dan ook uit de lucht gesnaaid. Het was een koddig gezicht. Ik had het ze nog niet eerder zien doen.

Vandaag ga ik als Razende Roeland in huis aan de slag. Lekker uitpakken maar dan heb je ook wat aan het eind. Na gedane arbeid is het daarna zoet rusten.

Het was gisteren de dag van het experiment. Ik wilde alle nieuwe apparaten minimaal een keer gebruikt hebben voordat de gasten er zouden zijn en daarnaast moest ik voort met de kerspruim, want helaas laat dat niet op zich wachten. De laatste mand was ruim twee kilo. Ontpitten is een Zen-werkje, dus tussen de bedrijven door de rust zoeken in zo’n ouderwetse handeling om alle drukte in balans te laten komen.

Die handelingen bestonden uit het testen van de nieuwe rijstkoker. Ze is heerlijk groot en ik vind het een bijzonder mooi apparaat. Er kan van alles mee, van stomen tot sudderen, maar ik heb het alleen maar aangeschaft voor de rijst. Alle apparaten in de nieuwe keuken zijn te gebruiken voor meerdere dingen. De Basmati rijst erin, in de verhouding één op twee. Een kop rijst en twee koppen water, en je hebt een fantastische droge korrel.

Ondertussen moest ook de nieuwe wadjan er aan geloven. Op hoge stand wokken van ui/knoflook/courgette/paprika/en vega balletjes. De pan is goed ingebrand en werkte als een tierelier. Het zijn twee pannen met een grote inhoud en straks met acht volwassenen komen ze goed van pas. Ondertussen ging het vullen van de potjes met jam gewoon door. Wat hebben ze een mooie kleur.

Vriendinlief vroeg of ze wat voor ons mee kon nemen van thuis en na even te hebben nagedacht heb ik om twee kilo boontjes gevraagd. Die kan je hier niet vers krijgen. Als ik die heb, kan ik op een van de dagen Sajoer boontjes voor ze maken.

Lief heeft de stokroos uitgegraven en op een beter plekje neer gezet. Er kwam nog heel veel puin uit de grond. De Hoff is voornamelijk op het puin van het oude huis gebouwd. Dat verklaart soms ook, waarom een gewas maar niet van de grond wil komen. Het is daardoor ook een paradijs voor de mooie groen/blauwe hagedissen, die er een veilige schuilplek door hebben, evenals tussen de oude dakpannenstapel, die voornamelijk voor dat doel ook is blijven liggen.

Bij de Hongaarse supermarkt had ik lege potten aangeschaft om de jam in te doen. Schattige potjes met ronde buikjes en vrolijk gekleurde deksels. Ze doen het goed samen en het lijkt zo dan ook een flinke oogst.

We gingen eveneens kijken voor een mooie plant om op de vrijgekomen plek te zetten, maar bij het tuincentrum in Szigetvár stonden er slechts een paar te zieltogen. Dat ging het niet worden. Vandaag of morgen verder zoeken richting Pécs.

Na gedane arbeid is het zoet rusten. We keken de film ‘23.000 Leben’ van de regisseur Markus Goller. Een aangrijpende documentaire over het schip de Iuventa : Van de redding van de vluchtelingen tot aan de in beslagname van het schip door de autoriteiten. Het draait om bevlogen jonge mensen die niet langer willen toekijken, hoe al die vluchtelingen in hun rubber bootjes aan het lot worden overgelaten en hoe de jongeren met hun idealistische bevlogenheid ook de haat over zich heen gespoeld krijgen van mensen, die vinden dat hun land al te vol is. Het maken van keuzes is onder dergelijke omstandigheden een voortdurende strijd tussen rechtvaardigheid en haalbaarheid. Hun worsteling is aangrijpend. Een vraagstuk dat ons blijft bezighouden en waar hart en hoofd om de eer strijken.

We hadden het rozenpoortje gezien bij de Praktiker en nu liet het ons niet meer los, maar met een lengte van twee meter tien hadden we een klein probleempje. De laadbak van de auto, zelfs met de stoelen plat, kon die lengte niet aan. Zo lang was ongeveer heel ons Agaathje. Toch maar eens het bakbeest daadwerkelijk onder ogen zien en kijken of met een stoel zo plat als mogelijk aan de voorkant het te redden viel. Ze kon namelijk niet helemaal plat. Oké. Ter plaatse gekomen hadden we de rolmaat niet meegenomen. Niet slim. Geen nood, er viel een stuk plastic van een verpakking te scheuren. Knoop aan de ene en aan de andere kant en met die breedte terug naar de auto. Over de stoel heen leek het devies, Lief kon op de achterbank zitten.

Met de stoute schoenen aan een exemplaar gekocht en even later in de vrijgekomen ruimte gewurmd. Één tegelijk dan maar, vonden we, toen dat was gelukt. Met twee zou ik niet goed meer op het verkeer kunnen letten. De weg 6 vier keer heen en terug rijden is een bezoeking. Agaath beschikt over een goede vering, maar tegen dat onbestendige wegdek met al zijn hobbels en bobbels is geen auto bestand. Het lukte wonderwel en we waren als een kind zo blij. Dat hadden we dan toch maar mooi even gefikst. Morgen het vervolg van dat hoofdstuk.

We hadden wel geconstateerd dat het lawaaibomen hout was en dat het de balans waarschijnlijk voornamelijk van de constructie moest hebben, maar dat was niet zo’n ramp. Het ging erom dat de druif kon steunen. Ze was namelijk topzwaar.

Verder met andere huiselijke beslommeringen. Ik was benieuwd hoe de jam had uitgepakt en ze oogde heel dun. Dan nog maar eens het inkoken dunnetjes over doen met wat meer suiker om zo samen met nog wat citroensap de binding te verhogen. Ook langer pruttelen kan helpen. Ik heb net een theelepel geproefd van het minst volle potje in de koelkast en mijn reddingsactie heeft goed uitgepakt. Nu kunnen de etiketten erop en kan ik de derde mand gaan ontpitten. Dat zijn de kroospruimen. En hele oude soort.

Een en ander leert mij dat voor permacultuur het van belang kan zijn om een aantal van deze oude soorten bij elkaar te hebben staan omdat het voor een belangrijke diversiteit zorgt. De oude boomgaard die hier vroeger was, heeft daar door de jaren heen goed voor gezorgd. We hadden allang een voedselbos, komen we nu achter. Lief had dat veel eerder door dan ik. Maar we gaan nu alle oogst benutten. Haha. Voor de hoeveelheid jam heb ik alleen nog maar grote potten. Straks eens kijken of er een handzaam model bij de supermarkt voorradig is.

Lief heeft de stokroos op de citadel achter de dame met de kruik gezet. Nu hebben we een mooi groot pootgat voor een andere bloemrijke struik. Zo krijgt de stokroos de kans op een betere groei en hebben we tegelijk een mooie nieuwe plek voor iets anders.

Dochterlief herinnert ons eraan dat de oudste dochter vandaag twintig jaar getrouwd is. Een porseleinen huwelijk. Ik denk terug aan hun fantastische bruiloft op het stadhuis van Mont Morency, een voorstad van Parijs, waarna het feest gevierd werd in de eeuwenoude Molen La Galette in Sannois met een spectaculair uitzicht op heel Parijs. Deze locatie inspireerde veel kunstenaars. Renoir schilderde er zijn Bal du Moulin de la Galette, maar ook van Gogh en Toulouse de Lautrec hebben de windmolen afgebeeld. Het was een weergaloos mooie bruiloft waarbij een groot deel van mijn broers en zussen ook aanwezig was en ook de inmiddels overleden oma van mijn schone zoon. Er was een uitgebreid diner geregeld met bal na in al die oude voetsporen. Een prachtig moment om er nog even over te mijmeren.

Na de korte maar hevige storm van zondag bleek de noodzaak om tot plukken van de kersen o ver te gaan. De storm had er voor gezorgd, dat ik een deel kon rapen, maar lief ging het laddertje op en vanmorgen deed hij het nog eens dunnetjes over. Het resultaat: Kersen in overvloed voor de jam. Vandaag krijgen ze de hoogste prioriteit. Ontpitten en koken met de suiker. Een mengsel van drie en van alles een pot apart. Het zijn zoete kersen van de Prunus Nigra, en de wat zuurdere kersen van de krieken.

Maar er was eveneens aandacht voor die andere leverancier van sappen, namelijk het scheefgezakte druivenprieel, die al afgeladen vol met druiven hangt en daardoor topzwaar is geworden. Dus eerst op pad om te kijken naar een constructie waarmee we het prieel konden ondersteunen. Bij de Praktiker, net zo’n grote bouwmarkt als we kennen in Nederland, vonden we twee houten rozenpoorten, die misschien goed van pas konden komen. Ze zijn 2.10 breed, dus moest er eerst gemeten worden en op ons vermeende timmermansoog denken we dat ze zullen passen. Straks maken we weer een tochtje naar Pécs.

We vonden in de supermarkt pasta van kikkererwten en linzen. De eerste heb ik gisteren verwerkt in een recept met een zelfgemaakte bechamel/kaassaus zonder melk en met bouillon. De structuur van de pasta vind ik niet echt lekker. Maar ik proef de dingen er om heen ook niet. Lief heeft zijn bord twee keer volgeladen.

Hier wonen brengt extra inventiviteit met zich mee, iets waar ik van hou, want zo ontstaan de mooiste gerechten. Voor de komst van de zes vrienden ben ik de recepten aan het bestuderen van de authentieke Hongaarse Gulyásleves. Doorgaans maakt er een van ons eetclubje per jaar een specialiteit. Nu ze helemaal hierheen komen, moet het natuurlijk wel een specialiteit van het land zijn en wel een vegetarische en een vlees versie. Ook hier viert de creativiteit hoogtij.

De reis hier naar toe werkt nog wat door in de energie. In de avond lukt lezen niet meer zonder erbij in slaap te vallen. Geen goede actie dus. Van het journaal werden we ook niet vrolijk, dan maar een goede oude detective-serie kijken. We zitten op het terras en genieten ondertussen van de tuin met de verlichting door een aantal kleine ledlampen, die het struweel veranderen in feeërieke silhouetten. Tussendoor zwenken de vleermuizen in hun raadselachtige vlucht en langzaam voltrekt zich het tweeduuster.

Gisteren had ik gelezen dat in het Utrechtse AZC de mensen zo gebukt gingen door de overlast van ongedierte, onder andere ratten en kakkerlakken. Een bericht dat me met afschuw vervulde. Hoe dat kan doorwerken in je droom, ontdekte ik gisteren, toen ik droomde dat in een weiland, waar ik langs liep, ratten doodgemoedereerd wandelpartijtjes hadden georganiseerd, onder andere via de takken van de aanwezige bomen aan de zoom van het stuk grond, naast de andere ratten, die aan het grazen waren, stond ook een bever, die hetzelfde deed. Net was ik even weggesukkeld in een droom en hoorde iemand heel lang ‘Au, au, au’ roepen. Door het horen van dat geluid schoot ik wakker met in gedachte de oma van hiernaast die vorig jaar zo te vallen was gekomen en steeds om hulp riep. Het bleek nu een hond te zijn. Zo kunnen beelden en klanken verweven worden in je slaap en een heel andere betekenis hebben. Nu moet ik nog even puzzelen op die bever, haha. Waar kwam die vandaan.

Er is een drukte van belang buiten op deze maandagochtend. Auto’s rijden af en aan. Eerst de vuilniswagen, dan een oranje kraanwagen, de oliebaas, die elke morgen komt leveren bij de overburen en zwaar landbouwmaterieel. Het raam staat wagenwijd open en het gedender stroomt vrijelijk naar binnen. De eerste brieven liggen alweer klaar voor verzending. Voordat de filosoof en tante Pollewop met hun ouders naar Terschelling afreizen kunnen ze nog een keer Verkade plaatjes plakken. Half augustus zijn ze terug, dan komt het vervolg. Het boekje met plaatjes wordt allengs dunner.

Gisteren ontaarde de hitte in een stevige windkracht 4 met dalende temperaturen. Hoe zou het prieel het houden. Druif had zich tot ver in de bomen gekronkeld en trok daarmee de al gammele houten palen uit het lood. Het kreunde licht, maar hield het allemaal nog.

Gistermorgen bij mijn eerste gang naar het terras, zag ik een jonge gifgroene hagedis kalmpjes over de tegels wandelen. Hij trok zich niets aan van die twee zittende mensen maar vervolgde onverstoorbaar zijn weg tot naar de hoek van de kast, waar spinnenrag tussen hing. Vliegensvlug stak hij zijn lange tongetje uit en slurpte de spin naar binnen. Met malende kaakjes dook hij onder de kast. Hij was op jacht, dat was duidelijk.

De vogels houden zich koest bij deze temperaturen. Alleen de mussen en de duiven kwetteren en koeren dat het een lieve lust is. De schorre kippen en haan aan beide kanten zijn moeilijk te peilen. Hun kraaien en krassen klinkt klagelijk, maar dat zou wel eens een hele andere betekenis kunnen hebben.

Het boek ‘Viktor’ van Judith Fanto is uit en een aanrader tot het eind toe. Razendknap geschreven. ‘Viktor is de spannende, tragische maar humorvol beschreven geschiedenis van de lotgevallen van de Weens-Joodse familie Rosenbaum’ staat er op haar eigen website. In beide boeken, dit debuut en in Narcis zitten op waarheid gebaseerde elementen.

Er liggen nog twee boeken op de plank voor de leesclub. ‘Land’ van Maggie O’Farrell en ‘Celine’ van Pieter Waterdrinker. Met de laatste ben ik inmiddels begonnen en het valt me op dat zijn stijl zó anders is dan die van Fanto, maar toch ook een pakkend verhaal. Het duurt even voor alle contouren helder zijn en dan loopt het als een trein.

De Groene zal maandag hier bezorgd worden. Vorige twee maanden had ik dat laten zitten, maar ik merk dat ik er iedere week naar uitkijk. Vaak biedt het een keur aan gesprekstof.

De wadjan is ingebrand en dat is op inductie hele andere koek dan op gas. Tjonge jonge. Er gingen heel veel instructiefilmpjes op You Tube aan vooraf. En wat erger is, ze vertellen allemaal een ander verhaal. Uiteindelijk ben ik afgegaan op mensen die dagelijks de wadjan gebruiken en een zelfde exemplaar hadden als ik in de Toko had gekocht.

Het eerste zuurdesempapje zit in de pot. Nu eens kijken of het een en ander in werking treedt. Vanaf nu zes dagen voeden is het advies. Ik ben helaas mijn kousje kwijt om de pot mee af te dekken. Misschien ligt er ergens een stukje vitrage. Het moet in open verbinding staan met de lucht, willen de bacteriën hun werk kunnen doen. Afwachten is het devies.

De ochtend begon regenachtig. Iets wat heel welkom is bij de temperaturen van rond de dertig graden. Het is weer de tijd van de madeliefjes. Ze steken hun lieve kopjes op tussen het dorre gras, dat met deze malse buien al direct weer verkleurd van lichtbruin naar groen. Natuur heeft maar weinig nodig om op te veren. We kunnen er een voorbeeld aan nemen.

Iets wat maar niet verkleurt en eigenlijk wel zou moeten is mijn koolstofstalen wadjan, die ik moest inbranden. Er zweven tegenstrijdige berichten op internet rond, maar ik doe dat met weinig olie en keukenpapier, waarmee ik de pan inwrijf. Het schijnt ook aan de buitenkant te moeten. Dat durf ik nog niet. Maar ik heb allerhande filmpjes bekeken en straks doe ik het nog een keer, en ook aan de buitenkant. Het is wel een werkje waar je goed bij na moet denken. Ik dacht dat ik bij de gietijzeren pan van Creuset hetzelfde moest doen, maar die is al kant en klaar. Mazzelen.

Er zijn allerhande kleine taken die op me wachten zoals bijvoorbeeld als eerste het maken van een nieuwe zuurdesemstarter, want de vorige had plat gelegen in de koelkast en was bedorven.

Het scheve druivenprieel heb ik eens goed bekeken en toen zag ik dat de druif zelf de veroorzaker was van het omver trekken. Lief had de lange uitlopers aan de linkerkant in de bomen laten groeien. Daardoor trok ze het hele, vrij wankele, prieeltje naar links. Straks maar weer eens voorzichtig terugduwen, als we hier en daar wat hebben uitgedund en losgeknipt.

Ook het bloementuintje vergt wat aandacht. De kamille en de klaprozen zijn uitgebloeid en nu ziet het er hier en daar uit als een afgebrand dorp. Eens kijken bij het tuincentrum naar wat leuke bloeiende planten. De kerrieplant en de herfstasters tieren welig. De stokroos wordt steeds aangevreten op deze plek, dus die gaat er ook uit. Zo houdt de Hoff ons bezig.

Lief is in ‘Een Haas in Huis’ van Chloé Dalton begonnen en kan het nauwelijks wegleggen. Als je midden in de natuur zit is dit decor de juiste voor het lezen van haar overwegingen en overpeinzingen met betrekking tot Haas, die ze niet tam wil maken maar wel wil volgen. Een bijzondere vorm van natuurbeleving dichtbij en het verandert je kijk op Haas en nog meer op de hele natuur.

Het raam staat wagenwijd open en het wordt langzamerhand alweer warmer. Er staat geen zuchtje wind. Buurvrouw loopt wat te mompelen in haar tuintje met een gieter in haar hand, ondanks alle regen van vanmorgen.

Dochterlief en haar gezin zijn goed aangekomen in Montmorency, net ten Noorden van Parijs, ondanks de vakantiedrukte op de weg, die schone zoon omzeilen kon via de hem bekende binnenwegen. Ze gaat erover schrijven in Polar Steps. Altijd leuk om te lezen. Over drie weken komen ze hier, maar eerst verwachten we de zes lieve vrienden. Dat vergt de nodige voorbereiding. Stofvrij maken van de kamers, de nodige spinnenwebben wegzuigen, beddengoed in orde maken. We hebben nog een hele week de tijd.

De dikke bekeuring is betaald en dat allemaal door een verschrijving van een cijfertje. Nu zand erover en zo snel mogelijk vergeten, dat is de beste remedie.

Na een ochtendje snelweg hield ik het voor gezien en dook bij Gyor het alternatief op. Ineens was er natuurschoon in plaats van blik en gedwongen door een traktor op standje ‘Nergens’ kon ik er met volle teugen van genieten. In het verleden had ik een aversie tegen het langzame rijden in de binnenwegen opgebouwd en koos ik de afgelopen jaren ervoor om alleen nog maar van A naar B te rijden over de snelst mogelijke wegen. Maar doordat ik me de eigengereide wegen met hun butsen en kuilen had eigengemaakt, was de ervaring anders, een eerste thuiskomen in het land waar ik niet alleen de Hoff weet te staan, maar ook de liefde voor het land zelf tot in alle vezels voel opbloeien.

De hele weg lang was het genieten, onder andere van de hectarenlange velden vol zonnebloemen, die door de droogte wel hun kopjes naar beneden hadden hangen, maar dan was er soms ineens een veld vol stralend zonnebloemengeel omdat er en plaatselijke bui was gevallen of omdat men met water in de weer was geweest. De blauwgrijze bergen vormden het decor, de uitgestrekte heuvels de lappendeken om het land toe te dekken met aan hun voeten die overvolle akkers vol bloemen. Tussen de coulissen door reden de tractoren in een wolk van zanderige stuif af en aan.

In de verte zag ik het grote rimpelloze Balatonmeer, de Hongaarse zee, waarlangs het laatste stuk hoofdweg, de 67 naar Kaposvar lag, met de bekende zingende weg. ‘Door met een constante snelheid van exact 80 km/u over de groeven in het wegdek te rijden, beginnen de banden de hit “A 67-es út” van de Hongaarse band Republic te spelen’. Maar ik wilde de weg wel wat korter kijken en snelde door. Geen tijd voor de hit.

Agaath’s tomtom had gelijk toen ze had aangegeven, dat binnendoor sneller dan over Budapest en Pécs zou zijn. Het laatste stuk was overbekend terrein en de haarspeldbochten bij Böszénfa in Szomogy voorbij de Szarvasfarm bleken een peuleschil vergeleken met die van het Mecsekgebergte. Zoonlief belde net toen ik op het punt stond om ons dorp in te rijden en was met mij blij.

Daar was het hek, het statige huis, de grote boom ervoor Agaath zette ik op haar vertrouwde plek en daar kwam Lief aangelopen en vielen we elkaar in de armen. Eindelijk thuis. In een vogelvlucht werd alles uitgepakt, de meegebrachte spullen waar het moest zijn, keuken, badkamer, slaapkamer. Zo heerlijk de vertrouwde sfeer te kunnen omarmen. In een oogopslag zag ik dat het prieel bijna onder de te weelderige druif bezweek. Daar kon je niet omheen kijken, want alles kreunde spreekwoordelijk onder de zware last. Haha, dat werd het eerste werkje, dacht ik. Maar niet op dit moment.

De rijststomer, de wadjan en de twee gietijzeren pannen kregen hun plek en de nieuwe waterkoker kon direct worden ingezet. Maar nu eerst een lekker koel wit wijntje met ijs om bij te komen en zo kwamen de minipasteitjes met ragout ook goed van pas als warm borrelhapje. We bleven nog lang zitten voor het terras met zicht op de hele tuin tot zover het oog reikte en zagen langzaam de avond over de Hoff trekken met eerst de zwaluwen scherend over de toppen van de bomen en daarna de vleermuizen laag bij de grond alsof er geen vijf weken tussen had gezeten. En de Tijd smolt weg bij dit vertrouwde beeld.