Rond tien uur kon ik Agaath verblijden met een ritje naar ons tuinencomplex aan de Gageldijk. Het hek zat nog op slot maar er druppelden al een paar mensen binnen. Ik wachtte op dochterlief die op de fiets aan kwam sjezen. De oudste heeft mijn sleutels van de tuin en dat is helemaal goed. Zo krijgt de overgang van eigenaren een natuurlijk verloop. Ik vind het een fijn vooruitzicht.

De sloot is weelderig bedekt met groen en overal schiet alles de grond uit met dit wisselvallige weer. We komen langs een crocosmia, wel even opgezocht, waarvan tante Pollewop, de vorige keer dat ze op de tuin was, vertelde aan haar moeder dat het net vogeltjes waren, en inderdaad hebben ze daar wel wat van weg. Vogels in vogelvlucht. Fantasie werkt altijd.

De tuin was een oase van groen, maar het leverkruid had vooral de kans waargenomen om ongehoord uit te dijen. Het paadje naar het gezellige zitje onder de fruitbomen was niet meer te zien en ook de bomenheg van de rechter buurman groeide tegen de klippen op. Omdat de batterijen van de grasmaaier nog thuis lagen, konden we enkel snoeien en ruimen. Eerst thee en een crackertje en dan de tuinhandschoenen aan en met een snoeischaar in de aanslag aan het werk. Blind knippen noem ik dat. Apothekersroos, blauwe sering, kamperfoelie en clematis met een wilde hop er doorheen smeekte om uitdunning en eliminatie hier en daar. Hop en blauwe regen drastisch terug snoeien, clematis ruimte geven en apothekersroos met flinke stekels terug naar de buurman. Ook de wilgentakken onderaan die er mee vervlochten waren, waren de pineut. Dochter stopte het in zakken en daarna draaiden we de rollen om. Zo werkten we best nog lekker door. Tussendoor knipte ik het leverkruid weg, later zouden we de wortels eruit moeten halen, anders zou je altijd met hetzelfde euvel kampen.

Om een uur moesten we ongeveer bij school zijn, want de filosoof had een optreden. Met hulp van studenten van de HKU, afdeling muziek, hadden twee studenten groep zeven onder hun hoede genomen en een stuk gemaakt met inbreng van alle leerlingen. Zo leuk om er bij te zijn. Het was de sfeer van vroeger. Maffia, toeristen, New York, kikkers, eenden, een gestolen kunstwerk uit een museum en een laboratorium, alle wensen waren er in verwerkt. Heel grappig.

Kleinzoon vond het reuze spannend en vertaalde het naar ‘geen zin hebben in het geheel’ maar door het spel liet hij dat al gauw los. Stoere Maffia hè. Verleidelijk voor hem en zijn vrienden. Aan het overweldigende applaus van al die trotse ouders te horen, was het stuk zeer geslaagd. Alvast een voorproefje voor de eindmusical volgend jaar.

Na school ging hij bij een vriendje spelen en tante Pollewop liep met ons mee naar de ijsboer, verderop in de wijk. Twee bolletjes, helemaal groot feest. Oma trakteerde. Natuurlijk!

Vandaag is Dribbel jarig, die al acht wordt. De hoogste tijd voor een nieuwe blognaam, haha. Hij dribbelt al heel lang niet meer. Zondag gaan we die verjaardag vieren.

Ik ben bezig in ‘Fulvia, de vrouw die alle regels van het oude Rome schond’, maar het kost moeite om bij de les te blijven. Er zijn zoveel veronderstellingen en aannames, mede omdat ze het doelwit was van smaad. Doel van deze biografie is om de onbekende politieke rol van vrouwen in de Romeinse republiek en het Romeinse Rijk te belichten, volgens de achterflap. Maar het duizelt me nu al. Stug doorgaan is de enige remedie.

Vandaag ben ik bezweken voor de nostalgie en een vleug kwaliteit van oudsher. Ik heb een gietijzeren pan aangeschaft. Ja van dat fameuze, niet te tillen fenomeen, waarmee je oude fornuis vroeger welhaast met gemak door de hoeven zakte. Het is niet de naam, het is niet de hang naar het verleden, maar het is de manier waarop je kan stoven zoals stoven op z’n lekkerst wordt. En dat is ervaring. Al die goeie ouwe stoofjes die ik er in gemaakt heb, met vreugde om haar mooie uiterlijk en met liefde, die zich direct vermengde met de specerijen in de auto, alleen daarom al.

Gisteren liep ik in het winkelcentrum om te zoeken naar stoofpannen die de helft van het gewicht zouden zijn, omdat de ouderdom met gebreken komt en zeker derhalve met krakkemikkige gewrichten, maar thuis ging er een relativeringsproces in werking die tot de morgen duurde. Hoe vaak moet je de pan ter hand nemen, je hoeft nooit af te gieten, want dan zou jej je kostbare vocht weggooien, er zijn anderen die kunnen afwassen als jij gekookt hebt. De ene na de andere afweging vloog voorbij en ziedaar, besluiteloosheid werd eindelijk omgezet in daden. Gekocht met mijn punten, die ook nog er eens gebruikt. Schouderklopje voor mezelf.

Wel had ik gisteren de Toko verblijdt door een echte onvervalste wadjan met platte bodem te kopen, die ook op inductie het goed zou doen. Pfas vrij uiteraard. Een wadjan voor het wokken, een stoofpan voor het stoven en een broodpan voor het zuurdesembrood, daarnaast mijn Pfas-vrije keramische pannenset en nu ben ik helemaal compleet om culinair uit te pakken. Hèhè, het mag even duren en het mag wat kosten. Luxe, dit alles natuurlijk. Na altijd met tweedehands in de weer geweest te zijn, voelt het als ‘de koningin te rijk’.

Als dergelijke luxe een leven lang buiten bereik is geweest, dan dank je het leven nu op je blote knieën voor de welvarendheid nu die dit mogelijk heeft gemaakt.

Misschien heeft de volle maan er voor gezorgd dat ik eindelijk het licht kreeg waar het deze puzzel betrof. Ik was er al tijden mee aan het stoeien. Ze scheen eergisternacht helder en groot door mijn raam en zorgde ervoor dat ik erg wakker bleef. Dus keek ik , samen met zonen en schoonzonen begreep ik via de app, de wedstrijd Oranje-Marokko. Al gauw zette ik het gebral van de reporter en het onsportieve gefluit van het publiek als Nederland aan de bal kwam, uit en leek het, alsof ik net als vroeger weer in mijn eentje aan de lijn stond te genieten van het voetbalspel van mijn twee jongens, ook al was nu de uitslag dramatisch en het goaltje schieten evenzeer. Ach ik heb al zoveel goeie en slechte wedstrijden mee gemaakt en altijd herrijst de Phoenix weer. Voorlopig hebben we altijd Frankrijk nog met een Franse schone zoon.

Dochterlief belde net en we hebben afgesproken op de tuin. Daarnaast pik ik net nog een optreden van de filosoof mee, die vanmiddag op school de sterren van de hemel zal spelen(of daaromtrent). Twee vliegen in een klap.

Als je samen met een lieve vriendin ergens aankomt rond een uur of twaalf en er pas in de middag rond half vijf weer vertrekt, dan weet je dat je én het juiste plekje én de juiste persoon er voor hebt uitgekozen. Dit idee gold voor ons beiden. Gisteren stond namelijk de Millingen theetuin op het programma. De reservering voor de lunch was gedaan. Tot onze grote geluk waren ze gewoon open op maandag, waar andere leuke plekken gewoonlijk altijd gesloten zijn. Het betekende een eindje rijden naar Kekerdom, de auto stallen bij de kerk en 2,5 kilometer lopen door het natuurgebied van de Millingerwaard dat grenst aan de Ooijpolder. Een piepklein geitenpaadje zo breed als een wissel, welig kruipende bramen, wilgenroosje, grassen, zwarte toorts en vogelwikke en overal gekwinkeleer van vogels, met als toonaangever de nooit vermoeide zwartkop. De zon parelde hoog aan een blauwe lucht en scheen ongenadig op onze bolletjes. Geen hoedje, geen smeerseltjes. Goed voorbereid is het halve werk, maar het mocht de pet niet kreuken. Het zoemen rondom ons, de doodse stilte buiten dat, het zien van de zwanen en de ganzen op het water, de glinsterende uiterwaarden, de kronkel zien lopen van de Rijn. Nederland op z’n mooist.

Wie in dit theehuis komt, waant zich in het buitenland. Vleugje Portugal door al het mozaiek, een vleugje Griekenland door al het blauw, een vleugje Marokko door de loungezitjes in een setting geinspireerd op zo’n lome oosterse sfeer en compleet met gordijnen en Marokkaanse lampen. Overal stonden weelderige bloemenpartijen tussen en hier en daar grote stukken bamboebos, uitbundige hydrangea in alle soorten en maten.

Zo diep als de beleving van dit natuurschoon was, zo diep en magisch waren ook onze gesprekken waar voldoende ruimte aan kon worden gegeven. Af en toe refereerden we aan de projecten op school, hoe we genoten van de sfeer op de kampen, het ingespeeld zijn op elkaar, een naadloos aanvullen in het handelen, dezelfde glorieuze ideeën en onze verzonnen verhalen rondom zo’n project. Om ons heen liepen studenten, grijze duiven, wandelaars die aan het oefenen waren voor de Avondvierdaagse in Nijmegen met wandelschoenen en bepakking, een rugzak van zweet als het gevaarte afging op hun shirt geprint. De hitte sloeg beurtelings toe, afhankelijk van een wolk voor de zon of een doorwaaiende bries.

Wij hadden gegeten wat we konden en er kon niets meer bij, toen de dame kwam vragen of we klaar waren voor de derde gang. Help, een derde gang, dat kon er echt niet meer in. Het bleek te berusten op een misverstand, ze moest een tafel verderop zijn bij de High Tea. We haalden opgelucht adem, verlieten het lunchzitje en bewonderden de tuin met haar kunstwerken om te eindigen in een sfeervol hoekje met een kop thee voor mij en ice tea voor vriendinlief.

Toen het tegen vijven liep, stapten we echt op en hadden nog een natuurwandeling terug te goed, een pad zo smal dat de tweepersoonsfiets van de blinde man met zijn begeleidster er nauwelijks kon rijden, spannend om de ogen van een ander te zijn en voor twee te moeten kijken.

We hadden zegge en schrijve 5 kilometer gelopen, wat echt geen straf was door het. Mooie plekje. Over de Nijmeegse brug, waar ontelbaar vele voetstappen liggen, reden we op huis aan om samen met haar eega met een bescheiden maal te eindigen. ‘Zennen’ op hoog niveau.

Deze ochtend kijk ik terug naar de 29e juni van 2024, waar ik toen deed, wat ik vandaag ook zou moeten doen. De tuin aanpakken samen met dochterlief. Maar er stond al een andere afspraak gepland, die ook heel leuk is en waar ik er g naar uit kijk. Dan doe ik de tuin op papier en compenseer mijn schuldgevoel een beetje. Misschien helpt het:

29 juni 2024:

De tuin was gewoon nog helemaal zichzelf, daar waar ik haar maandag gelaten had. Rommelig en chaotisch. Het zorgde ervoor dat de zinnen verzet moesten worden. Een zucht, schouders eronder en met handschoenen aan, de snoeischaar en de zaag onder handbereik, de kruiwagen naast het perk, aan de slag. Als lang gras ben je sowieso de pineut, om over de uit hun kluiten gegroeide brandnetels maar te zwijgen. Doel: Het gevlochten wilgentenen hekje tussen de tuin van dochter en mij onkruidvrij maken, de framboos er idyllisch overheen leiden. Daarvoor moest ik zowel in haar tuin als in mijn tuin aan de gang. Het snoeien ging snel en gaf onmiddellijk resultaat. De brandnetels hadden wel functie gehad. Ze hadden de geranium en de wilde Bertram in toom gehouden. Deze lieverds, beiden in bloei, vielen zonder die stut als slappe ledepoppen om. Alles heeft nut en functie.

Vogeltje fleurde de boel op met hele schelle en lange trillers. Ik kon niet gewaarworden waar ze zich ophield en het geluid kon ik ook niet thuisbrengen. ‘Gebruik je app dan ma’, hoor ik zoonlief nu pas zeggen. O ja, ik had een betere app gekregen via hem. Volgende keer maar weer.

In de tuin van dochterlief stonden twee scheve perenboompjes wel met peer maar klein. Ook daar tierden de lange sladoods welig. Wijs geworden door de vorige keer had ik nu mijn trui met lange mouwen aangehouden. Voor de wilg moest de zaag er aan te pas komen. De perenbomen even lucht en ruimte geven aan alle kanten en op een ingenieuze wijze weer recht trekken. Ziezo nu was het al veel meer dat romantische zicht als het beeld in mijn hoofd. Een gevlochten hekje met de vrolijke rozerode frambozen er als een topping op. De wilgentakken die van de boom afkwamen verwerkte ik direct in de gevlochten afscheiding van de composthoop. Weg is weg. 

Het was goed te doen, maar als de zon door de wolken heen piepte was het onmiddellijk tien graden warmer. Alle tuinen lagen er verder maar verlaten bij en dat zal misschien de reden zijn geweest. 

Rond een uur of half vier vond ik het welletjes en sloot de boel af. Reiger op mijn pad langs de sloot bekeek me argwanend maar bleef gewaagd dichtbij staan en vloog niet op. Kraai hield het voor gezien en ging krassend op een paal aan de overkant van de sloot zitten. Er stond al een grote vrijdagfile, dat betekende binnendoor naar huis. Het was een goede dag geweest. 

Hoog boven de gierzwaluwen trekt een zonverlicht zilveren vliegtuig een kaarsrechte streep door het blauwe zwerk. Waar brengt hij zijn mensen heen. Later rafelde de strakke witte lijn uit tot een wollige brede strook. Het is nog stil buiten. Vandaag is kleindochter jarig en straks is er ter verhoging van de feestvreugde een zwembadje in de tuin voor de kleintjes. Goed plan omdat de temperatuur vandaag weer oploopt. 

In de nieuwe Zin-magazine schrijft Lifestylejournalist Karin Kuijpers over haar oma-zijn. Ze dacht dat je heel oud moest zijn en vond zichzelf nog maar piep toen haar eerste kleinzoon geboren werd. Maar nu prijst ze zich meer dan gelukkig omdat ‘het kind in haar er weer uit mocht’. Het is waar. Dat maakt oma-of-opa-zijn zo heerlijk. En eenmaal kind geworden met die kleine porken, dan gaat dat kind niet meer weg. Die blijft door alles heen spelen. Laten we vooral niet vergeten kind te blijven en verwonderd te zijn, ook al ben je geen oma. Onbevangen en onbezwaard.

Wat een warrig onweer vannacht. Alsof de schichten maar heel soms de tijd kregen zich te ontladen in een flits, maar meer als een knipperende tl-buis die aan en uit bleef flikkeren. Hier en daar klonk gerommel in de verte, soms wat dichterbij, maar het kwam niet echt naderbij. Ik heb geprobeerd het vast te leggen, maar de foto is van een diepzwarte, vertekende realiteit.

Lief belde lang en vertelde over de Esculaapslang in de schuur op de Hof. Ze verdwijnen altijd zoals ze gekomen zijn. 1.20 schoon aan de haak al glijdend opgelost in het niets. Was hij op zoek naar de jonge zwartkoppen in hun nestje bij het ventilatieraampje of wilde hij schuilen bij deze temperaturen van om en nabij de 35 graden. Het kan allemaal. Lief stak een lange loftrompet af rond Margetsziget in Budapest, waar we de volgende keer beslist naar toe moeten gaan. Postcommunistische eenvoud met gemoedelijke terrassen en barretjes, een Japanse tuin en een vleug Hongarije van vroeger. Zijn terugweg ging voorspoedig. De Hoff had enorm uitgepakt met welig groen en nu was hij wat jonge fruitbomen aan het verwijderen op de grens van ons bos en het voedselbos. Ik overviel hem, dacht dat we om elf uur hadden afgesproken. Glimmend, met straaltjes kronkelend vocht vanuit zijn haren over de wangen, oogde hij jonger dan ooit.

Ik hou me koest, heb vannacht maar weer de fan van beneden opgehaald, maar bedacht toen dat ik geen zuurstof genoeg had in de dichte kamer, deur opengezet, fan verplaatst. Nachtelijk spoken op hoog niveau. Het mocht allemaal niet baten, het bleef warm.

De familiedag, compleet op één schone zoon, kleindochter, zoon en schone dochter na, was een succes. Een mooi plekje, vlakbij het nieuw geopende restaurant onder de bomen op een klein heuveltje en derhalve in de wind zorgde voor een redelijk koele ochtend. Alle kleinkinderen spetterden binnen de kortste keren in het water, terwijl zonen en dochters pootjebadend qua gesprekken de diepte ingingen en ik met de jongste telg heerlijk wiegend, flesje, boertje, innige tevredenheid, mijn oma-taak vervulde. De stoel waar ik in zat, was een visnetten ligstoel en van een dergelijke diepte dat het me moeite kostte er alleen uit te komen, dus bleef ik zitten waar ik zat.

De diverse meegebrachte koek en zopie gingen erin als warme broodjes. Om dorst te lessen was er water al dan niet in gekoelde thermosflessen. Het cadeautje had ik in de vroege ochtend bij dochterlief opgehaald, het was een roze fietsje voor ons jarig Jetje die van verlegenheid tijdens het lang-zal-ze-leven wegkroop achter moeders benen. Hieperdepiep hoera in de gloria, taart en cadeau deden haar snel uit de schulp kruipen. De wind woei haar verkoelende bries en verder afkoelen kon in het water.

Op een afstandje werd er een doop in natuurwater gehouden door een Eritrese of Ethiopische orthodoxe gemeenschap in witte gewaden. De kleine Njong volgde alles met veel waaromvragen. ‘Helemaal onder water’, tot zijn verbazing en niet eens aan het afzwemmen, zoals zijn grote zus.

Een beetje sloeg de weemoed toe bij het zien van al mijn grut. Ze worden groot, die kleintjes. De oudste twee kleinzonen alweer 15 en 17, jonge mannen. Ik mijmerde over de tijd dat ik met mijn drie jongens naar Italie op vakantie ging. De oudste twee dezelfde jonge sportlijven als de jongens nu, de jongste nog de tengerheid van het kind, kleuter-af, tien jaar jonger. Dollen in het meertje, duiken naar elkaar, voetballen in het water, het langst onder water blijven en nauwelijks tijd om op de handdoek uit te rusten. Die jongens van vroeger waren nu de vaders, herkenbaar met een buik, die net iets minder aangespannen was dan die van ooit. De oudste had zelfs een petanquespel meegenomen. Een wereld van verschil met de free run van de jonkies.

Om de biografie van Fulvia te lezen heb ik meer energie nodig. Vandaag misschien, als er hier en daar wat geruimd is, maar dat moet eerst, want er is veel ruis in huis.

De glazen engeltjes tikken tegen het raam een zelfgemaakt melodietje. De Van waait mijn haastig opgestoken staartje alle kanten uit. Het is goed. Ik zit op de bank en hou me rustig. Haha, met een drankje vol ijsblokjes varen we door op de gekte van alledag. Op de televisie een aflevering van Master Chef Australia met een bezoek van die arme deelnemers aan Hong Kong aan een drie-sterren restaurant. De immuniteitstest van drie kandidaten, die het gerecht op geheugen na mogen maken, zonder wat op te schrijven tijdens de demonstratie , gaat van start. Extra handicap, vandaar dat arme, om dat ze het alleen op het geheugen moeten doen.

Ik ben thuis en we hebben de terugreis goed doorstaan, al valt het niet mee om vanuit die airco in de broeiende hitte te stappen. Maar ach, dat heeft heel Nederland vandaag ervaren. Zoonlief kwam naar beneden om de bagage te dragen. Appjes van de beide dochters, in eerste instantie om te weten of de jaren zijn gaan tellen en mijn longen zich vertalen naar de hitte van de dag. Het valt me nog reuze mee, al is het hier warmer dan in de bosrijke omgeving van Vorden.

Donderdag was er een bezoek aan museum More, dat met haar airconditioning een van de betere opties was. Een fantastische tentoonstelling met werk van Robin Wen en zijn ‘bic’ balpoint-doeken. Oneindig veel werk zit er in en het raakt me. De vaste collectie ken ik bijna uit mijn hoofd. In het museumwinkeltje vind ik een grappig boekje, waarin je minitekeningetjes kan maken in voorgedrukte kaders. Weer eens wat anders dan de tekendagboeken. Ik koop er een, want daar ga ik mee beginnen zodra ik weer in de Hoff ben. Heilzame koelte verruilen we voor plakhitte. Ook in dit ‘Laren van het Oosten’ een paar verleidelijke boetiekjes, kringlopen zijn met dit soort temperaturen nauwelijks opties, maar second hand of vintage kleding is altijd een verleiding op zich.

Op een terras een lunch, en ik ervaar iedere keer hoe weinig Lief en ik eigenlijk nuttigen op een dag. Is het de leeftijd? Misschien, maar ik merk wel na iedere dag hoe meer benauwd ik word van een te goed gevulde maag. Het zijn van die dingen om rekening mee te houden. Voor anderen is het moeilijk te begrijpen.

Het is nu zaterdagochtend vroeg. Alles staat open. Zonder wind waait er niets door en blijft het wat klammig allemaal. Als de airco op de kamer van zoonlief stilvalt, ervaar ik het als balsem voor de oren. Alleen geschetter van de kauwen klinkt al als rustgevend. Vandaag gaan we met de hele familie naar een van de zandstrandjes rond Utrecht waar, bij grote hitte, gelukkig sinds kort ook een restaurant staat om bij te komen als het uit de hand loopt. We gaan in de vroege ochtend en blijven maar een uurtje of drie, want een hele dag buiten is niet te doen met de kleintjes. De verjaardag van de jongste van de drie rakkertjes nemen we tegelijk mee, wel zo handig. De volgende dag komt daar de hele schoonfamilie op bezoek en dan zou het alleen maar te druk worden.

Lief is terug op de Hoff en heeft erg van Budapest genoten. Rond vijven kwam al het eerste appje binnen. Een tropenrooster voor deze hete dagen. In Hongarije is men er op afgestemd met de koele huizen en de luiken voor de ramen. Wat dat betreft zou men niet de kastanjes uit het vuur hoeven te halen, als je kijkt naar de oplossing van andere landen tegen de hitte, die tegenwoordig in de zomermaanden een blijvertje is gebleken.

De beste manier om de hitte te ontlopen is in de vroege ochtend op de fiets te stappen en de bossen in te rijden. De kastelentocht die we gisteren met z’n viertjes ondernamen, leverde weinig kastelen op en daarbij kwam dat we nog nergens in konden, want we waren te vroeg, maar tel Uw zegeningen. Daardoor waren we ook alle drukte voor. Dat bleek wel toen we na een stief half uurtje aanmeerden bij een theetuin met het uitnodigende bord ‘open’, een tafeltje voor vier in de schaduw en de mogelijkheid om Limoencake met vlierbloesemsiroop bij de thee en koffie te nuttigen. Het ging erin als koek. Naast ons tafeltje een kippenren met een zwart-gespikkeld kippie en het uitzicht op de bar. We snoepten net van alles wat ons aangeleverd werd, toen er een groepje fietsers aankwam, en daarna nog een en daarna nog een en help, het zwol aan tot ontelbaar veel fietsen met Duitse dames onder begeleiding van twee gele-hesjes. Direct ontstond een opstopping bij het toilet. Soms moet je mazzel hebben in het leven en op z’n minst op je fietstochten.

We hadden de verkorte route gekozen, want we wilden voor twaalven weer zo’n beetje terug zijn in het dorp, dan konden we lunchen en terug naar ons stekkie met zwembad voor de hoognodige verkoeling. Mijn ochtenden beginnen hier al heel vroeg, eigenlijk bij het eerste gezang van de talrijke vogels rondom, merel, lijster, houtduif, tjiftjaf, zwarte kraai, zwarte specht. Een rijkdom op zich. Het is dan rond een uur of vijf, dat ik probeer te schrijven en het Hongaars doorneem. Daarna ben ik vrij om te gaan en te staan voor mijn gevoel, weliswaar zelf opgelegd, maar het voelt goed.

Tijdens de lome middag ontsponnen zich enkele gesprekken die het overpeinzen waard waren. De jongste twee wilden nog een stukje op de gewone fietsen die bij het huisje geleverd werden, rondtrappen en ontdekten dat de zorgboerderij waar we onderweg op onze fietstocht in de ochtend onze boodschappen hadden gedaan zegge en schrijve hooguit twee kilometer breed van ons vandaan was. Haha, rondjes gereden en ook nog betamelijk in de buurt.

Na een licht maal gingen ineens de sproeiers aan rondom op het gazon. Het zorgde voor lichte verkoeling, maar binnen bleef het benauwd en heet. Een lauwe douche bleek een remedie te zijn. Ik bleef buiten terwijl de anderen een programmaatje op televisie wilden zien. Lief had twee dagen lang langs de Donau in Budapest gelopen bij 44 graden gevoelstemperatuur en was volledig verzadigd in de hang naar avontuur. Hij gaat vandaag terug naar de Hoff. Het gemis is groter, bemerken we, en daarmee het verlangen ook. Het komt goed.

Het prettige van vakantie en nietsdoen is dat de buitenwereld heel ver van je af staat. De thema’s die opdoemen komen uit de tijdschriften die we hebben meegenomen en die soms tot wonderlijke vraagstellingen lijden. Er is een verdwaalde crypto uit een oude krant, die moeiteloos wordt opgelost, omdat ie te makkelijk is en de boeken die meegenomen zijn, blijven angstvallig op de enige plek voor nog wat serieuze literatuur, het nachtkastje.

Vandaag moeten we een nog grotere hitte tackelen en dachten aan een museum midden op de brink van een fijn dorp. We zullen zien hoe ver we komen.

Gisteren maakten we ons op voor deze minst hete dag van de week, maar nog altijd goed voor zo’n dertig graden. Eerst bestelden we in het dorp waar we zaten, de fietsen voor de volgende dag. Daarna reden we spoorslags naar Doesburg, waar ik met zus al eens eerder was geweest, maar alleen aan de IJssel had gezeten. Nu gingen we het centrum in. Een prachtige oude Hanzestad. We wandelden langs indrukwekkende monumenten richting het kunstatelier waar een vriendin van zuslief werkte en haar producten verkocht in het bijbehorende winkeltje. Maar voordat we daar waren, gingen we eerst koffie drinken in een oud pand met een aanlokkelijk tuinterras, dat een klein en besloten steegje achter het restaurant bleek te zijn, met vrolijke parasolletjes in de hoogte gehangen ter bescherming tegen de zon en op de wit gekalkte muren vrolijk beschilderd en beplakt met grote kleurige bloemen. Zo’n klein juweel, dat je moet weten.

Daarna kwamen we langs heel veel winkels. De grote verleiding als we met elkaar op pad zijn. Normaliter iets waar ik me verre van hou, maar samen krijgt het een andere dimensie. Bovendien stikt het er van de grappige onbekende winkels, een verademing voor de eenheidsworst van tegenwoordig en zijn er ook vintage exemplaren tussen, met een goed aanbod. Enfin, eerst naar dat atelier achter in de straat, waar ook de winkel en de galerie was gehuisvest. De desbetreffende dame was er niet, maar net toen we op het punt stonden weer te vertrekken, kwam de vriendin toch binnen. Na een hartelijk gesprek liepen we terug langs vele verleidingen en hengelden een goedkope buit aan verse kledingtoevoer binnen.

Doesburg staat bekend om zijn mosterd. Ooit kocht ik een potje mosterd bij het restaurant aan de IJssel, dat nu ook het doel was voor de lunch. Het was veel verder lopen dan bedacht en zuslief haalde de auto om me vlak voor het einddoel met de auto verder te brengen. Dat was beter. We besloten een uitgebreide lunch en lieten het ons heerlijk smaken.

Op naar Zutphen. Het was intussen zinderend heet. In de schaduw blijven was de beste remedie en in de kleine achterafstraten waar nog een fris windje waaide was het het best uit te houden. Thuis wisten we, wachtte het zwembad, en dat vooruitzicht was aanlokkelijk. We liepen een kerk in waar de bibliotheek zat maar de puf was er een beetje uit. Twee steden op een dag is misschien toch wat te ambitieus. De Walburgiskerk met de bijbehorende Librije was net een brug te ver en blijft op het verlanglijstje staan. Het zwembad thuis lokte.

Er gaat niets boven het prive kunnen afkoelen in helder water. Even drijven, een paar kleine baantjes, het liefst op de rug voor mij, dat gaat me nog het best af, verkwikte snel en gaf nieuwe energie om plannen voor de volgende dag te smeden.

De zoon van de verhuurders kwam nog langs en vroeg of alles in orde was. Hij legde wat bijzondere details van het zwembad uit en vertrok weer tevreden na de lofzang op het huis en de mooie entourage. Dat werd door ons allemaal unaniem bevestigd. Dit verblijf was het betere werk tot nu toe.

Het is rond zevenen en twee zussen zijn al aan het bijkomen in de woonkamer. Het huis overtrof onze stoutste verwachtingen. Het is ruim opgezet en van alle gemakken voorzien. Er is een loungehoek op het terras en een grote eettafel onder vier leibomen met een bijzonder blad van twee verschillende moerbeibomen. Het gazon is enorm en last but not least is er een redelijk groot zwembad. Het gazon werd belopen door de robot-grasmaaier en is van een glad geschoren kwaliteit waar de Hoff een puntje aan kan zuigen. Geen sprietje verkeerd.

Via een lunch onder de bomen via een grappige kringloop in Brummen, een vieruurtje en een supermarkt rolden we met twee volle boodschappentassen de oprit van ons tijdelijke stekkie binnen en waren verrukt over wat we aantroffen.

Fotozus ging alvast een duik nemen in het zwembad, dat heerlijk van temperatuur bleek. Er hipten een merel en een lijster rond in het gras om wormpjes te verschalken en een soort vink met wit en rood, of was het een vermomde roodborst. Ik ving een glimp op van een haastig veldmuisje en vooral de zwartkop en de merel lieten van zich horen.

De eenvoudige maaltijd van soep met salade riep de herinnering op aan de salades van thuis vroeger, met extra mooie versieringen met de liflafjes eromheen, ware plaatjes met ei, augurk en uitjes en dat dat er ook indirect voor zorgde dat we altijd wat gezelligheid op tafel wilde. Die tik bleken we bijna allemaal te hebben. Bij een korte inspectiewandeling van de twee jongsten bleek er een minigolf, een receptie van een recreatiepark en een natuurbegraafplaats in de buurt te zijn. De andere kant was voornamelijk wandelgebied en bos, minder spectaculair, en toen ik even alleen in de tuin zat, had ik dezelfde ervaring als in Pécs bij de molens, kathedrale zang van vogels in de hoge boomtoppen.

De nacht was zoals een eerste nacht moest zijn. Tikkie doorwaakt, hard kussen, heel zacht bed en wat geluiden die thuisgebracht dienden te worden. Elk raam in huis had een hor. Er was veel aan alles gedacht. Een slaapkamer voor mij alleen, handig omdat ik met regelmaat naar het toilet moest. Vanmorgen een ‘room with a view’ met een zonsopgang om bij wakker te worden.

Vandaag gaan we er een stedentrip van maken met iets minder warm weer dan de andere dagen. Zutphen en Doesburg zijn aan de beurt. Heerlijke steden aan de IJssel. Vroeg weg en niet te laat thuis, zodat we kunnen afkoelen in het zwembad, hadden we bedacht. De eerste zussendag is een feit en het voelde als vanouds.

Ik dacht dat school een tropenrooster had in laten gaan toen de kinderen met hun ouders door de straat wandelden, maar de tijd had haar uren opgeslokt en het was gewoon al ver over achten.

De koffer ligt op bed, er zit van alles in wat ik eventueel nodig denk te hebben, maar doorgaans is de angst om iets niet voorhanden te hebben groter, dus wordt er meer ingepropt. Tweederde trek ik vast niet aan. Ik moet denken aan vriendin die me haar wandkast in haar slaapkamer van het nieuwe huis liet zien, waarin slechts de helft van één plank gevuld was met kleding. Dat is nog eens minimaliseren. In Hongarije heb ik steevast minder kleding nodig dan hier. Maar het is eigenlijk alleen maar een idee van ons, dat we hier steeds appetijtelijk voor de dag moeten komen in plaats van functioneel. Dochterlief had ook het gemak van weinig ontdekt toen ze hun Europa-reis aan het maken waren. In de Hoff kom ik soms een hele week niet van het erf en Lief vindt alles mooi. Misschien moet er toch nog wat uit. Ik zal er voor de laatste keer doorheen lopen.

De belangrijkste dingen zijn mijn Ipad en mijn Telefoon en de opladers daarvan plus de biografie van Fulvia, waar ik nog hard aan moet trekken, geloof ik. We gaan met het flitsende karretje van zuslief, dus deze week ben ik autovrij. Dan heeft zoonlief mazzel, want Agaath staat tot zijn beschikking.

Gisteren ging ik kijken bij het dansen van kleindochter, samen met de familie. Zoonlief bleef thuis met de kleine.want het lawaai van streetdance zou oorverdovend zijn voor zo’n kleine en een veel te lange zit. Een leuke bijkomstigheid is dat haar juf een van mijn lieve leerlingen is geweest. Mijn gedachten zweven terug naar de kleine krielkip, die in wezen niets veranderd is en toen ook al geen podiumangst kende. Ze komt nog wel in een filmpje voor waarbij ze danst op ‘Ala presi’ waarbij ze ook al het voortouw nam en net zo frank en vrij bewoog als ze nu tijdens het dansen met haar groep staat te doen. De kleindochter heeft het eveneens in haar genen en danst al net zo vrolijk mee, al kan ik hier en daar nog wel een glimp onzekerheid ontdekken.

Het roept herinneringen op aan mijn eigen volksdanslessen, die ik gaf aan de kleintjes, waarbij zoonlief en de beide dochters ook meededen en we ieder jaar een optreden hadden. Spannende tijden voor kinderen, het lange wachten tot je aan de beurt bent, al het uiterlijk vertoon wat het met zich meebrengt, de make-up, het koortsachtige geregel van de juf. Het heeft wel iets, maar het was toch altijd weer ook een uitputtingsslag.

Op school hadden we in het begin elke vrijdag een optreden met de groep. Daar leerde ik vooral dat het niet zit in de moeilijkheidsgraad maar in het vernuft waarmee je de presentatie doet. Dezelfde juf van kleindochter speelde eens mee als de helft van een bejaard echtpaar die in een geanimeerd gesprek waren gewikkeld en thee dronken uit echte dameskopjes, compleet met froufrou en likkoekjes. Het werd een glorieus succes. Mooie herinneringen om aan terug te denken.

Ziezo, tijd om nieuwe te gaan maken met mijn lieve zussen. Altijd een feestje om lang op te teren en dankbaar dat het nog steeds kan.

Vaderdag. Die ene op een sterretje schijnt elke nacht zijn licht op de kinderen. In Corona-tijd had ik een verhaal voor de kleinkinderen gemaakt dat Tijn en het Florentijnse reuzen-ei heette met een Opa Sterretje, die kon duizelen. Superspannend. Die opa is in mijn beleving zo’n opa met een wit kransje op zijn hoofd, maar de opa van de kleinkinderen is een opa met een zwarte baard. Zijn haren hebben niet de kans gekregen om grijs of wit te kleuren. Maar zijn vaderschap was er een van grote liefde voor zijn kroost.

Gisteren konden we niet naar de tuin want dochterlief wachtte op haar vier mannen die waarschijnlijk zand en water tussen de tenen wilden voelen met deze tropenhitte. Dus een onverwachte rustdag. Koffertje inpakken en ‘s avonds in mijn uppie, zo lekker rustig, de voetbalwedstrijd Nederland-Zweden gekeken en genoten.

In de nieuwe Groene doet Hiske Versprille haar beleving met ijs uit de doeken en als ik haar op haar woord geloof, ren ik een deze dagen naar Beverwijk toe om op de Bazaar een Sheer Yakh te kopen. Het is Afghaans voor koude melk, handgeschraapt ijs dat op smaak wordt gemaakt met specerijen en rozenwater. Ze zegt: Zoals bij onweer de flits voor de knal komt, komt bij ijs de kou voor de smaak(…)Maar de smaak heeft nog iets nodig om te ontwaken, en dat iets dat ben jij: De warmte van je mond. Ijs eten is meer kussen dan eten’.

Ik ken het niet, nooit naar de Bazaar geweest trouwens en ik geloof dat ik daar een bron aan mysterieuze ontdekkingen heb laten liggen. Lief en ik gingen in de jaren ‘70 naar de Pasar Malam Besar in den Haag op het Malieveld. Daar kon je ‘Es Kelapa Muda’ kopen, geschaafd ijs met rozensiroop en kokos. Ook een heerlijkheid. De hele Pasar puilde uit van de lekkerste lekkernijen. Ik had net de Indische keuken ontdekt en was zelf behoorlijk aan het experimenteren geslagen met Wadjan en Cobek Ulekan, kruiden die de geur van het land van Multatuli en Couperus met zich meedroegen. Het deeltje kwart-Indonesisch in Lief bloeide op. Het toeval wil, dat ik vandaag naar een wadjan voor de inductieplaat heb gekeken. En die Cobek staat op haar vertrouwde plekje in de nieuwe keuken in Hongarije.

Ik ben in de bijzondere omstandigheid om schone dochters en schone zonen te hebben met een dubbele nationaliteit. Zo waart er tijdens een verjaarsfeest de heerlijkheden van een desbetreffend land rond, niet zelden door de schoonmoeders van dochters en zonen gemaakt. Zo zijn keukengeheimen uit Frankrijk, Turkije, Friesland en de Molukken met mij gedeeld en door de vader van de jongste zoon kwamen daar de Perzische heerlijkheden bij. Geen land dat zo lekker haar Basmati rijst bereidt dan Perzië.

Zelf heb ik me verdiept in de Indiase keuken en het Midden Oosten, in de jaren negentig via kookboeken van gelouterde schrijfsters als Claudia Rooden en later via de recepten op internet. Zo maakte ik een reis in 80 dagen om de wereld door iedere dag blind een land te prikken op de landkaart en van dat land een vegetarisch gerecht te maken en een kunstwerk na te tekenen. De toevoeging vegetarisch draaide in sommige landen op een ware queeste uit, maar kikkererwten, zuivel, brood en linzen zijn bijna universeel te noemen, net als ui en knoflook, zelfs in Tadzjikistan.

Bij het schrijven hierover krijg ik alweer trek. Nog even wachten, wie weet wat we morgen met de zussen gaan ontdekken als we Oost Nederland onveilig maken. We zullen zien.

‘Het is kermis in de hel’ zei mijn moeder altijd als na een bloedhete dag de ontlading met een flink onweer gepaard ging. Gisteren liep die kermis aardig uit de hand. Het weerlichtte wel op een heel bijzondere wijze, geen tijd om adem te halen tussendoor, laat staan tot negen of tien te tellen. De schichten vlogen heen en weer, hier en nu en overal.

In de vroege ochtend leek het alsof er niets gebeurd was. Stralend zonnetje, vriendelijke witte vegen in de blauwe lucht. Ik was benieuwd of vriendinlief erg last gehad zou hebben, op haar stekkie midden in het bos. Daar was ik gisterenmiddag naar toe gereden, om na hun logeerpartij in de Hoff weer even bij te kletsen. Vriend was in de vroege ochtend terug naar hun woonhuis gefietst. Ze maakt voorbereidingen om het huisje te verkopen, want nu ze zoveel natuur om zich heen hebben thuis, knipoogt de rust van een woning met tuin aanlokkelijk en heeft ze de afzondering minder nodig dan in Utrecht stad, waar het oude huis stond.

We zaten er in de schaduw van de bomen met koel muntwater met blauwe bes en haalden herinneringen op aan de twee mooie weken die we met z’n vieren hadden gehad. Om de innige vriendschap tussen ons en tussen de beide mannen, die elkaar nog meer als echte zielsverwanten hadden gevonden. Het resultaat had een nieuw bewustwordingsproces in werking gesteld en er waren mooie en verrijkende beslissingen uit voort gevloeid.

We luisterden tussen de verhalen door naar de vogels die er ook in grote getale waren, lijster, merel, vink, tjiftjaf, boomklever, winterkoning, specht, floten dat het een lieve lust was. Bij het weggaan kreeg ik haar gietijzeren pan en de mixer mee, die ze dubbel had als het huisje weg zou gaan. De pan was prachtig en zeer geschikt voor het brood bakken straks als ik weer terug zou zijn bij Lief. Ik reed rond vieren binnendoor naar huis terug en omzeilde zo de vrijdag-files.

Het hotel op de terugweg naar Hongarije is al geboekt. Dit keer op een donderdag, omdat Midden Nederland in dat weekend vakantie krijgt. Je hoeft geen helderziende te zijn om te voorspellen dat de wegen dan overspoeld zullen worden.

Er is druk app-verkeer met de zussen. Maandag gaan we op pad voor een midweek. Het natuurhuisje heeft een zwembad en dat zou wel eens heel noodzakelijk kunnen zijn bij de voorspelde temperaturen van boven de dertig graden. We hebben er erg veel zin in. Vanmorgen merkte Lief in ons videogesprek op, dat de natuur zo afgemeten is in Nederland, maar na gisteren en straks weer die overdadige groei in het Oosten te hebben gezien, moest ik hem wel tegenspreken. In de Randstad misschien afgemeten, maar aan de andere kant van Nederland zijn nog echte landerijen en bossen die verder reiken dan het oog kijken kan.

In de Hoff was Lief een verlaten fazantennest met 8 eieren tegengekomen, vermoedelijk werd het paar verstoord door zijn poging om de overloop van bos naar achterland te bewerkstelligen. Heel jammer, maar niets aan te doen. Het was nodig om de Walnoot te bevrijden van andere begroeiing. Tja, weg was het veilige beschutte nest van de fazant. Wel was goed te zien hoe vernuftig het nest was opgebouwd. Het deed hem verdriet, maar er was niets aan te doen. Ze kwamen niet meer terug. Tja, waar gehakt wordt, vallen spaanders.

Ik appte vorige week vriendinlief en ze was erg druk met verslagen schrijven. Binnen de lijntjes van het voorgedrukte verslag te blijven was voor ons altijd een extra moeilijkheidsgraad. Er waren vaak zoveel mooie dingen over de kinderen te vertellen. Vandaag ging ik weer eens naar het verleden. WordPress maakt het makkelijk en lepelt het zelf al op. Mijn laatste jaar in school en dat betekende het volgende:

We stevenen gezwind af op het einde van het schooljaar. Alles staat in het teken van afscheid en steeds schemert in het achterhoofd dat het een laatste keer is. Een laatste keer verslagen schrijven, een laatste keer portfolio’s plakken, een laatste keer verjaardag vieren, een laatste keer met de kinderen op excursie.

Afgelopen vrijdag heb ik mijn kinderboekenbijbels uit de schoolkast verzameld en in stevige grote supermarkttassen gestopt. Ik wil ze voorlezen aan de kleinkinderen en putten uit de kracht die het lezen en herlezen brengt, mijn leven met Roald Dahl, A.A. Milne, Lewis Carol, A.M.G. Schmidt, Antoine de Saint- Exupery, Arnold Lobel, Toon Tellegen. Kortom, nog even oplopen met iedereen die mij op de een of andere manier wist te roeren. Dat diepe intense gevoel, dat voorbij raken en ontroeren ligt. Dat wat de kiem vormt van het intense beleven. Elk verhaal dat voorbij trekt, levert beelden op, die als een film in elkaar schuiven, woord en beeld raken elkaar en verankeren. Ze zijn de voeding voor de ziel.

Een van de mooiste vormen van afscheid nemen, overkwam me tijdens een nachtdienst. Een vrouw van 98 jaar had zegge en schrijven één tafel, één stoel en éën boekenplank met zes boeken. Dat was haar hele persoonlijke bezit. Ze had, vanaf haar zeventigste, alles wat ze bezat, weggegeven aan mensen die het waard waren. ‘Dat voel je, vertelde ze mij ‘de juiste persoon komt op het juiste uur.’

Het was alsof ik een kinderboek van lang geleden tot leven zag komen. ‘De man die zichzelf weg gaf’ van Gordon Sheppard gaat over meneer Pomeroy, die zover ging met weggeven tot er niets meer van hem over was en hij slechts voortleefde in alles wat hij aan bezit en kennis doorgegeven had. Ik had mijn eigen mevrouw Pomeroy ontdekt.

Het gaat niet om het bezit van de boeken, maar om mijn onzekerheid over hun toekomst. Het hoogste goed is, dat ze gekoesterd zullen worden. In de ban van de grote volksverhuizing die er staat te gebeuren aan het eind van dit schooljaar moet er heel veel weg. Jaren van intensieve en noeste arbeid, maar ook van herinneringen en gevoelens worden op één hoop geschoven. Alles verwordt tot niet meer dan een stapel papieren.

Met lede ogen kijk ik het aan. Het gevoel erbij stokt van binnen. Die afbraak van de betekenis doet iedere dag weer pijn. Het gaat al een een aantal maanden zo. Hoeveel kan een hart verdragen. Mijn hele ziel en zaligheid zijn verweven met de muren, de middelen, de mensen van deze kleine oude vertrouwde jas. Nu is ze te krap en moet alles wijken in het teken van de vernieuwing. Ik juich een frisse aanpak toe, maar daarom mogen de oude randen nog wel schuren.

Herinneringen waar je op blijft zitten, sterven een zoete doch gewisse dood. Je neemt ze mee in het graf en niemand heeft er meer weet van. Alle laatste keren behoren alleen mij toe, de pijn is iets waarvan alleen ik de kracht en het verdriet ken. Elke beleving ernaast, van mensen die me na staan en daar, op die plek, afscheid van mij aan het nemen zijn, is anders.

Het wordt tijd om de Pomeroy in mezelf te zoeken, want voor alles gereduceerd is tot een plankje met zes boeken, ben ik heel wat jaren verder.

Van de zes boeken die haar nog restte, waren er twee, van Krishna Murti en met een fractie van haar wijsheid en liefde, voor mij. Voor de andere vier heeft ze vast iemand gevonden met hart voor haar lievelingen.

Dat is het leven delen, in de meest ware zin van het woord.

Het was gisteren een heerlijk dagje. Gek genoeg was het veel kouder dan men had voorspeld, maar bij dochterlief op bezoek kozen we er toch voor om in de tuin te gaan zitten. Na de opknapbeurt van vorig jaar met veel blank hout en sfeervol meubilair was het daar goed toeven. Even bijkletsen samen, nu het nog kon. De kinderen waren naar school en schone zoon was gaan werken op kantoor. We hadden het rijk alleen. Na zo’n afwezige periode van mijn kant voelt dat inderdaad altijd weldadig.

Ze kwamen rond half drie met een flinke omhelzing binnenvallen. Daarna splitste het zich. De Filosoof ging naar zijn vriend aan de overkant van de straat en Tante Pollewop liet me haar Verkadealbum zien met de plaatjes. Al mijn brieven zaten voor in het boek. Een groot succes aan beide kanten.

Natuurlijk ging ik mee naar turnen waar al die lijfjes soepeltjes of minder soepel, tweede en eerste jaars door elkaar, krioelden tot de Juf met strakke hand aan haar touwtjes trok. Doodse stilte tijdens de uitleg, al hingen er wel ondertussen een paar tantes ondersteboven aan het wandrek. Wat is ze soepel en snel, als ik zie hoe handig die lieverd op een hand een perfecte radslag uitvoert en ik denk terug aan mijn houterige turnjaren, waarbij ik met bok en al omging in plaats van erover te springen. Turnen en ik waren onverenigbare dingen.

In de avond was de langverwachte bijeenkomst over het boek van Dick Swaab, ‘Hersenonderzoeker bij toeval’. Vanmorgen zag ik ineens weer de subtitel op de kaft staan: ‘Een neurobiografie’. O pollens. Gisteren was ik totaal vergeten dat Lief en ik dat ook pas op het laatst hadden ontdekt, want een autobiografie was het zeker niet. Ik had het in moeten brengen. Suf, hoe hersenen werken als je ouder wordt.

De conclusie was algemeen. Een moeizaam boek door de vakterminologie. Daar waren we met name allen over gestruikeld. Er volgde een boeiende discussie over wetenschap en waarheidsvinding, waar we allen toch graag nuances in aan wilden brengen, maar dat het ook een boek was met boeiende onderzoeken naar onderwerpen van deze tijd, hersenen en gender, naar psychische aandoeningen en vooral naar zijn bevindingen in China. Er werd benadrukt hoe belangrijk de wetenschap was, nadat ik mijn mening ventileerde over de stelligheid van Dick Swaab maar ik kon niet goed duidelijk maken wat ik bedoelde. Wel wist ik zeker dat we op hetzelfde spoor zaten.

Ik vind wetenschap ongelooflijk belangrijk in het kader van waarheidsvinding. En er was ook niemand die dáár twijfels over had. Een duidelijker uitleg vond ik later op de website ‘Biowetenschap Plus Maatschappij’. De neurowetenschapper Hanneke Hulst verwoordde, waar ik de juiste woorden voor probeerde te vinden: ‘Wetenschap is juist een zoektocht naar kennis met het hoogst mogelijke waarheidsgehalte en dat is dynamisch. Wat ik vandaag aanneem als waar, kan over tien of vijftig jaar nog steeds waar zijn, maar ook achterhaald zijn. Dat is vooruitgang en ook lastig uit te leggen.’ Daar zat ook mijn kritiek op de stelligheid waarmee Swaab zijn bevindingen poneerde. Waar is de ruimte voor die dynamiek?

In ieder geval wisten we zeker dat we, met het lezen van dit boek, voorlopig genoeg Dick Swaab hadden gelezen. Wel zou ik persoonlijk de ontwikkelingen in China nog wat intenser willen volgen als de tijd me gegeven is. Dat vond ik een boeiend onderdeel.

Maar goed, mede daardoor vloog de avond om. In de zwoele avond, met een feeërieke lucht boven ons, wolkerig en in tegenstellingen, de kleurrijke en uitbundige entourage aan papavers, malve, klaprozen en lathyrus, smaakten de borrelhapjes en de wijn extra goed en dienden zich de persoonlijke verhalen aan. Het volgend boek mag weer een roman zijn. Zo een waarbij je heerlijk kan wegdwalen in een totaal andere wereld en je je in de voetsporen van de hoofdpersoon kan begeven. Voordat ik terug ga naar Lief, hebben we samen nog een afsluitend etentje maar zal ik de volgende bijeenkomst missen. Het boek blijft en dan schrijf ik mijn bevindingen op. Zo kan het ook,

Jezelf monsteren in de spiegel van de kapper, dat is in dergelijke omstandigheden geen sinecure. En je haar zit onder een kapje die zo in ‘De Handmade Tales’ zou kunnen passen en je rimpels graven zich onder het felle licht nog wat dieper in, haha. Maar een schat van een nieuwe kapster, die met me aan de slag ging en ‘Ronja’ heette. Zo werd het gesprek natuurlijk al snel naar de wereldklassieker “Ronja, de Roversdochter” van Astrid Lindgren geleid. Het mooie, avontuurlijke en romantische verhaal van Ronja en Birk. Deze lieve Ronja vertelde dat haar moeder haar daar ook echt naar vernoemd had in de hoop dat haar dochter ook een soort Ronja zou worden. Het bleef in het midden of het om de wens van de avontuurlijke, de wilde, of de romantische Ronja ging, maar door de kapster haar blonde haren, viel het evenbeeld, wat dat betrof, af. We moesten er beiden om grinniken.

Terwijl ik wachtte tot de natuurlijke kleurstoffen in het haar getrokken waren, las ik verder in ‘De Dichter en De Duivel’ en gaandeweg het verhaal was ik er heilig van overtuigd dat door het lezen van dit boek de schellen van de ogen zouden vallen van iedereen die het zou lezen. En ik zou vooral de politiek en de media het dringende advies willen geven dat ook daadwerkelijk te doen. Nergens gaat het maatschappelijke leven en de waanzin ervan zo op de schop als in dit prachtige kleinood, geschreven door een auteur die weet wat ze achter zich laat en derhalve geen blad meer voor de mond neemt. Achterop staat ‘De wereld is gek geworden’ en ‘gek’ is in rood gedrukt. Daarmee vloog de tijd. Het boek is uit, maar ik lees het nog een keer en waarschijnlijk daarna nog een aantal keren, om wat het me doet, omdat het me raakt.

De Japanse stagiaire was ook van de partij en mocht alles uitspoelen, op de masseerstoel, dubbel lekker, en knippen. We hadden weer een geanimeerd gesprek over Duo Lingo, waar zij Nederlands mee probeert te leren en ik Hongaars, en tussen volzinnen Engels door kwamen de eerste Nederlandse zinnen zoekend naar buiten, op de losse woorden na, die iedereen altijd wel snel oppikt. Het was een fijne middag.

Boekjes aanschaffen bij de boekhandel met knuffeltjes voor de jongste Telg en haar klein/grote broer die met haar het veld zal moeten delen, waar het de aandacht betrof. Niet altijd even makkelijk met oudste zus daar nog boven, dan zit je al snel klem. Zus en hij schelen vijf jaar, soms net te veel. Omi, mijn schone dochters moeder, was er ook. Een gezellige drukte met wisselende buien en krampjes. Hectiek die zo herkenbaar is en tegelijkertijd alweer zo ver weg gezakt. Afscheid na een kleine fotosessie met dit elfde schatje. Wat een rijkdom is het toch.

Laat thuis maar op tijd voor Frankrijk-Senegal, dat natuurlijk gezien moest worden met een Franse fanatieke schone zoon. 3-1 en niet zonder slag of stoot. Wel zal ik bekennen dat ik af en toe even moest zappen. Naar een oude Masterchef Australia-aflevering. Gewoon, omdat het kon. Nu ga ik door met Fulvia, die het oude Rome aan het opschudden is. Ik hou van deze vrouwen. Een soort Lieke avant la lettre.

Boodschappen doen in Nederland is een totaal andere beleving dan boodschappen doen in Szigetvar. Zeker als je, zoals ik, op zoek bent naar bioproducten en naar op vega/vegan basis geschoeide producten.

Ik zocht in de overbekende drogisterij naar het beloofde Klok waspoeder, maar vond het niet en nog maar twee zeepjes van Nature. Bij de verkleinde uitvoering van de enorme Zaanse grutter op het boodschappenplein vlakbij huis vind ik tarwemeel en plantaardige smeerboter in een papieren kuipje, maar ook organische vlierbloesemsiroop. Natuurlijk gaan er bevroren vruchtjes mee. Thuis maak ik dat heerlijke drankje, maar de beleving is op de bank iets anders, dan samen met Lief en onze lieve vrienden in Pécs in de bakkerij bij de molens in de prachtige natuur en de zon na de autorit door het Mecsek gebergte.

De koolmezen, hele hordes, doen zich tegoed aan de kersen in de uit de kluiten gewassen prunus van de onderbuurvrouw. Haar takken reiken tot ver over het balkon, en ik snoei er eerst maar eens een flink aantal van weg voor meer licht. Verder hou ik me ook vandaag koest.

Tot mijn grote verrassing zie ik de afspraak met de kapper voor vandaag verschijnen, die ikzelf een maand later had gedacht. Gelukkig is er die herinnering. Ik zou het zo maar glad vergeten. Ook de afspraak met de boekenbabbel morgen komt langs. Het boek van Swaab gaan we bespreken en ik ben reuze nieuwsgierig hoe de anderen het hebben beleefd.

Het is duidelijk dat ik weer moet wennen aan het lezen van de agenda. Een ding staat in mijn geheugen gegrift. De jongste zoon is morgen jarig en derhalve de tweeling van vriendinlief en collega vandaag. Dat weet ik zo goed omdat wij van de onderbouw moesten vertellen dat we alle drie tegelijk zwanger waren. Iedereen die in het onderwijs werkt, weet wat dat betekent. De hele onderbouw die uit twee groepen bestond en derhalve uit een fulltimer en twee parttimers zou een grote klap te verduren krijgen, zodra het zwangerschapsverlof in zou gaan. Ik was in juni uitgerekend de andere twee eind juli/begin augustus. Het liep anders. Vriendin van de tweeling beviel een maand te vroeg en ik de dag erna. Vriendin nummer 3 in augustus met helaas een aanleiding om zich voorlopig ziek te melden. Ik zou al niet terug komen en vriendin nummer 2 ook niet meer. De teloorgang van een stevige Jenaplanbasis. Het was een hectische tijd, voor ons en niet minder voor de school. Ga er maar aan staan.

Ze worden nu alweer 31, dit verleden ligt steeds verder achter ons. Na twee jaar kwam ik op mijn vertrouwde basisschool terug, wat vreemd en onwennig was zonder mijn vaste lieverds waar ik mee kon lezen en schrijven. Maar een mens is flexibel en uiteindelijk went alles wat anders of nieuw is. De nostalgie en de heimwee ernaar bleven lange tijd pratten op de achtergrond.

Lief belde vanmorgen, zo fijn om elkaar te zien en even bij te kletsen. Vriendlief was langs geweest en heeft naar de elektriciteit gekeken en hier en daar wat groepen verandert. Ook bespraken ze de mogelijkheden voor de plank boven het aanrecht, die er straks zal komen. De bomen daar dragen ook volop vrucht en het gaat nu heel hard. Het wordt een flinke pluk voor Lief, maar hij gaat pogen om een paar potten jam er van te maken.

Zo neemt het leven een vlucht. We gaan het meemaken.

Een stapel Groene Amsterdammers, twee x de ‘Zin’, een x ‘Vogels’ 2 x Puur Natuur, een brief van de belasting, twee nieuwe boeken, te weten: De Dichter en de Duivel door Lieke Marsman, de net overleden dichter, filosoof en schrijver, en ‘Fulvia’ (de vrouw die alle regels van het oude Rome schond) van Jane Draycott. Ik kom tijd tekort. Leesvoer is fijn voor in Hongarije, dus er gaat een stapel Groene mee. Fulvia moet uit voor de zevende juli en lijkt me ook erg interessant voor Lief. De Dichter en de Duivel dien ik mondjesmaat toe om elke regel goed te kunnen proeven en koesteren, waar nodig. Omdat haar persoonlijkheid en haar dood me diep heeft geraakt. Niet iedereen is in staat om een eigen pad te bewandelen ondanks protesten om je heen of andere adviezen van deskundigen en om vrij te schrijven naar de geest.

Vandaag ben ik alvast door een ‘Zin’ heen gewandeld, heb de eerste hoofdstukken uit de boeken doorgenomen en lees tussendoor de berichtjes van de appende zussen over onze vakantie volgende week, die welgeteld bestaat uit drie volle dagen en vier nachten. Natuurlijk, een beperkte oplage, maar derhalve een poging om er optimaal gebruik van te maken. Fietstochtje, fluisterboot, picknick en het pleit is min of meer beslecht. De verbondenheid is er voor de uurtjes in de avond en tussendoor. Je neus achterna, staat ook hoog in het vaandel.

Lief appte al vroeg dat bij de Composthoop de witte moerbei, die spontaan is komen opzetten, barstensvol voldragen vruchten zit en geoogst kan worden. Wel wat vroeg vergeleken met de moerbei hier, maar dochterlief stond ook op de foto bij de volle moerbei op onze volkstuin. Voor Lief misschien de kans om zich op het pad van de jam te wagen. Moerbeienjam moet te doen zijn. Er zijn lekkere aanvullingen mogelijk, met appel en wat te denken van de laatste vlierbloesem. Geen idee, maar even opzoeken.

En dan sla ik ‘De Dichter en de Duivel’ open en raak in de ban. Niets komt ervan zinnetjes, strofen of woorden lezen om ze dieper in te kunnen laten werken, maar ‘Bammm’ haar reis is begonnen en ik kan niet stoppen. Ik as een pauze in, maar ga zo weer verder. Nieuwsgierig naar wat ze nog verder voor ons heeft bereidt. De verbeelding van dat wat leven wordt genoemd ligt hier uitgevouwen voor me, in woorden, in crypto’s van de ziel, in ‘fantasticplastics’ en ze laten me niet meer los. Ik ben in de ‘Tweede Ring van Onder-Nederland’ en ze laat me niet meer gaan.

Maar nu toch eerst de dingen van de dag. Langs de apotheek, de drogist voor de juiste zeepjes, de rogge voor de zuurdesemstarter, misschien alvast een kleine kringloop, gewoon, omdat het kan en er gesnuffeld mag worden. Wie weet zie ik slimme dingen voor mijn pad op de weg van wildpluk en zelfmaak, een verademing voor deze wonderlijke consumptiemaatschappij, waar ik steeds verder van afglij.

O ja, over consumptie gesproken. Omdat ik tijdens het verblijf in het hotel de nacht had doorgebracht op een zakje Smarties en een Kitkat met een flesje water, dacht ik de inwendige mens onderweg toch even te sterken. Dat lukte pas naar volle tevredenheid in Ede. De eerste stop in Duitsland viel namelijk samen met een bus, die zijn lading passagiers met zin in een hapje, uitspuugde op het moment dat ik na het tanken Agaath wilde parkeren met hetzelfde doel voor ogen. Met ontzetting keek ik naar het numerieke aantal. Wegwezen!

In de planken Wambuis was het goed toeven, met kabouters op mijn schouder (door zo’n heerlijke nostalgische naam) en met een heerlijk soepje, een tosti en thee toe, maar ook door het breedlachende personeel, vriendelijk voor elke gast. Zo hoort de sfeer te zijn voor een vermoeide reiziger, waaraan je je naar volle tevredenheid mag laven.

Gisterenavond in het hotel wel moe van de lange rit, maar toch nog naar de film ‘de Paaz’ gekeken, een heftige maar ook ontroerende film van het leven op de afdeling, die ik helaas door de vader van de kinderen wel op een hele andere manier had leren kennen. Het was dus een duik in het verleden en toch weer een heel nieuw en aangrijpend verhaal van de acteurs die de patiënten spelen op de Paaz.

Een en een is twee. De vermoeidheid en de emoties van de film hadden in ieder geval een pact gesloten en zorgden er voor dat ik daarna binnen de kortste keren in diepe slaap was gehuld. Nou ja, met wat ondefinieerbare dromen.

De reis was weer een onderdompeling in mijn lievelingen in de muziek. Ik zet mijn spotify op standje oorverdovend en ga volledig uit mijn dak met meezingen, Balsem voor de ziel, er is geen ander wolkje voor te verzinnen. Het overbrugt alles. Het gemis, de letterlijke afstand tussen mij en mijn Lief en de nabijheid van mijn lieve schatjes aan de andere kant. Rijden is zo ontspannen en vrij, dat voel ik gelukkig in heel mijn vezels en dat is in deze omstandigheden een meer dan gelukkige omstandigheid.

Appje van de oudste zoon, appje van de jongste, die inmiddels het huis drastisch aan het poetsen is. Haha, ik ken dat zo van vroeger. Niets heftiger dan koortsachtig voor de thuiskomst van de ouders te zorgen dat het huis spic en span is en alle euvele uitspattingen weggepoetst zijn. Nou zal het met dat laatste wel meevallen.

Maar nu, lieve mensen, zit ik in een soort van duffe wolk op de bank, ik zie het blije Curaçao op televisie en hoop dat ze winnen om dat heerlijke authentieke blije en dan is er nog die hele late wedstrijd van Nederland en dat ga ik toch niet geheel en al meemaken. Sssttt, mondje dicht, dan hoor ik het morgen pas. Een kort blogje dus, maar misschien wel dubbel genieten. Ajeto,

Het was zo’n zeldzame middag, waar je geen genoeg van kan krijgen. Te gek, zal je denken. Was er spanning en sensatie, was er een opwindende ontdekking, hadden de buren slaande ruzie, werd er een enorme boom opgehaald? Mis poes. Niets van dat alles. Nou , de grijze poes van weten-we-veel-waar kwam even kijken en werd door lief verjaagd in de gedaante van een boze buurman met opgeheven vuist, ter bescherming en uit liefde voor alle jonge nestjes hier in de tuin en dat zijn er nog al wat. Merels, zwartkoppen, lijsters, ze jongen maar aan. Dus ook voor hem Mis Poes.

Nee hoor, we hadden de stoelen onder de krulwilg gezet en op een omgekeerde zinken emmer stond een dienblad met olijf en augurk, bio zouten stokjes en een schimmelkaasje om op een restje toostjes te meren, samen met een glas koele rosé met ijs en bevroren vruchten. Het was onze laatste namiddag samen en dat werd een genoeglijk, observerend samenzijn. Geen opzienbarende feiten, maar het dagelijkse leven, vliegend, kruipend, ritselend met bladerdak, ofwel ‘de schoonheid van de Hoff en de liefde voor elkaar’. Niets meer en niets minder.. Dat is nog eens een feestelijk loslaten. Weliswaar voor maar vier weken, maar toch.

Geen uitgesponnen afscheid hadden we ons voorgenomen. Gewoon. Douchen, pilletjes, koffie en klaar. Rekken is niet de meest gewenste vorm. Zo geschiede vanmorgen. Rond kwart over vijf was alles gebeurd en reed ik weg met een zwaaiende arm uit mijn portiersraampje tot de boom van de buurman me het zicht op de liefde van bijna mijn hele leven ontnam.

Eenmaal in de auto met spotify op standje hardhorend, dat ben ik nog niet, maar het klinkt zo lekker als je er luidkeels bij mee wil zingen, bijvoorbeeld met Bram Vermeulen of met Stef de Jong, en gaan met die lieve Agaath. De zon tegemoet, die ook talmde om afscheid van mij te nemen, ze verstopte zich langdurig achter slierten bewolking. Jammer dan. Bij Budapest zelfs regen tot een eind in Oostenrijk. Het verkeer was gelukkig op z’n zaterdags, mak an en we zien wel waar het schip strandt. Hongaarse snelwegen zijn doorgaans van een kalmte die je niet voor mogelijk houdt in Nederland. Bij geen van de grenzen was er ophef, nergens file mijn kant op, wel een dijk van een file aan de andere kant, waar je op jouw beurt dan weer een beetje meewarig naar kan kijken.

Er was vlak voor Regensburg een omleiding en die vond ik zo afwisselend. Door dorpen heen en een glimp van het dorpsleven, met bonte bruine koeien die boven wat hooibalen te wachten stonden op een beloofde weekendrust. Ik hou ervan. Maar voor de gemoedsrust is van A naar B ook lekker. Het appartement was in Neurenberg, lekker een eind richting Nederland. Morgen maar een wissewasje aan kilometers, zegge en schrijve 6 uur rijden maar wel met allerhande afsluitingen, dat worden hele stukken binnendoor. Extra bonus dus. Een kinderhand is gauw gevuld. Het appartement is een balzaal, om binnen te komen een vesting, met ingewikkelde belletjes en codes en schuiftechnieken. Maar zelfs een keukentje met koffie die ik niet aan de praat krijg. Ik ga wel aan de wijn. Slaapt ook beter. Tot morgen, als er nog puf is.

Gisteren keken we op televisie een stukje van hoe Herman Finkers met Ge Reinders Blaoskapel in het Twents en Limburgs vertolkten . Vanmorgen las ik de column van Noraly Beyer die haar partner Joost Prinsen, haar partner, onlangs heeft verloren. Daarin maakte ze gewag van het feit dat Joost Blaoskapel op zijn begrafenis wilde laten horen, omdat het hem herinnerde aan zijn Brabantse geboortedorp, waar een blaaskapel bij het dorpsleven onmisbaar was. Daarvoor had ik nog nooit van het nummer gehoord en nu twee keer in een tijdsbestek van 12 uur. Toeval bestaat niet, dat blijkt zo maar weer.

Het was opnieuw een woelige nacht. Gedachten vliegen af en aan en ik krijg ze niet getemd. Schapen over het hek laten springen, terugtellen, Klaas Vaak om meer zand smeken, niets helpt. Het komt door de reis en de grote drukte daarna, maar ook het idee om Lief los te moeten laten. Overdag is er afleiding genoeg.

Agaath moest even aan de binnenkant gepoetst. Zo fijn om dat met een stofzuiger vanuit huis te kunnen doen. Ik probeerde het eerst met en handstofzuiger, maar die haalde het niet bij haar grotere zus. Vandaag misschien de buitenkant.

Eigenlijk had ik het doek helemaal af willen hebben. Eergisteren zag ik ineens een duidelijke oorzaak voor het vervreemdende effect. Altijd handig. Inzicht schept ruimte voor een andere aanpak. In de digitale editie van de Zin van deze maand stond iets over fouten mogen maken en daarvan leren. Een gevleugelde uitspraak van mij in de groep op school was: ‘Als je wat wil leren, moet je het proberen, als je het niet probeert, dan heb je het niet geleerd’. Het werd een soort mantra, en bracht voornamelijk rust. Alles mag immers fout gaan, als je aan het experimenteren ben. Op die manier krijg je een en ander onder de knie. Bovendien leerde ik dat eigenlijk niets fout was, maar anders dan je het bedoeld had. Een wezenlijk verschil, ook in de beleving. Het werd op die manier een aangenaam begeleiden van mijn creatieve heerlijke kinderen.

Lief en ik hadden gisteren een lumineus idee voor het beeld dat in de nis in de vegetatie tussen buurman en ons zou passen. Geen klassieker dit keer, maar een beeld dat de verbondenheid van ons samen en met de Hoff uitdrukt. Ik ga het nog niet verklappen, want het is een verrassing voor iemand, maar het gaat goed komen, daarvan ben ik overtuigd. Het zorgde er wel voor dat hij hard aan het werk ging om de nis, weer nis te laten zijn. Alles groeit weelderig met dit weer, regen en zon wisselen elkaar voortdurend af, dus dat wil wel. Ook de stapel dakpannen waar de kleurrijke groen/blauwe hagedissen zich schuil houden, werd vrijgemaakt van de aangewaaide essen die het zicht erop hadden benomen. Zo rustiek dat stapeltje oude rode dakpannen en goed voor alles wat kruipt. Er wordt dankbaar gebruik van gemaakt.

Bij het brood ging ik de fout in want ik hanteerde de bonnefooi en zo ver ben ik nog lang niet. Met extra bloem ben ik een heel eind gekomen, nu kijken of het bakken wil lukken. ‘Broodbakker, hou je bij een recept’. Altijd lastig voor een vrijbuiter.