Voor de afwisseling schrijf ik laat in de ochtend en na de koffie op de bank. Net hebben we met gemengde gevoelens het wereldnieuws gevolgd en mijn hart bloedt om alle gewone vredelievende mensen die door een potentaat in het ongewisse worden gestort. Uit de grond van mijn hart kan ik stellen dat het niet meer opgaat om niet te oordelen over machtswellustelingen. Verwonderen erover is nauwelijks meer mogelijk. Soms trekt men een grens.

Pluis haar ogen staan op steeltjes, nu er twee dikke doffers op de voederplaats de krenten uit de pap proberen te vissen. Al het fladderend gevogelte brengt onrust te weeg. De zon probeert uit alle macht door het wolkendek heen te komen, net zoals vredige gevoelens gekoesterd en bewaard willen worden binnen de dreigende taal en uitingen van de man met de ijzige staalharde blik. Hier lukt het haar met kracht de wereld te doen oplichten. De handen ineen slaan en unaniem opstaan tegen deze volledig ongegronde eenmansactie, fluisteren haar stralen, wereldwarmte versus een autocraat.

Lief is nu ochtendtoilet aan het maken, de dag zal volgens de routine een weg volgen. Fysiotherapie, een boodschapje, zalf voor Pluis ophalen en koken met de gisteren verkregen grote hoeveelheid groenten. Het brainstormen over het verhaal uit de steentijd nam gisteren tussen de bedrijven door een vlucht. Opa is nog steeds de spil en zijn volkstuin. De filmpjes op schooltelevisie zijn een welkome beeldvorming.

De lasagne was een succes, maar ook behoorlijk bewerkelijk. Daar had ik me een beetje op verkeken. Eer van het werk is de oogst. De mannen hebben alles met verve naar binnen gebuffeld tot de laatste hap. Daarna volgde de vaat, even groots en meeslepend.

Broerlief is jarig vandaag en kreeg de foto van de uitbundig bloeiende oranje tulpen cadeau. Normaliter zouden we op visite gaan en genieten van een ouderwets opgezette verjaarskring met een overvloed aan lekkere frituur, waar het feestvarken zelf de grootste hand in zou hebben, maar Corona gooit opnieuw roet in het eten. Ach ja.

Ik denk aan de verjaardagen vroeger, met de pepsels en de bolknaks en sigaretten op tafel in de wijnglazen. Een geloop aan de deur, de hele familie kwam opgedoft voor het feest aanlopen. De tantes met keurig gekapte coiffeur, gestreken witte blouses onder hun mantelpakjes van keurig donkerblauw. Hier en daar blonk een frivool en toch bescheiden lippenstiftje of een blush de rode wangen. De ooms, nog gepikt en gesteven, in het pak. Een kus, het cadeau, waarschijnlijk een flesje odeur en bloemen voor mams en een ouwe klare in een kruikje of een pakje zware shag voor paps. Altijd was er koffie van die ene brander hier uit de stad met de roombroodjes van Boonzaaijer en daarna kwam het advocaatje met slagroom en de eerste tulpglaasjes met jenever op tafel.

Er werd gepraat, gelachen en geroddeld. De kinderen zaten er met oortjes op steeltjes tussen, want zo hoorde je nog eens wat. Over alles lag een dikke rooksluier, die soms de hoofden los maakten als zwevende objecten, zodra de eerste sigaren hun rookgordijn in gang hadden gezet. Opa’s hoge hoed wiebelde voor hem op de punt van de tafel en naarmate de ochtend vorderde gingen de jasjes uit en kwamen er hemdsmouwen en losgetrokken stropdassen en boorden aan te pas. Het geluid zinderde naar een hoogtepunt, alles en ieder werd net ietsje luider en makkelijker om bij het naar huis gaan met rode wangen en een ietwat onvaste tred het paadje in de voortuin af te lopen. tot gauw, tot de volgende verjaardag.

De wederwaardigheden waren uitgewisseld, ieder wist van de hoed en de rand, de laatste nieuwtjes in volle glorie uitgespit. Op naar het nieuwe jaar. Zo simpel, zo feestelijk, zo onbevangen en zo vol belofte. Wat een heerlijk idee.

Het weer speelt een spelletje met ons gemoed. Net als de troosteloosheid door de sombere dagen ons tot in de schoenen zakt, zendt ze er een blauwe en zonnige dag tussendoor, waardoor we opveren en energie krijgen. Vlak de hoop ook niet uit. Die verlangt sterk naar de lente en warmte.

Gisteren voor het eerst sinds lang weer aan de zijlijn van het voetbalveld gestaan. De dag was olijk begonnen en achter het raam zag het er aangenaam uit, dus had ik weliswaar zorgvuldig de lange winddichte jas gekozen, maar er te weinig aan trui onder gestopt. Bibbertjes koud herinnerde het me vooral aan alle andere keren dat ik na tweeënhalf uur totaal verstijfd het terrein verliet en niet wist hoe warm te worden in de kleine blauwe prins met alle ventilatieknoppen op de hoogste stand evenals de blower. In de pauze had een vriendelijke heer mij een kop thee met vijf keuzezakjes en een gevulde koek gebracht. Ik dichtte hem galantie ten top toe maar zoonlief had dit in de rust even snel geregeld, om zijn oude koude moeder warm tegemoet te komen uit dankbaarheid voor de support. Haha. Toch lief van beide mannen.

Over Skype dromen lief en ik de toekomst bij elkaar, die al tot de tuin is uitgebreid, met rozenstruiken en prieeltjes en lieflijke halfronde bankjes in een late avondzon. Twee schommelstoelen komen op de veranda van de Datsja, waarin we elkaar passages voorlezen. Alles natuurlijk gekruid met de geneugten van het leven. Ach ja, wat heerlijk om opnieuw romantisch te kunnen wegzweven. Wees gerust, ook wij landen weer gewoon met twee benen op de grond, maar tegengesteld de grauwe werkelijkheid doet het meer dan deugd.

Het boek ‘De kinderen van Chronos’ van Erno Essens is erg goed geschreven en voert je de bekende en onbekende geschiedenis van het oude Griekenland binnen. Tijdreizen, goocheltrucs, filosofie, spanning en sensatie, het is er allemaal en geeft wat het aan geheimzinnigheid belooft. Een avontuur om je tanden flink in te zetten.

Ondertussen moet ik wat met het stenen tijdperk en opa op zijn volkstuin, met de gevlochten afscheiding van wilgentenen. Zit er een verhaal in zijn opgerolde hemdsmouwen dit keer? De tijd dringt en met al die geopende deuren in mijn hoofd en hart is het lastig focussen.

Pluis is gisteren met zoonlief bij de dierenarts geweest. ze heeft al een paar maanden aandrang tot het extra zorgvuldige hygiënische poetsen en likt haar vacht aan barrels. Om te voorkomen dat ze straks helemaal kaal is, adviseerde de arts pilletjes en zalf om de jeuk te verminderen en de vicieuze cirkel, waarin ze kennelijk verkeert, op die manier te doorbreken. Ik meen nu al een gunstige werking te bespeuren.

De reis in Italië ging door naar Bari, waar men als specialiteit de authentieke oortjespasta kent. Natuurlijk is de naam in het Italiaans welluidende en heet het Orecchiette al Rugù. Elke Nonna in Bari maakt het met verve voor haar huis om dan te verkopen aan de locals en de toeristen. Helaas pindakaas, de winkel waar ik gisteren inkopen ging doen kende deze grappige pasta niet. Nu heb ik wel de Rugù, maar de pasta bestaat uit schelpjes. Conciglioni al Rugù om precies te zijn en derhalve ook niet te versmaden. Zo is het, naar goed Italiaans gebruik, ook de hoeveelheid voor een weeshuis geworden, per tutta la famiglia.

Gelukkig komt dochterlief met haar mannen op bezoek. Die Conciglione vindt wel een weg. Wat ik je brom.

Gisteren op Valentijnsdag, waarop je er op voor kan staan dat je het niet viert omdat alle dagen Valentijn zijn, kwam er een cadeautje digitaal binnengeslopen. Ergens, ik meen op de doorgaans weinig verheffende kost van Twitter, schoof deze zin naar voren: ‘De deur van het geluk gaat naar binnen open’. Het komt uit de koker van Søren Kierkegaard. Het werd stil in mij bij het lezen van deze woorden. Wat een kracht aan betekenis viel aan die ene zin te ontlenen. Zodra je het geluk in jezelf hebt leren kennen, valt het uit te dragen naar anderen. Het is een basis, waarop de oude oosterse wijze spreuk geschoeid is: ‘Elke glimlach die gij uitzendt, keert weer naar U terug’. Om te koesteren, op de koelkast te plakken of boven je bed te hangen, maar vooral om je eigen te maken, dergelijke doordenkers.

Zondag op de thee bij dochterlief maakten we met kleindochter haar ideeënbord voor hun rondreis door Europa volgend jaar. Wat wil je allemaal zien. Natuurlijk wees ze elk kleurrijk plaatje aan dat in haar ooghoek verscheen. Veel zand en water, hier en daar een stadsgezicht met torentjes en veel van wat doorgaans in toeristenboekjes te ontdekken valt. De kleine filosoof had er ook een gemaakt en daar stonden opvallend veel afbeeldingen van dieren tussen.

We borduurden voort op het idee dat vriendlief en ik dan zouden toeven in Verweggistan en zij met de caravan op het terrein konden komen logeren. Hoe leuk, zo’n vooruitzicht. Ruimte en tijd ondergeschikt aan de plaats. De wereld wordt op die manier een stuk groter dan ze was. Evenzo vaak springen er weer reizen rond in mijn gedachten. Het zoutpad in Engeland als eerste, maar ook Schotland, Ierland, Frankrijk, Italië, iets wat ik niet meer voor mogelijk hield omdat ik alleen niet op pad dorst te gaan. Met mijn lief ligt de wereld weer open. Dat voelt als een gezegend mens.

Dagdromen neemt een vlucht als de liefde in het spel en de geliefde tijdelijk alleen per beeld bereikbaar is. Het brengt zoveel met zich mee en opent deuren, waarvan ik meende, dat ze voorgoed gesloten zouden zijn. Oude ideeën worden afgestoft, zelfs de toekomst maakt een hernieuwde start. We zijn niet ‘Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan’, het stel bij de tikkende klok van het verleden van Louis Couperus, maar twee mensen met hernieuwde levensvreugde. Bij tijd en wijle noem ik mezelf een romantische dwaas, maar tegen de roze wolk schurkt een betekenisvol vooruitzicht. Iets om te koesteren.

Een app van zoonlief. De twee kleintjes hebben een fikse buikgriep. Het brengt me terug in de tijd, toen we een kerst met de zieke vier hadden doorgeworsteld. Emmers en washandjes onder handbereik, grauwe koppies van ellende. De theelepeltjes gingen mondjesmaat naar binnen met het broodnodige vocht en huidplooien werden regelmatig gecontroleerd. Eens een pleeg, altijd een pleeg. Slaap was ver te zoeken. De keerzijde van de medaille van het huiselijk geluk. Ziek zijn in kwadraat betekent zorgen in kwadraat. Hoe deed mijn moeder dat met haar elftal denk ik dan. We werden niet gauw ziek verklaard, zolang de handen nog konden wapperen werden we geacht ze te gebruiken ter meerdere eer en glorie van het gezin. Pas als het echt niet meer ging mochten we onder de wol. Het zorgde er wel voor, dat we ons nauwelijks ziek achtten bij kleine kwalen en dat is altijd zo gebleven.

Het eerste kinderboek is bijna uitgelezen en het begin van het verhaal voor de historische kring is er ook. Alleen zijn zorgt voor meters maken als ik me niet teveel in het dagdromen verlies. Dat levert weliswaar nieuwe inspiratie op, maar zet op zichzelf geen zoden aan de dijk. Vort, aan de slag.

En weer een heerlijke zon, die het leven laat lachen. De ochtend ontvouwt zich loom met veel droom-en terugkijk-momenten. Op mijn IPad schuifelt de regisseur Ruut Weissman door het beeld in de documentaire De Hoofdpersoon. Steeds bekijk ik een stukje ervan en verwonder me over de grip die hij op het geheel wil houden, waarschijnlijk uit hoofde van zijn beroep. De regisseur bepaalt, stel ik me zo voor en laat dat maar eens los als je in een stuk ineens de acteur bent, die zichzelf moet spelen en toch weer niet.

Het gaat over de machtsverhoudingen tussen regisseur en actrice in het bijzonder, maar ook over de leerling en de directeur en over machtsverhoudingen in het algemeen. In het stuk komen rake zinnen boven drijven, die ik wil onthouden, maar toch terug moet zoeken. Bijvoorbeeld, ‘een wonder wordt een wond, een wond wordt een litteken…En verdwijnt dat litteken…?’ De actrice vertelt over de eerste kennismaking en de tijd erna, als degene met de macht de ander overneemt. Dat is een langzaam en soms onmerkbaar proces waar je tot over je oren in kan komen te zitten.

Vroeger, in het ziekenhuis, was ik al op voorhand zenuwachtig als ik als leerlingverpleegkundige per ongeluk een keer de professor moest assisteren met het aanleggen van een infuus. Dat kwam een enkele keer voor op Klasse intern als de patiënt er op stond door de professor zelf geholpen te worden. Die ervaring was afschuwelijk. Knikkende knieën, handen die onder geen beding rustig te krijgen zijn maar trillen en zweten, steriele middelen die verkeerd open scheurden en onbruikbaar op de grond of op het bed vielen, het infuus dat aangesloten moest worden op de conus van de ingebrachte naald en wat zo onhandig ging, dat de naald dwars door het bloedvat werd geduwd. Dergelijke dingen gebeurden en dat allemaal door de spanning en de zenuwen. Als je ideeën voor nachtmerries nodig hebt, neem deze. Ze werken echt grondig.

Het lukt me niet om het stuk in een keer uit te kijken. Er vloeit geen sympathie over van de regisseur naar mij, eerder het tegenovergestelde. Misschien ook vanwege de hautaine rol die hij speelt, als zichzelf of als acteur, daar is moeilijk onderscheid tussen te maken omdat het voortdurend wisselt. Wel degelijk wil hij de touwtjes in handen houden.

Machtsposities geven wonderbaarlijke situaties. Het overkomt je door, bijvoorbeeld, je eigen timiditeit, door de ruimte die je geeft aan het bedillerige geregel van de ander, door je onzekerheid, door het gepoch, door de rang en de stand van beiden. Iets in de trant van ‘het voetvolk en de meester’. Het aloude geven en nemen, waarbij de een altijd iets meer neemt en de ander daartoe de ruimte geeft.

Gelijkheid stond hoog in mijn vaandel. Waarom zou iemand die een studie had gedaan meer zijn dan iemand die noeste arbeid verrichtte? ‘Al was hij putjesschepper op zee’, fulmineerde ik vroeger in discussies hierover. Het werd ooit bevestigd door een wetenschapper, die zijn kinderen bij mij in de groep had en die verzuchtte hoe graag hij, net zoals ik, losser in zijn vel had willen zitten. Iedereen heeft kwaliteiten. De kunst is ze te zien.

De dag ligt open en vraagt om een theebezoek aan dochterlief. Te lang in de bubbel gezeten en nu weer tijd voor het leven er omheen. Dat is ook goed. Wat afstand zorgt ervoor, dat licht en de helderheid ruimte krijgt. Er zijn twee kaartjes verstuurd. Een voor ‘Alle dagen Valentijn’ en een droevige condoleancekaart, twee momenten op de schaal van lief en leed, zo dicht bij elkaar. Heel het leven ten voeten uit.

Iets later dan mijn wens werd me door een vriendelijke mevrouw een ingang gewezen in het labyrint van meerdere entrees. Ze bracht me naar de enorme sporthal, waar op dat ogenblik al de twee muzikanten werden binnengelaten door een wat norse zaalbeheerder, omdat hem niets bekend was van een voorstelling die ochtend. Er was een en ander in die ondoorgrondelijke wegen der communicatie blijven steken, maar de oplossing bleek al snel voorhanden. De mannen hadden er zin in en dit was een akkevietje dat geen strobreed in de weg legde. Monter gingen ze aan de slag met het opbouwen van hun podium.

Ik wist dat er de eerste keer zo’n 100 kinderen zouden zijn. Een snelle berekening mat twee rijen matten en drie rijen banken. Met die bescheiden afmetingen van de kinderen kwam het zo wel goed. Peer en Stefan bleken twee joviale mensen vol Brabantse gezelligheid. Peer kende kennelijk al de weg naar de kantine en zorgde voor thee en ik oefende mijn spierballen op de robuust houten banken, waar weliswaar aan één kant wieltjes onder zaten, maar die onwendbare staketsels bleken, maar binnen een stief half uurtje waren we klaar voor ontvangst.

Het feest kon beginnen. De afmetingen van de inmiddels gehalveerde sporthal waren dusdanig, dat de teugels konden vieren. Direct vanaf het begin wond Peer de kinderen om zijn vinger en sprongen, zongen, dansten en klapten ze vol enthousiasme mee, terwijl een enkeling in vervoering tussen al dat hossende spul idolaat naar hen of de instrumenten zat te kijken. Alles genoot ten volle van wat ze voorgeschoteld kregen.

Stefan begeleidde zijn partner, die op zijn wenken bediend werd als de volgorde hem wat ontschoten was. Dat bleek bij de tweede voorstelling, die, zoals dat gaat bij improvisorisch gevoelige mensen, weer net even een andere wending nam. Bij het bestuderen van het schema dacht ik trouwens dat er maar een optreden was. Kwestie van lezen, dame. Niets aan de hand. Alle gegevens schoven uiteindelijk naadloos in elkaar en de kinderen en de leerkrachten waren vol lof.

Er was een liedje bij van de Maori’s, die ik herkende uit mijn volksdansperiode uit het grijze verleden. Iets met handengeklap, herinnerde ik me. Maar later, toen de jongens allang weer weg waren, schoot het me te binnen dat het een heerlijke stokkendans was geweest, waarbij die korte exemplaren met droge tikken een staccato maar ritmisch effect hadden. Ik zal het ze een volgende keer nog eens influisteren.

Moe( want weer die banken)maar voldaan reed ik in de kleine blauwe naar huis, waar lief en ik in alle rust genoten van een lunch in alle stilte, tot zoonlief en schoondochter de spanning van hun voorgenomen vliegruis naar het Zuiden binnen brachten. Een klein dutje om de vroege ochtend te compenseren, was nu op z’n plek. De kinderen naar Amsterdam gereden en een snelle maaltijd geregeld bij het plaatselijke cafetaria. Verzadigd en toch veel te moe en met het vooruitzicht een hele week zonder elkaar te moeten, schoof de avond wat wrevelig in elkaar. Daar hebben we betere staaltjes van gezien.

Morgen maar eens bij de thee blijven en helder, dat scheelt een slok op een borrel. Maar eerst is het tijd voor een klein feestje met de vriendinnen van ons eigenhandig opgerichte kunstclubje. Linosnede de hele dag en lekker uitleven vooral, alle opgedane indrukken van deze ‘Wittebroodsweken’ zoals mijn lieve blogvriendin het noemde, verwerken in een liefdevolle en betekenisvolle afdruk. Lekker gutsen, inkten, afdrukken en erbij blijven. Heerlijk om lief en leed te delen met deze twee schatten en ze bij te spijkeren omtrent de liefde in het kwadraat ofwel, hoe een leven ook op oudere leeftijd nog een verrassende wending kan nemen.

Kaarslicht, Loudon Wainwright zachtjes met zijn Bluegrass op de achtergrond, wijntje onder handbereik, languit liggen op de loungebank en uren kletsen. Over vroeger, over gekke voorvalletjes toen, over nu, over alles wat er tussen ligt, over hoe mooi het kleine leven kan zijn als je het beperkt tot wat ons nu overkomen is. Kan het mooier in de maand van Valentijn, als alle dagen als die ene dag in het jaar blijken te zijn.

Vandaag gaan we over tot de orde van de dag. In het kleine dorp even verder op wachten straks 101 kindersnoetjes totdat ze binnen gelaten worden in het gymlokaal van het sportcomplex. Het wordt even moeizaam sjouwen met banken en matten, maar daarnaast er een uur lang vertier ende vermaak met de liedjesatlas van Koos Meindert vertolkt door Peer & Stefan. Een kleine vakantieparade door een aantal landen heen. Ze nemen ons op sleeptouw en we zijn zeer benieuwd.

Vanavond brengen we zoonlief en schoondochter naar Schiphol voor een weekje zon happen. Om de overgang te vergemakkelijken is er daar regen voorspeld vanavond, maar het is er wel 18 graden. Daarna belooft men zon, dus de lieverds kunnen hun hart ophalen.

Gisteren was het hier maar bitter koud. Het is de wind, die het extra guur maakt. Dan haasten mensen zich met wapperende jassen een supermarkt of winkelcentrum in en het gezwiep van takken en alles wat meewaait brengt de onrust binnen. Misschien was het antwoord wel de avond met de weldadige lome muziek, die de tijd remde en dirigeerde.

Hoera, er komen versoepelingen. We mogen straks weer gewoon op een terras gaan zitten of zonder reserveringen een museum in. Ik kan niet wachten. Het lijkt me het summum van heerlijk, nu het voor mijn lieve outsider zo moeilijk is met de slecht verstaanbare papieren QR-code, die men nauwelijks begrijpt. Ook de kinderen mogen weer allemaal tegelijk op bezoek komen en is er een mogelijkheid om er met iedereen een dag op uit te trekken naar het strand en de duinen, om onze opgekropte boodschappen van het afgelopen jaar in het zand te schrijven. Er kan eindelijk afgerekend worden met de heersende angst, de allergrootste boosdoener van deze periode.

Vriendlief vordert in De biografie van Erasmus, ik heb ondertussen al een begin gemaakt met Willem de Zwijger en ben ook bezig met de vijf kinderboeken. Daar tussendoor loopt het verhaal van de Historische Kring waar de verhalenverteller opa weer op zal komen draven voor een verhaal uit de ijzertijd, dat zacht smeult in de gedachten en al wat contouren begint aan te nemen.

Zo kabbelen we voort. Er wacht een onderzoek in het ziekenhuis, waar we erg benieuwd naar zijn, het huis in Verweggistan wordt nog steeds verbouwd en zal eind april klaar zijn voor een inspectieronde. De tuin wacht op een rigoureuze snoeiwerk na de uitslag van het een en ander en vriendlief kan niet wachten om de spieren weer te spannen met noeste landarbeid. Zullen we nu eindelijk opnieuw, maar dan samen, mogen genieten van dat kleine paradijs. Hoe meer ik eraan denk, hoe groter het verlangen. Per slot van rekening is daar twee jaar geleden de kiem gelegd voor wat er nu tussen ons twee plaats vindt. Twee zielen, een gedachte.

Pluis heeft haar plek heroverd op mijn schoot en geniet spinnend van de aandacht. De nieuwe baas wordt geaccepteerd, maar met gepaste nuffigheid. ‘Een beetje Poes wil veroverd worden’, hoor ik haar denken. Dat doet hij met verve. Ze krijgt eten van hem, hij speelt grappige spelletjes met allerlei stembuigingen en de juten verenbal aan het touwtje en hij daagt haar uit op een vrolijke manier. Daarna ligt ze tevreden op haar kleed als de koningin van Sheba.

Koffie in de thermoskan en gaan. Het is de hoogste tijd.

De ochtendstond kende vanmorgen een andere indeling. Voor ons doen vroeg uit de veren met een kalm ontbijt als start en omlijst door de muziek van George Moustaki bespraken we de bezigheden van de dag. Om elf uur werden we verwacht in het museum aan de rand van de stad, om de oude gebruiksvoorwerpen van het stenen tijdperk te bekijken en daar opnieuw een verhaal met projectmogelijkheden te verzinnen.

Op het vriendelijke weggetje langs de boomgaard, de schapen en de knotwilgen, al dan zonder pruik, omlijstten onze voetstappen op de enige juiste manier. Het ademde land en buitenlucht. Drie mannen waren halsbrekende toeren aan het verrichten bij de waterwipmolen, vermoedelijk onderhoud en, wat zou dat fantastisch zijn, om hem aan de praat te krijgen. We werden achterop gefietst door onze afspraak, die, zoals gewoonlijk, een golf van spontane blijdschap en enthousiasme aan de dag legde. Het werkte als altijd aanstekelijk.

We liepen de kinderboerderij op, waar enkele ouders met kind heen en weer keuvelden tussen konijnen, pauwen, kalkoenen en kippen in hun hok. Ergens registreerde mijn blik twee witte pauwen. Pas naderhand fronste het voorhoofd zich bij die gedachte. Zeldzaam, leerde Google en inderdaad, ze hoorden echt bij de levende have van de Stee.

We gingen door de zijingang van het historisch museum om daar, met gebogen hoofd, de veel te kleine toegangsdeur in te lopen. Een vrolijke verhandeling over de herkomst van de hem onbekende gast was de inleiding, met opvallende toevalligheden in wonen, straten, buurten van de oude stad.

Daarna bekeken we de nagebootste attributen van een samenleving uit het stenen tijdperk. Gewapend met twee Duitse boeken over die tijd en alle informatie die ik nodig had, incluis een rondleiding door de inzichtelijke geschiedkundige basis van ons bestaan met haar appetijtelijke voorstellingen voer mijn verhaal al, voor een deel gevuld met beeld, de stroom af in die uitgehakte holle boomkano van lang geleden. Om in de termen van het aanwezige weefgetouw te spreken, daar viel wel goed garen mee te spinnen en te vlechten en zeker met voldoende schering en inslag. Niet zo moeilijk als beelden zo helder en duidelijk zijn.

Onze gastheer had nog wat te verhapstukken en wij wandelden langs dezelfde weg terug, waar nu de molen met haar indrukwekkende wieken wind probeerde te vangen, terwijl het waterrad met haar schoepen het water schepte in een vrolijk draaiende beweging en net zo hard er weer uitgooide. Al met al een blije gebeurtenis. Ik had haar nog niet eerder aan het werk gezien. Alles draaide soepel en steevast. De mannen stonden er met rode konen en nauwelijks verhulde trots van te genieten.

Nu restte alleen de boodschappen nog en al het leesvoer dat geduldig thuis lag te wachten. We doen met koken een rondje dwars door de koelkast en de kast en het spel dat we spelen heet: ‘Hoe haal ik iets voor de laagste prijs’. Niet in de laatste plaats om de gestegen prijzen die de pan uit lijken te rijzen, maar ook als sport. Bepakt en gezakt kwamen we thuis.

Gisteren werd naast een pakket met de dikke pil van ‘Willem de Zwijger’ door René van Stipriaan en het boek van Thomas Moore: ‘De ziel kent geen leeftijd’ ook een prachtig boeket bezorgd. Hooglijk verrast nam ik het over van de man met het vriendelijke goedlachse gezicht dat half schuil ging achter de enorme bos. Het was van de vrouw die de planning deed omtrent mijn vrijwilligerswerk en dankbaar was voor de flexibiliteit om altijd en overal te kunnen invallen. Zo’n lieve geste, die waardering…Het zijn de kersen op de niet te versmaden taart.

‘De verschrikkelijke jaren tachtig’ komt langs, een programma over een woongroep uit die tijd, waarbij de volwassenen op een wonderbaarlijke schreeuwerige en bedillerige manier met elkaar omgaan en de kinderen verwaarloosd worden. Aan het hoofd staat een brallerige man, die de regels heeft verzonnen en daar zichzelf niet aan hoeft te houden omdat hij de enige man is.

Nu wil het geval dat ik met de vader van de kinderen ook een tijdje in een woongroep heb gewoond. Wij deden bijna alles samen in overleg. Mijn oudste dochter is er geboren, maar daarna zijn we snel naar een optrekje voor onszelf gegaan. Het enige wat ik niet echt fijn vond was de kattenbak, die gruwelijke geuren verspreidde nadat de week vorderde. Het huis was van een vriend, die ook in de woongroep woonde. In die zin was het niet helemaal democratisch, maar toch vrij harmonieus. We waren met z’n vieren en dat bleek behapbaar.

Anders was het in de woongroepen waar ik later kwam, omdat de tweeling op de bijbehorende crèche zat. Als ze gingen spelen was het altijd in ‘De Hof‘. Alternatieve gezellige bende, maar veel gestructureerder dan de groep uit de serie. Er waren hele lijsten met taken. Kookbeurten, schoonmaakacties, kinderopvang, tuinieren, maar er was ook genoeg ruimte om je terug te trekken, als dat zo uitkwam. Iedereen hielp elkaar met klussen.

Het waren een aantal huizen om een binnentuin heen en dat gaf een veilige kindvriendelijke omgeving. Alles ging naar dezelfde school, net als mijn kinderen. De hof was een soort thuiskomen, ook voor ons, al woonden we veel verder weg. Gelijkgestemde zielen met ieder hun eigen eigenaardigheden en daarom zo leuk. Het verloop was in het begin niet groot.

Toch hield ik van onze privacy. Het feit dat je zelf kon bepalen hoe je iets wilde aanpakken en je je niet hoefde te voegen naar een algemene regel was het summum van vrijheid. Dat leerden we vooral uit de eerste ervaring. Daarna is vrijheid, blijheid altijd de norm gebleven.

Op de voederplaats zit dikke Dolly duif en pikt al het lekkers naar binnen. Twee Turkse tortels probeerden in de buurt te komen, het mannetje met gespreide vleugels op de rand van de plank, maar Dolly maakte zich extra groot en sloeg de aanval met verve teneer. Het mannetje vloog weg en het vrouwtje keek vanuit de prunus lijdzaam toe terwijl Dolly onverstoorbaar het lekkers onder diens snavel aan het wegpikken was.

Vriendlief is aan het schrijven. We hebben net ontbeten, of nou ja, gebruncht en hij zit aan de tafel, terwijl ik de woorden op de kleine IPad intik. Het eerste kinderboek, waar ik gister in begonnen bent, ligt naast me. Het is een verrassend verhaal, waar je in de groep goed mee uit de voeten kunt. Gespreksstof te over in het Land van alles, waar vreemde regels gelden. Het volk mag namelijk geen grijze gedachten hebben, die zouden ondermijnend zijn voor de goede sfeer. Dat alleen al is voldoende om een goed gesprek mee te beginnen. Waar denk je aan bij de term grijze gedachten, schrijf er eens een paar op of teken ze( in de onderbouw). Het begint alweer te kriebelen. Waar zijn die groepen als je ze nodig hebt. Haha.

Donderdag mag ik met wat kleutergroepen aan de slag bij de voorstelling ‘De liedjesatlas’ van Koos Meinderts, in een uitvoering door Peer en Stefan. Ben zeer benieuwd en heb erg veel zin. Ook zo leuk om die genietende snoetjes te zien, er zijn veel liedjes en instrumenten bij. Succes verzekerd.

Na de onderdompeling in het paradijselijke gevoel komt de nuchtere kijk eindelijk weer om de hoek zetten. De zorgeloze vakantie is voorbij. Hier moet gewerkt worden en met vaart. Haha. Sommige zaken voelen luchthartiger, anderen wegen juist zwaarder, omdat de wetenschap dat je er behoorlijk door kan worden opgeslokt, op de loer ligt. Juist door het volkomen gericht zijn op elkaar in de roze bubbel met diffuse geluiden van de buitenwereld, zorgen voor minder ondernemingslust. Maar er valt iets door te prikken. Vandaag maak ik een afspraak om een oude woonstee te bezoeken voor het volgende verhaal van de historische kring voor de groepen zeven en acht van de basisscholen. Ook wegen de kinderboeken steeds zwaarder achter het luikje recensies voor deze maand. De hoogste tijd voor een volgende stap.

In de bubbeliaanse ochtenden was tijd een ondergeschoven factor. De dagen werden ingekort tot middag en avond. Het draait inderdaad om kwaliteit en niet om kwantiteit, maar als de volledige dag benut kan worden is dat wel een prettige bijkomstigheid. Meer tijd om te genieten van het al. Mijn wereld en zijn wereld.

Op bezoek bij dochterlief met de oudste twee, die tersluiks onder de wimpers door deze vreemde meneer in ogenschouw namen. Al kwetterend en gamend vlogen de opmerkingen en de vragen over en weer. Het huis werd opgezocht in Google Earth en oogstte bijval. Dribbel kwam iets later met zijn vader binnenvallen. Daarmee kwamen ook de taartjes voor bij de thee. Een in te studeren danschoreografie voor school, door de oudste, bleef in de lucht hangen evenals de spreekbeurt van de tweede lieverd. Toch een tikkie verlegen onder de vreemde blikken.

Stralende zon sprak het weerbericht tegen. Hadden we toch een mooie wandeling met het coronavrije gedeelte van de familie kunnen maken. Wat in het vat zit verzuurd niet. Afdeling scheerapparaat was toe aan een oriënterend onderzoek om het oude exemplaar in het etui van vriendlief, die ternauwernood nog schoor, te zijner tijd te kunnen vervangen. Evenzo gold het voor een nieuw hoeslaken. Geen weet meer van de afmetingen van zo’n prinses-op-de-erwtbed. Kingsize was misschien wel te groot. Wonderlijke vragen op een wonderlijke dag.

‘S Avonds was ‘Matthijs gaat door’ op een later tijdstip dan normaal, met daarvoor een aflevering van project Rembrandt. Beiden de moeite waard om te bekijken. Rijk de Gooijer werd aangehaald bij Matthijs en tegelijk ook zijn beruchte eigenschap om zijn verhalen te overdrijven, of nog beter, aan te dikken tot grote hoogte. Het bracht mijn vader mee, die een diepe verachting koesterde voor deze Utrechtse Bon Vivant. In zijn ogen wilde hij maar niet deugen. Zijn vriend Maarten Spanjer en Matthijs gniffelden om de schavuit zijn zogenaamde heldendaden. Ach ja. Stormpjes in een glas water, of toch niet?

De opluchting bij de man die naar huis werd gestuurd na deze aflevering van project Rembrandt was groot. Het koste hem erg veel inspanning en hij wilde weer vrij zijn om zijn eigen ding te kunnen doen, de ontwikkelingen in eigen tijd en eigen uur weer op te pakken. De druk was hem te hoog. Een verademing, zo’n nuchtere reactie en kijk op de zaak. Iets van ‘Laat mij de vergetelheid’ of de tol van de roem.

Wel kriebelt het programma de lust wakker weer met schilderen en de andere bezigheden te beginnen. Tuin op orde brengen, atelier schoon poetsen, roodborstje begroeten en aan het werk, terwijl er tegelijkertijd hier en daar de wilgen onder handen kunnen worden genomen om met de takken nieuwe omheiningen te vlechten. Het kriebelt al, dat voorjaar en tikt zachtjes de stoffige winter weg. Of is dat alleen in het hoofd bij het smeden van de nieuwe plannen. Wie zal het zeggen.

Een stralende dag verwarmde de geest. Wat een beetje zonlicht al niet vermag. De weilanden en landerijen lagen er groener bij dan sinds lang. De vogels zwierden in groten getale dartelend boven het veld. Kauwen, ganzen, aalscholvers, de spreeuwen in hun eigen sierlijke patronen. Op weg naar de uiterste rechterpunt van de kust. Het is één weg en makkelijk af te leggen. Voldoende gespreksstof ter afleiding.

Schoonzus en broer zaten al klaar achter de gedekte tafel. De keuze tussen te laat of op tijd komen belemmerde om de bloemen te halen, die bij zo’n eerste kennismaking hoorde. Mijn streven is op tijd of ruim op tijd. De begroeting was evenzeer hartelijk. Broer herkende mij niet meer van toen, ooit, lang geleden. Er was de helft meer van hem dan destijds. Hartelijke ontvangst en het voorzichtig aftasten van wat voor vlees men in de kuip had. ‘Een zelfgebrouwen tomatensoep met balletjes’ deelde broer mee terwijl hij zijn vrouw met onverdeelde trots toeknikte. ‘ Het was een gokje hoor, wist niet of je het lustte.’ Was het bescheiden, bijna verlegen antwoord. Mijn moeders soepje in een vreemde kom.

De kleine oude terriër was uit zijn mandje opgestaan en kwam zijn oude baas begroeten, daarna kwam hij naast hem liggen. Schoonzus zorgde voor het diertje met heel veel liefde, maar het werd een beetje te zwaar en nu alle bezigheden in de Corona-luwte weer een aanvang namen en ze de verantwoordelijkheid had voor twee grote kerkkoren moest er wel iets veranderen. Al keuvelend en afwegend kwamen we tot een mooie tussenvorm, die haar een aantal dagen zou ontlasten en meer lucht gaf.

Door alle verhalen heen en de wandeling met het beestje, de oortjes parmantig omhoog, koddige kleine stapjes, moest ik aan het begin van deze ontmoeting denken, waar ik een versie van de man terugzag, die ik tijdens het oriënterend gesprek had aangetroffen, een aantal weken geleden. Alle energie was eruit, het leek wel of hij in een andere dimensie van de tijd was gegleden. Het trok bij, maar het was een wonderlijke gewaarwording.

In de auto bespraken we wat hem overkwam op dat moment. Het was alles bij elkaar. De plek, het diertje, de problemen die er lagen. Het opgebouwde optimisme verdween tijdelijk als sneeuw voor de zon en dat kon met gemak nog wel eens voorkomen. Het was geen probleem, maar een waarschuwing hoe kwetsbaar een helend proces kon zijn. Met stappen vooruit en af en toe pas op de plaats of een stap terug. Zo werkt het dus.

Met patatjes als diner, waar zoonlief en schoondochter ook nog van peuzelden, was de rest van de avond voorbestemd om bij te komen. Beetje televisie, beetje onderuitzakken. In alle vroegte was ik, bij het wakker worden, verrast door zoonlief die met zijn toekomstplannen onder de arm ernstig de behoefte had, ze op dat moment uit de doeken te doen. Het arme brein moest zich twee maal zo hard inspannen om alles goed door te laten dringen en de bodemloze hazenslaap daarna was er het gevolg van, dat ik aan de dag begon als Alice in Wonderland. Een tikkeltje vervreemd.

Met alle nieuwe indrukken nog op het netvlies laveerde ik de televisie naar ‘Matthijs draait door’ om te constateren dat het deze avond er niet was. Altijd een gemis, als totale ontspanning had ik me er zo op verheugd. Dat betekende opnieuw schakelen. Tijd voor een onderdompeling in Morpheus armen, en dromen en verlangens weven tot een harmonieus geheel. De diepe rust voelde weldadig na de prachtige, maar stormachtige, dag.

Diep weggedoken in het donzen dekbed mijmer ik de blog bij elkaar, terwijl lief de reis door dromenland aan het maken is en straks zal ontwaken met een waterval aan gestolen kusjes. Ik plak, knip en scheur de aaneengeregen woorden, die horen bij dit zoete geluk. Lief te hebben is fantastisch, maar door de ander geliefd te worden is te vergelijken met de hemel op aarde, roze suikerspinnen tot in de eeuwigheid, alle dagen Valentijn. Langzaamaan kleurt mijn wereldbeeld roder dan rood, rozer dan roze, hemelsblauwer dan blauw. Kleuren zijn sowieso intenser en leggen hun film over de grauwe dagen. de werkelijkheid buiten de bubbel is een brug verder, voorlopig gaan we er niet overheen. Eerst genieten, plannen maken, toekomst bouwen. Of dat nu voor even is of voor dertig jaar. Ons krijg je niet meer uit elkaar.

Die wetenschap is zo’n groot cadeau, de strik er omheen als bezegeling. 25 Jaar lang ben ik er bewust van verstoken geweest. De deuren gingen destijds dicht en het slot, gewapend met de droeve elementen uit een van de verledens, was onverbreekbaar. Nu stroomt er licht en ruimte, als de zon zelf, door de geopende deuren, verwarmt elke vezel van dit tere gevoel. Liefde. Je hebt er geen Valentijn voor nodig en toch ga ik het dit jaar vieren, als in ‘samenzijn, het leven vieren, je verbonden weten’.

Vandaag hadden we daar voor het eerst gehoor aan gegeven met een port en een kaasplateau. Als bijzonderheid stond er een schaaltje ingelegde gember naast. Het summum van liefde. Het zachte, welhaast doorzichtige roze, op de romige cremeux de Normandië, de fromage Chèvre of de zachte Cantal. Deze euforische dagen munten uit in feestvieren. Niet alleen met dergelijke uitingen, maar ook in de kleine dagelijkse dingen en vooral in de blikken die dieper gaan dan diep en voelbaar worden in een verfijnd verlangen. Liefde is onvervangbaar, nooit half maar intens aanwezig.

Samen verder, ouder worden, bedenken hoe het verder gaat, plannen maken, doelen stellen. Ineens is het volle leven, dat doorgaans toch al behoorlijk gevuld was, terug en springlevend, met deze extra dimensie. Het leven lacht ons toe, bedacht ik achter de dichte oogleden vanmorgen, en het is geen roze wolk. Daar hebben we al te lang voor geleefd. Dit is voor onze eeuwigheid. Inderdaad, zolang als het duurt en daarom vanaf dag één in bedrijf. Zoals De Dijk al zong: ‘Als het golft dan golft het goed/niet te stuiten, niet te sturen/duurt het dagen, duurt het uren/als het golft dan golft het goed.’

Vandaag gaan we met het openbaar vervoer naar de stad. De O.V. Is nieuw voor hem, waar haal je ze, wat kan je ermee, waar moet je op letten. Het heeft voor ieder ander ogenschijnlijk niets te betekenen, voor hem is het een berg om te slechten. Vooralsnog eerst met de tram en terug met de bus, zodat beide opties bekend zijn. Het doel is simpel. Sleutels bij laten maken om uiteindelijk totale vrijheid te bewerkstelligen. Liefde is loslaten.

In het magazine De Zin schreef Stef Bos in zijn column een waar woord. Hij zat een aantal jaren geleden naast zijn oude vader en vroeg hem: ‘Wat vind je eigenlijk van deze tijd Pa.’ ‘Wil je dat echt weten jongen.’ ‘Ja.’ ‘Wel, laat ik beginnen met jou…Je zit de hele tijd op je telefoon te kijken en praat met mensen hier ver vandaan, terwijl wij naast elkaar zitten. Volgens mij is dat het probleem van deze tijd, jongen. We zijn niet meer samen. We kijken elkaar niet in de ogen. Ons vermogen om te luisteren is er slecht aan toe.’

Precies hetzelfde ondervinden we hier, maar dan de essentie, waar de vader op doelt. We zijn op dit ogenblik heel erg samen en het kent een grote meerwaarde. Daar weer naar terug te gaan, dat aan den lijve ondervinden, brengt het pure geluk binnen handbereik.

Tja, laat naar bed en dan moet je het bezuren. Er zijn wel honderd spreekwoorden voor te bedenken. ‘Wie A zegt moet ook B zeggen’. ‘S avonds een vent, ‘s ochtends een vent’. ‘Wie zich brandt, moet op de blaren zitten’ en meer van gelijke strekking. Gisteren was de bio-avond voor mij, als betrekkelijk groentje, een interessante. Niet alleen had iedereen het boek gelezen en waren nagenoeg allemaal tot aan de slotsom toe, maar ook had men, naast de inhoud en de kunstenares de biografe onder de loep genomen. Daar had ik geen seconde aan gedacht.

Binnen het tijdsbeeld vond ik de productie van deze kunstenares indrukwekkend en haar passie voor haar werk te roemen. Hoe het an sich geïnterpreteerd wordt, vind ik altijd van een dergelijk persoonlijk niveau, dat zelfs door haar leermeesters, er niet in het algemeen over geoordeeld kan worden. In mijn optiek is het werk afhankelijk van de innerlijke beleving. Of de streek nu haastig is, het werk slordig overkomt of niet, de snelheid waarmee ze er aan wil toe geven, komt voort uit een innerlijke drang, de passie die ze diep van binnen moet hebben gevoeld en die al van jongsaf, als klein meisje, aanwezig was.

Vroeger leerde ik de kinderen in de groep al, dat je niet kon zeggen of, dat wat ze gemaakt hadden, mooi of lelijk was. Een beter criterium vond ik of je er door geraakt werd of niet. Wat wel te beoordelen viel, is het feit dat Jeanne grafiek als een van haar werkterreinen had gekozen, en dat was opmerkelijk te noemen in het tijdsbeeld waarin ze leefde. Evenzo het feit dat ze zich in haar Parijse periode verdiepte in het nachtleven met de vele excessen, die zo verschilden van haar benepen opvoeding. Kennis vergroten en dan met name wereldwijzer worden, letterlijk en figuurlijk, was onder andere haar streven. Als zo’n strak keurslijf eenmaal los geveterd is, is er geen houden meer aan. Het werk uit die tijd is indringend.

Later spitste ze haar grafiek toe op aquatint en kleur. De effecten bij aquatint zijn door het wonderlijke procedé vooral verrassend te noemen. Haar jarenlange grafiekervaring zal toch echt de nodige kennis en behendigheid hebben opgeleverd, waardoor effecten min of meer voorspelbaar werden.

Een ander punt op deze avond was het feit dat de adel zo puissant rijk en het voetvolk zo gruwelijk arm was. De armoe, getuige de veenstekers en de plaggenhutten kende ik, maar die grootgrondbezitters zijn op de een of andere manier altijd buiten schot gebleven. Het gehamer op het verschil tussen man en vrouw is er vooral om het goed te kunnen beoordelen en alleen maar prijzenswaardig in het kader van de bewustwording, evenzeer de opkomst en het zijspoor waar het feminisme, door de tijd heen, telkens belandde. Het kan niet vaak genoeg gezegd worden. De ongelijkheid zou anno 2022 volledig verdwenen moeten zijn, en toch…En nog…

Een interview met de biografe kan licht werpen op haar voorbereidingen, de bronnen, hoe heeft ze haar kennis omtrent de kunst vergroot. Dat zou ik graag door haarzelf genoemd willen zien. Vooralsnog hou ik de woorden van mijn lieve oude vriendin aan. ‘Oordeel niet, verwonder je slechts’. Ze knikt. En zo is het.