Uncategorized

De donkere nacht in

Gisteren twee krachtige vrouwen ontmoet. Een die niet stopt met denken en door te analyseren en te filosoferen over het leven in het algemeen en de maatschappelijke verhouding ten opzichte van man en vrouw in het bijzonder, De ander die gezegend is met een gouden keeltje, zoals men placht te zeggen en die de sterren van de hemel kan zingen.

009

Het gedachtegoed van de eerste vrouw heb ik op papier leren kennen. Haar intrigerende boek ‘Herinneringen aan de Toekomst’ met de drie verhaallijnen en het wisselende tijdsperspectief bleek een weergaloos einde te kennen, waarbij alle losse eindjes aan elkaar werden geknoopt, waardoor de contouren zichtbaar werden en het daarmee volledige betekenis kreeg. Razend knap hoe ze haar filosofische gedachten en de realiteit weet uit te spinnen tot een compacte vertelling. Het was niet gemakkelijk, maar als je er aan begint en het verhaal grijpt je bij de lurven, laat het niet meer los. Siri Hustvedt, Chapeau, voor deze geweldige prestatie.

Daarna had ik een afspraak in het oude Louis Hartlooper in Utrecht. Het filmhuis in die prachtige rijksmonument van de Amsterdamse school van de hand van de Architect Planjer. In dat voormallige politiegebouw liggen de voetstappen van mijn vader. Hij heeft dezelfde gang betreden, de trap naar boven genomen. Het was er gezellig druk zoals altijd. In het kleine café aan de voorkant was het een komen en gaan van mensen. Vriendinlief was er nog niet, dus haalde ik vast de kaartjes op en kreeg senioren korting op een van hen. Soms kent ouder worden voordelen. De auto had ik bijde Vaartsche Rijn tunnel neergezet. De prijs bleef gelijk in deze tweede cirkel van de stad. in Utrecht betaal je steevast te veel.

Ik was vroeg. Met een artilkel over Frida Klaro in het NRC, een breekbrood en een witte wijn was het zoet toeven en werd de tijd met gemak stuk geslagen.  De film zou een uur later beginnen. ‘Amazing Grace’ beloofde een inlijkje in het gospelleven van Aretha Franklin.

Daar was het lieve gezicht van vriendin. Even acclimatiseren en de realiteit laten nederdalen en beklinken. Over en weer schieten de gedachten los. Ik vertel over het boek,zij vertelt over haar ontmoetingen. In het warme gele licht zitten mensen te praten, te eten, te borrelen in afwachting van de invulling van hun avond met een van de lopende films. Het filmhuis staat bekend om haar goede kwalieit qua aanbod. Een avond van genot met eten, kijken en dieper reiken dan normaal. Het woelt altijd wel wat stenen boven.

001

We hadden besloten om vóór de film samen te babbelen zodat het niet te laat zou worden. er waren al wat emoties langs gekomen en de film maakte nog veel meer los. Het bleek een tijdsdocument pur sang te zijn van de opname van haar gospelalbum ‘Amazing Grace’ in de New Temple Missionary Baptist Church in Los Angeles in 1972. Het tekort schieten van de techniek is de reden dat de film nooit eerder vertoond werd. Destijds bleken geluid en beeld niet overeen te komen. Met de huidige digitale kennis werd de film een feit. 47 jaar na dato zien we Aretha in haar jeugdige zelf met haar oneindige rekbare vocalen loepzuiver haar geloof in de kracht van de stem verkondigen. De hele sfeer erom heen, het zingende jeugdkoor, de uitgelaten belijdenis door de aanwezigen, de humor en de emotie van vriend en pianist, de voorganger James Cleveland en de aanwezigheid van haar vader zorgen voor een onvergetelijke ervaring.

Tijdreizen,  ik hou ervan. Terug in het restaurant valt, na de donkere stilte in de naweeen van de aftiteling, de kakefonie van lachende, etende en proostende mensen rauwer op het dak door het contrast. Nog even in de film blijven, besluiten we, en gaan ieders weeg.. Op weg naar de auto in de eenzame stilte dans ik in gedachte, los van het heden, de donkere nacht in.

 

 

,

Uncategorized

Op de plaats…Rust

‘Ziezo ze zijn weer weg, de pottenkijkers’, mompelde ik naar zoonlief terwijl ik de dunne gordijnen open trok. Hoe lang is het geleden dat ik dat woord gebezigd of alleen maar gedacht heb. Het is zo’n boodschap uit het verleden, die zich plotseling, uit een van die kamertjes bovenin, aandient. Uit het niets, maar onmiskenbaar. Ik lag wat na te sudderen met een halve droom nog op het netvlies. Ik herinnerde me vaag flarden. Op dat moment klonken er harde indringende geluiden van metaal op metaal. Grote steigerbuizen die tegen elkaar aan kletsten, kloink, doorspekt met het geluid van bassende mannen en schelle jongensstemmen. Er werd een boor ingezet en een hamer om het een en ander los te tikken.

Mijn slaapkamer en de badkamer waren, na al het klotteren en gehamer, gevrijwaard van het tijdelijke balkon van buitenaf. Gordijnen open, licht stroomde de kamer in en de boom met haar kleine boomklevers en koolmezen veerde op. Of was ik hetzelf. Hoe belemmerend het kan werken, maar ook hoe snel je er aan went en dan nog: Hoe heerlijk het is om weer volop vrij te zijn.

062e31b9-85d8-4b58-91e9-6067736879c6

Gistermorgen was het vroeg dag. Voordat ze kwamen met hun radio en hun gesprekken over en weer, die van balkon naar de schuur gleden en terug, had ik geïnventariseerd of de buren ook hun spijlen van het balkon hadden vrijgemaakt. De meesten wel. Dat betekende, dat ik er toch aan moest geloven. Geen sinecure met de kleine en grote potten in grote getale. Het was guur en de wind joeg mijn haren op tot stormsterkte.   Er zat niets anders op met het laveren tussen steiger en hek om de vuilniszakken erbij te pakken en kritisch te schiften. De kleine potten en potjes, door de jaren heen aan komen waaien of cadeau gekregen, konden wel wat worden uitgedund. Het moest. Binnen stond de gietijzeren stoel, tot groot genoegen van Pluis, die onmiddellijk een schuilplaats zocht en de kleine tafel. De wilgetenen matten van het hek en het raam lagen ervoor. Ook fijn om je nagels aan te scherpen.

AA309221-C16E-4F85-BB9A-39BF6A178417

Met veel zwoegen, verstand op nul en stukje bij beetje, raakt het leger en leger. Ik schoof de planten dicht tegen de steiger aan. Ziezo. Drie vuilniszakken van een losbandiger leven moesten zo dadelijk  mee naar beneden. De rest volstond. Daar konden ze wel bij.

Tijd voor de fysio en wat boodschappen.  De lange dunne vrouw naast me had die typische houding van heftiger longlijden. Hoog opgetrokkken schouders en het happen naar lucht. Na elke handeling moest er bijgekomen worden. Haar neus was blauwig, het gezicht grauw doorgroefd. Werd me de spiegel van de toekomst voorgehouden? Ze werkte berustend de oefeningen af met steeds langer wordende pauzes. We ontmoeten elkaar in een blik van herkenning.

De cardioloog belde voor een evaluatie. ‘Geen angina pectoris gevoeld?’ Dat bracht hoorbare opluchting te weeg aan haar kant en een wedervraag. ‘Geen nitrobaat hoeven gebruiken?’ Het ontkennende antwoord zorgde voor wat kleine kwinkslagen en een belofte voor een consult volgende zomer. Stempel erop en goedgekeurd.

IMG-6292

Ik schurk me in de bank met boek en plaid, schetsboek en pen. Teken mijn lieve nieuwste aanwinst in het leven. Kleinzoon vloeit voort uit strepen en streepjes. Het is mooi geweest. De zussen sturen een foto van de afterbite na de wandeling. Lekkere tapas. Volgende week wandel ik weer mee. Nu had ik de work-out al gehad, weliswaar de helft minder van hun aantal kilometers door Klein Zwitserland heen, maar toch. Voldoende voor vandaag. ‘Op de plaats,..Rust’.

 

 

Uncategorized

Laat de winter nu maar komen

Ik vorder gestaag in het boek ‘Herinneringen aan de Toekomst’ van Siri Hustvedt. Haar verhaallijnen zijn wijd vertakt en het vereiste aandacht en concentratie. De zon scheen uitnodigend en het was niet te koud. Eigenlijk was ze mijn grote verleidster van vandaag samen met de buuf van de tuin. Die had me geappt en gewaarschuwd. Nachtvorst op komst, dus de Dahliaknollen moeten eruit. Het was de eerste keer dat ik Dahlia’s had gepoot en dit was nieuw voor me. Er is niets veranderlijker dan de mens, dus toch even in de benen om mijn dankbare bloeiers te redden. Wat een goed plan bleek dat achteraf. De oude was er. De ruit zat in de kas en alles leek weer pais en vree.

‘Met de riek niet te diep onder de Dahlia spitten en de knol komt los’, was het advies van de buuf. Dat bleek inderdaad voldoende. In mijn schaduwtuintje was er alleen nog zon in de kruin van de wilg bij de vijver. Ik hing de uitgehaalde knollen met de stengels er nog aan, aan de wilgen. Als variatie op een thema van het oude spreekwoord: ‘De lier aan de wilgen hangen’. Een mooie poëtische vergelijking, want er had behoorlijk  muziek gezeten in de prachtige en langbloeiende dahlia’s. De buuf en de oude kwamen een kijkje nemen. Op de vraag wat welke kleur had, moest ik het antwoord schuldig blijven. Of nou, de stelen had ik er gelukkig aan laten zitten. Labelen voor je ze afknipt was de wijze raad.

IMG_6283

De composthoop en de houtvoorraad waren aan de beurt om gefatsoeneerd te worden. De compost tastte ik wat op, zodat er ruimte was voor de grote oude nicandra’s, die in de weg stonden. Ik kon er nu veel beter bij omdat het groen zich een herfststand had aangemeten. Zelfs nu nog bloeide de Guirlande d’ Amour en de paarse geranium, twee langbloeiers. Het waren dankbare kleuraccenten tussen het afstervende loof, een laatste glimlach van de zomer.

IMG_6285

De oude had de tomaten in de kas geslecht en overwinter-ruimte gemaakt. Overal om ons heen waren mensen hun tuinen winterklaar aan het maken. Het maaien van het laatste gras, het omspitten van de grond, wat verlaat snoeiwerk. De geur van de kleine houtkachels en de Turkse theebranders voor in de tuin dreven naar achteren. Roodborstjes, dit keer met twee, hipten over omgewoelde grond. Een vlucht spreeuwen vloog over en liet mij spijtig achter, te laat om een plaatje te schieten. In het zonlicht kleurden ze bijna sepia.

Buuf vroeg om in de laatste zonnestralen nog even bij haar voor het huisje te zitten. De oude had het koud en ging naar huis, maar wij genoten van het laatste zonlicht onder het genot van een welverdiend glaasje witte wijn. Moe maar voldaan voelde het om zo ingewijd te worden in de orde der Dahliahouders. Volgend jaar komen er een paar extra bij en deze zijn ook weer te scheuren. Niet voor niets is de symbolische betekenis van de plant ‘Edel en trots en dat ze je trouw blijft’ . Geen wonder. In het voorjaar haal je er makkelijk weer vijf of zes nieuwe stekken per plant uit. Voor eeuwig de jouwe. Mijn oma had vroeger een Dahliatuin. Het heeft lang geduurd, maar dit jaar heb ik ze weer volledig omarmd.

Het begon koud op te trekken en het werd tijd om huiswaarts te gaan. De Dahlia’s zijn binnen. De tuin blijft als residentie voor wegschietende haas, hippende roodborst en ronddollende woelmuis, wars van winterslaap. Thuis wachtte het boek. Ik ben er klaar voor, dankzij buuf. Laat de winter nu maar komen.

 

 

Uncategorized

Zonnige zondagsrust

IMG_6218

Alsof ze op me zaten te wachten, vijf dikke doffers op een rij op het bord met de plattegrond aan de ingang van het park. In sierlijk goud stond de naam Julianapark op het oude hek.

IMG_6215

De man op de fiets kwam van de overkant naar me toe. Hij zag er uit alsof hij nog moest leren van zichzelf te houden. De ogen waren groot, het wit gelig en diepdooraderd. Hij stak van wal. Dakloos, geen geld voor een ontbijtje,of voor het opvanghuis, had ik wat geld voor hem.. Ik beloofde de tas rond te spitten op zoek naar losse geldstukken, maar ik vermoedde niet veel te vinden. Het was waar. Uit de diepte dook  slechts een schamele 20 cent op. ‘of ik dan even wilde pinnen. de Pinautomaat was vlakbij’. Nou, dat nou ook weer niet, beste jongen’. Zo beleefd als hij begonnen was, eindigde het weer. ‘In ieder geval toch evenzo goed bedankt mevrouw en een fijne dag’. Respect overtrof de armoe. Hij reed zwabberend weg.

IMG_6240

Hoe ik ook wachtte er was geen piraat te zien. Een app bracht uitkomst. Ze stonden aan de andere kant. Kleinzoon Piraat stond al klaar en wachtte ongeduldig op zijn makkers. Twee rode draken, een jonckvrouw en drie piraten later waren we klaar om op jacht te gaan naar de schat van Piet Piraatappel. It is all in the name.

IMG_6224  IMG_6235

Het Julianapark is een gouden park in de herfst. De zon dook af en toe weg en dan dreigde er regen, maar ze hield het toch nog aardig vol. Het was fris. Het onversaagde piraten renden voor ons uit op zoek naar de appels en de opdrachten. Joelend en met oren die maar half werkten door de spanning. Een van de meisjes deed met de jongens mee. De andere twee liepen aan mijn hand, tot ze ontdooiden en met hun kleine spillebenen de uitgelaten piraten probeerden bij te houden. Het was allemaal interessant. De appels, de vragen, de dieren in het park, de Fristi en de koek. Het hoogtepunt was de schat, een gouden doos met grabbelcadeautjes. Ze grabbelden de wilde dieren en hadden ieder de grootste, de wildste de snelste, de mooiste. Een kinderhand is gauw gevuld en een piratenhand zeker.

IMG_6272

Even uitwaaien in de speeltuin zodat Piet Piraat zijn rondslingerende appels weer kon vangen en daarna in de auto’s naar huis, een verjaardagshuis, een huis waar bijna alles mocht binnen de aangewezen perken. Zoals op de tafel tekenen. Hoe gaaf is dat. De stapel pannekoeken waren wonderlijk genoeg bijzaak, het speelgoed veel leuker en de meegebrachte cadeaus. Met het schmincken veranderden de piraten ineens in gouden ninja’s, rode draken en gele pickachu’s. Op het papier, dat over de tafel was gespannen, werden prachtige tekeningen gemaakt. Kinderen voor kinderen ging ietsje luider en alles verliep in pais en vrêe. Veel te snel, maar eigenlijk precies op tijd kwamen de ouders hun kroost ophalen. Wat een heerlijk ouderwets gezellig feest. Een met een gouden randje.

De sfeer op het voetbalveld ’s middags was zo koud als het weer, na een gelopen race en verlies voor de jongens. Maar Wind river van regisseur Taylor Sheridan op NPO 3 was zo mooi verfilmd, dat het ondanks het koude winterlandschap, het lijk in de sneeuw, het indianenreservaat in Wyoming, hartverwarmende natuurbeelden opleverde.

Vandaag is het boek weer aan de beurt. Zonnige zondagsrust.

Uncategorized

Meer dan de moeite waard

De glasman was een kwartier later op de tuin. Hij had de navigatie niet aan en stond eerst aan de andere kant van de Gageldijk. Het was een vriendelijke jongen. Toen hij de kar in ogenschouw nam, waarmee ik het glas naar achteren wilde rijden, bood hij onmiddellijk aan om het naar achteren te dragen. Wat een service. We hadden een gezellig onderhoud onderweg. Over de glashandel zelf, over het werk en over de buurt. Zuilen en het Ondiep, waar mijn voetstappen van de jeugd lagen. Hij wandelde net iets harder dan ik, dus alle zeilen moesten bij. Maar binnen een kwartier was het gepiept. Het glas stond in de kas. Nu kon de oude het erin klikken.

IMG_2009  IMG_1992

Daana fluks naar huis om te kijken hoe het met de schilders stond. Die hielden vrijdagstilte boven en waren beneden bezig. Met een lekker vers broodje even een uurtje op de bank. De zon scheen uitbundig en het werd zelfs wat warmer. Vanmorgen toen ik bij de Bernagie was, waren de ramen beslagen. Ik wist niet of dit vanbinnen of vanbuiten was geweest. Dat wilde ik toch onderzoeken. Opnieuw naar de tuin. Daar was het waterschap de sloten aan het leegtrekken met een grote baggermachine. Fascinerend hoe hij met de grijparm de hele sloot overreikte en de grazer liet happen. Hij liet een lint van meeuwen achter hem. Toen ik doorliep en nieuwsgierig was naar wat de vogels zo opgewonden maakte, zag ik honderden kleine visjes aan het oppervlak. Luid krakelend vierden de meeuwen feest, met in hun kielzog een reiger, die een graantje meepikte en wat zwarte kraaien.

IMG_2016

Het raam stond nog netjes in de kas. De zon had de Bernagie inmiddels weer droog getrokken. Aan de buitenkant dus. Fijn, dan hoefde ik nog niets droog te stoken. Het was warm genoeg. Zonnebloemen dan maar. Hoog en droog zat ik in mijn geliefde uitkijkpost. De roodborst hipte tussen de takken en zong me af en toe met haar lieflijke trillers toe. Daarmee lokte ze me weer naar buiten. In de meidoorn bij de buurman op de hoek zat zij en liet me met een nieuwsgierig koppie haar feestmaal zien. De boom zat afgeladen vol met rode bessen. Ik mocht dichterbij komen en kon prachtige foto’s maken. Het was een feest, daar op de tuin.

020.JPG

Het werk vorderde gestaag, maar toen ik aan de lucht begon, zag ik later op de foto’s dat het contrast en daarmee de diepte wegviel. Dat was het sein om te stoppen en naar de auto te gaan. Boel aan de kant en opruimen. Er was verder helemaal niemand langs geweest. De kou was ongemerkt toch opgetrokken en zorgde voor koude voeten en handen. De meeuwen waren nog steeds aan het huishouden. Ze gingen zo op in het veroveren van hun lekkere hapjes, dat ze niet eens meer opvlogen als ik langs liep. Wolken witte meeuwen boven een stadse sloot, een bijzondere gewaarwording.

IMG_2041.JPG

Er kwam een mail binnen van de buurman aan de overkant van de tuin. Of we deze maand naar Voorlinden zouden gaan. Wat een heerlijk idee. Er hingen drie grote werken van Anselm Kiefer. Van Louise de Bourgeois waren er veertig sleutelwerken te bewonderen onder de indringende noemer: ‘To Unravel a Torment’.  Het was bijna dertig jaar geleden dat er zoveel werk van haar  in een tentoonstelling te zien was hier in Nederland.

Het vooruitzicht alleen al was voldoende voor voorpret. Kinderlijk genoegen. Nog maar een paar nachtjes slapen, dat idee. In ieder geval een tentoonstelling die alleszins meer dan de moeite waard is.

 

Uncategorized

Een vat vol vragen

In gedachte hoorde ik de klompen al klepperen op de trap. Ik was op bezoek bij Jan en Jet en schoof op de lege zolder zo het verleden in. Het winkeltje met de producten van vroeger, dozen en blikjes, de weegschaal, de puntzakken en de koffiebonen ademde de sfeer uit van een oude kruidenier. De kajuit van het binnenschip. De oude keuken met de twee oudjes met hun mombakkesen, die iedereen deed griezelen. De petroleumstellen stonden er en de stenen potten met koffie, suiker, zout, en meel, de oude stoff, de kolenkit en de gietijzeren kachel. In het voorste gedeelte stond de lessenaar klaar om drie kinderen te herbergen. De leitjes in het gelid en de griffels in de aanslag, klaar voor gebruik. De lessenaar van de schoolmeester en het latje.

IMG_6200

Buiten hadden we de teil gevuld met heet water en stond de klopper met groene zeep en het wasbord klaar. Nog heel even genoten we van een kop thee, toen de eerste stemmen al klonken. Negentien kinderen kregen we op bezoek. De leerkracht was enthousiast en had het verhaal van Jan en jet voorgelezen. Over het helpen met de taken in het huishouden en het ongelukje van Jan die een winkelhaak opliep en zus, die hem uit de brand hielp door stiekem een draad uit te sparen in de handwerkles om de scheur weer te dichten, zodat moeder het niet merken zou.

De groep werd in zes groepjes verdeeld van drie, Drie gingen er naar buiten om luiers te wassen, te hoepelen en de katrol te teren en drie groepen bleven bij mij op de zolder. De ouders mochten ieder een activiteit begeleiden. Een van de vaders ontpopte zich als een rasmeester. Streng doch rechtvaardig. Namen schijven in oud Hollandsch schoonschrift betekende zwoegen voor de kinderen. Wat een gekke krullen zaten aan die letters. Helemaal moeilijk als je het aan elkaar moest schrijven. Sommige activiteiten zouden ze wel uren kunnen doen en schooltje spelen hoorde daar zeker bij. De groepjes van het wegen en het malen van de koffiebonen waren steevast eerder klaar en konden dan in het mueum de foto’s bekijken over de opgravingen en de kazematten.

IMG_6198

Gelukkig kwam de oude Jan langs. Hij is negentig en was ooit schipper op de binnenvaart. De nieuwsgierige agen wilden alles weten en jan zat graag op zijn praatstoel. Bent U echt de Jan van Jet, en of ik dan Jet was. Heilig ontzag was er voor de oude man, die de oorlog nog had meegemaakt. Bij  het half vergane geweer in de vitrine brandden de verhalen los. Jan wist alles van de kazematten, al was hij zelf nog maar elf toen de oorlog uitbrak. Hij wist van de hoed en de rand wat betreft de stuurhut en de machinekamer. Ze mochten niets aanraken en een jongetje kon het toch niet laten. De scheepsbel glansde te erg en het touw bungelde te verleidelijk. Daar klonk het luide sonore geluid en zijn meester ontplofte bijna. Ze hadden afspraken gemaakt en daar heb je je aan te houden. Aan de rode wangen kon je zien dat de schobbering binnen was gekomen. Bedremmeld dook hij naar achteren. Stiekem begreep ik zijn actie wel, de bel hing op ooghoogte. Het was de kat op het spek binden.

IMG_6199

Ze genoten en ook van de verhalen van de oude man. Bij het weggaan kreeg ik van de meesten een hand of een high Five. Wat een heerlijke groep om voor een uurtje een tijdreis mee te maken en het verleden af te stoffen. Stof om te praten hebben ze nu weer te over. Een vat vol vragen.

Uncategorized

Alle kleine beetjes helpen

Het was wat kouder geworden. De rookpluimen staken grijzig en dik af tegen het al even grijze wolkendek.  Zoals altijd was het klokslag acht, toen ik door de lange gangen liep van het ziekenhuis. Kunst aan de muur die nooit veranderde, alleen de reuring erom heen. Bedden tegen de kant geschoven met hun plastic omhulsels stonden stilzwijgend te wachten op een nieuwe bewoner. Meubilair was naar de zijkant gehaald en de gang gaf ruim doorgang aan de af en aan rijdende karretjes, die zich als een rammelend treintje een weg baanden. Langzaam schoof het uniform uit de rij, eerst het jasje, dan de broek, aan de stalen armen van de robot naar de kier in de deur toe.

001

Het was nog rustig, er was slechts ‘zakelijke’ post. Geen blijde gezichten, geen licht in de duisternis bij het overhandigen van een vergeetjeniet. De eerste mensen druppelden binnen. Een vrouw kwam voor de laatste chemo en dat was reden voor vreugde, ook al zou de immuuntherapie over drie weken starten. ‘Vermoeid ja, maar het was te doen’, vertelde ze Op de dagbehandeling gaat het niet over lokaties van tumoren, ze zijn er toch. Met de ijskap had ze haar dikke haardos kunnen behouden. ‘Toch voel je je minder ziek’, vertelt ze. Het stigma kaal zorgde voor een optelsom in het hoofd van een ander. Nu zou het ook een griepje kunnen zijn. Vooral meewarigheid bleef achterwege.  Zo was een kleine verandering al in staat de wereld om te gooien. Deze gedachte lepelde de betrekkelijkheid bij mij omhoog. Iets om te overpeinzen.

Ze zit op de nieuwe bank in de lichte wachtkamer en haar man is weggegaan. Alleen met het boek op haar schoot wacht ze tot ze geroepen wordt. Elke week hebben we een gesprek over het boek dat ze aan het lezen is. In hoeveelheid slaat het alles. Het ging over de Aboriginals dit keer. De concentratie is nul, vertelt ze en soms is ze zo moe dat de ogen halverwege de bladzijde te zwaar zijn om verder te lezen. Haar sjaal heeft een losse touch, bewust of gehaast, dat is niet helemaal duidelijk. Gelukkig komt ze met twee andere lotgenoten, allen even oud ongeveer, met drieeën op een rij te liggen. De grote raampartij geeft uitzicht op zon en zee van ruimte.  De vrouw op de stoel naast haar  heeft een tegenvaller te verwerken. Ze slikt haar tranen in en het gesprek gaat over haar werk. En passant spelt ze haar verdriet. Er tussendoor vlechten zich de dagelijkse beslommeringen. Haar moeder zit naast haar en draagt het leed van de dochter in de plooien rond de ogen. Ze komt me helpen met het koffieapparaat, dat gevuld moet worden en brengt me als eerste op de hoogte van de zwaarte van het gesprek met de verpleegkundige.

In een van de kamers zit een mondige vrouw met haar dochter. Ze zijn verbaasd over de dieetlijsten die nog zo heel erg anno 1980 zijn met een schijf van vijf en ontbrekende details die nu als gezond worden gezien met de nieuwe kijk op voeding. Ze gaan samen gretig aan de groene thee zonder suiker.

Ik neem afscheid van de vrouw met de cap, ze moet nog maar heel even, maar mijn dienst zit erop. Het was een fijn contact met prietpraat en verdieping, afwisselend, al naar gelang nodig was. In de wachtkamer vraagt een mijnheer lachend waar ik drie weken geleden was. Soms is houvast het gegeven, samen met de koffie, thee of bouillon, de gebbetjes en de serieuze zaken, een aangereikte schouder, een uitgestoken hand, een begripvolle blik. Alle kleine beetjes helpen.