Gisteren zat ik even op de veranda van de Datsja, toen ik een wonderlijk gekrasachtig geluid hoog boven en vanachter hoorde komen. Ik verifieerde of ik daadwerkelijk vogels hoorde op de vogelapp en warempel. Die kwam met de mededeling dat het kraanvogels waren en tegelijk een stip erachter, dat dat onwaarschijnlijk was in de Baranya.

Ik ging het trapje af zo snel als ik kon en tuurde in het blauwe zwerk en ja hoor. Hoog boven me was een grote zwerm te zien die onmiskenbaar richting huis vloog en verder. Zo hoog dat er geen foto van te maken viel. Ik liep zo snel mogelijk naar het huis om lief te waarschuwen, maar ze waren al door gevlogen. Het is een wonderbaarlijk geluid en ze zijn er naar vernoemd. ‘Grus grus’ . Bij nader onderzoek bleek hun tocht deel uit te maken van de Baltisch-Hongaarse trekroute. Zulke berichten stemmen blij.

In de ochtend voor en na de brunch had ik het brooddeeg gekneed, nog steeds van de gist die Lief uit de kleine Kisbolt had meegenomen. Het is eigenlijk iets te oud aan het worden en rijst iets minder goed, maar we mogen niet klagen. Ook dit brood mag er zijn. Lief geniet van de geur van versgebakken brood dat de keuken kleurt. Het vertelt me telkens weer hoe vlak het leven is zonder geur. Maar ik heb nog altijd de herinnering, al denk ik dan automatisch aan wit brood met roomboter en suiker. Het zal een herinnering zijn van lang geleden. Mijn moeder bakte nooit brood, maar toen mijn kinderen klein waren heb ik dat een tijd aardig volgehouden. Daar zal die herinnering vandaan komen. Dat is inmiddels ook alweer 45 jaar geleden.

We zouden vandaag naar Kaposvár gaan naar mijn snoepwinkel met verfbenodigdheden, maar vriendinlief appte, dat ze vanmiddag beeldcontact wil om te overleggen over het afbakken van het beeld. We schorten het plan op naar morgen. Dat hebben we er graag voor over, nieuwsgierig als we zijn naar de vorderingen.

Tussen het penselen door neem ik afstand door wandelingetjes over het land, door het bos, over het veld naar ons randbos en terug. Speurend naar afwezige egeltjes, waar blijven ze toch. Vorig jaar zagen we er nog wat rondscharrelen. Je komt er wel late appeltjes tegen, die hoog in de boom hangen en de kwetsen op de grond zien er af en toe uit als ovale amethisten, als ze nog ongeschonden op de bosgrond liggen. Hier en daar ontwaar je de kroon van wat straks ongetwijfeld een grote distel moet worden en wat verdroogde zaaddozen van het knoopkruid.

‘Vaderland’ van Fernando Aramburu schiet al aardig op. Alle karakters worden momenteel uitgediept en dat is een verademing. De gezinsstructuur van de twee families is nu veel beter te plaatsen. We hebben nog steeds wat moeite met de manier waarop dit verhaal wordt verteld door het grote aantal wisselingen. De recensie van Maarten Steenmeijer in de volkskrant geeft het goed weer: ‘Vele maar niet alle draden zijn goed verweven’. Erna Ankersmit haar belevenissen van Anna Enquist nemen een kleinere vlucht, maar zijn spannend genoeg om door te willen luisteren. Het is een genoeglijk en afwisselend uurtje voorlezen op deze manier, met kaarsen aan en buiten een prachtige grote volle maan.

Naar aanleiding van de blog van Karel ging ik op zoek naar herinneringen aan Corona en kwam uit bij een bericht over een hilarisch verhaal ‘De verdwenen spalk’. Weliswaar twee jaar vóór de isolatieperiode, maar evengoed de moeite waard. Haha. De spalk was er voor de Artrose. Daar heb ik op sommige gewrichten nog steeds last van, maar ik ben een meester geworden in het negeren ervan. Dus alle spalken uitgebannen, behalve die voor mijn gebroken pols een paar jaar later.

Het was me het dagje wel

Gisteren begon de dag met een groot mysterie. Spalk was zoek. Hoe ik ook zocht en waar ik ook keek, hij was in geen velden of wegen te bekennen. Ik riep de heilige Antonius aan, haalde alle vergeetplekken voor de geest, overwoog elke mogelijkheid, maar ik vond hem niet. Dan maar zonder spalk naar het tweede om zoonlief  te kunnen zien voetballen. Warmpjes aangekleed want het beloofde een koude dag te worden, dat had de weerman op de radio gezegd. Een prachtige lucht met flarden wolk en de horizontalen en verticalen van vliegtuigen, druk met elkaar in gesprek. De jongens deden hun best, maar het was de dag van het gelijke spel. De zon bleef schijnen en al puffend pelde ik uit. Eerst de poncho af, dan de vingerhandschoenen, vervolgens het ‘schaap’uit (een gerulde mouwloze bodywarmer) de sjaal ging los. Zon op de toet.

’s Middags de wedstrijd van Zoonlief twee, maar eerst tussendoor naar huis om Spalk te zoeken. Lorgnet op de neus en speuren als een echte Sherlock Holmes. De wasmachine leeg gehaald en de was opgehangen. Geen spoor van Spalk. De vuilnisbak ontleed en uitgerafeld en de kattenbak verschoond geen glimp van Spalk. Terwijl ik het vaatje aan het wegwassen was, liep ik nog eens mijn gangen na. In gedachte had ik Spalk op de bank afgedaan en naast me neergelegd. Daar was ie het laatst. Ineens een lumineuze ingeving. Spalk had klittenband.

Kleding onderzocht die ik in de armen mee naar boven had genomen. Nul op rekest.  Tussen de kussens had ik zonder resultaat allang gezocht, de hele vloer had ik afgespeurd, de boekenkast uitgekamd. Ineens zag ik mijn wollen plaid een beetje oprullen. Een miniscuul bultje maar toch. En ja hoor. Het voelde harder dan de omgeving. Spalk had zich als een volleerde Zwaan-kleef-aan vastgebeten in het wollige en liet slechts met moeite los. Verguld liet hij zich na het avontuur verenigen en gleed soepel om pols en duim.

Opgelucht en klaar voor de middag nogmaals naar het voetbalveld. Ik had de helft van de kleding thuis gelaten. Zoonlief twee was aan de beurt. De scheidsrechter had kennelijk een moeilijke week gehad, want hij besloot om een straffe hand te voeren. Drillen en tegenstrijdigheid werken niet goed samen. Boven me klonk het protest luid van de tribune. Trainer had het elftal omgegooid en daarmee is het nog geen team. De lucht was nog prachtiger dan de ochtend met haar cumulus. Af en toe klonk er een harde knal van een van de velden om ons heen en vlogen de meeuwen, die door het stampen de wormen voor het oppikken hadden op het achterste lege veld, luid protesterend op. Vormden witte stippen tegen de dreiging die zich aan het ontwikkelen was.

Toen ik naar huis reed kleurde de lucht in alle toonaarden van blauw naar paars.  Tijd voor de boodschappen. In de winkel rees er ineens een vraag. De curry had een toevoeging gekregen. Curry-ketchup of Curry-kruiden-ketchup. Smaakte dat dan als Curry, zoals ik ze zelden maar ooit proefde,  of meer als Ketchup. Gelukkig. Buiten de reuzeflessen om, om een weeshuis mee te besauzen, bestonden er ook tubetjes voor weinig. Die dan maar na rijp beraad met de vrouw, die naast me stond. Waar een mens zijn hoofd al niet over kan breken.

Dankzij Spalk oogde het huis opgeruimd en uitnodigend. De Curry smaakte naar Curry. Gelukkig maar. Met een stevige Deense thrillerserie tot besluit ging het Spalk mysterie de boeken in. Het was me het dagje wel.

Elk erf hier in de straat sluit af met een groot dubbel ijzeren hek. Sommige, zoals dat van de buurvrouw, zijn versierd met mooie gekrulde ornamenten eraan. Het onze staat er, kan nog goed dicht, maar ooit in het verre verleden is er een vrachtwagen tegen aan gereden toen er puin afgevoerd moest worden. Met een paar flinke keien kan het nog goed dicht en als het dicht is, gaat er een ijzeren staak tegenaan die weerstand geeft en het openzwaaien voorkomt. Vanochtend zag ik de buurman aan de overkant met eenzelfde staak in de weer. Ik realiseerde me dat het een gewoonte was om het zo te doen.

Dit mooie huis was een bouwval toen Lief het zo’n 25 jaar geleden kocht. Door het dak zag je de hemel. De ramen hingen in de sponningen, er was een rieten dak boven het terras, waar een hele levende have aan vliegend en kruipend werd gehuisvest. Er stond een grote paardenstal achter het huis dat aan verval onderhevig was, de keuken was onherkenbaar. Tenminste op de oude foto’s die ik onder ogen kreeg en die Lief allemaal in een mapje had verzameld. Het puin dat uit het huis en van het dak kwam, werd op het land erachter neergegooid.

Ons hele paradijs is letterlijk gebouwd op de puinhopen van het ouwe. Als we iets willen poten en niet verder kunnen dan weten we het weer: O ja, puin. Mijn bewondering is groot voor dit monnikenwerk, dat verricht is in al die jaren. Ik kan wel zeggen dat hij het steen voor steen heeft uitgedacht en vorm gegeven met zijn plan van aanpak. Het is altijd afwachten geweest wat ze, in de tijd dat ze hier alleen de vakanties doorbrachten, zouden aantreffen. Hadden werknemers gedaan wat ze hadden beloofd? Was er daadwerkelijk wat aangepakt.

Het dak werd vernieuwd, er kwam een keuken en een badkamer en in de loop der jaren werd het ook wat gemoderniseerd. De sponningen werden vervangen door kunststof , de ramen door dubbelglas, de badkamer vernieuwd, de stal afgebroken, alleen de varkensstalletjes staan er in hun oude staat. De ruif van de paarden is er nog wel. Authentieke stilistische schoonheden bleven bewaard. De oude deuren zitten achter nieuwe, de glazen deuren in de kamers met het prachtige glassnijwerk zijn in tact, er kwam een kamer bij op de voorzolder bovenop de verbouwde keuken met een hele stevige trap er naar toe.

Stille getuige is een wat kromgetrokken vleugel met een houten poot die in de hoek van de kamer is geschoven en alleen nog hele valse klanken te berde kan brengen. Ze staat er als eerbetoon aan dat glorieuze verleden van een herenboer en zijn gezin, die ooit in het bezit was van drie panden in deze straat, compleet met slachterij aan huis, die allen met de tuinen aan elkaar verbonden waren. Een geschiedenis om te koesteren.

Bij de wandeling gisteren tussen de buien door heb ik nog even wat geschilderd in de Datsja. Deur dicht, spot erop, anders was het te donker. Op wandeling tussendoor kwam ik de uitwerpselen van een vos tegen bij het randbos helemaal aan het eind van het land en trof ik een mooi contrast in de lucht. Terug naar de Datsja lag een dode muis. Niet ons veldmuisje. Deze was groter en dik en had een langere staart.

Lief heeft de druif al drastisch teruggesnoeid. De koolmezen ontdekken het voer. Alles zingt herfst.

In een van de groene Amsterdammers vraagt een man, die al over de tachtig is, waarom zijn interesse in de politiek en de maatschappij er niet meer is. Hij kan er maar niet aan wennen. Arthur Eaton geeft hem het volgende mee. Het is eigenlijk een logisch gevolg van ouder worden. We hebben niet het eeuwige leven, hebben op sommige dingen totaal geen invloed en willen er geen betekenis aan hechten, een verschuiving van de aandacht. Geen desinteresse maar een keuze voor wat het meest haalbare is, lees ik uit zijn antwoord.

Als ik het op ons leven hier plak, is dat een verschijnsel wat volledig bekend is. De wereld buiten de Hoff lijkt soms in de drukte van oogsten en de verwerking van al dat moois wel heel ver weg. Bovendien is het net als bij de man uit de Groene, een wereld die ons in hoge mate teleur stelt omdat het zo ver af staat van hetgeen we voor ogen hebben voor onze kinderen en kleinkinderen en we zijn er min of meer machteloos in om daar verandering in aan te brengen, hoe vurig we ons dat ook wensen.

In een ander antwoord op de vraag van een ouder iemand naar de zingeving van het leven noemt hij de indeling die Carl Jung eraan gaf.

‘De eerste helft van ons leven staat in het teken van het ego, het ‘ik’. We zijn aan het uitvinden wie we zijn, wat ons past, stoppen energie in de opbouw van identiteit en een maatschappelijke positie, de latere jaren zijn de jaren van het onbewuste en de cultuur, omdat het ego tegen die tijd verzadigd is. Je hoeft niet zoveel meer te bewijzen of te halen, het geeft tijd en ruimte om je bezig te houden met dingen die groter zijn dan het ik en af te dalen naar diepere lagen in jezelf: Kunst, religie, kennis.

Het zijn inderdaad de zaken waar we ons mee bezig houden, maar niet altijd op het verheven vlak. Het is de kunst schoonheid te zien in dat waar je in het werkzame leven aan voorbij zou lopen omdat andere zaken prioriteit hebben. Oog hebben voor het kleine, voor wat de natuur ons geeft, voor al dat moois in de Hoff. Het stuurt de gedachten, de emoties en schept nieuwe mogelijkheden. Vooral dat laatste blijven zien en voortdurend de geest creatief scherpen is een deugd, als dat je toevalt. Het stemt dankbaar jegens al wat dat leven is.

Vanmorgen zat, out of the blue, ik keek op en nam waar, precies zo’n zelfde kat als Pluis, een kleine grijze cyperse, ook een vrouwtje aan de omvang te zien, op de vensterbank voor het slaapkamerraam. Ze keek vorsend naar mij. Ik liep er naar toe en ze bleef een poos zitten waar ze zat, terwijl ik haar door de dichte ramen heen toesprak. Mijn lieve Pluis, in eenzelfde poezengedaante hier in Hongarije brengt me een boodschap terwijl ik over de zingeving van het leven nadenk. Als ik nog een foto van dichtbij wil nemen springt ze van de vensterbank af. Het voelt als weldadig. Als een cadeau op deze prachtige zondagmorgen.

Op aanraden van mijn lieve vriendin bestelde ik bij Pathé thuis de film ‘I Swear’, een vlucht door het leven van een kind waarbij zich op wat latere leeftijd, als hij naar de middelbare school gaat, het syndroom van Gilles de la Tourette openbaart. Alleen deze maand is de film daar nog te zien. Ergens midden in de film stroomden de tranen me over de wangen om het onbegrip, het onvermogen ook. Deze lieve jongen die volkomen buiten zijn wil er de meest vreselijke dingen uitkraamde en daar hardhandig voor gestraft werd, zelfs door zijn eigen ouders, greep mij aan. Ook door het algemene gegeven, dat er zo vaak kinderen onbegrepen worden en veroordeeld op basis van veronderstellingen.

Een moeder van een vriend ontfermt zich over hem, ze zoeken een passende werkkring en samen met zijn ‘baas’, die net als zij ook niet op vooroordelen afging, maar op het inzicht dat ze kregen in zijn gedragingen, trekken ze hem door dat moeilijke leven heen. Ooit hadden we een jongen op school, waarbij zich trekken van dezelfde aandoening openbaarden. Natuurlijk zat zijn beeld onmiddellijk in mijn hoofd en het hele arsenaal aan obstakels die hij en zijn familie tegen zouden komen. Een adembenemende film, letterlijk. (Wiki: ‘I Swear’, een Britse biografische dramafilm uit 2025, geschreven, geregisseerd en mede geproduceerd door Kirk Jones en gebaseerd op het leven van de Schotse activist John Davidson. De hoofdrol wordt vertolkt door Robert Aramayo.)

Op de dag hadden we ons voornemen uitgevoerd. Het was de hoogste tijd om de vele walnoten te oogsten. Van een lieve blogvriendin leerde ik dat de oogst vooral grillig kan zijn. Zij had er nagenoeg geen, terwijl er vorig jaar een overvloed was geweest. Hier hield het niet op. Lief had al een aardig mandje bij elkaar gesprokkeld, even snel door de wasstraat en daarna op een gevonden oud horraam in de schuur in de woonkamer op een kleedje op de tafel gelegd om te laten drogen.

Terwijl hij aan het sprokkelen was, had ik al wat rode basilicumblaadjes geplukt om in te vriezen tot ijsblokjes van olie en kruiden. Ook het zaad van de oregano, de peterselie en de basilicum mochten drogen, zodat ik voor volgend jaar weer verzekerd was van nieuwe kruiden.

De buurvrouw sprak ons aan met een weerpraatje. Ze vond het koud en vertelde over de man die haar hielp snoeien. Het sterkte mij in de overtuiging dat ik een cursus Conversatie Hongaars moet gaan doen, want ik heb een hele vocabulaire tot mijn beschikking maar kan van de gesproken zinnen nog steeds geen chocola maken.

Achter de sering en de druif staat er nog een hibiscus in bloei, waar alle anderen allang hun bloemen verloren hebben. De karmozijnbes er naast vormt zijn zaden. Ze harmoniëren wonderwel met elkaar. Lief dunt doorgaans deze plant sterk uit want voor je het weet staat je land er vol mee. Deze mag even blijven omwille van die schoonheid van zaden. Bij de varkenshokken staat er ook nog een kardinaalmuts vol doosvruchten, die er zoals de naam al zegt, uitzien als echte kardinaalmutsjes. Het is de tijd van Rozerood.

De herfst rukt ook hier op. Regen afgewisseld met nog felle zon in een decor van prachtige herfstkleuren, jagende luchten. De temperatuur wisselt per dag en schommelt tussen de 17 en 11 graden. Het regent bladeren, die de bomen allemaal massaal als voorbereiding op de winter los laten. Alle buurmannen zijn aan het zagen geslagen. De houtkachels moeten straks weer branden. De houtstapels groeien hard.

Terwijl er tussen de buien door boodschappen worden gehaald, zien we tot onze verbazing op deze donderdag een drukte van jewelste. Bij de laatste aanduiding zie ik mijn moeder voor me. Ze had het altijd over ‘een drukte van jewelste’. We houden het in ere. Niet zo verwonderlijk want vandaag is het een nationale feestdag in Hongarije. Wikipedia: Deze herdenking vindt jaarlijks plaats op 23 oktober, de dag waarop in 1956 de opstand tegen de door de Sovjet-Unie gesteunde communistische regering begon, die bloedig werd neergeslagen.

Er zijn dorpsfeesten, het ceremonieel hijsen van de vlag, lichtshows en toespraken, het Parlementsgebouw is open voor bezoek. Ook in ons dorp is feest, zagen we aan het gestencilde A5-je dat in de brievenbus lag, maar eigenlijk nemen we er nooit aan deel. De dieren op de Hoff trekken zich weinig aan van deze feesten en het weer legt een dikke mist over alles heen. Ik duim dat de zon doorbreekt, zodat de eventuele feestelijkheden doorgang kunnen vinden.

Een kleine overwinning mijnerzijds…Het vest is weer zoals het was voor ik het de wasmachine had ingestopt. Een klein wonder. Het werkt dus wel. Met zachte hand de geklitte haartjes uit elkaar wrijven na een handwarm sopje met conditioner, langzaam liggend laten drogen en je kan het weer aan. Ik vind het de tip van het jaar.

De pompoenpitten van de Hokkaido-pompoen zijn gedroogd en zitten in het potje om te overwinteren. In het voorjaar zaaien en eens kijken of dat wat oplevert, nu zijn de basilicumzaadjes aan de beurt. Die mogen eveneens drogen.

Voor een keer halen we pizza in huis, volgende keer maak ik ‘m zelf, misschien wel met zuurdesemdeeg. Ik bedenk dat ik in Nederland weer opnieuw met de starter in de weer moet en hoe ik de ruimte en het genot van een nieuwe keuken zal missen. Ach, ik heb het altijd gered in die kleine keukens, zelfs met grote maaltijden voor heel veel personen. Het zal wel loslopen. Maar toch, een beetje gemak dient nog altijd de mens. Het brood is in ieder geval hier met de nieuwe oven in een handomdraai gebakken.

In het boek ‘Vaderland’ van Fernando Aramburu broeit het politieke verschil tussen twee families in een klein Baskisch dorpje in Spanje voort. Tijdens het voorlezen worden de karakters steeds duidelijker, al is de schrijfstijl nog altijd wennen. Het boek is minder nieuw dan ik dacht, want het is geschreven in 2017. Het blijkt, iets wat ik door de e-versie niet door had, een behoorlijk lijvig boek te zijn. Door het voor te lezen komt het meer tot leven, vindt Lief. Het is in ieder geval een goed middel om door te zetten tot het verhaal je pakt en boeiend omdat het een inkijkje geeft in de wereld van het Baskenland en de ETA. Het toeval wil dat mijn broer op dit moment weer aan het rondtrekken is in Spanje en een paar dagen in Burgos heeft gelogeerd. Lief en ik waren er in 1970, maar konden daar niet lang blijven in verband met aanslagen door de ETA, om het militaire tribunaal dat er plaats vond en waar 16 van hun leden terecht stonden. Indrukwekkend is het wel.

Erna Ankersmit van Anna Enquist is van een heel ander kaliber met wel een interessant gegeven. Hoe kan je samenleven met iemand die uit hoofde van het beroep (geheimhouding tot in de hoogste graad) niets met je mag delen. Deel je dan nog of verwordt een huwelijk tot twee solitaire levens naast elkaar.

Hier begint op deze feestdag de zon een beetje door de mist heen te prikken. Dat zou fijn zijn voor Lief, die de walnoten gaat oogsten en voor de dorpelingen die los zullen gaan op het terrein achter de school. Tijd voor mij om een gerechtje te bedenken met verse walnoot.

De oudste dochter belde gisterenmorgen op en vertelde opgetogen dat ze het heerlijk had nu het herfstvakantie was en ze even helemaal niets meer moest, maar alles mocht doen waar ze behoefte toe voelde. Ze is al een tijdje geleden andere beestjes aan het vilten, in navolging van onze kleine muis met het gele dasje, Piep 2 op het Dashboard van Agaath in de armen van grote Piep,

Onder andere een schaap en een beer met schattige kussentjes onder zijn poten en dit keer had ze zelfs de Gruffalo aan haar creatieve brein laten ontspruiten. Eigenlijk had ze te weinig wol gehad en daarom als vulling een van haar houten kleine poppetjes gebruikt. Het was heel goed gelukt. Hij was woest aantrekkelijk geworden, Ha ha.

Daar kan ik naar verlangen. De tussentijd, na de druk op school. Het absolute niets in de vakantie. Je mist dat pas als je er weer over kan beschikken, na lange afwezigheid. Nu vloeien de dagen van het volstrekte niets-niks moet en alles mag-in elkaar over als groene zeep in lauw water, heerlijk, verzachtend, een aangenaam verpozen. Maar de eerste dagen dat de druk ervan af is en dat je zeeën van tijd blijkt te hebben, die mis ik soms.

De metafoor van de groene zeep komt door een andere bezigheid van gisteren. Omdat we over het vilten bezig waren geweest, vroeg ik me af of je ook oude truien kon vilten. Opgezocht en gevonden. Je kan ze voornamelijk hervilten, mits ze van dierlijk materiaal gemaakt zijn, lees alle wolsoorten.

Dat was mogelijk, maar op een andere manier dan ik voor ogen had gehad. Je kon er lapjes van knippen en erop vilten. Dat begreep ik. Er lag zo’n vest onder in de kast, dat ik nog steeds niet weg had kunnen doen, omdat het een heerlijk exemplaar was, maar het is nu stug geworden en niet lekker draagbaar, dan maar verknippen?

Maar tegelijkertijd kwam me een bericht van een stomerij voor ogen die wist te vertellen wat je nog kon proberen om een vervilte trui weer te ‘ontvilten’. Een reddingspoging. Spoel het in lauw water in een sopje van conditioner en leg het plat te drogen op een handdoek, wrijf dan met zachte handen, geen probleem dankzij die conditioner, over de wol, zodat de in elkaar geklitte haartjes ontklitten. Warempel, er vlogen pluizen op uit de wol en ze voelde al zachter. Plat drogen was een dingetje, maar het lukte wel. Vanmorgen heb ik het toch maar op een hangertje gehangen om het sneller droog te laten worden. Straks volgt de ontknoping. Dat duurt nog even.

De appeltaart smaakt heerlijk en een klein stukje is al een hele maaltijd. Vanmorgen sijpelden de eerste berichten door van zuslief en haar nicht met hun echtgenoten. Ze zijn in Tokyo en omgeving en proberen te acclimatiseren temidden van die andere maatschappij. Veel draait om lekker eten, maar ook kilometers wandelen en het kaf van het koren scheiden. Ze bezoeken onder leiding van een Ierse gids de toeristische tempeltjes, stuiten soms op grote drukte daarbij, maar hebben oog voor de natuur, de nietigheid van een zaaddoos, een veld zonnebloemen. Ook mooi om het vanuit de beleving van twee verschillende personen te volgen. Zo wordt het een meer compleet beeld.

Hier is het weer omgeslagen en heeft het vannacht meer dan flink geregend en gestormd. Het is nu betrokken. Straks eerst voor de boodschappen naar Szigetvár en verder zien we wel.

Een kabbelend dagje. Zonovergoten ligt de Hoff aan onze voeten. Lief is al vroeg in de morgen in de weer om wat bomen hier en daar er tussenuit te zagen. Essen en wilde vruchtbomen die andere belemmeren. Ik wandel over het filosofenpaadje langs zijn werkplek en geniet van de knusse gemoedelijkheid die hij altijd rond zo’n plek opbouwt. Het is duidelijk, hier wordt hard, maar toch beheerst gewerkt. Waar gehakt en gezaagd wordt, vallen spaanders, in variatie op een thema, maar altijd met moed, beleid en trouw.

Als ik verder wandel, kom ik bij het valfruit en vind een paar mooie appels onder de boom. Verderop ook nog een peer. Ze gaan mee in mijn trui. Straks een appeltaartje maken in mijn gisteren ontdekte bakvorm.

Genieten van de rozenbottels en de gele bloemen, die bij determinatie te boek schijnen te staan als ‘Echt Bitterkruid’, maar voor maar 13 %, dus het is volstrekt niet zeker. Op de herfstasters waren de klein geaderde witjes met een aantal zich tegoed aan het doen aan wat de natuur nog voor ze in petto heeft, zo aan het eind van oktober.

Het schilderen gaat goed. Lief komt met thee en we mijmeren door waar we gisteren gebleven zijn. Bij de buurvrouw is een man eveneens aan het snoeien en zagen. Het is de tijd van het jaar. Het gonst dan overal van werklust en veelvuldig hoor je de oude elektrische zagen brullen. Die van Lief werkt met minimale decibellen.

Tegen vieren stort ik me op de appeltaart. Een beetje van het recept en een beetje van mezelf. Als die in de oven staat, is het de beurt aan de garnalen in boter/saliesaus met krieltjes. Verse salie, zopas geplukt. Meer werk dan ik had gedacht. Maar volgens mijn Lief ongelooflijk lekker. De saus is verrijkt met kappertjes, citroen en knoflook. Wat jammer toch dat ik er alleen het zilte zoute van proef, maar wel de indruk krijg, dat het lekker is en dat is ook veel waard.

De terugreis is in kannen en kruiken. Dit keer reis ik door tot Nürnberg. De eerste dag dus een lange ruk, maar fijn om dan de volgende dag niet meer zo’n lange tocht door Duitsland te hoeven maken. De vignetten zijn besteld. Ik denk er hard over om voor Oostenrijk ook een jaarvignet te kopen. Iedere keer ze opnieuw bestellen kost waarschijnlijk meer, zeker als ik wat flexibeler ga rijden.

In het literaire uurtje in de vroege avond moeten we vooral wennen aan de schrijfstijl van ‘Avondland’. Het is niet altijd duidelijk wiens gedachten het zijn of wie er aan het woord is en wie de toehoorder. Het boek van Anna Enquist ‘Het einde van Erna Ankersmith’ vinden we boeiender. Het begint nu spannend te worden. Vanuit de online bibliotheek staan er nog een paar boeken op de rol, onder andere Marja Pruis met ‘Kus me,straf me’, het boek van Sarah Nisha Adams: ‘De troostbibliotheek’ en ‘De briefroman’ van Julie Zeh. Maar ik mis toch het geschreven boek tussen mijn handen. Voor hier is het weliswaar een uitkomst, maar straks weet ik niet hoe snel ik naar de boekhandel moet gaan om knisperende velletjes tussen mijn vingers te voelen.

Op het terras, met de ogen speurend naar een kleine ritseling in de grote vijg, zie ik ineens uit het groene gebladerte de kleine koolmees op de tak, waar de voedersilo aanhangt, zitten. Het heeft anderhalve week geduurd maar eindelijk heeft hij het ontdekt. Nu zal het aantal vogels die er lucht van hebben gekregen, snel toenemen.

Het was trouwens toch de dag van de kleintjes want in de wilde kers naast de veranda is er een kleintje dat Guido Gezelle in mijn hoofd laat herleven. Glanskop hipt kwiek van de ene op de andere tak:

‘Een meezennestje is uitgebroken,
dat, in den wilgentronk gedoken,
met vijftien eikes blonk;
ze zitten in den boom te spelen,
tak-op, tak-af, tak-uit, tak-in,
tak-om, ze razen,
en kruipen, vlug, het meezennestjen in.’ (DBNL)

Het nestje is er in het voorjaar weer bij, maar voorlopig kwijt de kleine kwikzilver zich van zijn taak, tak-op, tak-af, tak-uit, tak-in, tak-om…

Tegenwoordig kan ik met gemak een uur vullen met alleen maar kijken in het struweel. Bij de buurvrouw op het land zie ik iets met rood, de roodborst, die zit elk jaar aan de zijkant in de haag en hipt zich op gezette tijden in het zicht. Koolmees en pimpelmees zijn vaak met meer en nemen de Hoff over. Toch vliegt er ook een merel stilletjes voorbij. Je hoort ze bijna niet.

Ik probeerde daarna het atelier in de winterstand te brengen. Dat betekent dat ik zoveel mogelijk alle doeken ophang. Je weet maar nooit of er hier per ongeluk een onderkomen wordt gezocht door het een of ander op vier pootjes. Ooit zag ik bij iemand die haar werk tentoonstelde, een aangevreten doek door muis, die er wel een kunstig en origineel geheel van had gemaakt. Het mocht gezien worden. Ook dit lijdend voorwerp stond in een tuinhuis. Het lukt wonderwel. Voldoende muur om al die koppies kwijt te kunnen. Heerlijk, het schept ruimte. Dan ook maar stuk voor stuk de onaffe exemplaren aanpakken. Met kalmte en moed, beleid en trouw, werkt het vandaag.

Zuslief is op weg naar Dubai met haar echtgenoot om vandaaruit verder te vliegen naar Tokyo. Zo’n end weg, terwijl op hetzelfde moment, hele goede vrienden weer onderweg zijn van Nepal naar Nederland en broer met zijn oude bestelwagentje door Spanje trekt. Niet altijd per definitie natuur-veilige landen, bedenk ik me. Kalmpjes afwachten, al zijn we tegenwoordig volledig op de hoogte van hun wel en wee. Vroeger kreeg mijn moeder hooguit een ansichtkaart als we al lang weer terug waren. ‘Geen bericht, goed bericht’, vond ze. Ach ja met elf telgen leer je sneller loslaten.

Lief brengt me vertroosting met thee en koek en samen zitten we een tijdje te mijmeren in het zonnetje met de vogels in het zicht. Het lijken mijn gedachten eigenlijk wel, die springen ook van de hak op de tak.

Als ik weer terug wandel naar het Hoffhuis, flans ik een snelle hap in elkaar en kneed het gistdeeg voor een brood. In een van de vele lades die de keuken rijk is, vond ik nog een bakblik dat bij de nieuwe pannenset werd geleverd, en die ik glad vergeten was. Daar paste het brooddeeg voor de tweede rijs prima in. Ik had inmiddels geleerd hoe je de lucht er uit kon drukken en hoe te vormen om het dan vervolgens af te bakken. Het resultaat mag er zijn.

De kanariepiet. Het vogeltje der vergetelheid. Zo heette het stuk wat ik een jaar geleden tijdens de dagelijkse schrijfopdrachten schreef. De opdracht van Geertje luidde als volgt:

Iemand in je leven had ooit een kanariepiet. Misschien jijzelf wel. Bevrijd dat vogeltje vandaag uit de kooi der vergetelheid. Wellicht staat deze herinnering al een tijdje op de achtergrond, zoals een kanariepiet die zachtjes tsjilpt in het hoekje van je geheugen. Vandaag nodig ik je uit om dit vogeltje van de vergetelheid te redden en het een prominente plek te geven op de voorgrond van je gedachten.***

Iedereen heeft wel ergens in een van de donkere krochten van de ziel zo’n kanariepiet onder het stof liggen. De vleugeltjes wat mottig, de nek wat kaal door de duisternis van dit verborgen hoekje. Stel je voor, dat je het herontdekt, naar boven haalt, op een stoel aan de eettafel zet, het voedt en kuist tot het weer glanzend en blakend van gezondheid deel kan nemen aan de wereld waarin je je nu bevindt. Hoe zou deze lieve Piet er dan uitzien, of wordt het juist een boos en narrig gevalletje van verbittering. Vraag je het dan waar de pijn zit? Is ze teleurgesteld of boos, verdrietig of voelt het zich miskend? 

Ik duik de diepte in en open alle deuren, die zo af en toe bij een gelegenheid open gaan. Waar is dat deurtje dat altijd dicht is gebleven, want ik weet zeker dat daar mijn kanariepietje ligt weg te kwijnen.  Het is een moeilijke tocht. Ze gaat naar ver weggezakte oorden, donkere trappen en leidt naar diepe duisternis. De kelderdeur is roestig en gaat moeizaam open en nog ben ik er niet. Het kabinet in die stoffige ruimte is bedekt met fijn rag en spinnenwebben. Sommige oude meubels zijn toegedekt. De salamander van oma, die altijd tegen de worteldoek aan de schoorsteen hing, staat er. Hè, de klok van vrouw Bauhaus hangt er en haar droge wrijvende handen zijn vereeuwigd op een schilderij. In het kabinet vind ik het geheime laatje. En de stuiver die opa me in mijn uitgestoken handje stopte. Daar ligt mijn arme kanariepietje. Vergrijsd en aangedaan, het nekje slap, de oogjes half gesloten, de pootjes werkloos onder het kleine lijfje. Het vogeltje der vergetelheid, een vogeltje van liefde en zachtheid, van tederheid en aandacht, van ouderliefde voor dat kleine meisje, dat niet die zachte krullen had en niet het popje was, maar onhandig en dikkig, en hunkerde. Voor haar gevoel alleen, alleen met beer en pop.

Of was dat waarvan je dacht dat je het miste en wist je er zelf geen chocola van te maken, koos je als puber de rol van het zwarte schaap en handelde ernaar. In ieder geval is het de hoogste tijd om het diertje op te pakken en mee te nemen naar het heden. Ik spreid zijn vleugeltjes en poets de veertjes een voor een zorgvuldig met een zacht lapje, kus de geloken oogjes open, aai het nekje zacht. In het zonlicht van het leven nu, voelt het de liefde door het lijfje stromen. De kleur komt terug, de glans verschijnt, dag lieve kanariepiet. De deur staat open. Voel je vrij. 

Daar gaat ze dan. Ze houdt van mij. 

Nog steeds brunchen we buiten. Rond twaalf uur schijnt de zon op sterkte over het hele overdekte terras, omdat ze zo laag staat. Heerlijk om zo laat in oktober nog een gedeelte buiten te kunnen zijn. Lief werkt daarna door aan zijn familiekroniek, die steeds omvangrijker wordt omdat hij minutieus alles natrekt en voor mij is het tijd om naar het Hongaarse vrouwtje te gaan, waar ik eergisteren aan begonnen ben. Ontevreden over de houding, dus er dient gepoetst te worden.

Op weg naar de Datsja kom ik fotowaardige beelden tegen. Als eerste zet ik de oude stalmuur in het zonnetje. Lief heeft alle klimop op de bonte na verwijderd en wat naar voren komt, is een rustiek wit muurtje met de pannetjes erop. De oude ruif is gebarsten, die spleet moet misschien opgevuld, maar daar schuilen vast ook die dikke groene hagedissen, en die willen we niet kwijt. Onder de den laat hij het rommelig, zodat ze daar kunnen schuilen. We gaan nadenken over de volgende muurbegroeiing, minder dik dan de klimop, want het muurtje is té leuk en het zorgt voor een ruimtelijk effect.

Mooie bescheiden blauwe bosereprijs steekt overal haar kopjes op. Het bos hult zich langzamerhand in de herfstkleuren en op dergelijke momenten vind ik het jammer dat ik de aardegeuren niet kan ruiken. Wat zou ik ze graag weer eens diep opsnuiven.

Als ik het koppie van het vrouwtje heb weggepoetst loop ik naar achteren over het filosofenpaadje door het voedselbos en de uitbreiding ervan. Veel valfruit, kwetsen, wilde appel, wilde peer, wilde kers. Derhalve ook veel wespen, bijen en vlinders. Het zoemt er lustig op los. Ik hoor een merel, de eerste sinds lang. De meidoorn draagt bessen en is een schoonheid aan de rand van het bos. Om de paarse distels fladdert het kleine blauwtje. Als ze eindelijk uitrust heb ik mijn plaatje van de dag. Tot mijn genoegen zie ik de nieuwe boompjes in het veld groter worden, zo maar weer drie meter bos aan deze kant erbij en bij het randbos aan de andere kant de walnoten, die ook voor een goede uitbreiding zorgen. Het begint wat te worden. Trots op Lief en zijn noeste arbeid.

Als ik terugloop naar de Datsja verlicht de zon de weg met de bomen naar het grote huis, de rode kers licht op en vormt een mooi kleurencontrast met het groen, geel en bruin. Opnieuw het dametje dan maar. Het is de houding, zoeken naar de juiste vorm en dan ineens, zoals altijd onverwacht, lukt het toch, en nu doorpakken maar ook op het juiste moment stoppen. Zodra ik ga smeren gaat het fout.

Lief komt met thee en we laten ons even aangenaam verwarmen voor de deur van het atelier op de veranda. Het is fijn om te mijmeren en te verzinnen hoe we een en ander zullen gaan aanpakken. Tegen vieren trekt de zon zich terug en koelt het snel af.

Er is nieuws van het beeld, het is de oven in geweest en er goed uitgekomen, nu gaat het keramieken in werking. Het is de bedoeling dat het waterdicht wordt. Daarvoor moet het waarschijnlijk toch nog een keer gestookt worden. Ze maakt proefjes zodat we goed kunnen inschatten wat het resultaat zou zijn en welke wij willen hebben. Zo spannend.

Zoonlief belde met de jongste telg op schoot, een heerlijk schatje met grote bruine kijkers die verwonderd de wereld inkijken. Straks, kan ik haar weer knuffelen en zal ze helemaal moeten wennen aan die vreemde oma. Maar dat maak ik in de komende maanden goed. Daarna vergeet ze me nooit meer, ha ha.

Het boek dat we samen aan het luisteren zijn, is van Anna Enquist: ‘Het einde van Erna Ankersmit’. Ze leest het zelf voor. Het is een aangenaam verhaal, dat me direct weer terug brengt naar de tijd, dat ik verpleegkundige in de wijk was. Dat was al een beetje weggezakt. Zoveel leuke, grappig, droevige en mooie momenten. Te waardevol om te vergeten.

In de ochtend keken we nog eens alles minutieus na op keuteltjes, die tot dan toe de muis zijn aanwezigheid had verraden, minuscule kleine keuteltjes van een minuscuul klein muisje, zoals we die dinsdag hadden zien balanceren op het elektriciteitssnoer.

Niets meer te vinden. ‘Zal ik de val dan maar weg halen’, vroeg Lief. ‘Laten we nog even wachten, tot we het helemaal zeker weten en geen teken van leven meer ontdekken’, vond ik. Met dat we dat hadden gezegd, ging ik naar de kamer en hoorde ik een juichkreet uit de keuken. Lief kwam aanlopen met de val in zijn hand. Ik was nog niet weg of de val was met een harde klap dichtgeslagen en kleine muis zat erin. Ons geduld werd beloond.

Lief nam het arme diertje mee, die nog alle tekenen van leven vertoonde en opende het deurtje op de akkers achter het randbos, een hectare ver van het huis. Dat moest voldoende zijn. Het bleef even versuft zitten maar schoot daarna richting berm de begroeiing in. Mooi moment. Gelukkig hebben we de foto’s nog.

De val wordt nog even neergezet voor je weet maar nooit en we waren dankbaar dat we die ‘levende muizen-val’ hadden gevonden. Beter dan zo’n akelig geplet koppie tussen de ijzers.

Gisteren zat ik voor de deur van de Datsja te soezen in het zonnetje, toen ik ineens een wesp zag die eigenaardige bewegingen maakte op de houten steunbalk van het overdekte terras. Het bleek dat ie met zijn tongetje over het hout raspte, tenminste, dat maakte ik er uit op. Filmpje geschoten en op FB gepost. Een groot aantal kijkers was het gevolg. Het was ook een bijzonder gezicht om te zien. Iemand dacht dat het een Aziatische hoornaar was gezien zijn gele pootjes, ik kon haar geruststellen want na een kleine studie over de wesp bleek het een ‘gewone’ wesp te zijn. Dat dacht ik vanaf het eerste moment, gezien de grootte van het beestje.

Wat zit natuur toch kunstzinnig in elkaar met de nadruk vooral ook op zinnig. Ze raspen het hout, dat ook wel houtvraat heet, om hun nesten mee te bouwen. Even opletten of er al een beginnetje gemaakt is rond de Datsja, want een wespennest in het atelier is niet de bedoeling.

Het was vrijdag, dochterlief gebeld en die had het verheugende nieuws dat ze de meivakantie hadden uitgestippeld, een weekje berghuttentocht rond Budapest om daarna hier gezellig neer te strijken. Lief en ik hadden in de ochtend de gedachte geopperd om flexibeler te zijn met heen en weer reizen. We hadden allebei gemerkt dat deze periode te lang is geweest en dat dat bij mij een gevoel van heimwee en verlangen versterkte. Het was fijn om die gedachte te kunnen uitspreken, want we hadden het allebei gevoeld. Dat voornemen deelde ik met haar. Als ik af en toe twee of drie weken ergens kan zijn, hier of daar en dan weer voor een periode terug dan is het gemis minder schrijnend. Ik mis beide thuisfronten evenveel. Het gaf opluchting om het kenbaar te maken en nu we in beide huizen op onszelf zijn, wordt het voor ons makkelijker om een soepel reisbeleid te hanteren. Op die manier kunnen we ook eens rustig naar een vervolg omzien. Alles op z’n tijd.

Tijd om de nostalgie aan te spreken. Een kleine vakantie van twee jaar geleden naar de stad Veszprem, een paar dagen er tussenuit voordat ik weer op Nederland aan zou gaan. Het was genieten en met die paar keer dat we de grenzen gingen verleggen is de liefde geboren om af en toe een kleine stad of streek aan te doen. Het smaakte duidelijk naar meer.

Thuis is waar we samen zijn

We installeren ons in bed om uitgebreid te lezen, te kletsen en te schrijven en eventueel om een programmaatje te kijken op de Ipad, want de televisie in onze tijdelijke woning geeft alleen Hongaarse programma’s. Het was even uitknobbelen waar de parkeerplaats van het appartementje was. Die was al even groot als de kamer. Er konden net twee auto’s staan, maar ik geloof dat we de enige gasten zijn. Plek genoeg dus, als beloofd. 

De rit er naartoe was rustig en aangenaam. Naar Kaposvar is het altijd een beetje oppassen geblazen met een paar beruchte bochten halverwege, maar na deze stad reden we op een gestroomlijnde nieuw aangelegde weg tot aan Szantod en tot onze verrassing moesten we daar de veerpont nemen naar Tihany. Daar gingen we. Helemaal in onze nopjes voeren we over het grote Balatonmeer. Ik had er geen idee van dat het van dergelijke enorme afmetingen zou zijn. Het was een beetje grijzig en dat geeft wel een andere indruk dan als het hoogzomer is. Ik herinner me de eerste blik op het Balaton op zo’n dag. Toen was ik helemaal ondersteboven van het kleurenpalet dat water en lucht te voorschijn toverden. Nu gaf het een omfloerst groengrijzig of grijsgroenig plaatje. 

Tihany bewaren we voor de laatste dag als we terug gaan naar huis. Het is behoorlijk toeristisch, zelfs nu nog, met veel souvenirswinkeltjes en nog steeds met busladingen toeristen, maar het is ook een gemoedelijke plaats, meenden we te zien. Vezprem is een grotere stad, met oud- maar ook met veel nieuwbouw. We proberen de Vendeghaz te vinden en dwalen met Truus steeg in, steeg uit. Een barse man wijst ons een andere straat in dan die we dachten te moeten gaan. We rijden het traject een keer, zodat we de tweede keer weten waar we moeten parkeren en we de kleine plek ontdekten vlak voor ons vakantieadres. 

Met de code halen we de twee sleutels op. Een van de voordeur en een van de kamer. Comfortabel, niet overdreven luxe, maar precies goed. Een kleine oude Samsung aan de muur, die dus alleen de Hongaarse televisie de kamer in laat kabbelen, een prima sanitair en uitzicht door de twee hoge ramen op de rode wingerd om het kozijn heen en op de muren van de burcht er tegenover. 

Naast de burchtmuur leidt een trap naar boven naar een plein, waar het stadhuis aangrenst en heel veel eettentjes. Maar eerst zoeken we een supermarkt. Die vinden we in het oud/nieuwe centrum om daarna rap weer naar het oude gedeelte terug te keren. De titel ‘cultuurstad’ is duidelijk op een andere leest geschoeid dan in Pécs, waar de pleinen een mediterrane uitstraling hebben. 

Morgen gaan we eens uitgebreid op onderzoek uit. Wie weet wat we nog tegenkomen. Maar eerst wil de inwendige mens worden gesterkt. Een hapje eten in ‘A Elefant’, sowieso niet moeilijk te vertalen, maar ook omdat een grote olifant boven de deur en drie in de winkel de naam van het etablissement duiden. 

In de kleine ruimte waren we verrast door het kruisbogen-gewelf boven ons hoofd, dat ons aan de werfkelders van Utrecht deed denken. Vleugje nostalgie uit een ver verleden. De maaltijd was heerlijk, de wijn en het bier smaakten prima na zo’n flinke rit en de muziek was jazzy funk of funky jazz, waar ook Amy Winehouse prima in harmonieerde. 

Het restaurant was om de hoek dus liepen we de trap af de heldere nacht en ons huisje binnen. Thuis is waar we samen zijn.

De nieuwe cirkelzaag glijdt als een warm mes door de boter als lief hem op de stammetjes van de bomen zet, die hij heeft omgehakt. Waar beide buurmannen en al die anderen in de straat met enorme decibellen hun wintervoorraden aanvullen, blijft Lief even lieflijk voor de bomen als had hij een handzaag gebruikt. Wonderbaarlijk fantastische spullen levert dit merk toch. Zacht voor oor en oog. Het mag wat kosten, maar dan heb je ook wat en trilt niet je hele ziel en zaligheid je lijf uit.

We durven nog niet te juichen wat muis betreft. Dat zou ‘de kat op het spek binden’ zijn, alhoewel, een kat op zich nog geen slecht idee is in het kader van een natuurlijk verloop. Eten of gegeten worden.

Terwijl we aan ons onze brunch buiten in het warme zonnetje zaten, kwam er een Europese hoornaar aangekropen. Het was geen lopen meer, maar het sleepte zich voort. Kennelijk aangedaan misschien door de kou, in ieder geval viel ze van de tafelrand af om vervolgens achter een tafelpoot te liggen zieltogen om daarna kennelijk de geest te geven.

Ik wilde schrijven ‘de laatste adem uitblies’, maar dan moet ik eerst nog een kleine studie maken van wespen in het algemeen en van Europese hoornaars in het bijzonder. Om niet met een hiaat in mijn kennis te zitten, ben ik er toch even ingedoken: Ze kunnen inderdaad de laatste adem uitblazen alleen is hun ademstelsel anders dan die van ons. Ze ademen niet via neus of mond, maar via een netwerk van buisjes, de tracheeën, die door hun hele lichaam lopen en via kleine openingen aan de zijkant van het lichaam(de stigma’s)komt de lucht binnen. Om de lucht rond te pompen, knijpt hij of zij het achterlijf ritmisch samen. Deze spierbeweging stopt bij het sterven. De laatste restjes lucht ontsnappen passief via de zijopeningen. Weer een tikkeltje wijzer.

Vanmorgen zag ik op de herfstasters een kolibrievlinder nog een rondje maken en op de bloeiende klimop wemelt het van de wespen en bijen, de atalanta’s zitten op de vijg, voor zover die er nog aan zitten en het koolwitje houdt het bij de roosmarijn.

Ik ben boven op mijn groene bril gaan zitten en daar was ze niet tegen bestand. ‘Krak’, zeiden de pootjes. Gelukkig heb ik nog een andere haarband-bril. Die moet nu echt helemaal wel, want mijn haar springt weerbarstig alle kanten uit behalve de goede.

De oudste van de drie rakkertjes heeft zijn kaart en het cadeau, een supersnelle lego-racewagen in Hup-Holland-Oranje kleuren een dagje later ontvangen, maar was er enorm blij en gelukkig mee. Wel de kaart voor zijn gezicht houden, want verlegen, als hij op de foto gaat om mij te bedanken. Het is weer een echte voetballer in de dop. Hij krijgt het dan ook maar liefst van twee kanten aangereikt via de genen. Alweer 7 jaar is hij, de tijd gaat vliegensvlug.

Tjonge, ik mag van de lease maatschappij alweer gaan nadenken over de nieuwe auto, straks over ruim vier maanden. We houden veel van Agaath. En wat mij betreft mag het dezelfde auto zijn, alleen weer een stuk jonger. Ze is nu een goede veertiger, zal ik maar zeggen, en voor de lange tochten die ik een aantal keer per jaar maak, mag ze wel graag net zo betrouwbaar zijn. Over Agaath hoor je ons, wat dat laatste betreft, niet klagen.

Vanmorgen bijtijds de boodschappen. Naast de gebruikelijke kruidenierswaren moesten er haken komen voor ons nieuwe rek boven de inductieplaat en een dikkere tonkinstok, een muizenval waarin muis het overleeft en een kettingzaag, handzaam, dus niet zo’n lang geval en veilig, slaat af zodra je hem niet gebruikt. Bovendien van een goed merk, waar ook de onhoorbare bosmaaier van is. (Ja, echt, die bestaan.)

Bij de Praktiker die verdraaid veel lijkt op zijn Hollandse zusjes slagen we glansrijk, wat betreft de eerste reeks, maar voor de zaag moeten we naar de specialist van het merk. We krijgen een prachtig wit met oranje exemplaar mee, de jongen blij, wij blij en de baas van de winkel zo mogelijk nog blijer. Onderweg zag ik met een lodderoog de bomenpracht tussen de weilanden, een rijk palet aan herfstkleuren. Helaas kon ik nergens een foto maken, maar tjonge. Natuur op haar best hoor.

Thuis werd er eerst een studie gemaakt van de val. Het is te hopen dat muis er niet aan het begin van de nacht intuint, want als we dan na acht uur het beestje zouden willen bevrijden, dan hoeft het al niet meer, zijn we bang.

Ik moet denken aan het versje/tikspel dat ik met de kinderen van de groep altijd deed en waar ze de grootste lol bij hadden: We zitten in een kring. Muis verstopt zich, poes staat bij mij. Poes roept samen met de kinderen: ‘Muisje, muisje, waar zit je’, Muis antwoordt: ‘In een donker hoekje’ P: ‘Wat doe je daar’ M:’Boter en kaas snoepen’ P: ‘Mag ik mee snoepen’ M: ‘Alleen als je me krijgen kunt’, waarop het muisje hard begint te rennen, als ze een voorsprong heeft laat ik de poes pas vrij. Hilarisch spel, heerlijk om de spanning van de gezichten af te lezen

We zetten de val neer op hoop van zegen en weten al dat we het arme dier achter in het maisveld van buurman zullen zetten, ruim een kilometer weg van huis. Daar is eten in overvloed en kan ze een beetje bijkomen, als ze inmiddels niet verhongerd is. Gisteren balanceerde ze op de snoeren van de apparaten bij de spiegel in de keuken. Lief kon het staartje grijpen, maar één snoer zat vast aan een boxje, die vervolgens op zijn hoofd belandde en zorgde voor onbetamelijke kreten wat tevens de bevrijding betekende voor veldmuis, die met een zwieper vrij kwam. Dat het er zo een was staat buiten kijf. Als je het eenmaal weet, komt de veldmuis in het beukenbos eveneens onmiddellijk langs, die op een fietsje ging zitten met zijn opgetrokken pootjes, maar wiens overmoedig gedrag ervoor zorgde dat zijn staartje tussen het wiel geklemd zat, toen hij van de berghelling afroetste. Ga er maar aanstaan. Zo’n lieverd valt met geen mogelijkheid ‘om te brengen’. ‘Watjes’ schreef ik ooit al eens, dat zijn we geworden.

En toen was er post. Geschreven postzegel en een foutje in het adres, dus ietsje later dan Lief zijn verjaardag, maar met liefde verstuurd en met een warm hart ontvangen. Ieder van het gezin had er wat opgeschreven, de filosoof en tante Pollewop incluis. Zo heerlijk als er wat uit de postbus komt.

Gisteren ben ik zo’n twee uur naar de Datsja gegaan. Deels om de zon te snuiven, die er nog even lekker warm was en om weer een eerste opzet te maken van het een of ander. Lang kan dat niet want het wordt er al snel weer donker. Wel vink en koolmees gespot en in het bos een specht.

Ziezo alles hangt wat kan hangen, leve de bamboe-stokjes. ‘Het wordt nog eens een echte keuken’, zei Lief. Absoluut.

O jeetje. De grote kaalslag is begonnen. Daarmee doel ik op de ruif voor het terras, die Lief rigoureus klimop-vrij heeft weten te maken. Het was een hele klus, maar het is gelukt. Alleen de den en de Roosmarijn staan er nog. Op deze manier ontdekte hij wel een prachtige oostelijke smaragd hagedis. Hij schitterde ons tegemoet, een prachtig groot exemplaar die doodstil naar de witte muur bleef staren, waar volop lekkernijen te voorschijn waren gekropen. Vliegjes, oorwurmen en kevertjes in overvloed. Hij sloeg geen acht op onze aanwezigheid. Goed voor een fotoshoot.

Te vroeg gejuicht waar het muis betreft. Die heeft geweten dat ie zich even koest moest houden, maar we hebben hem nu in het nauw gedreven. Eens kijken welke malle bokkensprongen hij ditmaal bedenkt. Hij zoekt in ieder geval wanhopig naar iets te eten. Alles is afgesloten. In die zin boft hij niet.

Tot mijn grote tevredenheid heb ik Bibliotheek-online ontdekt. Alle E-boeken en luisterexemplaren, plus alle tijdschriften zijn er te krijgen voor slechts 45 euro per jaar. Ik heb er al de helft van Pauline’s ‘Taal is echt mijn Ding’ opzitten en ik smul ervan. Wat is het een groot goed om haar stem te mogen horen, nu ze zelf er niet meer is. Aan de slimste mens komen we nog niet toe. Daar is ze te zien, wat dan wel wat vervreemdend aan zal voelen. Anna Enquist en haar ‘Einde van Erna Ankersmit en ‘Albatros’ van Yoris Goldewijk heb ik ook opgehaald, even als het filosofietijdschrift. Een paradijs aan titels schrijden mijn oog voorbij. Heerlijk. Dit is voor mij Luiletterland in variatie op een thema, altijd smullen.

Vanmiddag wil ik weer even wat penselen, maar Lief heeft bij het weghalen van de klimop per ongeluk ook de stroomvoorziening voor mijn lieftallige ateliertje doorgeknipt. Ik was natuurlijk reuze blij dat hij het leven niet had gelaten bij die actie, maar betreur mijn schemerparadijs wel.

Nog meer groot nieuws, maar dan van het thuisfront op de Landauer. Zoonlief en Schone dochter hebben een optrekje in Bussum gevonden, net voor de hei. Een droomplek voor deze twee verwoede vogelaars. Het schiet allemaal op en ze zijn al druk bezig met inpakken. Ze krijgen de sleutel eerder dan verwacht. Mijn eigen acties naar een nieuwe woning rollen zich ook uit. Kalmpjes aan, dan breekt het lijntje niet. We kunnen breed de tijd nemen om echt iets naar ons beider zin te zoeken. ‘Buiten’ hebben we al, dus vermoedelijk wordt het ons oude Utrecht, maar dan wel net aan of in de binnenstad. Kuierend naar de bios, dat zou fijn zijn. Elke tip wordt dankbaar aanvaard, haha. Verhuizen is niet direct mijn hobby, maar iets kleiner wonen met lift zou ideaal zijn, stel ik me zo voor.

Gisteren maakte ik op de valreep nog een lemon cake, zoals ik langs had zien komen. Waar het geval op internet zich binnen een uur ontpopte tot een rijzig baksel, bleef de mijne halverwege steken en was zeer compact en nattig. Ik ben benieuwd waar dat aan heeft gelegen. Aan de hete luchtoven kan het niet liggen. Ik vond het een grappig recept omdat je de citroen tien minuten moest koken om het daarna met de staafmixer met eieren en suiker te klutsen, bloem erbij en bakpoeder, snufje zout. Het werd het niet. Zoals mijn oma zaliger altijd zei: ‘Wat er in zit, is goed, dus het smaakt altijd’. Die houden we erin.

Muis heeft kennelijk de kuierlatten alweer genomen. Niets te bekennen, geen keuteltjes, geen aangevreten papier voor eventueel een nest, ik dacht dat ik ‘m in de doos met karton hoorde, die heeft Lief op het achterland uitgepakt, maar nee. Rustig doorgaan met ademhalen en nog steeds alert blijven. Wel gaat de keukendeur steeds dicht. Op zich hier in huis een lachertje, want geen deur sluit echt naadloos. Een oud huis leeft en de kozijnen en sponningen doen mee, behalve die van kunststof aan de voorkant. Zo werkt dat.

Het was de beurt aan de kruiden. Snoeischaartje in de hand en op pad om te oogsten. In ieder geval de salie, de Roosmarijn en de tijm. De oregano was helaas doorgeschoten en was al haar blad al verloren. Ik haal vandaag de basilicum naar binnen om in te vriezen. Drogen is lastiger, het schimmelt snel. Maar van de andere bosjes maakte ik mooie bundeltjes. Door de nieuwe planken boven het werkblad kon ik een paar dunne tonkinstokjes steken en daar mochten de bundeltjes hangen. Superplek denk ik zo. Vooral omdat de keuken vrij donker is in de winter.

Het slachten van een hokkaido-pompoentje voor de Marokkaanse stoof die ik wilde gaan maken, viel nog niet mee. Ik ben al blij dat ik haar met haar eetbare jasje niet hoef te schillen. Dat zou niet te doen zijn. Met het mes gaat het ‘van dik hout zaagt men planken’ en hak ik er op los. Grove stukken in de pan met aangebraden uien, knoflook en kruiden, de gebruikelijke: Ras-El-Hanout, kaneel, gember en komijn. Dan de bouillon en de tomatenblokjes uit blik erdoor en stoven maar, net zolang tot de vermaledijde schil zacht en breekbaar is geworden. Met ongeloof kijk en roer ik af en toe door mijn stoofpannetje, maar ja hoor, tijd doet wonderen en langzaam zie ik de schillen veranderen. Het is kennelijk de eerste keer dat ik deze pompoen heb klaargemaakt, want dit hele proces kan ik me niet herinneren.

De pitten heb ik afgespoeld en afgedroogd en die liggen nu te drogen op een bakblik om volgend jaar te zaaien.

Terwijl ik druk doende ben, is Lief de vijftienjarige klimop aan het omhalen. Het moet wel, alles is dood wat eronder zit en ze wordt dikker en dikker aan de bovenkant, ze klimt het terras op en de tuin van de buurvrouw in. Er komt een hele oude witgekalkte stalmuur te voorschijn met de ruifbakken en de ringen er nog aan, helemaal intact. We kunnen gaan verzinnen wat we er vervolgens in zullen stoppen. Geen gecultiveerde bloemetjes, dat past hier niet, maar misschien wel een rode wingerd, die ik zo prachtig vind. Die blijkt goed te combineren te zijn met de clematis en de Toscaanse jasmijn (lees ik). Tijd voor nieuwe flowerfairies.

Ik keek gisteren tussen alle bedrijven door de docu terug van De Meisjes van de Goede Herder. Hemeltjelief, geen sinecure, deze verhalen. De gezichten van de vrouwen zijn getekend en drukken stuk voor stuk smart uit. De tegenargumenten van de verdediging snap ik niet erg. Iedereen die hoort wat hier die kinderen is aangedaan, begrijpt toch dat er in ieder geval iets niet in de haak is.

De Hobbit is bijna uit. Bilbo mag zo weer met zijn pantoffeltjes genoeglijk bij de haard zitten. Wij zijn gelukkig al in ‘Avondland’ begonnen, anders hadden we op zoek moeten gaan naar een vervanging van dit literaire uurtje.

‘Het is of de duvel er mee speelt’, zou mijn moeder hebben gezegd. Zo heb je niets voor de vogels in huis, dan schaf je wat lekkere zonnebloempitten aan en dan heb je ineens een jaloerse muis in huis die ook verwend wil worden. Gisteren was ik aan het luisteren naar de Ipad, die een politieke boodschap verkondigde toen ik vanuit mijn ooghoeken, want dat gebeurt dan zo, iets weg zag schieten op het werkblad. Ik riep naar Lief die op het terras zat te werken. Het was een kleine veldmuis, te herkennen aan zijn slankere gedaante en zijn spitse snuitje. Ik voelde me Pinkeltje en had al een naam voor de kleine, geënt op de gele boeken vol avonturen van Pinkeltje, opgetekend door Dick Laan. ‘Snorrewiets’. Ze was inmiddels in het nauw gedreven achter de zuurkoolpot, maar wipte bij het minste of geringste kleine gaatje over de hand van Lief heen en dook een kiertje in naast de grote stenen bakoven. Roetsj…Weg muis.

‘Lief kan ze ruiken’, zegt hij. O jeetje, dat is niet best, dacht ik. Een van de nadelen van het verlies van het reukvermogen is dat je ook dergelijke seintjes niet meer opvangt. Even een confrontatie met de handicap. Het lijkt geen ramp, maar het gemis is groter dan men denkt.

Vanmorgen bleef alles muisvrij, al het eten zit in potten of in pannen en kan dus niet meer een aanleiding vormen. Snorrewiets moet maar weer lekker buiten gaan spelen, daar is eten in overvloed aan valfruit, hazelnoten, walnoten en kastanjes.

Een paar jaar geleden hadden we een huismuis in huis en die zijn lastiger. Er was een nestje onder de boekenkast en hij of zij stond in de aanslag om een gezin te stichten, maar we waren net op tijd om daar een stokje voor te steken. Daarna nooit meer last gehad. Hier in huis zijn we beestjes wel gewend, maar meestal vliegt, kruipt of spint het. Daar verblikken of verblozen we niet meer om. Nou ja, buiten de kleine steenmarter die soms komt overwinteren op de grote zolder, maar die zit niemand in de weg.

Ooit heb ik mijn hele verkleedkoffer met mijn allermooiste hippie-jurken ongezien weg moeten doen omdat een muizenfamilie er beslag op had weten te leggen. Dat was een te hoge tol. Toch maar een poezenkind aangeschaft. Pluis kwam in huis en deed waar ze voor was opgeleid, het huis muisvrij houden. Goeie lieve Pluis.

Hier houden we het in de gaten. Als je al een deur open laat staan, kan er iets naar binnen trippelen of glijden (denk aan de juveniele esculaapslang van van de zomer). Hier buiten gelden immers andere wetten en wij passen ons een beetje aan, met respect voor al wat leeft, maar houden er wel de hand in.

Veldmuisjes vormen onder andere het hoofdmenu voor de roofvogels en de uilen. De laatste hebben we hier nog nooit gezien of gehoord. De familie Buizerd is hier actief en cirkelt vaak genoeg rond. Dat komt wel goed. De bomen verkleuren nu in rap tempo en zijn straks weer kaal. Dan valt het moeilijk om ongezien ergens naar toe te trippelen. We blijven nog even alert.

Ziezo, alle boodschappen voor een dag of vier weer in huis. Zonnebloempitten voor de mezen en mussen, vinken en het roodborstje. We hangen het onder de druif, kunnen ze gezellig in de rekken gaan zitten wachten tot een ander klaar is met smullen. Ik zit graag in de keuken voor het raam dat erop uitkijkt. Dubbel leuk dus.

Fotozus herinnert ons even aan de sterfdag van onze vader, 30 jaar geleden. Ze heeft er die mooie foto van mijn vader bijgedaan, als hij boven de motor onder de kap van zijn eerste Ford hangt(volgens broer) en tuurt naar oneffenheden. Het is zo’n karakteristieke foto, zo kenmerkend voor hem. Al het reparatiewerk gebeurde op straat voor het huis. Ouwe overal aan en sleutelen maar. Op die manier en ook door de vele keren dat ik stil heb gestaan met meer dan tweedehands autootjes, wist ik ook wat een bougie was of een carburateur. Zuslief wilde weten of hij wel kon sleutelen. De derde broer wist te vertellen dat hij gediplomeerd automonteur was. Als je in die tijd bij de politie wilde, wat zijn wens was, moest je een ambacht hebben. Dat heeft hij dus eerst nog gedaan. Achteraf een tikkeltje meer trots op hem, dat had hij er dus voor over gehad.

Onze volksdansjuf van lang geleden antwoordde op dezelfde foto: ‘Altijd op weg voor de volksdansgroep’. Ze vergeet het nooit, schrijft ze er bij. Eerlijk? Dat ben ik wel glad vergeten. Hij was dan tussen de bedrijven door toch veel voor zijn kroost bezig. Wonderlijk dat er momenten zijn geweest die als het zand in een zandloper uit je herinneringen zijn gelopen.Zijn dood was toch een verlossing. Hij zat opgesloten in een onwillig lijf en sleet zes jaar zonder mijn moeder in het verpleegtehuis. Geen sinecure.

Gisterenavond zijn we verder gegaan met het luisterboek de Hobbit en heb ik Lief twee hoofdstukken van ‘Vaderland’ het boek van Fernando Aramburu, voorgelezen. Dat is het nieuwe gekozen boek van de boekenbabbel. Het speelt zich af in een Spaans dorp waarbij de ETA ook een belangrijke rol speelt.

Samen lezen is leuk, maar voorgelezen worden is nog leuker, zeker als de een houdt van luisteren en de ander van voorlezen. We hebben al heel wat boeken verslonden op die manier. Het volgende boek op het lijstje is een biografie van Siebold. Dat is extra interessant omdat een voorouder van Lief waarschijnlijk op hetzelfde schip heeft gezeten als Siebold op weg naar de Oost. Die hele periode trekt natuurlijk als een malle, want dan wil je weten hoe het een en ander reilde en zeilde. Dat laatste zelfs ook letterlijk

De eerste pompoen ligt weer op de schaal. Het is een zogenaamde hokkaido-pompoen. De naam dankt hij aan het noordelijkste hoofdeiland van Japan. Die naam, omdat onze oranje variant daar is veredeld. Lettelijk betekent de naam: ‘Weg naar de Noordzee’, of mooier nog ‘De Noordelijke zeeweg’. Veredeld omdat ze er in de jaren dertig in zijn geslaagd de pompoenen tot een ras te kweken met een dunnere en eetbare schil en volzoet vruchtvlees. Leuk om te weten.

We zullen kijken of we dat varkentje kunnen wassen en tot een heerlijk gerechtje kunnen omtoveren. Dat wordt eens goed door de recepten neuzen.

Wakker worden in een eigen bedje, is er iets wat zaliger is dan dat. Je gaat het pas waarderen als je er vaker vrijwillig afstand van neemt, zoals de laatste twee maanden met drie verschillende slaapplekken.

Dromen waren er volop. Een soort verwerking misschien wel van alles wat als gloedje-nieuw op het palet is bijgeschreven. Ik loste tussen neus en lippen even een probleem op met een te kort schietende waterafvoer onder de aanrecht van meerdere mensen. Er gaapte een gat van zo’n twintig centimeter, die nog overbrugd diende te worden. ‘Het komt omdat jullie studenten dat werkblad allemaal hoger willen hebben dan wij vroeger en dan krijg je dat. Logisch toch?’ ‘Volkomen’, beaamde ik al knikkend in mijn droom.

In de rubriek Dichters en Denkers staat een artikel van Basje Boer over ‘Laat me ijdel en oppervlakkig zijn’. Na het lezen van die titel schoot me de meesterlijke reclame van onze kruidige drogist te binnen, waarbij moeder zich opmaakt met behulp van een influencer. Het jongetje kijkt toe. Als hij uit school komt en zijn moeder zoekt, ziet hij een aantal exact hetzelfde opgemaakte en aangeklede dames met zelfs allen dezelfde haarkleur en-stijl, en pas als hij vertwijfeld roept: ‘Mama?’, maakt zij zich los uit de poppenbrij en rennen ze naar de drogisterij om weer haar eigen haarkleur aan te schaffen. Als toetje trekt hij eerst nog aan de regenjas van een ‘gekloonde’ moeder, die niet de zijne is. Voor mij is het het voorbeeld van de gekte om allemaal identieke kenmerken aan te meten. Mijn grote verbazing staat nog duidelijk op mijn netvlies toen ik ontdekte dat er iets was met wenkbrauwen. Ze waren niet langer au naturel, maar ’gemaakt’ en naar mijn perceptie, zo onecht, vaak boven of onder de arcadeboog aangebracht.

Dat had je vroeger al wel met te sterk ge-epileerde exemplaren die er dan als een dun lijntje boven werden getekend. Maar ja, misschien ben ik wel ouderwets. Ik koester mijn eigen vormen in het gezicht. Geen aangepaste lippen, geen nieuwe bogen, geen bolle wangetjes. Ik kan ze wel maken als ik een snoetje trek. Haha. Gratis en voor niets, net als de kuiltjes die er wel zijn, maar een tikkie overrimpeld worden.

Er worden een aantal boeken aangehaald. Er valt kritiek te beluisteren, alsook eigen meningen. Ik lees ze, vind hier en daar herkenning, maar ook weerstand om bepaalde ideeën.

Toen Lief voor het eerst sinds lang weer naar een kapper ging, had het jonge meisje gelijk maar even zijn lange karakteristieke wenkbrauwen enorm gekortwiekt en deels weggeschoren. Hij had het goedaardig ondergaan. Waarom doet iemand dat, vroeg ik me af. Het hoort bij je persoonlijkheid. Of hang ik nu teveel op aan de wenkbrauw? Die van mij zijn weerbarstig, soms pluk ik er een haartje uit, maar doorgaans mogen ze blijven. Mijn haren laat ik nog steeds in een kruidenbad bijkleuren, omdat ik me daar prettig bij voel. Het zal de norm niet zijn, of niet tot een schoonheidsideaal behoren, maar het voelt goed als ik mezelf in de spiegel zie. Per slot van rekening heb ik uit onwetendheid altijd alle weerbarstige krullen er jarenlang uitgeborsteld zonder het te weten.

Dat mag eens een keer afgelopen zijn. Voordeel van de liefde en iemand die je bezweert de mooiste (versie van jezelf) te zijn of van niet meer in de tredmolen te willen lopen achter ideale denkbeelden aan.