Gisterenavond, na het voorlezen van een van de laatste hoofdstukken van Dr Swaabs biografie, zoals altijd een heerlijk intens moment van het begin van een avond, zochten we een film op. Doorgaans worden we een beetje duizelig van het aanbod. We zijn watjes geworden en hebben onze keuzes behoorlijk ingeperkt. Het moet drama zijn, met een vleugje realiteit, diepgang, liefst filosofisch getint en ga zo maar door. Waar in de jaren zeventig we fan waren van Bruce Lee en meer dan eens een robbertje kungfu menigmaal om de hoek kwam kijken, houden we het nu vooral kalm, zonder rondzwevende armen, benen en wat dies meer zij.

We vonden een film in een taal die we niet direct thuis konden brengen. Het bleek IJslands te zijn. Een oudere heer sluit zijn restaurant om in Londen zijn vroegere Japanse geliefde te zoeken. Hij belandt in Tokyo en Hiroshima. De film heet ‘Touch’ en is geregisseerd door Balthazar Kormakur en gebaseerd op de bestseller van Ólafur Jóhann Ólafssonn. Een heerlijke aandoenlijke film met een oude Kristófer en een jonge versie en een oude liefde waar de prille romantiek doorheen zingt. Dit is precies wat we zo graag zien op zo’n heerlijke zaterdagavond. De moeite waard.

Vannacht spookte het gezelschap door mijn hoofd dat in Juli op bezoek komt. Er moet nog een grote stoofpan worden aangeschaft, maar hier in de la liggen ook twee elektrische hapjespannen. Eens kijken of ik een recept voor curry erin klaar kan maken. Het enige voordeel buiten al de wonderbaarlijk ingenieuze staaltjes van mijn nieuwe intelligente keuken is dat ze extra groot zijn. Ik weet dat mijn schone Turkse dochter dergelijke pannen gebruikt op feesten en partijen waar dan een grote hoeveelheid kipkluifjes in ligt te sudderen of hun befaamde Köfte.

Onze vrienden zijn over het algemeen vegetarisch, alhoewel niet allemaal. Ze kunnen zich eventueel uitleven op de barbecue, de houtoven, etcetera. Die curry ga ik van de week uitproberen. Zou je er ook rijst in kunnen stomen, dat zou geweldig zijn. Een gezelschap van acht mensen in totaal die kunnen wel wat aan. Gelukkig ben ik grote gezelschappen gewend en, niet onbelangrijk, het zijn de moeilijksten niet.

Vandaag maken we de slaapkamer weer leeg in afwachting van het nieuwe bed, dat nu morgen echt komt, heeft de dame van de zaak beloofd. Ze stond er min of meer zelf garant voor. We zijn wel een beetje sceptisch geworden en willen als ongelovige Thomas het eerst zien en dan geloven.

De buurvrouw heeft vier kleine kuikens rondlopen en de moederkloek pikt ook wormpjes mee met haar kroost. Ze zijn denk ik gescheiden van de haan, een goede zet van de buuf. Het heeft altijd iets gemoedelijks, die scharrelende kippies met krabbende pootjes tussen de bloemen. Een vaag verleden sijpelt door.

Het wordt tijd voor een nieuwe brief aan de filosoof en tante Pollewop. Er was al een bladzijde van het Verkade-album helemaal vol. Dat is een mijlpaal, want ik verstuur iedere keer tien plaatjes kris, kras door het album heen. Trots wordt het via een foto in de app vertoond. Het is voorlopig voor vier weken misschien wel de laatste, omdat ik pas weer ga sturen, als ik hier ben. Dat betekent een korte pauze. Wie wat bewaard die heeft wat.

De vijgenboom heeft geen vruchten op één verdwaalde na. Lief heeft in het najaar kennelijk te rigoureus gesnoeid. Dan worden de jonge vijgen gevormd en zitten als een klein vruchtbeginsel al aan de takken. Geen vijgenjam dit jaar. Als compensatie voor de ontbrekende vijgen hangen er nu twee zonnelampjes in. Er staan inmiddels negen takken en takjes op water om te wortelen. Plaats genoeg in het aanwassende voedselbos, dat nu ook vooral een bloemenzee is. De Catalpa, waarvan we dachten dat ze de winter niet hadden overleefd, is waarlijk opgestaan, een van hen tenminste. Lief is bang dat hij bij het maaien de andere misschien ongezien een kopje kleiner heeft gemaaid. Voor komende winter zullen we ze in ieder gval goed inpakken.

Er is feest in het dorp. Een menigte mensen in de meest kleurige kledij trok vanmorgen al heel vroeg naar de kerk om daarna in feestgedruis uit te barsten op het plein achter het dorp waar de marktkramen permanent staan opgesteld. We vermoeden dat het een bruiloft is op Roma-leest geschoeid. Het brengt me jaren terug naar de kringloopwinkel van stichting Nieuw Werk waar ik vrijwillig werkte in de oude kazerne van Nieuwegein en waar we Roma-buren hadden, omdat ze nergens anders konden staan met hun woonwagens. Wij werden uitgenodigd op een bruiloft en kregen een zeer gastvrij onthaal met ruim eten en drinken. Één groot feest. Hier op het terras hoor je alleen de beat. We laten het.

Weer een brood goed gelukt. Het komt me in de vingers. Fijn. Het is een werkje van niks maar je moet het wel even weten, zoals bij zoveel dingen.

Voor de schrijfcursus, dag 290 al, moesten we opschrijven over waar we niet zonder van menen te kunnen. Voor mij is er maar een ding waarvan ik denk dat het een grote ramp voor iemand is als je zonder zou zitten. Met tijdreizen was ik ineens jaren terug op het moment dat dat me te binnen schoot. Ik zat in de oude hoge zaal van Neurologie in het Academisch Ziekenhuis van Leiden naast het bed van een Indische mevrouw. Ze had een flinke hersenbloeding gehad en was daarmee haar spraak kwijt geraakt. Ze had een ernstige vorm van Amnestische Afasie. Dit was hoe ik het me herinnerde:

Wat zou je doen zonder—-Woorden.

Ik zeg bewust niet taal. Want afasie ofwel ernstige Amnestische afasie is een wrede vorm van verstoorde spraak. Dat je nog wel de betekenis van de woorden kent en weet welke je moet gebruiken om je te verduidelijken maar ze niet meer weet te produceren. 

Het lijkt me het ergste wat men en mij, die van woorden aan elkaar hangt in het bijzonder, kan overkomen. Nee, ik wens het eigenlijk niemand toe. Want iedereen gebruikt taal. Mijn opleiding tot verpleegkundige en mijn stage in het derde jaar op de afdeling Neurologie van het Academisch Ziekenhuis in Leiden is daar grotendeels debet aan. Daar heb ik aan den lijve ondervonden hoe het is als de machteloosheid boven komt drijven, wanneer je niet duidelijk kan maken wat je denkt of wat je begrijpt. Er rolden alleen maar klanken uit de mond van de vrouw die ik op dat moment verpleegde: ‘Rederederederedere’, haar ogen groot van het verschrikkelijke besef dat ik haar niet begreep. Ze haalde moedeloos haar schouders op en trok haar Indische kussentje nog maar eens dichter tegen haar buik aan. Ik stond er bij en voelde me onthand, omdat ik zonder het begrip te kennen wist, dat ze me volledig begreep, maar het niet wist te vatten in woorden. Transmittertje kapot en onmiddellijk gedoemd in eenzaamheid te leven. Hoe erg is dat. Een nachtmerrie voor iemand die de taal als verlengstuk hanteert van zijn of haar persoonlijkheid. Ergo, voor iedereen dus.

De wilde kersen achter zijn rijp aan het worden en nu moet ik op pad om een kersenpitter te vinden. De bomen hangen vol en ik ben benieuwd of het lukt om er een op de kop te tikken. Anders wordt het gewoon het onvolprezen scherpe aardappelmesje. Ondanks de voorspellingen ziet het er vandaag zonnig uit. Misschien zit er een fietstochtje in en kan ik ook wat kersen plukken van de boom die lief en vriend vorige week tijdens hun wandeling hadden ontdekt en die zoete kersenlekkernij uit haar takken laat vallen. Niemand die het opraapt. Vast lekker met haar zus De Wilde Kers. Het broodbakken gaat ook door. Oefening baart kunst.

Er is ondertussen een Ecohotel geboekt en ik heb per mail een digitaal vignetbewijs ontvangen. Alweer twee handelingen om af te vinken.

‘Altijd te paard’, de biografie over Renate Dorrestein door Iris Pronk, houdt me al dagen in de greep. Er zijn stukken tijd bij die ik niet herken, alsof ik er buiten gelopen heb, een ommetje aan het maken was, maar andere passages kan ik me helder voor de geest halen. Renate is een kind van mijn tijd. Alleen zat ik niet middenin het strijdgewoel als zij destijds. Haar ziekte, MS, wordt haar vaak als een psychische aandoening verweten. Als al die bekende stuurlui nou eens aan de kant bleven staan. Sommige ziektes zie je niet, maar zijn er wel. In de nachten als niemand wakker is, na een dag van optimistisch uitpakken, komt ze aansluipen en word je die lege ballon op de bank, de zwaarte in een lijf kan sowieso niemand voelen. Hou je bij je leest, als je er geen weet van hebt.

Zoonlief belde vanmorgen. De lieve benjamin van de familie krijgt al een heel eigen koppie en ik kan nog niet zeggen waar de gelijkenis zit. Haar broer komt even aangelopen, kijkt naar mijn beeltenis, lacht verlegen en rent er weer vandoor, naar zijn autootjes. Alleen als hij van zoonlief hoort dat ik er volgende week weer zal zijn, veert hij even op. Wat moet je ook met zo’n ver-weg-oma, die geen knuffies voor je door het beeld kan stuwen, hooguit kushandjes, maar dan wel heel veel. Weemoed aan deze kant, dat altijd.

Hoera de kolibrivlinder komt langs en steekt haar lange tong in het hartje van de kleine lobelia-bloemen. Wat een nijvere schoonheid is het toch. Het filmpje lukt, een foto is altijd te moeilijk, omdat ze voortdurend in beweging is. Haar vleugels maken overuren.

Slaapmutsen naast korenbloemen . Een ideale combinatie. Het oranje versterkt het prachtige blauw van de korenbloemen. Het slaapmutsje staat symbool voor creativiteit, inspiratie en dromen en wordt in verschillende landen geassocieerd met geluk en optimisme, bovendien zou het helpen tegen slapeloosheid en depressie verlichten. Inheemse Amerikaanse volkeren gebruikten het als voedselbron en rituelen en ze werd geprezen omdat ze de geest wist te verheffen en geluk bracht. De korenbloem symboliseert vrijheid, eenvoud, hoop en trouw en is met haar warrige wilde uitstraling een prachtige tegenhang en tegelijk voel je dat er van beide schoonheid en harmonie uitgaat. De tuin schept haar eigen evenwicht.

De kogel is door de kerk. Ik ga toch alleen terug naar Nederland om er een maandje te vertoeven en dan weerom te keren. Lief heeft een aantal klussen aan huis, die samen met vriendlief op te lossen zijn, maar dat gaat sneller als hij hier is. Het betekende wel, dat we gisteren naar de meubelwinkel reden om te informeren naar de komst van het vermaledijde bed. Ook daar sloeg de kordate vrouw achter de balie spijkers met koppen. Volgende week om negen uur wordt het gebracht en gemonteerd. Geduld is een schone zaak. Ondertussen wisten we wel twee houten interieurs te scoren voor de twee bestekladen. In mijn afwezigheid wordt de plank boven het aanrecht gerealiseerd en zijn er nog wat aanpassingen, zoals een te metselen randje onder het raam bijvoorbeeld en natuurlijk is daar altijd het Hoff-land. Zoveel grond en begroeiing, daar is een mens nooit klaar.

Er viel ook een klein feestje te vieren, want ik had met rogge de zuurdesemstarter gemaakt, en mijn brood was voor het eerst echt goed gelukt. Ik ben er super trots op. Zo leuk om te doen, je eigen brood bakken en zoveel lekkerder. Alleen had ik het nog niet diep genoeg ingesneden. Dat komt nog wel. Nu verder experimenteren. Wie weet. Met de overgebleven starter zal ik de nieuwe starter maken en met de rest crackers bakken. Ik weet nu hoe dat het beste kan, dankzij vriendinlief. Die heeft trouwens om tetra-etsen te drukken een pastamachientje aangeschaft. Zo inspireren we elkaar.

Lees net dat Lieke Marsman overleden is. Reden om het laatste hoofdstuk van haar boek ‘Op een andere planeet kunnen ze me redden’ nog eens te herlezen. Met groot respect denk ik aan deze dichter, filosoof en schrijver, haar wilskracht en haar doorzettingsvermogen.

De schrijfcursus vraagt naar mijn Polsen en hoe ze over mij denken. Ik gooi mijn register open en schrijf achter elkaar het volgende relaas:

Ha lieve voedster, of, wie voedt wie, dat is de vraag. Met regelmaat stoppen jouw handen aan het uiteinde van ons wat in jouw mond, maar het is waar, de keuze bepaal jij. Wij zijn typisch onderdeel van een groter geheel, mijn zus en ik. We zouden ook niet onafhankelijk van jou kunnen opereren. En toch, we hebben nog altijd wel veel in te brengen. Probeer maar eens iets te typen als wij niet aanzetten. Gaat je mooi niet lukken. We zijn altijd mooi en smal geweest, als enige van het hele lijf mogen we wel zeggen. Prachtig waren we. Ik zeg waren, want wat deed je in godsnaam bij die fysiotherapeut, door op zo’n wankel evenwichtskussen te gaan staan. Hoe heet dat ding ook alweer. Het was de Goden verzoeken want natuurlijk lazerde je er van af en stond die peut net even aan de andere kant. Tot die tijd waren zus en ik een twee eenheid, een identieke tweeling in spiegelbeeld, maar linkerzus zei ‘krak’ en daarmee was een pleit beslecht. Niet langer gingen we samen door het leven, maar was er een onvermijdelijke breuk, letterlijk en figuurlijk, tussen ons in gekomen. Naar het ziekenhuis met al die pijn, zus werd verpakt in een afzichtelijk onbuigzaam blauw harnas en zo droeg jij haar zeker zes weken lang voort. Geen wonder dat schoonheid daar werd aangetast. Een breuk die zo slecht heelde, dat het voorgoed tussen zus en mij in kwam te staan. Een wonderbaarlijk scheef en breed vormloos exemplaar kwam uit dat harnas. Jij terug naar die dokter, maar het hoorde erbij, vond dit heerschap. Klaar zijn we er mee. 

Nooit geweten dat je een eeneiige tweeling zo wreed kon scheiden. Goed, we doen het ermee. Ze blijft mijn zus, maar wennen was het wel. Beter opletten in het vervolg en blijf verre van dat wat fysiotherapie heten mag. Deze goede raad is gratis. Zet ‘m op verder en heel veel liefs van rechterpols, uit naam ook van linker zusje. 

Liefs, Pols en pols.

Straks gaan we het brood proeven en voed ik de starter voor een nieuw exemplaar. Er dient een lijstje afgewerkt te worden, van regeldingen. Hotel, vignet, auto zuigen enzovoort. Bovendien wil ik voor maandag de slaapkamer weer leeg hebben. Zo blijven we van de straat. Nu is het de beurt aan het tweede wasje na de logees. De zon schijnt, het waait en het leven knipoogt. Geen vuiltje aan de lucht.

OP 3 juni 2018 duikelt WordPress een stukje op waar ik nu nog steeds volledig achtersta. Uit tijdnood, deze herhaling:

Een discussie op Facebook over de vrijheid die het kind moet hebben om te komen tot individuele expressie. Het begon met een verhandeling over een prentenboek van de onvolprezen Eric Carle, die allerlei dieren, te beginnen met het blauwe paard, er gekleurd had opgezet. Door erover te filosoferen en te kijken werd de aandacht van een jongen getrokken door de gele koe, die blij was. Dat bleek daadwerkelijk het geval dus hij ging er voor zitten. Hij scheurde met geel vloeipapier de gele koe bij elkaar en alleen zijn poten konden er niet op. Maar dat feit was te verwaarlozen. Het ging om de weergave van zijn vreugde en het feit dat zijn werk dat uitstraalde.

Iemand reageerde heftig met op te merken dat dit een voorbeeld was van de zoveelste kopieerles. Geen creatieve en bruisende activiteit, waarbij het kind los kon gaan, maar een voorbeeld, dat hij na moest maken. Het wil dat Eric Carle zich juist bij dit boek had laten inspireren door Frans Marc, die onderdeel uitmaakte van der Blaue Reiter, het kunstgezelschap dat werd opgericht in 1911 door Wassily Kandinsky, Frans Marc, August Macke en Alexej von Jawlensky. Ze wilden ontsnappen aan de academische kunst en bijvoorbeeld Frans Marc legde zijn emotie met kleuren vast. Van zijn hand was het kunstwerk ‘Die gelbe Kuh’ uit 1911.

Carle ving het thema kunst in de onorthodoxe kleurstellingen van zijn dieren. Dat is waar kunst om gaat. Alles, maar dan ook álles, is mogelijk. Zo’n boek is geen voorbeeldenboek. Juist door erover te filosoferen met kinderen krijgt het diepgang. Dat de jongen de koe als voorbeeld nam, is geen halszaak. Het verschil tussen scheppen en kopieren zit met name in het aanbod.

‘Vogels’ door de hele groep de eekhoorns van Jenaplanschool De Overkant gemaakt.

Ooit, in het grijze verleden, toen ik aan de opleiding begon, waren er fanatieke leerkrachten die kinderen verwoed mooie dingen lieten maken. Het criterium mooi werd langs de maatstaven van de docent zelf en de ouders gelegd. Er mocht geen valse vouw of scheur inzitten. Het moest allemaal natuurgetrouw worden nagebootst. Als je bij de voorbeeldles een verkeerde handeling maakte, ging het mis en werd het ‘kunstwerk’ zwaar bekritiseerd. Dankzij de trauma’s die ik in de eerste en tweede klas van de lagere school heb opgelopen over een te breien poppenbroek naar authentiek model, wat niet in mijn vingers zat en er dus ook nooit uit zou komen, ben ik ‘grenzenloos’ gaan denken. De ideale aansluiting was niet het doorsnee kleuteraanbod, maar de ervaringsgerichte aanpak van jaren later. Onderwijs heeft tijden op een lager pitje gestaan vanwege het doorsnee strakke keurslijf van regels waar het in gegoten zat.

Later kwam ik de onzekerheid over het aanbod vooral tegen in de voorgekauwde lessen. Ze werd door de leerkracht gevangen in een klaarleggen van alle mogelijke, zelfs voorbewerkte, onderdelen ten einde het hoogste succespercentage te halen. De gedrevenheid was groot. In enkele gevallen kwamen ze al om zeven uur op school om alles in de juiste stelling te brengen. Er zat nul aan creativiteit bij en 100 % aan opgelegde techniek. Het kenmerkt mijn aversie voor vouwlessen en consorten. Het voorbeeld en ik zijn nooit vrienden geworden.

Ik ben gek op het proces. Laat het gaan. Als dat jongetje naar aanleiding van de koe die hij zag in het boek van Carle, geïnspireerd raakt en aan de slag gaat, is dat geweldig. Geef hem de vrijheid. Daar zit de creativiteit in. Biedt alle ruimte, met een poot, zonder poot, geel dat groen, oranje of pimpelpaars kleurt, twee ogen, een oog  het maakt allemaal niet uit. Hij had aangegeven dat de koe hem blij maakt. De kleur geel trok hem. Zorg voor een rijk aanbod, waaruit hij kan kiezen naar hartenlust en als het in het laatste moment iets anders wordt, dan is dat alleen maar toe te juichen. Dan buigt resultaat voor Het Proces.

Daar draait het om, de weg die er bewandelt wordt, alle ontdekkingen en opgedane ervaringen, die we, in het volgen ervan, aan onze bagage mogen toevoegen. Dat daar techniek aan ten grondslag mag liggen is evident. Het is aan de coach, leerkracht, spirituele aanvuller om daar handvatten aan te geven door een ruim aanbod aan materialen te leveren en subtiele verwijzingen te geven op het juiste en enige moment. Dat aanvoelen is de kracht van de ‘Meester’.

Wat jammer dat ik me niets meer herinner van het moment dat ik me realiseerde dat losse letters kunnen samenvallen tot een woord. Hoe ik ook sluiers van het verleden optil, dat stukje komt niet door. Het lijkt me voor een kind zo’n ontdekking, alsof je weet dat er iets groots is gebeurd. Je hebt de sleutel gevonden tot wat tot dan toe de wereld van de volwassenen was. Een hele nieuwe wereld is daarmee ontsloten. Viel alles waar je vragen over had in je kleine hoofdje op z’n plek of ging het op in al die andere leermomenten. Hoe ik ook peins en pieker, er gaat geen lichtje branden. Toen in ieder geval wel, want het lezen kreeg ik onder de knie. Cijfers zijn altijd onbereikbaar gebleken, zeker in combinaties van meerdere tegelijk. ‘Alpha’ was het woord, maar Beta moest ik gaan proberen vonden mijn ouders. Ik had ze van tevoren al kunnen voorspellen dat dat een regelrechte ramp zou worden. Teruggezet in de vierde klas en alsnog door naar Alpha. Omega ende Alpha, dit was het einde en een nieuw begin. Gelukkig maar. Waar zouden we zijn zonder de kunst van het woord.

Er zijn natuurlijk nog talrijke ontdekkingen te doen in het leven van een kind. En eigenlijk leiden ze allemaal stuk voor stuk tot verwondering. Aha, zit het zo, voelt het zo, proeft het zo, duidt het zo, om vandaar uit al rap die verwondering uit te breiden met de associaties. Het voordeel van de vriendschap van afgelopen week is diezelfde stimulans die we allen hebben ondergaan. Iemand zegt iets, een ander reageert waar een ander weer aan refereert en het daarbij niet zelden tot daden leiden kan. Zo’n prikkel kan een wereld van verschil maken.

‘Even acclimatiseren’, zei Lief vanmorgen. Daarmee zegt hij, ‘nog even geen acties ondernemen, eerst even wennen en het ontberen van nieuwe prikkels op deze schaal verwerken’. Natuurlijk, samen komen we ook een heel eind, maar wij kennen de Hoff door en door en kijken er anders naar dan iemand die er voor het eerst komt. Als ik door dit venster blijf kijken naar dergelijke ontwikkelingen is het een boeiend proces. Volgen jullie mij nog?

Zuurdesemdeeg kreeg trouwens voor vriendin en mij in deze dagen een heel vertrouwd karakter en daarmee werd het een soort nieuwe inwijding van de keuken. Zo was het ook met het enthousiasme dat ze aan de dag legde om met tetra-etsen aan de gang te gaan. Aangestoken door haar experimenten om een en ander onder de knie te krijgen, werd ik meegezogen. Eigenlijk heerlijk om te doen. Net als het linosnijden en zoveel eenvoudiger nog dan etsen.

Lief werd door het gedetailleerde kijken van vriend en de onafgebroken vragen-en gedachtenstroom gestimuleerd om zijn ideeën over het natuurbeheer dat we hier aan het doen zijn, en dat in de breedste zin van het woord moet worden opgevat, ruim uit de doeken te doen. Zo konden ze de afgelopen week die wandeling van vier uur maken zonder in een enorm aantal kilometers te vervallen maar wel in honderden waarnemingen. Een groot en bijzonder verschil in beleven.

Ze zijn nu bijna in Nederland aangekomen, hebben een redelijke nachtrust en een ontbijtje achter de kiezen. Wij mijmeren hier nog wat door in sfeer. De natuur was met uitbundig gezang van de merel en een regenboog aan het firmament de juiste omlijsting.

Het grote aftellen is een beetje begonnen. Het is drukkend weer. Mijn lieve vriendin heeft last van de warmte en is ‘in haar bewoordingen, niet vooruit te branden. Het valt nog alleszins mee. Ze maakt tussen neus en lippen door toch nog een afdruk of acht van haar lino’s en tetraprint. Nog een keer spannen we ons in om van het laatste zuurdesem een een rogge/tarwebroodje te bakken. De koffie is bijna op en bij het nuttigen van het avondmaal gaat alles ook schoon op, zoals het hoort. In de middag bakken we nog een cake. Voor de rest houden we ons koest. Ik lees het leven van Renate Dorrestein en val af en toe om van verbazing. Oké. Ze heeft aan veel onderwerpen haar aandacht gegeven waar ik niet perse gelijk aan zou denken. Ik was er wel in die jaren, maar zat kennelijk toch op een redelijk andere planeet. Alhoewel ik een paar jaar geleden nog haar autobiografie: ‘Een schrijversleven’ heb gelezen. Er zijn me veel dingen niet opgevallen of ze heeft ze niet vernoemd. Hier buitelen trouwens privé en schrijven over elkaar heen. Dat is waar. Deze twee boeken samen brengen dat hele persoonlijke en schrijversleven in beeld.

De avond eindigde in een woest en pittig onweer, met loodrechte hemelbuien en inktzwarte wolken. Dat zorgde ervoor dat we bijtijds het bed op zochten. Alle drie behalve lief. Wij om op bed in de warmte nog wat te lezen, kop thee onder handbereik en Lief met een borreltje op het terras. Ik heb niets of niemand meer horen stommelen. Klaas Vaak was hem voor geweest.

Vanmorgen rond een uur of negen ons laatste ontbijt samen. Nog even in de zon. Daarna volgden de dingen au naturel. Achter elkaar douchen, kalm inpakken, koffie met cake drinken en ons klaar maken voor de tocht naar Budapest. 2 uur en 43 minuten vice versa. Een lange slaapverwekkende saaie weg met als beloning dat we ook op dezelfde makkelijke manier Station Keleföld konden bereiken, vanwaar hun trein naar Wenen zou vertrekken, waar hun nachttrein naar Utrecht stond te wachten. Eigenlijk wilden we meelopen, maar er kon alleen maar baar geld in de parkeerautomaat. Dan maar op de stoep een hartelijk afscheid, elkaar even alle vier vastgehouden. ‘Dank en tot gauw weer, hou van jullie’, stond er in wolkjes boven onze hoofden en we riepen het ook over de stille straten. Soms is afscheid even afzien.

Dezelfde weg terug en doordat ik een weg in mijn hoofd had die er niet was, zaten we bijna in Kroatië. Maar uiteindelijk na een boodschapje en volgegooide tank zitten we nu toch mooi maar weer in onze, wat stille, keuken. Het huis gloeit nog na van de energie, maar de tuin veert op na een hele dag regen. De merels zijn een nieuw nest begonnen in de rode Acer. Vriendin op haar wolk knipoogt naar me. Nu die sluipende grijze mormelpoes weg zien te houden. Die sneakt onder elk gewasje al likkebaardend rond. Ze loert met mottige oogjes naar het vliegende grut. ‘Boe’ is voorlopig afdoende, maar zijn we altijd op tijd?

De twee mannen wilden een stuk gaan lopen, maar wij prefereerden om thuis een beetje te freewheelen. Even niets is soms een gouden greep om de kaarten te schudden of een overgang van vier luitjes naar twee milder te maken. Alweer de laatste dag dat ons bezoek hier is. De dagen zijn omgevlogen en het zal straks weer een stuk stiller zijn.

Het was een uitgelezen kans om ideeën uit te wisselen met vriendinlief, die net als ik van Jenaplanhuize komt, dus ook boordevol plannen en verzinsels zit. Ons motto. ‘Niets is te veel’ en ‘Doe eens gek’ of ‘Nooit geprobeerd dus wordt het de hoogste tijd’. Dit zijn mijn motto’s die ik hier ter plekke verzin hoor, vriendin staat onder de douche, maar ik weet zeker dat ze het zal onderschrijven. Ons kent ons.

Er is een treinversperring van Pécs naar Budapest wegens wegwerkzaamheden. Dat zou een hele dag reizen betekenen. Natuurlijk brengen we ze weg morgenochtend. Van hier is het maar 2 uur en een kwartiertje met de auto. Station Kelenfold ligt vrij vooraan in de stad. Een fluitje van een cent. In een schone auto, trouwens. Gisteren de stoute schoenen aan getrokken en de waterslang er op gezet. De auto een douche en ik zelf ook nog een extra, omdat de slang uit het sproeistuk schoot. En dapper doorgezet. Schone Agaath glimt me dankbaar tegemoet.

Het gistbrood van gisteren was goed gelukt. Nog steeds iets minder hoog, maar dat wijten we aan het siliconen rijsmandje, dat we uitgeklapt hadden. Misschien is ingevouwen toch beter, omdat het dan maar een kant op kan, namelijk omhoog. Als ik in Nederland ben zal ik rieten rijsmanden kopen Het doet me deugd om zo met een eenvoudige keuken van het land bezig te zijn. Bij de molens waar we eergisteren waren, was ook bio-meel tarwe en roggemeel te koop. Vers gemalen, wat wil je nog meer. Ook bij de veldkeuken in Amelisweerd valt er het goede rogge-en tarwemeel aan te schaffen en dat zal ook zo zijn in IJsselstein bij de molen. Adressen te over dus. Brood bakken is een kwestie van geduldig alle fouten wegstrepen tot je je eigen recept hebt ontwikkeld, je eigen manier van kneden, je eigen gevoel erin kwijt kan en het een kolfje naar je hand wordt.

Gisteren was er de final van de championsleague en even leek het erop dat we die alleen life zouden kunnen horen, als vroeger, ouderwets gezellig rond de telefoon (in variatie op een thema) maar met een beetje gepruts, de naam en het wachtwoord van vriend, kon ik toch op de zender komen. De vreugde was groot en er werd uitbundig omhelst uit dankbaarheid. Daar kon wel weer eens een alcoholische versnapering bij met nootjes en rijstechippies. Jammer dat de beslissing van penalty’s moest komen. Romantiek aan de andere kant van het toestel. Volle maan aan het firmament. Prachtig om haar te zien opkomen met zilveren wolken er in slierten omheen.

De mannen hadden van hun wandeltocht in de middag vers geplukte kersen van een overhangende tak meegenomen. Prachtige rode tweelingkersen en heerlijk zoet. Straks gaan we er nog meer plukken en dan natuurlijk ‘jammen’, dat kan in dit gezelschap niet anders. Er is nog net genoeg suiker over voor 2x 1000 mg fruit. Het kan nog. Nog net even vlammen met huisvlijt.

Door het open raam waait een zwoel windje. De sering ervoor ritselt met haar bladeren de zoete lente. De jonge pup van twee huizen verder blaft zijn kleine longen uit zijn lijfje en de haan krijgt geen genoeg van zijn eigen gekraai dat prompt beantwoord wordt door een haan ergens achter in de straat. Het geluid draagt ver. Lief heeft net koffie gebracht en verhaalt opgetogen van de kraagroos die hij heeft gevonden achter op het veld. Er groeien veel wonderen op onverwachte plekken. Om te koesteren, dit soort momenten.

In afwachting van het nieuwe bed, dat maar niet komt, hebben we gisteren op de opklapbedjes de dikke matras van boven gelegd en ik heb als een prinses geslapen. Nee, niet op de erwt, integendeel. Eindelijk geen ongemakkelijke spiralen in mijn vel. Zo hou ik het nog wel een tijdje uit.

Vandaag is dochterlief jarig. Het toeval wil dat in deze heuglijke herinnering mijn lieve vriend, hier op bezoek op het moment, ook een rol speelde. Hij was erbij toen ik weeën kreeg en hij en zijn vrouw zouden samen blijven slapen om de oudste op te vangen, indien nodig. We draaiden Carole King en zongen hard mee om de pijn maar te overschreeuwen. ‘You’ve got a friend’, niets was minder waar op dat ogenblik. Maar moeder natuur zette een streep door de rekening van de thuisbevalling, want dankzij het stilvallen van de weeen moest ik toch naar het ziekenhuis. Daardoor waren we nog blijer met onze lieve oppassers. In de middag op een zonnige Zon- en Pinksterdag werd ons tweede kleine moppie geboren. 30 Mei 1982. Ik zal hem zo gaan vertellen welke heuglijke dag ik gedenk.

Gisteren hadden we nog een wandeltocht in petto voor Lief en de vrienden, de bergen in, iets waar ik absoluut niet aan zou beginnen als bekend ‘blok aan het been’. Bovendien zou ik de top niet eens halen, maar ik had een verkorte versie op vlak terrein in gedachten. Het zou helemaal goed komen. We reden door de immense bossen vlakbij het dorpje Terencsy en kwamen uit bij een instituut voor de bosbouw, waar we aan de voorkant van het weggetje nog een restaurantje wisten temidden van de natuur. Er tegenover stond een klein houten speeltuin van natuurmateriaal. Puberstemmen klaterden echoënd tegen de heuvels op. Er was een of andere kinderopvang neergestreken. We reden iets door tot bij een klein meertje met wat troebel water en ik zwaaide mijn kompanen uit. ‘Dag schatjes, ik overleef het wel en blijf hier wachten’.

Even later zat ik in mijn eentje aan het water en dacht aan wat ik niet meer kon. Maar er was natuurlijk nog veel wat wel kon. Met mijn zware bepakking op de rug in het rode rugzakje, ik had mijn tekenspullen en het hele dikke boek bij me, liep ik richting de andere kant van het meertje over de verlaten begraste weg. Vlinders vlogen me om de oren. Nou, iets lager dan, richting grond en bloemen. Er waren heel veel akkerviooltjes, zo’n lieflijk gebaand pad, tot aan een vervallen gemaal. Daar stapte ik langs en liep door hoge grassen in het oude voetspoor van een tractor richting de spoorlijnbaan van het kleine stoomtreintje dat langs het meer aan de andere kant liep. Als ik die volgde kwam ik helemaal voor aan de grote weg uit, wist ik. Het was prachtig weer, de natuur hield zich stil op het krassen van schorre kikkers na. Het woud aan de overkant lonkte,maar dan moest ik via een smal krakkemikkig houten trappetje er overheen en dan wist ik niet of ik er ook weer uit kon. Even op veilig spelen en de spoorbaan blijven volgen.

Zo liep ik het rondje met gemak en naar volle tevredenheid. Toch bijna drie kilometer. Na op het inmiddels verlaten speelterrein een tekeningetje van de omgeving te hebben gemaakt, reed ik de goegemeente een stukje tegemoet. Maar ze wilden nog even wat kilometers scoren tot aan het restaurant, waar de vriendelijke resolute gerant ons naar binnen dirigeerde en we afsloten met een heerlijke Hongaarse vegetarische gnocchi-schotel en een griesmeelpuddinkje. De juiste beloning op een heerlijke dag.

We hadden de dag ervoor afgesproken te gaan wandelen en kozen een wandelomgeving bij het Orfümeer. Ik dacht de haarspeldbochten van het Mecsek te omzeilen, maar had verkeerd gegokt en we zaten er nogmaals middenin. Geen sinecure, deze jongens. Agaath deed het keurig maar vriendin zag toch wat pips en we stopten vlak bij de ontspanning die we uitgekozen hadden om even wat frisse lucht te happen. Even verderop waren de drie molens, het cultureel erfgoed van Orfü, en veel natuur erom heen om een wandeling te kunnen maken, het doel van onze tocht.

*De Vizimalom: De watermolen met waterrad, een 19e eeuwse korenmolen die nog volledig functioneert.

*De Szárazmalom: Rosmolen of droge molen. Een bijna tweehonderd jaar oude molen afkomstig uit Mekényes. Oorspronkelijk door paarden aangedreven.

*De papirmalom: De papiermolen waar je kennis kunt maken met het handmatig scheppen en maken van papier.

Er zijn rondleidingen op gezette tijden. Dat was het doel niet en daarom lieten we het links liggen. In de bossen rondom viel goed te wandelen in moeilijke of lichte trajecten en alles wat daar binnen viel.

Eerst maar even bijkomen in de schaduw aan een tafeltje in de bakkerij Barat, een uitspanning met bioproducten en vegetarische lekkernijen, die bij de molens hoorde. Er was ook zuurdesembrood te koop. Een exemplaar namen we mee. Dat scheelde in ons dagelijkse bakken. Een lommerrijke omgeving was de beloning en een aangelegd vlonderpad zorgde ervoor dat ik het eerste deel van de wandeling zeker mee kon komen. Het pad liep naar een soort kunstige watertoren en een natuurlijke bron, die verweerd op een vrij onooglijk plekje terug te vinden was onder een oude en knoestige treurwilg die beschermend haar takken er overheen liet waaieren.

We zochten de weg met de randvoorwaarde dat ze terug te vinden zou zijn. Ik bleef ergens zitten op een bankje aan het vlonderpad terwijl de anderen doorliepen en wat stijgingen zouden trotseren. Daar had ik een wonderschoon stilte-moment met alleen de grote bomen, de ruisende wind, de gefilterde zonnestralen in lichtflarden op de grond en jubelende vogelzang, zo sereen, zo kalm ook, volkomen één met alles om me heen. Geen opgejaagd gevoel, geen haast, geen gedachten, maar een nietig figuurtje op een bankje naast de beek onder het beschermende bladerdak hoog boven me en het uitbundige parelende gezang van merel, roodborst, zwartkop, specht, boomklever, lijster, groenling en nog wat ondefinieerbare trillers. Er kwam een wat ouder stel langs, net toen ik een en ander op de film zette voor het thuisfront, maar verder was er niemand te bekennen. De vogelzang werd bijna kathedraal door de hoge bomen. De meerwaarde van stil vallen in het moment is groot. Ik kan het iedereen aanbevelen.

Na een kwartiertje kwamen Lief en de vrienden terug gewandeld en we besloten om wat te drinken bij de bakkerij. Ze hadden vlierbloesemsiroop en hoe! Met zalige bevroren bosvruchten erin en ijsblokjes, een prachtige cocktail die op menig partijtje niet zou misstaan. Een gouden vondst om daar ook bevroren fruit voor te gebruiken. Bio, wel te verstaan. Verlekkerd met een maanzaad, sinasappeltaartje of een vegan koekje met chocola. De blauwe vlinders die rondfladderden en libellen, die zich niet lieten vangen op een foto.

Omdat vriendin niet helemaal lekker was besloten we niet verder op onderzoek uit te gaan, maar terug te rijden. Morgen is er weer een dag, per slot van rekening. .

Gisteren zaten Lief en ik voor de veranda op het schemeruur te genieten en zagen hoe de wassende maan zich uitstrekte en zich groter en groter leek te maken. Witte wolken eromheen. Ik zag de beer in de wolken en Lief zag hem ook, om daarna onmiddellijk van vorm te veranderen. Een momentopname. Mijn moeder zou zeggen ‘Of de duvel er mee speelt’ kwam er vanmorgen een herinnering aan nog een blog van tien jaar geleden langs over wolken en vol kunst en literaire volzinnen. Bij deze dus de blog van 28 mei 2017:

Met de beelden van de Achromen van Pierre Manzoni in mijn hoofd bestudeer ik de wolkenpartijen die vanuit mijn bed langszij komen zeilen. Statig en langzaam, alsof ze uitnodigen om eens goed naar kleur en vorm te kijken. Als kleine zwarte vegen scheren de gierzwaluwen er langs. Ze vliegen laag, dat was gisteren ook al. Er is misschien onweer, hopelijk met veel regen op komst, waar de droge tuin naar smacht.

Na al dat strakblauwe is er ineens weer veel te zien. De witte toppen als de schuimende golven van de zee, steken verblindend af tegen de vaal grijze en gele vleugen die er doorheen geweven zijn. Hier en daar is er een spoortje violet te bewonderen. Het blauw   er omheen is ook vervaagd en wordt meegenomen in de sluier grauw.

Een van onze geliefde bezigheden van vroeger was het wolken schouwen. We lagen op ons rug in het gras en riepen om de beurt welke objecten langs kwamen drijven. Een levend sprookje met een driekoppige hond, of een gemene toverkol, een reus, de leeuw, een kind, konijnen en vogels, je kon het zo gek niet bedenken of we zagen het en wezen elkaar er enthousiast op. Daar, naast die ene kleine wolk en in de lucht tekenden we met onze vinger de vorm na. Dáár zit een oor, en dáár de bek, hier de staart en dat is het oog. Daarna volgde het eindeloze verhaal, want wolken vertellen verhalen. Alleen wij waren ingewijd in dat geheim, dachten we.

Bij Manzoni stond het idee centraal waarbij de vormgeving een toevalligheid en/of ondergeschikt was. In het begin zag ik tijdens de zoektocht naar de ziel van de abstracte kunst eerst in elke abstractie toch altijd weer het beeld. En nog zie ik dat. Kan je de expressionist scheiden van de vorm, kan de vorm gescheiden worden van het idee. Als ik zijn Achromen zie, denk ik onmiddellijk aan een subtiel zuchtje wind dat over het water glijdt en plooien trekt in het anders zo gladde wateroppervlak. Of aan het zand van een ongerept strand, waar de stroming bij eb de golfslag van de zee heeft achtergelaten als een blauwdruk van haar bestaan. Het lijnenspel dat ontstaat door wuivende rietpluimen in hun gouden glans en hoe graag ik ook overspoeld wil worden met het idee om het idee en niet om de vorm die het kreeg, ik blijf in beelden denken.

Dat wit van hem, maakt het evenals het blauw van Klein niet eenvoudiger, integendeel. Door het reliëf en de schaduwen die getrokken worden krijgt het nog veel meer betekenis, hetzelfde geldt voor de herhaling. Elk brein werkt naar vermogen. Kunst is een individuele uiting en de beleving ervan allerpersoonlijkst. Kunst wordt het als het er toe doet, in positieve of negatieve zin. ‘Als het een steen verlegd in een rivier op aarde’, zong Bram Vermeulen al. Dat dus, als het raakt, als het zich verweeft.

Dinsdag gaan we met gips, doek, stro en jute aan de slag, structuren en eigenschappen van het materiaal verheffen en in dienst stellen van wat het oproept aan de handen om te vormen. Een sprong in het diepe, verstand op nul, maar om waarachtig te vormen helpt het om met ogen dicht te werken. Materiaal voelen en het idee boetseren.

De blinde kunstenaar George Kabel uit Eindhoven zette een grote trampoline vol met egaal zwart gespoten voorwerpen: een globe, een computer, een verrekijker en nog veel meer. Hij probeert zijn wereld met ons te delen. Als ik mijn ogen sluit zie ik meer kleur dan zwart, zie ik lijnen en vormen á la Manzoni die op een doek niet zouden misstaan, maar de gedachten die het beeld vormen razen voort tot in lengte der dagen, tot aan de einder en weer terug. Dinsdag gaat de knop om.

Er is geen wolk meer te bekennen.

Bij toeval ontdekte ik gisteren een mooie manier om het insmeren van een linosnede zonder rolletje wat gelijkmatiger te doen. Hiervoor waren we bij wijze van nood met wattenstaven en wattenpads in de weer gegaan, maar mijn huidige ontdekking sneed veel meer hout. Mijn eerste afdruk was met veel te veel inkt gemaakt, dus drukte ik onmiddellijk een nieuwe af met dezelfde inkt. Net niet helemaal zoals ik het bedoelde. Ik legde de afdruk met teveel boven op de linosnede, wreef het af en haalde het er voorzichtig af, nieuw velletje op de linosnede en ziedaar. Het geluk zij met de onwetenden. Ineens had ik schaduw in mijn lino. Prachtig. Wat het is en hoe kan ik nog niet zeggen, want het is een verrassing voor iemand maar te zijner tijd hoop ik een en ander te verduidelijken met een plaatje.

Lief heeft net gemaaid en ik zit met mijn blote voeten in het gras onder de berken te genieten van een zwoele wind. Geen overbodige luxe bij 30 graden. We hebben net de nieuwe vlierbessen/gember/muntmix met suiker verwarmd en in flessen gegoten. Het is een heerlijke dorstlesser, deze siroop, vooral met een klontje ijs en een takje munt met prikwater.

Vriend is nog bezig met een linoleumsnede en vriendin leest op de veranda van de Datsja. Zo zoeken we allemaal ons eigen koele en comfortabele plekje. Achter me kakelen de sokkippen van de buurman hun geluk bij elkaar. Op dit ogenblik is de Hoff eigenlijk op haar mooist. Volop in de bloemen. De tuincaravan in haar camouflagepak(Hout en takken) staat open en op een paal hangt een eenzame soldatenhelm, net als de steen in de vorm van een schedel op de boomstam er tegenover. Klein stilleven van een vleug verleden

Kleine vogels hebben twee nestjes in de luchtgaten van de schuur gemaakt. Net vloog een vogeltje naar binnen, maar ik zag nog niet welk. Aan de binnenkant van de schuur zijn de nestjes goed te zien. Er zitten al kleintjes in. Natuur baant haar eigen weg en wij volgen.

De siroop is afgekoeld en kan in de koelkast. Vriendin pakt de dadels eruit. Tijd voor een dadeltaart die twee uur moet opstijven in de koelkast. Bij gebrek aan biscuits en walnoot heeft ze een soort bio hele granen koekjes en cashewnoten toegevoegd aan een mengsel van boter, honing en ontpitte dadels. Goed doorroeren en in een cakevorm schenken en in de kou ermee.

Iedereen is heel content met het concept dat er gehanteerd wordt en waarin iedereen de ruimte kan gebruiken, die men nodig heeft. Soms zijn we samen en dan weer alleen in een natuurlijk en volstrekt logisch verloop, volkomen op elkaar ingespeeld. Zij doen in de avond graag een spelletje, maar wij kunnen rustig ons eigen gang gaan. Vanavond lees ik Lief weer een hoofdstuk uit Swaab voor. Zo strekken de dagen zich en ondanks de rust vliegt de tijd nog steeds voorbij. Het ontbijt en het avondeten doen we samen.

Kinderstemmen stijgen boven de tuinen uit. School is uit en het jonge puppie is dolblij met zijn gezelschap. Eindelijk speelkameraadjes. Hij keft zijn vreugde zo hard als ie groot is.

Zo het tropenrooster is van zolder gehaald en we waren betrekkelijk vroeg uit de veren. We ontbijten rond een uur of negen in pyjama, relaxed en gemoedelijk. Beetje kletsen, een beetje bijkomen en plannen voor de dag bespreken. Met deze hitte(het is 29 graden) worden er geen wilde voorstellen gedaan. Vanuit Nederland appt de oudste dochter mij en stuurt een foto. Met een verhit hoofd van het harde werken, onkruid, water geven, drie zakken vol met zevenblad wegknippen, ze doet het toch maar even en weet toch een uurtje te genieten. Dapper dametje. Het is bij jullie zelfs warmer dan hier. Dat komt niet vaak voor, maar de laatste twee jaar wel vaker.

Vriendin wil heel graag eens verven met olieverf op waterbasis. Er staan twee ezels dus als de warmte weer wat gaat luwen is dat een optie. We zijn de hele dag eigenlijk weer druk in de weer met broodbakken en linoleumsnedes maken. Op het programma: Boodschappen in beide supermarkten op zoek naar bioproducten, kokosrasp gevonden en een basis voor een lekkere chutney.

OmaBaard, een blogvriendin die ik altijd lees, omdat er zoveel raakvlakken zijn, gaat tien jaar terug in de tijd. ‘Waar was ik toen’, dacht ik bij mezelf. Gelukkig worden alle schrijfsels bewaard en ik kom uit bij 29 mei 1916 met de inleiding uit het dagboek van mijn moeder:

Op woensdag 4 april 1990 schreef mijn moeder in haar dagboek:'(…)

Onweer, hagelbuien, April doet wat ie wil. Gezellig koffie gedronken. Wij hebben het over de voornamen. Daar werd vroeger bij het aangeven nog wel eens een vergissing mee gemaakt doordat de vaders, eer ze op ‘t gemeentehuis waren met hun getuige, wat kroegjes aandeden en ze dan niet meer wisten wat voor naam hun vrouw gezegd had. We lachen heel wat af onder de koffie.(…)’ 

Het beweegt en springt en speelt en mauwt en piept, ze heeft al een keer de bak gemist, hoop dat de volgende goed gaat. ‘Gemist, ‘Misty’’ denk ik. Het brein draait op hoog niveau in het Engels, Frans, Latijn en Nederlands, alles door elkaar. Pluk, Propje, Pluizebol, weer pluis….Minoes, Cha cha, Freule, Voile, het is het net niet. Wat past bij poes? De laatste is leuk.

Bij de kinderen wist ik de eerste twee nog voordat ze geboren werden, bij de tweeling had ik alleen maar meisjesnamen en het werden twee jongens, snel en ter plekke een naam gegeven. Bij de laatste, wisten we het ook, tien jaar verschil maar zeer gewenst. Dt poesje is ook zeer gewenst. What’s in a name! Heel wat dus, want je doet er je hele leven mee, langer dan de handtas van gisteren, dus voer voor psychologen.

‘Diva’ als ze echte nuffenkuren heeft, dat weet ik nu nog niet. Ik kijk naar het polletje pluis en zie haar prachtige wit omrande oogjes, haar strepen, die grijs en wit door de vacht heen lopen alsof ze een pyjamabroekje aan heeft, de gestreepte staart, de grijze vacht op de rug, ze rolt van de bank, ze vecht met de kussens, ze verovert een kartonnen gatendoos, ze is dapper en strijdbaar als een kleine amazone van binnen, maar geen Kenau Hasselaar van buiten. De vlag dekt nog steeds de lading niet.

Vannacht een nachtje op de bank met de kleine en haar levenslust bekeken in het donker, een nachtkat dus! En net, met ijzeren wilskracht toch een plasje op de bak. The iron lady. Gewoon lady, ook leuk. Of Vrouwke, Frummel past beter. Alles wordt in mijn hoofd omgezet in te gebruiken of niet, woorden struikelen over elkaar, eigenschappen buitelen met de brij mee, eerst maar even tot rust komen en wennen aan een alleen, moederziel alleen. Hoe zou dat voelen als kitten in een grote ontdekwereld en wat betekent het voor haar moeder, die in een keer drie kleintjes kwijt is en alleen een herinnering rijker. Ik benijd haar niet. Ze zal zoeken en klaaglijk mauwen en weten dat het een verloren zaak is, het lege nestsyndroom bij uitstek.

Straks valt vast een naam op de juiste plek. Anders nemen we een dubbele ‘voorname’ voornaam, ‘ Vrouwe Frummel van Pluis tot Pooh’, een vrouw van stand, maar dat moet je verdienen. We zullen zien, het gebeurt eer frummel een frum is geworden, tot die tijd is het Nomen Nescio.

Kleine inschattingsfout. De Pinksteren wordt hier toch gevierd met winkelvrije dagen. In ieder geval zijn alle supermarkten dicht vandaag. Het geeft niets, want er is nog genoeg in huis, alleen kunnen we geen cake bakken, want de boter is bijna op. Het zuurdesembrood van vriendinlief was perfect vanmorgen. Ontbijten met vers brood blijft een luxe hoor en het bakken van zo’n heerlijkheid een kwestie van geduld. Het belooft heel warm te worden vandaag, dus we houden ons gemak. Lief beloofde nog één klusje te doen en daarna ook te gaan lezen in de schaduw onder de bomen of in het bos, op de veranda van de Datsja of het terras.

Gisteren hadden we een pas-op-de-plaats-dag thuis, maar dat betekende niet, dat er niets gebeurde. We hadden het plan opgevat om Linosnede te gaan oefenen. Ik had hier gelukkig rubberen matjes liggen en twee setjes met mesjes. Uitstekend geschikt om van start te gaan. We besloten wel dat niet in de warme Datsja te gaan doen maar op het terras met de grote ventilatoren boven ons hoofd. Heerlijk koel en helemaal als het windje erbij kwam.

Het was erg leuk. Sparren over de ideeën, plannen hoe het aan te pakken en welke hulpmiddelen we nog meer nodig hadden en aan de slag. Ze had het nog nooit gedaan en dan is het resultaat altijd verrassend en extra leuk, bovendien loop je tegen dingen aan die je bij een volgende ronde kan verbeteren, dieper insnijden bijvoorbeeld of meer of minder inkt, ander papier, van die dingen.

Toen we aardige resultaten hadden, wilde haar eega het ook wel eens proberen, die zelden iets creatiefs uit de kast trekt. Hij gutste er lustig op los en maakte in betrekkelijk korte tijd een Anarchistenkaart met bewegende zon in de ene-en een man in de andere hoek, die beiden het vuur aanwakkerden. Zijn eigen symboliek verwerkt. Spontaan ontstaan want het vuur waren eerst bloemetjes en de man was oorspronkelijk een boom. Zo zie je maar als je je mee laat voeren op de golven kom je een heel eind. De zon straalde inderdaad veel beweging uit. Beginnersgeluk, zeggen wij dan.

De vlierbloesemsiroop gaat hard met die hitte, dus vanmorgen besloot vriendin nog wat vlier en munt te plukken voor een nieuwe lichting, met lekker veel citroen.

Dochterlief belde met een verkwikkend praatje. Altijd fijn bij die warmte. Ze is al het hele weekend onbestorven weduwe, omdat haar manlief naar Belgrado moest. Gelukkig valt er volop te zwemmen in het kanaal bij de Munt. Lekker afkoelen. Het doet me denken aan die keer dat ik me daaraan gewaagd had en mijn vader er op de een of andere manier achter kwam. Hij was woedend. ‘Of ik wel wist hoe gevaarlijk het daar was en hoe haal je het in je hoofd’. Bovendien waren er jongens bij en daar kon hij helemaal niet over uit. ‘Hel en verdoemenis, zedeloos gedoe’. Daar foeterde het politiewezen, dat altijd bij hem aan de oppervlakte zwom, de hele santenkraam aan zedenloosheid bij elkaar. De kunst was het van e af te laten glijden want een ‘Ja, maar…’werkte als een rode lap op een briesende stier. En daarna zorgde je ervoor, je zo snel mogelijk uit de voeten te maken, voordat je het deksel op de neus kreeg.

Na een kleine week acclimatiseren was het eens tijd om onze grenzen te verleggen. We hadden verteld dat Pécs in 2010 de cultuurstad van Hongarije was geweest, dus daar wilden de gasten wel graag naar toe. Het weer was ons gunstig gezind. Een graad of 25 en een lekker windje. Agaath stond voor de hele dag op een plekje vlak bij het centrum. Een stukje lopen en je staat midden in de vorige eeuw te genieten van de aandoenlijke straatjes met nog de oude goten erin, met als contrast de enorme statige gebouwen er naast met hun prachtige gevels in zachte aardetinten. Een weldaad voor het oog en een rijkdom aan oude architectuur.

Hongaren hielden er vroeger van om hun gevels te bekleden met imposante beelden en belangrijke symbolen. Het doet weelderig aan zonder protserig te zijn. Statig en toch niet schreeuwend is een kunst op zich. Er werden veel sierranden en kleinere ornamenten tussendoor gebruikt. Dat maakt een gebouw bijzonder de moeite waard om tot in detail te beschouwen, iets wat de mannen voortdurend en al pratend deden. We waren ze voortdurend kwijt. Een keer leken ze helemaal van de aardbodem verdwenen, maar toen waren ze een onder een poort doorgewandeld waar helemaal achteraan een soort van tweedehandse boekhandel was ingericht met als knus element een oude doorgezakte bank, een werkende buizentelevisie met Roy Orbison erop en wat stoelen met kleden erover. Een walhalla voor vriendlief, de boekenwurm. In het midden stond uitnodigend een theepot. Geen idee of dat er daadwerkelijk in zat, maar het was een absolute verhoging van de sfeer.

Terwijl de vrienden de moskee gingen bewonderen die wij bij elk bezoek aandoen, bleven wij genieten op het terras met uitzicht op het plein, standbeeld en fontein incluis met een dorstlessend watertje onder handbereik.

Vanwege een medische noodzakelijkheid moest er even een hapje gegeten worden en vriendinlief had op de wandeling naar het plein toe een vegetarisch restaurantje ontdekt. Het bleek er een uitzonderlijk goed te zijn met borden zo vol dat we vooraf al wisten het nooit op te kunnen. Maar we zagen kartonnetjes met bezoekers meegaan en wisten dat dat wel snor zat. Ze hadden ‘goodybags’. Daar at ik de meest lekkere oesterzwammen gyros, de hemel op je bord zo lekker, met als drankje lavendelsiroop. Het menu was indrukwekkend afwisselend. Kortom deze komt op het. Lijstje van ‘Verwen Uw Gasten’. Met onze kartonnen bakjes konden we richting het Magyar Nemzeti Szinhaz, alweer zo’n gebouw om je aan te vergapen, met twee fonteinen aan weerskanten en een Venetiaans ijsverkoper links ervan met een korte stop op de trappen van het theater.

In een kalme tred terug naar Agaath en over het Mecsek gebergte langs het meer van Orfü weer op huis aan. De nodige haarspeldbochten-oefeningen met verblindende zonnevlekken. Geen probleem voor Agaath. Zo konden de gasten een indruk krijgen van het afwisselende landschap. Rond huis alles vlak en hier de blauwe berg in volle glorie. Moe maar voldaan rolden we de warme auto uit. Voor sommige even niets, voor anderen een spelletje en aan eten hoefden we voorlopig ook nog niet te denken. Eerst maar eens de vele indrukken op hun plek laten vallen en de maag rust gunnen. Morgen was er weer een dag.

Het was boodschappendag gisteren, dus gingen vriendinlief en ik naar de supermarkt in Szigetvar, waar het kennelijk Holland-dag was want overal klonken bekende klanken. We zochten naar bio-producten. Maar die zijn ver in de minderheid. We vonden er toch, met heel goed zoeken, nog een respectabel aantal. De vega neemt ook maar een beperkt deel van de koeling in beslag. We besloten de voorraad flink aan te vullen en de hilariteit bestond vooral om het bedrag met de vele nullen.

We drinken vooral de vlierbloesem-en de seringensiroop en thee overdag. De mannen waren een wandel aan het maken naar het ‘communistenkamp’, zoals Lief het noemde, iets wat tot de verbeelding sprak. Het was heerlijk warm en in de middag liep de temperatuur behoorlijk op. Gelukkig hadden ze hun vissersmutsje en petje op, maar moest er wel bijgetankt worden met flink wat vocht.

In de ochtend bij het ontbijt bleek het brood, dat ik gisteren verwaarloosd had, nog steeds prima te eten te zijn. Lief had voor de zekerheid brood in de kleine winkel gehaald, maar we bleven toch van het zuurdesembroodje smullen, ondanks de wat harde korst.

Wat me een gerust hart oplevert, is dat ze net zo creatief zijn met zich aanpassen als wijzelf. Oplossingsgericht denken is toch een gave. Vriend en Lief kennen elkaar al van de middelbare school en zagen elkaar door het leven heen in fasen, zoals dat gaat met gezin of met een afstand. Voor mij was vriend een grote steun en toeverlaat bij het overlijden van de vader van de kinderen samen met mijn schoonzus. Daarna verwaterde het contact opnieuw een beetje. Maar vanaf het moment dat ze verhuist zijn, hebben we elkaar opnieuw gevonden.

Wij vrouwen voelen vanaf dat moment een grote klik en nu blijkt telkens dat we veel dingen gemeen hebben. Het is zo goed om dat te merken. Aardse zaken verdwijnen als vanzelf naar de achtergrond en het onderwerpen raken vooral de diepere lagen. Elk thema komt langs, niet om er oeverloos op door te bouwen, maar om gedachten uit te wisselen en te merken dat die allemaal dezelfde kant opstaan. Het voelt als waardevol en ook als een cadeau.

In de middag gingen wij tweeën naar de Datsja voor het creatieve deel van de dag. Mijn portret was het nog steeds niet en er moesten een paar drastische veranderingen doorgevoerd. Wegpoetsen en opnieuw proberen. De aanhouder wint. Met tetra-etsen en de gebrekkige hulpmiddelen die we ter beschikking hadden omdat de tas met het benodigde materiaal nog in Nederland was, lukte het vriendin om toch verrassende resultaten te boeken met veel experiment en ook weer doorzettingsvermogen.

Voor het eten besloot ik pasta met pesto van de kruiden in de tuin te maken. Oregano, tijm, roosmarijn, peterselie, geplukt en samen met de knoflook, olijfolie, ui, zonnebloempitten en de Grana Padano fijngemalen. Spaghetti gekookt, restje erbij, wat ui, tomaat en paprika er door, een beetje liefde en de verse Pesto. Ik dacht dat ik voor een weeshuis had gekookt, maar de mannen lieten zich niet onbetuigd en nu is er nog maar een restje over. ‘s Middags hadden we als toetje vlierbloesembeignets bedacht met de helft van de zuurdesemstarter, wat meer bloem erbij en water, vlierbloesem erin dopen en goudbruin bakken in de frituur. Poedersuiker erover en smullen maar. Om je vingers bij af te likken.

Er stond een stevige wind gistermorgen, Noorderwind 4, geen probleem. We wilden tóch buiten ontbijten. Hier in Hongarije zwelt de wind aan en af. Er was veel aangename windstilte tussendoor. Onze lieve vrienden waren een beetje gewend aan de weelde van het grote huis, maar raakten er toch niet over uitgepraat. Bewondering voor Lief die met zijn natuurbeheer en grote liefde het land in de vingers hield. Geen dwang, maar volgen. Een belangrijk gegeven.

Ondertussen bakte ik het nieuwe zuurdesembrood voor vandaag en vergat door het geanimeerde gesprek het hele proces prompt. Ergo, Een ‘baksteen van een onvoldoende gerezen piramidebrood’. Haha. Gelukkig heeft vriendinlief ook ervaring met bakken en een fanatieke zuurdesem-zus. Dat zit wel snor. We gaan er samen mee stoeien. Het wordt nog wel eens wat.

Ieder ging zo’n beetje een eigen weg. Vriendlief wilde lezen op het mijmerplekje onder de dennen, Lief ging hooien op het land en wij gingen naar de Datsja, waar ik vriendin het tetra-etsen liet zien. Tot mijn grote verrassing kende ze het niet en ze was dolenthousiast, daar had ze heel veel zin in. Om goed in de geëtste lijnen te zwarten heb je een roller nodig. Die heeft de hele tijd op de kaptafel gelegen, maar ik kon het ding nergens meer vinden. Waar is de roller. Niet in mijn tekentas, niet in het atelier, spoorloos verdwenen.

Terwijl zij aan het etsen was ging ik verder met mijn doek. Een kwast liet los, hé…Een ronde steel. Iets om mee te rollen natuurlijk. De eerste ets, zonder, was niet scherp, maar nu kwam de tweede ets haarscherp onder de pers vandaan. Gelukt. Wie niet sterk is moet slim zijn, of een variatie op dat thema.

Het is erg fijn om over van alles en nog wat te kunnen praten met z’n vieren en het voelt vertrouwd, is leerzaam en boeiend. Op deze manier bezie je de zaken tevens vanuit een ander licht. We zijn opmerkelijk gelijkgestemd. Allebei in het Jenaplan en projectonderwijs gezeten, dus over veel zaken waren er raakvlakken.

We hadden nog geen extra boodschappen gedaan, haalden de kruiden uit de tuin en maakten een kikkererwten/bonenschotel dwars door de kast heen. Het couscous-hapje van twee dagen geleden werd de salade waar vriendin een heerlijke dressing bij maakte.

Na de maaltijd zaten we met z’n tweeën te genieten van een kop koffie en hoorden opeens de roep van de merel, een waarschuwende roep, ergens halverwege de tuin. Ik ging op onderzoek uit en warempel. Een zwartwitte poes liep er rond. Op mijn geklap en kssst ging ze er vandoor, maar hield zich halverwege schuil achter het dennenbos, de goochemerd. Met een paar klappen in de handen rende ze er vandoor. Merel kon weer achterover leunen. Toch handig als je steeds meer de taal der dieren gaat begrijpen.

En dan zijn er de lange avonden buiten. De heldere sterrenhemel, de stilte vooral. De weg 6 was stil, de vogels sliepen en bij het schijnsel van twee kleine ledlampjes werden de zwaardere onderwerpen aangeroerd. Zo’n gewijde stemming waar die ruimte er is, maar ook met de nodige kwinkslagen er tussendoor. Een vredige wereld.

Vroeg uit de veren, want je weet maar nooit hoe laat het bed bezorgd wordt. Als het goed is zetten ze het ook nog tegen een meerprijs, dat dan weer wel, in elkaar.

Gisteren heeft Lief flink gemaaid en heb ik de zomerfijnstralen geplukt voor de flessen op het terras. Het ziet er weer gezellig uit. Vandaag stop ik er nog een pioenroos bij. Die houden het niet zo lang, maar ze zijn zo vrolijk en ze zijn er in overvloed.

Het is nu kwart voor twee. De tijd begint te dringen. Het bed is nog altijd niet gearriveerd. Tussen tien en drie was al ruim bemeten. Of ze dat nu nog redden weet ik niet. In de tussentijd werkte ik mijn denkbeeldige lijstje af. Brooddeeg voorbereiden, cake bakken, recept voor een lichte maaltijd bedenken, wc’s nog eens extra in het sop, bedje gespreid. De kraan schoot ervan af bij de wastafel in de wc. Helaas pindakaas, er is iets gebroken. Dat wordt een nieuwe kraan, maar niet vandaag. Er was nog net geen overstroming. Kalmte zal U redden. Wachten duurt lang en rekt de tijd op die ik aan de andere kant weer tekort zal komen.

Het zelfrijzend bakmeel werkt hier maar matig. Volgende keer doe ik er bakpoeder extra bij of ik neem gewoon bloem met bakpoeder.

De vrienden zijn nu aangekomen in Budapest en gaan om twee uur op de trein naar Pécs. Ze zijn een beetje brak, want de matrassen van de slaaptrein waren erg hard. Ze kunnen hier zo in hun bedje rollen als ze dat willen. Dat betekent dat ze rond vijven in Pécs aankomen en wij er zullen zijn om ze te halen.

Gisteren keken we de film ‘Remarkable Bright Creatures’ van Olivia Newman met Sally Field en Lewis Pullman in de hoofdrol. Een lieve vredige film, over een octopus en twee mensen die elkaar in eenzaamheid alle drie weten te vinden. Wat is het toch heerlijk om af en toe verstoken te blijven van het roerige bestaan en je al mijmerend een weg te banen in de verbeelding. Vanaf nu waardeer ik die lieve inktvissen nog veel meer.

De rest van de dag rolde zich uit en van schrijven kwam niets meer. Het bed kwam niet. Het scheen beschadigd te zijn bij levering en nu wordt er een nieuwe afspraak gemaakt. Dat betekende, dat we er iets op moesten verzinnen om ‘s avonds te kunnen slapen. Het bed boven in het te warme kamertje is in ieder geval opgemaakt, maar de trap en naar het toilet gaan is een klein probleempje, die niet licht samen door de deur kunnen.

De vrienden waren er om vijf uur. Moe maar dolblij om ons te zien. Ze waren overweldigd door de Hoff en het natuurbeheer van Lief. Helaas waren er problemen met het licht in de keuken en het toilet, maar dat kon de pret niet drukken. De seringensiroop, soep en cake werden met vreugde ontvangen en we konden heerlijk bijkletsen. Kalmpjes aan beginnen, dus vroeg naar bed na de lange reis. We besloten de opklapbedden naar beneden te halen en daarop te gaan slapen en na een verkwikkende nachtrust konden we constateren dat ze uitstekend dienst deden. Ziezo, probleem weer opgelost. De bezorging van het bed laat nog even o zich wachten. We zullen zien.

‘Heb je ooit een bot gebroken’, vroeg WordPress zich af als opdracht voor deze dag. Dan moet ik wel terugdenken aan de enige keer in mijn hele leven dat mijn linker pols mijn gewicht niet kon houden en brak.

Ik viel. Nee, niet van een trapje thuis bij het ramen zemen, ook niet door halsbrekende toeren op de fiets, maar bij de fysiotherapie, de laatste plek waar je dat zou verwachten. De beste man stond voor mij aan de rechterkant. Ik probeerde evenwicht te vinden op de balansbal of Fysiobal. Er staat bij de omschrijving van dit apparaat: ‘Een veilige manier om je spieren te versterken tijdens revalidatie en ter preventie van blessures’. Maar dat viel averechts uit, die dinsdag. Ik verloor mijn evenwicht en viel naar de linkerkant. Juist ja, op mijn pols.

De fysiotherapeut verschoot van kleur, ik merkte op dat ik geluk had niet tegen de stangen aan te zijn gevallen met mijn hoofd, en hij vroeg of het allemaal wel ging. Op dat moment had ik, beduusd en van de weeromstuit, nog niet veel pijn. Dus liet hij me gaan. Maar in de auto met een steeds dikker wordend polsje bedacht ik dat een bezoek aan dochterlief beter omgezet kon worden naar een bezoek aan de eerste hulp.

Wachten, foto, doorverwijzing naar de gipskamer, minder snel allemaal dan het hier lijkt en een ettelijk aantal uren later stond ik weer in de hal van het ziekenhuis met een blauwe spalk om de aangedane pols. Zoonlief kwam me halen en de jongste reed de auto naar huis. Vanaf dat moment ga ik met twee verschillende polsen door het leven. Een te brede en een smal waarachtig exemplaar. Zie daar het verhaal van de gebroken pols. Geen last meer van hoor, slechts een weeffout in het leven.

Gisteren gingen we nog even wat punten op de -i- zetten voor het bezoek. Er moesten nieuwe wc-emmertjes komen want je kan hier het toiletpapier niet door de wc spoelen in verband met het ingewikkelde buizenstelsel naar de put. We hadden er twee oude prullenbakjes staan, maar de badkamer was wel toe aan een nieuwe make-over. Bij het warenhuis vlakbij was het prima slagen voor alle accessoires en wat extra’s zoals een mooie badmat. Het oog wil ook wat.

Dan op naar de stort. Het was voor ons de eerste keer dat we naar de gemeentewerf gingen. Een heel toer. We hadden wat kleding en wat oud papier, maar het leek alsof we met hoog gekwalificeerd chemisch afval op de stoep stonden. De auto mocht naar binnen, er stonden een aantal containers op een rij, de openingen aan de achterkant. Er werd wat opgeschreven. Toen loodste hij ons, tussen de containers door, naar de plaats van bestemming. Noteerde het nummerbord, vroeg om het paspoort van Lief, die hem zijn lakcsim-kaart liet zien en hem het woonadres meldde. Hij wapperde met zijn papieren, haalde de pen weer van achter zijn oor en krabbelde een aantal dingen op toen hij het halve zakje kleding en de mappen zag. Vervolgens moest de kleding bij het grove vuil en de papieren bij een bak met gemengd afval. Scheiden lukt niet al te best, was onze conclusie. Daarna werden we al zigzaggend weer naar buiten geloodst. We lachten in ons vuistje en snapten waarom alles vooral veel tijd in beslag nam. Iets snel halen of brengen is er niet bij.

Het zelf samengestelde zeepje is goed gelukt in een siliconen hartje. Met een nieuw schoteltje eronder is het een plaatje voor in de badkamer. Ik zal nooit meer restjes zeep weggooien.

Vannacht had ik teveel om te overpeinzen, dus ging Klaas Vaak mijn huisje voorbij. Nog één nachtje slapen en dan zijn ze er. Ze pakken vanavond om acht uur de trein in Utrecht en zijn als het goed is, morgen om half vijf in Pécs. Dan is ons nieuwe bed in elkaar geknutseld en zijn we klaar voor de ontvangst. Het belooft prachtig weer te worden. Heerlijk vooruitzicht.

Wakker worden in de bibliotheek is een geheel nieuwe ervaring. Het slaapt anders, zo’n hele ruime kamer aan de voorkant van het huis, met ramen die op de weg kijken en waardoor je het dorpsleven kunt zien ontwaken. Kinderen die naar school gebracht worden rond half acht, een man met een bos kruiden, de snelle stappen van een meisje, bussen die voorbij rijden en landbouwvoertuigen die langs denderen. De zon schijnt gelukkig weer en met de deuren naar de gang open, baadt de kamer in het licht. Een blauwe lucht erboven. De dag haalt opgelucht adem.

Gisteren was het aanpoten met het opruimen en alles in orde maken voor bed en vrienden. Lief werkt het liefst alleen dus schroefde hij gestaag plankje voor plankje uit ons oude houten bed, bracht alles een voor een naar boven om het daar ter plekke weer in elkaar te schroeven. Niets overhaast. We zijn op tijd begonnen. Ondertussen kon ik de kamer en de aangrenzende badkamer onder handen nemen. Kalk is hier een dingetje. Niet weg te krijgen, alleen met grof geschut.

Er zijn weer twee brieven uit naar de filosoof en tante Pollewop met de bijbehorende tien Verkadeplaatjes Het is een leuk heen-en-weer-lijntje iedere week. Ik denk terug aan de brieven van mijn moeder, in de periode dat Lief en ik samenwoonden in Leiden in de jaren ‘70. Trouw elke week een brief. Ze heeft het nooit overgeslagen.

Er stond in wat er precies allemaal gebeurde in zo’n week en hoe zij dat had beleefd. Bloggen avant la lettre. Het was een feest om elke week post te krijgen. Het gekke was, dat ik niet altijd terugschreef. Maar mijn brieven waren langer. Die naar vrienden en vriendinnen ook. Eigenlijk hebben we wat afgeschreven. Er moesten ook altijd een paar tekeningetjes in om de boel te verluchtigen. Leven was langzamer, gevulder ook.

Stukje van zo’n brief. Voor-achter-en zijkanten helemaal vol geschreven

Als jullie deze brief ’n weekje in de brievenbus(gang) laten liggen, zijn jullie naar alle waarschijnlijkheid in Luxemburg. (Vertelde L, dat zouden jullie misschien doen). Daar doen jullie goed aan het is ’n fijn landje en als je bijvoorbeeld in Grevenmacher staat op de camping, heb je de meeste kans op mooi weer en kun je de heuvels/bergen van Duitsland zien. Weet je ’t nog. Op de brug moest je je pas laten zien, over de brug was ’t Duitsland. Ook die boottocht op de Moezel vergeet ik nooit. En ’t plukken van de Lindebloesem in de wandellaan langs de Moezel. (…) Nieuwsgierig ben ik of de mensen nog zo aan de achterkant van hun huizen wonen? Op straat zag je de bewoners niet. Dit in tegenstelling van Spanje, waar ieder zijn best doet om zoveel mogelijk op straat te lopen. Ja, je wordt nog bedankt voor het leuke briefje. (…) O ja, in Spanje stonden van die leuke Nylon tentjes op de camping, lijkt me lekker licht om mee te nemen. Op dat strandje van ons hadden de Spaanse moeders de baby’s in de wieg bij zich en ze bleven tot ’t donker werd en als je dat kleine grut zag spelen! Pa is ook weer aan het werk. Vindt ’t maar niks met die warmte. Vandaag heb ik alle losse stoeldekken gewassen in de Biotex. Snel waren ze weer droog, maar met recht ’n rotwerkje. Ook wc gegloord enzv. Dus werkdag. t water gutste van mijn hoofd. Bij ’t nieuws hoorden we ook dat ’t 30 graden was. Vergeet onze, nu schone, Noordzee niet. Daar zou ik ook nog graag ’n wandeling maken. Dat zal wel augustus worden, denk ik. Ik vroeg aan N of ik Pa moest vragen hun weg te brengen, maar dat had hij liever niet. ‘Dan kan ik niet mezelf zijn’, vond ie. Ons pubertje. Dag, Dikke zoen. Kom nog steeds bij S, breng om  zes uur zijn warme eten in tupperware schaaltje. Hij is zo dankbaar, ’n fijn gevoel geeft dat. Dagg  

Het zijn mooie tijdsbeelden, ze tekenen mijn moeder in hanenpoten, springend van de hak op de tak.