Er was behoefte om een tijdje er tussen uit te wandelen en dat deden we dan ook. De drukte achter ons, een volledige stilte voor ons, gekwetter van de heggenmussen, hier en daar het loeien van de koeien in brakke stallen of op het veld

We liepen richting het kapelletje van Genevieve, dat anderen al bij een andere wandeling hadden ontdekt. Het was niet zo ver. Het waren tal van schuren langs de kant van het weggetje, al dan niet vervallen en met volop ruimte om de kleine talrijke koeien in de wei te herbergen. Genevieve had helaas de kuierlatten genomen, er stonden drie kale sokkeltjes tussen de aangedane grijze stenen en alleen de glas-in-loodramen schitterden met heldere kleuren in het zonlicht.

Er naast was het drassig land en geen paadjes om te betreden omdat er overal prikkeldraad voor was gespannen. Erachter glinsterde het meer in de zon. Onbereikbaar voor ons. Er tegenover waren er twee paden waarvan een naar een huis liep en de ander naar een holle weg, omzoomd door oude populieren en ontwaarden er diverse boomklevers tegen de stam. Zo ijverig en zich van geen mens bewust in de rust van dit platte land. Aan het eind ervan liepen we langs de zoom van het ingezaaide veld richting het bos erachter. Aan de rechterkant glooide het landschap in een groene zee. Langs de bosrand vooral kreupelhout en veel berken inwaarts. Hier werd de natuur de vrije hand gelaten.

Lief en ik wisten niet of het ergens toe zou leiden en dat was spannend genoeg, maar na een stief uurtje bergopwaarts kwamen we uit bij een groot klaver en zuring veld waar we dwars doorheen konden lopen zonder kwade boeren met ballende vuisten achter ons aan te krijgen. Hoog boven ons klonk de roep van de buizerd. Aan het eind ervan kwamen we uit bij het begin van de landweg naar het dorp toe. Een Franse koe speelde ton sur ton met een oude boomstronk in bleekbruin.

Na tweeënhalf uur waren we terug op honk, moe, vol van stilte en klaar voor het gedruis. Er werden koekjes gebakken met de kinderen, de lange tafel vol meel en deeg, voldoende helpende handen van zussen en schoonzussen, veel gegiebel en gesnoep tussen de vormpjes uit. Er gaat niets boven koekdeeg. Er was een delegatie voor boodschappen naar de stad Vouziers. Er was een barbecue bedacht voor de vleeseters en bami en gegrilde groenten voor de vegetariërs, pais en vree op de warme gril, door het in tweeën te delen. Bij thuiskomst was er nog een uur de tijd om van de kleine speeltuin gebruik te maken, oma en opa met de vijf kleintjes, achter in de tuin. Twee schommels en een wipwap. Zingen en schommelen, het heerlijkst wat er is. Even uit de drukte, wind door de haren en ver weg van de te hete barbecue.

De chaos aan tafel was zoals te doen gebruikelijk bij de aanvoer van de schotels om de beurt en kinderen die honger hebben. Gesmuld werd er zeker.

Kinderen op bed, alles opgeruimd en wel, nog even weerwolven met de oudsten, die het spel zo spannend vinden dat ze voortdurend heen en weer wippend op stoel en bank probeerden het spel te leiden met zoveel ruis en afleiding dat dochterlief het over nam en met strakke hand nog twee potjes erdoor jaste.

Eindelijk kindvrij het kaartspel met de weldoordachte vragen. Van die waarbij je moest nadenken over toekomst, verleden, heden. Soms utopie en soms realiteit. Het ontlokte boeiende ontboezemingen en op die manier kwamen we nog weer stappen nader. Wat is het fijn, als iedereen het naar z’n zin heeft en met elkaar zo goed overweg kan. Dat bleek uit de verhalen des te meer. Vandaag vertrekt de helft en hebben we nog een avond met zes volwassenen en twee kinderen. Een afsluiting in alle rust.

Het gesprek gisterenavond laat nam een geheel andere wending na eerst de voetbalwedstrijd te hebben weerstaan. Na de wedstrijd, met een aantal teleurgestelde gezichten van de beteuterde kijkers (3-0 voor Liverpool) en een aantal lekker knutselende dochters, werd een eigen feestje gebouwd met behulp van wijn en brie op toost, de enige echte Franse, volgens Franse schoonzoonlief(hoe kan het anders). Daarna ontspon zich dat serieuze gesprek over doodgaan en de beleving. Wat zijn mijn specifieke wensen. O jeetje, dat kan je nalezen in een van mijn bloggen, een van de vele sinds 2011. Groot protest, want nooit meer te vinden. Nou vooruit.

Op onze leeftijd en met een eigen ervaring van infarct tot chronische aandoening, het werken in het ziekenhuis, het bijstaan van zovele stervenden, kan je geen angst meer hebben voor het onvermijdelijke. Dan heb je de dood recht in zijn ogen gekeken. Bovendien zijn we bij ons thuis vrij laconiek opgevoed. Wij zussen zeggen vaak tegen elkaar, ‘Als het je tijd is dan ga je’, en daar helpt geen lieve vadertje of moedertje meer tegenaan. Daarin hebben we geen vinger in de pap. Je kan nog zoveel bestieren, voorzichtig zijn, extra voorzorgsmaatregelen nemen, maar die lange met zijn zeis trekt zich er geen syllabe van aan.

Ze waren vooral nieuwsgierig naar hoe dan. Gewoon, onder een boom in een simpele doek, met jullie om me heen en verder misschien wel niet. Maar al die andere mensen dan die je kent, je kent er zoveel. ‘Verzin een feest of iets dergelijks, maar afscheid neem ik van allen als ik er nog ben. En daarna is het gedenken toch. Dat kan in stilte of waar je ook maar bent en een glimp van onze relatie opvangt, een wandeling, een etentje, een bezoekje aan de bios…

En toch sloeg de emotie toe bij ons allen en pinkte ik een traan weg terwijl we door de tranen heen lachten en dachten aan grappige dingen zoals onze moeder, die had opgeschreven dat ze nog nooit een engel in een zondags pak had gezien. Ze wilde in een ponnetje met blote voeten. Zo is het gegaan.

Een traditionele begrafenis in zo’n enge sombere aula gaat er niet komen, helaas pindakaas, voor iedereen die daar van houdt. Vrij wil ik zijn, in de natuur. Ook geen verstrooide as, want ik ben niet van vuur, maar een aardekind. Dat we het vergeten op te schrijven of het moment suprême vooruit schuiven, is te danken aan bijgeloof. Als je het er over hebt, maak je misschien wel onvoorziene gebeurtenissen wakker.

Zo filosoferen we verder en is er een diepe verbondenheid voelbaar, wat een mooi gesprek, wat een intens beleven.

Maar nu is het ochtend en neemt het leven de gebruikelijke wending met kinderstemmen, van kraaien tot gillen, het galmen dat in dit huis door de hoge plafonds heftiger is dan normaal. Misschien is ook de stilte thuis vergeleken met dit grote aantal kleine willetjes, ideeën, ondernemingen, nog rustiger dan normaal. En in het zwembad klinkt het gejoel oorverdovend door de dunne glazen wanden.

Lief went wonderwel heel snel en kan zich prima afsluiten als het te heftig wordt. Bovenal is het een hoog gezelligheidsgehalte, vertrouwd en onder andere een stukje verleden terug in een huis, dat maakt zo’n week waardevoller dan ooit, maar ook is het de missing link voor lief, die nu ziet hoe we met elkaar omgaan en hoeveel liefde en respect er altijd geweest is voor elkaar.

Ajax mocht dan verloren hebben, maar de winst die we daarna uit het gesprek filterden was van onschatbare waarde.

Een nieuwe dag in het grote kinderparadijs, met vier kleintjes en vier semi grote kinderen is het schipperen in aandacht. Het is een beetje somber buiten, maar over de heuvel zie ik de eerste opklaringen al komen. Hiernaast bouwen de kinderen huisjes met kapla en stallen al hun duplo poppetjes en auto’s tot de kleine krullebol naar beneden komt en met zijn voeten de huisjes omver walst, wat hem op een schrobbering komt te staan. Dat levert een wekker op, als er een galmend indianengehuil dwars door het huis waart, die ons waarschuwt aan te kleden, want op de agenda staat een bezoek aan een Parc Argonne Decouverte op het programma. Tien uur gaan we weg, was gisteravond de afspraak. Of iedereen dat deze ochtend nog zo fijn vindt, is de vraag.

De kinderen ontladen zich en het huis is groot genoeg om er door heen te walsen met fietsjes en renpartijen. Gisteren was er een oase van rust toen iedereen aan het wandelen was rond het meer en ik met dochterlief verder werkte aan de voorbereidingen voor de rijsttafel van die avond. Het is fijn dat de keuken een groot kookeiland in het midden kent, dat veel werkruimte biedt.

Het was een heerlijke rustige voorbereiding en toen de hectiek weer opnieuw losbarstte rond een uur of vijf konden we ruimschoots aan de tafel gaan zitten, die voor de gelegenheid gedekt was met het damasten tafelkleed dat we in een van de lades van het buffet gevonden hadden. De bijgerechten zoals bawang goreng en tempeh goreng op tafel en de sajoer lodeh, de telor pedis, de satesaus, de ketjapsaus en de nasi goreng en de ajam ketjap op het kookeiland zodat we een lopend buffet hadden gekweekt en ieder naar believen kon opscheppen, vegetariërs en carnivoren konden hun hart ophalen. Een vorstelijke dis

De avond verliep in een kalmte die paste na een welbestede dag. Ze waren met elkaar naar een meer geweest, waar een grote speeltuin bij was en hadden zich moe gespeeld. De kinderen bijtijds naar bed, de dochters en schoondochter aan de grote tafel met steentjes om voorstellingen op te maken en in te kleuren met speciale viltstiften. Sommigen keken voetbal en anderen gingen vroeg naar bed. Twee weerbarstige snijtandjes die dreigden door te komen bij de jongste zorgde voor wat onrust en reuring, maar al gauw deed een zetpil wonderen.

Tien uur de volgende dag was er reveille . Het Parc Argonne Decouverte, een ontdekpark met klein wild en boerderijdieren was het hoofdprogramma. De entree liep met veel grut behoorlijk in de stuivers. Maar lief en ik mochten bejaardentarief, is het toch nog ergens goed voor, en vanwege de groepsgrootte kregen we korting. En weer was het Ardennenbergje op en Ardennenbergje af, maar wel met witte wolven die werden gevoederd en wasberen in een gerieflijk ruim bos, maar de lammergieren konden slechts wat heen en weer wiebelen, hun enorme vleugels uitspreiden als ze aankwamen vliegen naar de onderste takken, omdat er zich een hekwerk tussen hen en de hogere takken bevond, en de drie witte ‘Hedwig’uilen keken onverstoorbaar maar droef naar het volk beneden hen, draaiden af en toe terloops hun kop rond naar de beperkte ruimte om hen heen, om daarna verder te suffen. De boerderijdieren waren allen afgeschermd van aaiende kinderhandjes, bedelende snuiten tussen het gaas door, een mottig kippetje nam een bad in een zanderige kuil, caviaatjes mochten alleen geaaid worden als ze naar je toe kwamen, wat geen van allen deden. Een uit de kluiten gewassen geit stond te happen naar een dor blad op het hek naast een klein dwerggeitje, die wat moedeloos en verlaten zijn hoeven schraapten.

Eigenlijk moet je in je hoofd geen voorstelling ervan maken. Gebeurt dat wel, dan kan het al snel heel anders uitpakken. Pleister op de wonde was het gebouw met de nachtdieren in geheimzinnig gefilterd blauw licht, dat het dubbel zo spannend maakte. Vliegende vleermuizen, een reusachtige boa in een griezelig kleine behuizing, twee wonderlijke axolotl en wat visachtigen. Boven in het restaurant een waterijs, een leger wespen, en een onvriendelijke uitbater. Genoeg om over na te peinzen. Maar eerst…Thuis…Een welkome duik in het zwembad en ravotten.

Heerlijk, zonder de geluiden van het huis te horen om zeven uur uitgerust wakker in ons bloemenbed. De tocht naar het chateau de Sedan , gisteren, duurde een klein half uur. We zaten achterin bij zoonlief. Schoondochter reed en derhalve konden we de volle aandacht richten op de omgeving. Glooiende groene weiden, erachter de contouren van beboste heuvels, de lucht aan de einder, zeldzaam mooi van diep donkergrijs, violet naar lichtblauw. Franse runderen in het groen afgewisselde met de Hollandse bontgevlekte. Af en toe vloog een roofvogel over.

Het chateau lag aan de rand van Sedan, een enorme vesting van ruim 35000 vierkante meer en als ik naar de enorme torens en de donjon keek beloofde het een bijzondere hoeveelheid klimpartijen. De sportschool indachtig, zette ik me alvast schrap, vastbesloten om het mee te maken. Niet alleen was het thema ‘Souciers’, maar het werd verder toegespitst tot Harry Potter. Er was in een van de kelders een perron 8-3/4, waar het karretje half door de muur stak met koffers en pakjes, een duistere draak, de geheime kamer van Markus, donkere gangetjes, een doolhofje, vliegende sleutels, vleermuizen, de enorme eetzaal met de schilderijen aan de muur, prachtig gedekt in rood met gouden licht.

Voor ons was het al bijzonder, maar voor de kinderen was het de ultieme beleving en voor sommige zelfs te spannend. Overal hing spinrag, nagemaakt en zo fijn mogelijk uiteen getrokken. Aan het eind was het helemaal feest. Ze ontvingen een diploma voor de semi opgeloste rebus en kregen hun naam uitgeschreven door de sprekende sorteerhoed, daarna konden ze die plechtig in de ‘vuurbeker’ werpen. Al met al een bijzondere beleving.

Tussendoor zochten wij naar de oorspronkelijkheid van het fort en vooral de grote maquette en de houten gebinten in de nok waren indrukwekkend om te zien, naast de enorme schilderijen over de bloedige veldslagen die er plaatsgevonden hadden. Door de Harry Potter scene gingen deze indrukwekkende enge taferelen aan de kinderen voorbij.

Zoonlief had zich met zijn familie teruggetrokken in het rustieke restaurant en wachtte ons op. Ik had er inmiddels ruim vijf wentelende en ruw stenen trappen van imposante lengte opzitten. Op de beenspieren, voetje voor voetje. Kalmte zal u redden, bedacht ik me bij elke tree. Tot mijn grote vreugde waren er steeds bankjes om op uit te rusten en in de ridderzaal een stenen fauteuil, waar het eigenlijk niet mocht.

De terugreis was evenzo adembenemend mooi. Na de gezelligheid, van minstens een ‘Zwadderich’ tafel vol groot en klein grut, twee heerlijke soorten stamppot en de taart van de dag ervoor toe, danste kleinzoon heen en weer van enthousiasme om ons het Weerwolvenspel te leren. Het duurde even voor iedereen echt alles wat te klein was op bed had, maar daarna kon het spektakel beginnen en het was eigenlijk heel erg leuk. Ik was de spelleider, maar moest mezelf nog uitgebreid inlezen. Geen punt, daardoor leerde iedereen de regels goed kennen.

Met de ziener, een heks, het onschuldige meisje, twee weerwolven, cupido, twee geliefden, de burgermeester, de burgers bleven we in de sfeer van de middag maar nog meer op niveau en het was heerlijk om te spelen. Kleinzoon bedelde om nog een potje, werd tot spelleider gebombardeerd en jaste het verhaal er in een hoog tempo door. Daardoor werd het nog spannender. Voortaan kon het spel als familievermaak bijgeschreven worden.

Toen er nog een kleine groep overbleef, bespraken we de meer wereldse problemen van armoe en overdaad. Zinvolle, serieuze diepgang voor de broodnodige balans.

Het is vijf uur en ik luister naar de verhalen uit het verleden die het huis me vertelt via de hoge deur van onze kamer en de oude houten vloeren. De strak gestucte muren bewegen niet mee, ze doen er het zwijgen toe. Buiten waait de wind om het huis. Een dag nog belooft het weerbericht, daarna trekt er een warme nazomerzon door de rest van de week. Voorlopig vang ik nog even de krakende windvlagen via de deur.

Het was een warm welkom bij het zien van het sierlijke hek, de ruime parkeerplaatsen en de statige uitstraling met een ouderwetse grandeur. In het schemerdonker was te zien geweest, dat het dorp grote gebouwen, maar ook veel verval herbergde. Dit huis was wijs onder handen genomen met behoud van veel details die niet altijd in harmonie waren met de moderne attributen, zoals de lampen in de gang en de kamers. De slaapkamers zijn modern en comfortabel, soms met een overdaad aan patronen maar in onze prinsessenkamer was het overwegend Laura Ashleystijl wat de klok sloeg. Zo’n eerste paar nachten in een nieuwe omgeving vergen wat tijd om te wennen aan het leven dat in het huis besloten ligt met misschien hier en daar nog een ronddolende ziel.

Het overdekte zwembad tegenover het terras is de grote toevalstreffer. Daar houdt de jeugd zich op tot de ogen rood zien en het vel verrimpeld verandert in een oude bessenhuid. Het gespetter van het water en het geklater van de stemmen die weerkaatst worden door de glazen verrijdbare wanden, het gejoel als de grote ooms mee komen zwemmen en de kleintjes een voor een terug in het water gooien brengen het grote genieten mee. Meer is er niet nodig om een kinderhand te vullen.

De reis was voorspoedig gegaan. Zoals verwacht had de kleine blauwe Prins een liefde/haat verhouding met de stoplappen op de wegen van Belgie. Hij ploegde dapper voort en eenmaal in de Franse Ardennen aangekomen snorde hij als vanouds gemoedelijk door. Het laaggebergte met een ondergaande zon erboven schoof voorbij en eenmaal van de snelweg af werd in de snel invallende schemer de weg omzoomd door donkere bossen waarin we herten en zwijnen, vossen en reeën wisten. Het laatste stuk van de route bleek over een donkere en onverlichte veldweg te gaan dat groot licht vereiste, tot het kleine dorp opdoemde en daar was het huis, groot en statig achter een ommuurde tuin, heel herkenbaar.

De dag erop begon vroeg. Kinderstemmen galmden door het hele huis met af en toe een bas er tussendoor. De speelkamer was al gauw gebombardeerd tot game-room voor de oudsten, de kleintjes hadden voldoende aan een grote houten kist met spelletjes naast het grote tafelvoetbalspel. De lieve krullebol vierde vandaag zijn verjaardag met toeters en bellen aan de lange ruime tafel waar we met gemak met alle twintig om heen konden zitten. Een cadeau voor het feestvarken, duplo en geld voor een nieuwe fiets, en twee taarten met drie kaarsjes erop van de uitstekende bakker van het dorp, in de vroege ochtend gehaald. Er werd gezongen en voor alle kinderen had ik cadeautjes van de kringloop en boeken van mijn recensie-exemplaren, meegenomen, de eerste set om te grabbelen, de tweede om uit te delen. Dubbel feest. Voor mij kwam het cadeau van mijn verjaardag, zorgvuldig verpakt, de foto van mij en de kleinkinderen, een foto van lief en mij en de foto met ons allen, van de fotoshoot op de heide in een prachtige lijst. Het ontroerde weer.

Er werd geknutseld, getekend, gelezen, spelletjes gedaan met de vertel-dobbelstenen, hier en daar nog een beetje gewerkt en een heleboel gekookt. Spaghetti in zo’n grote oerpan wordt niet onverdeeld even gaar. Even wennen zo’n rats, kuch en bonen hoeveelheid. Verse tomaten-basilicum-saus erbij en een groene spinazie/doperwt, goed om alle magen stevig te vullen. Salades erbij en klaar.

Het duurde even voor alles aan klein grut naar bed was, maar daarna ontspon zich een fijn gesprek. Herinneringen ophalen, vragen beantwoorden over godsdienst en beleving en hoe dat vroeger was, het uit de doeken doen van de jaren zeventig, het voor-en-nadeel van direct zijn als er een opmerking komt, die vroeger wel kon maar nu echt niet meer en hoe de veranderende wereld te benaderen, het verloop van veranderingen door de eeuwen heen, en hun eigen perceptie op de tijd waarin we leven. Waardevol en warm.

Vandaag staat er een bezoek aan het kasteel van Sedan op de agenda, een van de grootste forten en op dit ogenblik in het thema Le chateau de Sorciers, het kasteel van de tovenaars. Het belooft nog een regendag te worden en dan is het binnen goed toeven.

Een goed gesprek leidde de ochtend in, eigenlijk na het lezen van de blog van gisteren door lief. Schrijven helpt om beter onder woorden te kunnen brengen wat er eigenlijk bedoeld wordt. Op het moment suprême willen de juiste woorden zich soms schuilhouden. De oplossing lag voor de hand. Door de rol van beiden tegelijkertijd onder de loep te nemen omdat er altijd sprake is van actie/reactie en niet in termen van schuld te vervallen bleef het bespreekbaar.

Nu moesten eerst de handen uit de mouwen. Het Engelse buffet moest uitgemest, overtollige spullen konden mee naar de Ardennen, alles over de datum mocht weg en één plank voor zoonlief en een plank voor ons, omdat er gescheiden en vaak glutenvrij gekookt werd door schoondochter. Heerlijk wat een ruimte, schalen, een weegschaal en nog wat klein spul konden in de tas voor de kringloop. Zo verging het ook met de sauzen en sausjes die in de oude koelkast hadden gestaan. Lezen op het etiket, wat koel en wat gekoeld bewaard wil worden na geopend te zijn. Dat schept ruimte in beide gevallen. Zoonlief had het slimme plan om de magnetron op het flessenrek te zetten en de planten die daar stonden op het buffet te zetten. Een kleine verandering maar een grote winst aan werkoppervlak en gezelligheid. We waren dik tevreden.

Met tassen voor de kringloop en gebruikte olie voor de gemeentewerf gingen we op pad. Naast de dierenwinkel bleek een grote nieuwe kringloop te zijn gevestigd. Nieuwsgierigheid gebood even te kijken en. We waren verbaasd. Licht en ruim opgezet, met prachtige stellingen en echte kringloop prijsjes. Hier viel vast iets leuks voor de kleinkinderen te halen en inderdaad. Mooi speelgoed voor een habbekrats. De grote juten zak die zoonlief bij zijn koffiefilter had gekregen kwam nu goed van pas. In de Ardennen mochten de kleintjes grabbelen en ruilen.

Bij de winkel met de kleine prijzen haalden we verf en kleine schilderdoeken, penselen en wol. Goed voor een paar middagen knutselen, herfststukjes maken of anderszins. Thuis en met een dwars-door-de-kast-recept werd een heerlijke risotto gefabriekt met bleekselderij en mozzarella. Waar een oude koelkast al niet goed voor is. Nu is de keuken aan kant en het hoofd en het gemoed leeg.

Het lijstje voor vandaag in mijn hoofd begint zich alweer te roeren, maar ik maan ze nog even tot rust. De krant en een puzzeltje zijn een welkome afleiding, onderwijl streeft het daarbinnen rebels om prioriteiten. Negeren, de kop koffie door lief gehaald, twee trappen af en op, helpt. Daarbij moet ik denken aan het verhaal van vriendin gisteren over haar vader. Hij hielp overdag nooit in het huishouden maar iedere ochtend zorgde hij voor de ontbijttafel en bracht zijn vrouw koffie en een beschuitje op bed. Soms zegt dat meer dan waar woorden goed voor zijn. Een rustige start geeft vleugels.

Tussen de bedrijven door keken we gisteren naar een documentaire over de natuurparken op het eiland Hai-Nan in China. De problemen die de Gibbons daar ondervinden, zijn ontstaan door de komst van de plantages met rubberbomen. Deze Gibbons kunnen zich met grote snelheid van tak naar tak slingeren, maar de acacia’s die gebruikt worden voor het aftappen van dat rubber zijn daar niet voor geschikt. Toen het jong van een gibbonvrouwtje oud genoeg was om een eigen leven op te bouwen, hoorde hij in een verder weg gelegen tropisch regenwoud wel de typische roep van de andere families en eventueel een nieuw vrouwtje, maar kon niet bij ze komen. De parkwachters besloten een handje te helpen en maakten een touwbrug. Het jong ging nog niet. Toen besloot de moeder, zo ontroerend en het raakte me, met haar jongste de constructie uit te proberen om zo haar puberzoon te overtuigen van de veiligheid ervan. Daarna slingerde ze zich met grote snelheid voort. De puber probeerde haar bij te houden, maar ineens was ze helemaal verdwenen. Tijd om op eigen benen te staan en proefondervindelijk zijn weg te vinden.

Meer van dergelijke prachtige uitzendingen, die overdrachtelijk maken dat ontwikkeling en groei vergezeld van de juiste hulp voortgang koesteren en bewerkstelligen. Een genot om naar te kijken, een wereld in een nieuw hervonden balans.

Opgewekt begin van de dag, klaar voor de ontmoeting met het verleden in het heden. Google stuurt me moeiteloos richting het centraal station in Amersfoort waar vriendinlief straks uit de trein van Alkmaar zal stappen. Die staakten niet gelukkig. De drukte op de weg viel reuze mee. Veel mensen zijn thuisgebleven of hebben met die stakingen van bus en tram hun herfstvakantie wat opgerekt. Ik bleef tegen de kleine blauwe aangeleund staan en zag haar onmiddellijk, stuurde voor de zekerheid toch ook maar een appje, dat we hier op de parkeerplek stonden.

Samen reden we naar de voormalige Amerikaanse blok in Soesterberg, het bekende doolhof en de dame die in mijn wegwijzer hardnekkig Kemini bleef roepen, niet een keer, maar het hele blok, omdat het rondom zo heette. Met onze komst was ons viertal compleet. Koffie en prietpraat. Dan toch de diepte in met het overlijden van de hartsvriendin van de gastvrouw, dat nog een vers verdriet met zich mee bracht en een uitvoerig verslag van het wel en wee. Ze was van mijn bouwjaar en dus veel te jong. Pluk de dag, leef en geniet. We memoreerden het aloude spreekwoord: ‘Het leven is een pijp kaneel, eenieder zuigt eraan en krijgt zijn deel’. Tja.

Zo is het. Op onze leeftijd is er ook een vorm van berusting of aanvaarding. Het is niet anders. Een van ons vertelt over haar ziekte, waardoor ze steeds strammer wordt en met een rollator moet lopen ze schuifelt voetje voor voetje voort, maar heeft haar positiviteit behouden. Al wordt het haar allemaal wel eens te veel, als ze naar haar voorland kijkt in de gedaante van haar oudere broer, die veel meer is aangedaan dan zij. Op zo’n spiegel zit je niet te wachten lijkt me.

Tussen de bedrijven door, de lunch, de koffie en de thee valt me op hoe hier de stilte omver wordt gebabbeld. De restauratie aan het pand er naast helpt ook driftig mee. Vaag ontstaat het idee van een reunie. We sommen klasgenoten op en tegelijk ook de herinneringen die ze met zich meedragen, bekijken de mogelijkheden om achter de adressen te komen. Twee van ons blijken nog iets in het archief te hebben. In Verweggistan heb ik alle tijd om een en ander te bekijken.

De poes kaapte een lekkernij uit het schaaltje dat derhalve expres op de theetafel was gezet en schrokte het ongestraft naar binnen. ‘Stouterd’, vond de gastvrouw en keek naar hem met een vertederende blik.

In de auto terug raken we een diepere snaar. Over vrede hebben met het leven en de dood, over de zaken bespreekbaar houden als je samenleeft, transparant en helder, zonder het als kritiek te zien, mooie gedachten die uitspinnen tot een aantal voornemens. Het leven nemen zoals het komt en gevoelig blijven voor verandering en vernieuwing maar ook, dat wat in het hart besloten ligt, koesteren. Onder andere de vele herinneringen, kleine cadeautjes achter deuren die altijd op een kier staan. We omhelzen elkaar met de belofte om elkaar wat sneller op te zoeken en schrijven deze dag bij op de lijst van vreugdevol.

Thuis is de nieuwe koelkast er, even wennen aan het zilveren gevaarte en staat de hele keuken overhoop omdat het geval niet direct mocht worden ingeruimd. Terloops, waar ergens? overmand mij de vermoeidheid en de benauwdheid door het mistige weer en vertaalt zich in een weerbarstigheid, die verdacht veel op het tegenovergestelde lijkt van de goede raad die, even daarvoor in de auto, voortaan ter harte zou worden genomen. Hoe was het ook weer? Helder en transparant. Zeker. Maar nu even niet.

De ochtend die eerst zo kabbelend voorbij trok veranderde rap in een opeenstapeling van handelingen. Het was heerlijk zonnig, de herfstkleuren waren in opmars en uitnodigend. Tuin riep al van verre. Pluis koesterde zich in het zonnetje en loerde door de spleten van de verwarming heen op de koolmees en de ekster die beurtelings het balkon aandeden om een graantje mee te pikken.

Met de haren in de henna het gebruikelijke ritueel, medicijnen, tekening van de dag, niets aan de hand. Zoonlief roffelde de trap af, wilde wat uit de koelkast pakken en ontdekte dat onze ouwe was overleden. Ze had een punt gezet achter haar arbeidzaam leven. Nu waren we al langer aan het dubben geweest om een nieuwe te kopen in verband met het zuiniger verbruik van de elektriciteit. We hadden ons in enkele winkels en op internet al verdiept in de soorten koelkasten en vooral in hun energiezuinige labels. Nu was de nood aan de man. Een geluk bij een ongeluk dat het niet een week later was gebeurd.

Ze was kennelijk toch al een tijdje zonder stroom. Het betekende de vuilniszak erbij en met pijn in het hart alles wat in de vriezer had gezeten en ontdooid was erin droppen om zo snel mogelijk weg te brengen naar een van de stortbakken verderop in de straat. De rest van de overtollig aanwezige voorraad werd gesorteerd op houdbaarheid en al dan niet verbannen. Al met al waren we er een flink deel van de middag zoet mee. Dag tuin, dag mooie herfstwandeling. In een goed overleg hadden we een nieuwe frigidaire uitgezocht, besteld en betaald. Ze komt vandaag en daarmee is het leed snel geleden. De oude wacht braaf buiten naast de voordeur. Zo werkt dat met goede voornemens. Die kunnen zo maar een andere weg kiezen.

Inktober’s opdracht van gisteren was ‘Ponytail’ en die van vandaag ‘Bluff’. Tot mijn grote vreugde vond ik Satans Bluff, een olie voor de baardmannen onder ons, zo te zien een gepeperd goedje met kokosolie. De henna had goed gepakt. De haren kunnen er weer even tegen.

Vandaag ontmoet ik de vriendinnen van lang geleden. Ooit waren we bakvissen aan de Katholieke Opleidingsschool voor Kleuterleidsters. De school stond in Amersfoort en dat betekende dat ik er op de brommer heen kon. Het was dan wel een stief uurtje brommen door weer en wind. Als het slecht weer was gingen we met de trein en later kreeg ik de Daf 33 mee, die ik deelde met mijn moeder en waar mijn vader liefkozend aan gesleuteld had. Ooit stopte het koffiemolentje toen ik als eerste voor het stoplicht op de rotonde van de Berenkuil stond. Er was geen beweging meer in te krijgen. Pa moest komen met zijn vriend, die een takelwagen had, om me samen als volleerde Wegenwachters uit de brand te helpen.

Het waren mooie tijden. De vrijheid riep nu we onder moeders vleugels uit waren. Veel van ons woonden buiten Amersfoort. De opleiding, Sancta Maria, werd aanvankelijk geleid door nonnen, maar bij onze lichting waren er nog maar een handvol, sommige in lang habijt, andere in een korte versie, weer anderen in een burgerkloffie. Ook hier sloeg de modernisering toe. Bij een of twee was de discipline ouderwets streng en dat maakte ons meer dan rebels. We waren een roerig stel.

Nu zijn we vier meiden van rond de zeventig en halen herinneringen op aan gebeurtenissen, die veelal zoeter zijn dan ze ooit waren en bijgeschaafd. We wisselen anekdotes uit en de te lezen boeken, zingen onze liedjes van lang geleden, ooit geleerd door de muziekleraar op school en genieten eenvoudigweg van elkaars gezelschap. Zo simpel kan het zijn. Vriendschappen voor het leven, ooit in de kiem begonnen.

Gisteren bij de fysio was de zuurstof weer ver te zoeken. ‘Zullen we een stukje wandelen’, vroeg hij me. De zon scheen uitbundig. Het was een fantastisch plan. Met de basketbal in de aanslag liepen we de deur uit. Ik kon het eigen tempo bepalen en rustig deden we tussendoor wat oefeningetjes. Bijvoorbeeld voetje voor voetje balanceren op de stoeprand, dribbelen met de bal en voor het fysiogebouw bal gooien en vangen vanuit de borstkas. Het lijken oefeningetjes van niets, maar ze helpen de spieren in dat gebied sterker te maken en zijn derhalve erg belangrijk. Voorlopig zien we elkaar niet meer. Op 13 december staat de eerstvolgende afspraak, maar ik kan naar hartelust dit soort huis-tuin-en-keukenpraktijken oppakken.

Het boek van Philip Huff ‘Wat je van bloed weet’, beschrijft enkele zaken met betrekking tot het behoud van de aarde op een heldere uiteengezette manier, die ik volledig kan onderschrijven. In een van zijn quotes haalt hij Martin Luther King aan en diens kritiek op het brandende huis van het kapitalisme. Hij schreef ‘het kapitalisme overwinnen vereist niet alleen het verwerpen van overheersing, maar ook dat mensen hun wederzijdse afhankelijkheid erkennen en die van de aarde’. In deze dagen, waar de misstappen te grote vormen aannemen en de juiste weg maar moeilijk te vinden lijkt te zijn, zou een herlezen van King’s beroemde rede wenselijk zijn en dan er naar te handelen.

Een van mijn lieve medebloggers beschreef hoe zij de kranten, die bol staan van ellende en verdriet en waaruit spreekwoordelijk iedere ochtend opnieuw een waar tranendal vloeit, het liefst dicht laat. Eenvoudigweg omdat het geen opbouwende berichten zijn, maar nieuws dat leidt tot een gevoel van onmacht en somberheid. In ieder geval worden we er niet vrolijker van. Dus kiezen we voor de kleine geneugten van het leven. Daar waar nog energie uit te filteren valt, een toekomstvisie, het lichte leven, de komende reis bijvoorbeeld, of een film, de schone kunsten, de liefde voor elkaar, een nieuw hebbedingetje van zoonlief, namelijk een 3D-apparaatje voor een maakbare wereld, kinderen en kleinkinderen, de natuur, vriendinnen, zussen en noem maar op.

Inktoberen is ook zoiets, andere zaken die je aandacht gevangen houden uitgebreid de ruimte geven door in de zonnestralen te tekenen aan de tafel. Het opzoeken van voorbeelden die op de onderwerpen slaan, items die soms heel veel vragen oproepen. Wat is een Armadillo?. Een gordeldier en hoe prehistorisch is dit kleine diertje, wat een schoonheid als je het goed gaat bekijken. Die heeft het overleefd al die eeuwen. Dat is al een wonder op zich. Zo volgen nog een aantal opdrachten, die ik door de drukte van de afgelopen week, wilde inhalen. Hoe druk je ‘Empty’ uit. Heel plastisch natuurlijk, een lege zak chips is nu eenmaal leger dan leeg, een ‘Fowl’ blijkt een kalkoen te zijn, ‘Forget’ is ook lastig, evenals ‘Kind’. ‘Salty’ is in mijn ogen de pot met ansjovis. Bremzout, zouter bestaat niet. En voor ‘Scrape’ mag poes een rol meespelen. Binnen een paar uur was ik helemaal bij en was het hoofd ook leeg. Een mooie bijkomstigheid.

Straks gaan de haren in de henna, twee uurtjes intrekken en dan uitspoelen geeft me de tijd om het boek van Huff uit te lezen. Hij vertelt over de schoonheid van IJsland en over de bijzondere eigenschappen van walvissen, die een belangrijke rol spelen bij het vormgeven van de fysische en chemische aard van de planeet. Eindelijk eens mest, dat grote zaken verricht. En zolang de mens zich er niet tegenaan bemoeit, zinvolle vruchtbare acties.

Hoe bijzonder is het. Gisteren was de verjaardag van broer en kwamen alle broers en zussen, eventueel met partners, bij elkaar om het te vieren. Wie weet keken pa en ma van hun wolk goedkeurend neer op dit elftal nou vooruit, een foto voor het nut van het algemeen en straks voor de telgen erna een mooi aandenken. Als cadeau had ik de boekenkast eens goed bekeken en ontdekte ik een fotoboek van Utrechtse straten en wijken van 1900 tot 2000, een eeuw aan nostalgie. Broer kan steeds minder goed lezen en zo’n plaatjesboek met bekende ijkpunten en weinig tekst zou fijn kunnen zijn. Dankbaar dat mijn verzameling altijd wel een boek heeft voor deze of gene.

Koetjes en kalfjes-gebabbel, grappen en grollen over en weer, toosten op broer. De groeven wat dieper, de koppies wat magerder of juist ronder, de haren witter of nog meer verdwenen, maar allemaal volgens de jongste schoonzus, dezelfde twinkelende blauwe ogen op standje ‘genieten’. Het weer speelde mee en verhoogde de feestvreugde. Zo kon het als een zoete inval worden in de volle kamer, met de keuken en de tuin als uitvalbasis.

Twee uur duurde de bijeenkomst ongeveer en dat was voor broer lang zat, maar hij genoot van het gezelschap, die van onze kant en de vrouwen van mijn schoonzusjes familie. Tussendoor liepen kinderen en kleinkinderen en zelfs een achterkleinkind, al dan niet bekend. Ergens in het leven verlies je de draad van Ariadne uit het oog. Dan gaan de generaties verder zonder dat je er nog weet van hebt.

We worden allemaal een tandje ouder, brokkelen af hier en daar, de geest werkt iets minder soepel, het lijf hapert soms, maar als ogen nog altijd kunnen twinkelen geeft het betekenis aan het leven. Trots mogen we zijn op deze kranige familie.

Geen handen schudden, geen kussen uitdelen, geen omhelzingen in verband met de broosheid van een enkeling, nu corona in opmars was. Zo moeilijk om je in te houden.

Deze laatste week voor de vakantie begint met een bezoekje aan het filmhuis. Pisarro, de grondlegger van het impressionisme, en zijn leven. We gaan met de bus naar het centrum. De vorige parkeermeter, bij ons bezoek aan het theater, rekende 16 euro voor een paar uur. Van dat geld kan je bijna samen nog een keer naar de film. Dus stappen we hier vlakbij huis op en in het centrum uit, iets vroeger, om ook nog een vleugje stad te proeven. Alsof het zo moet zijn regent het weer. Vorige keer dat we samen de bus namen, goot het ook. Straks zitten we in het bescheiden zaaltje van ‘de Slachtstraat’ binnen.

Lief leest Babel, verzamelde verhalen van Russische auteurs, van begin 1800 tot 1940. Een verhaal per dag is meer dan genoeg, want het zijn geen vrolijke verhalen. Het gaat over machtsvertoon en geeft met name de armoede en het grote verschil tussen volk en hof, weer. Gedoseerd tot je nemen, is de boodschap.

Gisteren had ik geen puf meer om Chansons te kijken, zelfs de tekening schoot er bij in. Een inhaaldag is op z’n plaats. Maar eerst de film voor de broodnodige inspiratie en nieuwe impulsen.

Het druilerige begin van de dag ging snel over in het serieuzere werk. Zware plensbuien roffelden op de ramen. Het was de juiste sfeer om kalmpjes op te starten. De voetbalwedstrijd van zoonlief thuis stond op het programma, maar ik wilde vooraf zelf graag even langs dochterlief terwijl lief de tafel van de werkkamer in drie delen en een onderstel naar boven zou slepen. Welgeteld vijf trappen te gaan, dus een aardige middagvulling.

Het miezerde nog wat na toen ik met de kleine blauwe erop uittrok. Op de stoel naast me lag het brievenboek van Poohbeer. Ooit gebruikt bij een project over communicatie en straks een welkome verrassing voor kleindochter, die gisteren en vandaag gezellig de dag had doorgebracht alleen met mama. Het was een knus en kneuterig bezoek. Natuurlijk moest het boekje voorgelezen met als verrassing steeds weer een nieuwe brief aan alle vrienden in het bunderbos. Iejoor was jarig en ze waren stiekem een feestje aan het voorbereiden. Lieve goeie ouwe verwarde, sombere Iejoor. Een karakter die vanzelf de lieveling wordt van het verhaal. In de laatste brief voor Iejoor zelf stak, behalve een felicitatiekaart, ook nog een regenboog-verjaardagshoedje.

Daarna was het een uitgebreid bekijken van de sinterklaas speelgoedfolder, een dik boekwerk waarin het eindeloos zoeken, kijken en uitknippen was. Een barbietent stond op het lijstje, maar ze wilde hem niet uitknippen. Dan tekenen we ‘m even na, opperde ik en zo geschiedde. Binnen de kortste keren stond de tent en Chase van Paw-Patrol gebroederlijk naast elkaar. Dochterlief knipte een snoer gitten los om als kraal voor leuke armbandjes te gebruiken.

Het deed me denken aan lang geleden. Teruggeworpen op het huiselijk bestaan na de bevalling van de eerste, kon ik niets anders verzinnen dan te handwerken en naaide ik kleine lovertjes op alles waar ze op pasten. Portemonnees, jurken, bloezen, jasjes, je kon het zo gek niet bedenken. Oeverloos lang, in kleermakerszit op het grote bed, temidden van alles wat schreeuwde om aangepakt te worden. Maar tja, ik had het druk met mijn nieuw verworven activiteit. Nee, een echte huisvrouw ben ik nooit geweest. Dochterlief wel hoor. Heel structureel en georganiseerd maar alles met veel ruimte om te kunnen zijn wie je bent. Knap vind ik dat.

Er kwam nog een filmpje langs van kleindochter die danste in de regen en rondjes draaide met een vrolijk parapluutje in de hand, luidkeels zingend. Heerlijk. Tijd om naar de tweede helft van zoonlief te gaan kijken. Ik werd al onthaald door een sombere supporter die meldde dat ze al 2-0 achter stonden. ‘Daarom ben ik er nu’ lachte ik en toen de jongens weer het veld opkwamen, een voor een toegejuicht door twee rijtjes pupillen ondanks de achterstand, werd ik lachend toegezwaaid door zoonlief. Heerlijk vind ik het spel als ik daar rustig en in mijn eentje van mag genieten zonder afleiding door gesprekken. Binnen de kortste keren stond het 2-1 en ik zag zoonlief een dijk van een wedstrijd spelen met een 2-2 gelijkspel.

Een kus en even kletsen en terug naar huis na de boodschappen om de laatste andijviestamp te maken, weer met aardappelen in de schil. Een blijvertje. Vandaag wordt de één na oudste broer tachtig en prompt droomde ik vannacht dat we een kringloop op een wolk, of daaromtrent, onveilig maakten, om een nostalgisch cadeautje uit te zoeken. Er kwamen de wonderlijkste dingen voorbij. Blikken autobussen, een videoband met programma’s van lang geleden, een raffia tas met franjes. Geen idee waarom en niets voor broer. Maar zus en ik moesten haasten, want andere zus moest nog opgehaald worden. Met weemoed liep ik langs de witte Renault 4, dat was een goed cadeau uit het voorbije verleden. Onbetaalbaar natuurlijk, dus niet realistisch. Dan maar een bloemetje en zo zal het straks ook gaan.

Zussendag sinds een eeuwigheid. Een zus net terug van een werkbezoek aan Zweden en toch, omdat er een vrij moment was, gekozen voor een ontmoeting samen. Vier zussen zouden vandaag de omgeving van twee kleine stadjes in de buurt onveilig maken. Alles in een straal van nog geen tien kilometer.

De allereerste tocht werd die langs het ouderlijk huis, een totaal ander aangezicht nu er een nieuwe school tegenover de oude woning zou komen. Het nummerbord was nog steeds ons oude vertrouwde emaille nummerbord. 59. Het hing er troostend aan de gevel. Een aanblik op wat was. Dwars door de kriskras-straten van het Ondiep ging het. Het eerste huis van mijn ouders was tegen de vlakte, het huis van oma stond nog, bakker Boonzaaijer op de hoek ging dapper door. Daar haalden we het toetje van de dag. Sneeuwballen, de enige echte, waar we vroeger op getrakteerd werden bij elke verjaardag en we allen zo dol op waren.

Vervolgens naar de eerste kringloop. Een koud pand tot aan de nok gevuld, behalve de entree waar de meubels enigszins de ruimte vulde. Achter in de zaak echter een overvloed aan prullaria en kleding en boven nog meer schappen met hebbedingetjes. De prijzen op kringloop niveau, een kwestie van eurootjes tellen. Tijdschriften filosofie, een miniatuur beeldengroepje voor de kerst, twee truitjes en wat klein spul voor de belevingstafel van zuslief.

Het cafetaria op de hoek stilde de inwendige mens. De volgende wens was een vintagewinkel met prijzen die bij bijna nieuwe merkkleding hoorden. De vrouw achter de kassa was druk in de weer met prijzen en ophangen. Alles was gewassen en gestreken. Een keur aan hoeden, mutsen en petten, nieuwe, prachtig getinte truien en vesten, zwierige jurken, mooie, als nieuwe schoenen. De jongste van ons, nog volop in het werkend leven, moet vaak representatief te voorschijn komen en sloeg haar slag. Jurken, jassen, bloezen, jasjes gingen achter elkaar aan en uit. Wij liepen door de rekken en ik bleef hangen op de truien en vesten met net nog iets te ruime prijs. Aarzel, aarzel. Misschien later, maar niet deze maand. Wel twee simpele korte bloezen.

De eigenaresse was spraakzaam en vertelde over hoe moeizaam het was om aan goeie tweedehands truien te komen en dat ze ze daarom nieuw inkocht. We probeerden op de andere naam van de techniek ‘tie and dye’ te komen, maar het lukte niet. Een van mijn aankopen was met die techniek gemaakt. We dachten dat batik een andere techniek was, maar het bleek toch hetzelfde te zijn. Verven met een waterafstotend middel, dus kaarsvet of katoendraad, strak omwonden en natuurlijk gedaan in die roerige jaren ‘70. Ikat was er ook, maar dat was geweven. Zo sprokkelden we een aardig aantal verhalen bij elkaar, waarbij leeftijden, ouders, en jeugdervaringen in een notendop voorbij kwamen, terwijl de andere zussen goedgemutst en soms proestend van het lachen de diverse items uitprobeerden.

Bij de Emmaus neuriede iedereen, viel me op. Kennelijk een vrolijke noot, deze winkel. In een van de pashokjes stond een man uitbundig te hummen en te passen terwijl een oudere vrouw me ervan probeerde te overtuigen dat het korte jasje dat ik aan had me beeldig stond. Toch hing ik het weer terug. ‘Draag ik het, heb ik het nodig, ben ik er weg van, zijn mijn ogen groter dan mijn klerenkast’, zijn de vier vragen die ik steeds mezelf stel om me te behoeden voor een klerenkast vol. ‘Welke kledingstuk thuis ruil ik er dan voor in’ zet aan het denken.

Na alle escapades en een bezoek aan een gerenommeerde zaak waren we klaar voor een bezoek aan een lieflijk restaurant in een uithoek van het stadje. Een steile trap is het obstakel maar daarna mogen we uitrusten en genieten van wat ter tafel komt.

Het toetje bij zus is de ultieme herinnering aan onze jeugdjaren en de goede zorgen vroeger met een mooie nieuwe ervaring er aan toegevoegd. Een om met vreugde op terug te kijken. Zussen, vriendinnen voor het leven.

Bij de fysio was het duwen en trekken, kipfilets harden en balancerend met de bal gooien. Van oorsprong eigenlijk multitasken omdat er drie opdrachten ineen waren gestopt. Overal is letten op de juiste in-en uitademing een must. Sinds ik met deze fysio in zee ben gegaan kan ik de vier trappen naar onze maisonnette in een keer op, en dat is een belangrijke winst.

Daarna doorvliegen naar de school van de kleinkinderen, want dochterlief had een zoommeeting en de een na oudste moest van school naar zijn therapie worden gebracht. Dribbel mocht ook mee. We moesten een klein uur overbruggen, dus dat betekende een ijsje op de hoek. De zaak bleek vorig jaar overgenomen door een moeder van een van mijn oudleerlingen. Het was een hartelijk welkom. Twee dikke ijsjes voor de jongens en een boeiend gesprek met haar en later met mijn twee filosofen in de dop.

De oudste merkte op dat we niet buiten de zon konden. Als die weg was, waar moesten we dan nog om draaien. Kosmisch groot dacht de lieverd. Goed gezien schat. ‘Jullie waren meer van de natuur’, vertelde hij en doelde op mij en zijn moeder, tante en ooms. ‘Wij zijn meer van de stad’. Als ze eenmaal van hun telefoontjes zijn losgeweekt, krijg je de meest opmerkelijke gesprekken met boeiende theorieën over het voortbestaan van de aarde. Hopelijk zien de mensen van school dat ook en staren ze zich niet blind op zijn moeizame schoolresultaten met zijn dyslectie. Ook Dribbeltje filosofeerde mee met een serieus koppie en de ogen afgestemd op diep nadenken met een dikke denkrimpel ertussen.

Iets wat ik het allerliefste doe, met hen in een serieus gesprek gaan. Dat was al zo met de kinderen op school en nu gelukkig nog met mijn eigen kleinkinderen. Volwassenen zouden veel beter naar hen moeten luisteren want hun ideeën klinken eenvoudig, maar zijn vaak zo wijs omdat er een dubbele laag van doordenken onder ligt. Een goed verstaander heeft maar een half woord nodig. Voor ons was het in ieder geval Prime Time.

Na de ijsjes bracht ik de oudste weg terwijl Dribbel in zijn stoelverhoger wegzakte in een droom. Ook de coach was een oud collega, vriendin en een moeder van twee oud leerlingen van mij. Zo leuk om elkaar even te knuffelen en te horen. Het moment was maar kort, maar dat gaf niets. Elkaar ontmoeten en ons verbonden voelen is net zo waardevol. Onderweg had de oudste uit zitten rekenen hoeveel mensen ik ongeveer kende. We kwamen uit op om en nabij de 18000. Terug naar de school waar dochterlief was. Aan Dribbel vertelde ik dat de kleine blauwe Prins hem een droom had ingefluisterd, waardoor hij nu zo lekker sliep, dus droomde hij in de auto van zijn moeder gewoon verder, terwijl wij nog wat wederwaardigheden uitwisselden.

Thuis lag er als verrassing de nieuwe biografie van Etty Hillesum door Judith Koelemeijer op de tafel. Een kloek maar ook weer niet te dik exemplaar. Zo’n zin om aan te beginnen. Maar niet voordat de andere boeken gelezen zijn. Heerlijk om in iemand anders wereld te duiken.

Lief had ik in de ochtend naar de tandarts gebracht en daarna naar het SVB. Thuis lag het schetsboek met de getekende ‘Eagle’, de opdracht van de dag in deze Inktobermaand, die kon nog een finishing touch gebruiken. Even in alle rust in de weer met aquarel. Een klein experiment ondertussen. Andijviestamp met aardappels in de schil. Het bleek een recept dat ik iedereen aan kan raden. Goed wassen en in kleine blokjes snijden, dan koken, boter en melk erdoor, husselen tot de aardappels grof puree vormen en op het allerlaatst de fijngesneden andijvie er door roeren. Het was om te smullen en dat deden we dan ook. Na een enerverende dag is het zoet rusten.

Het onderhoudend en relativerend gesprek van gisteren leidde ertoe dat er onmiddellijk nieuwe afspraken en nieuwe voornemens gemaakt werden. Bij het SVB bleek dat je eerst een telefonische afspraak moest maken. Mijl op zeven, dat gebouw aan de drukke doorgaande weg. Parkeren op het jaarbeursterrein. Als je niet weet hoe het daar werkt is een beetje spitsroeden lopen. Ik trek een parkeerkaart en vraag me af of we er dan. Nog wel uit zullen komen en hoe dan. Maar met moed, beleid en kalmte blijkt alles zich vanzelf op te lossen. Bellen dus. In de druilerige regen halen we de boodschappen op en verschansen ons daarna binnen, doen achterstallig onderhoud en via lief gaan er diverse telefoontjes heen en weer. Nederland, toppunt van bureaucratie.

Ik sla aan het tekenen, wat in de drukte van de afgelopen dagen achterwege is gebleven. Eerst wordt dat een tekening van schildpad en haas, omdat het de leukste wedstrijd is die ik ken. Hoogmoed komt voor de val. Zo’n mooi ouderwets spreekwoord dat alles in zich draagt aan wijsheid. Het thema is ‘Match’, daarna volgt ‘Nest’. Dat spreekt voor zich en dan is er nog ‘Crabby’, wat pardoes een eigen creatie wordt, omdat het met name om een gezichtsuitdrukking gaat. Al krabbelend luister ik naar het gebabbel op tv, omdat het hoofd duidelijk behoefte heeft aan even niets. Teveel denkwerk met die volle maan die me ‘s nachts uit de slaap houdt. Wel ving ik een prachtig exemplaar door het kleinste dakraampje. Troostrijk en vertrouwd. Vooruit dan maar. Crabby bleek vandaag erg toepasselijk. Een dubbele ‘Maan’dag.

Voor de maaltijd had ik iets bedacht, dat ik voorbij zag komen vandaag. Spaghetti puttanesca, een gerecht waarvan de naam me triggerde. Is de naam geënt op puttana, dat prostituee betekent of duidt het op iets anders. In dit recept lees ik dat de combinatie van kappertjes, olijven en ansjovis, tomaat en chilivlokken is ontstaan in de rosse buurten van Rome, maar ergens anders blijkt dat het woord is afgeleid van het Latijnse woord ‘Stinken’ en dat het in het geheel betekent ‘In de stijl van de hoer’. Het zou goed kunnen kloppen. Het maakt niet uit want het smaakt in alle eenvoud heerlijk. Met het zilte van de ansjovis, het sjeuiige van de olijfolie en het zure van de kappertjes waan je je binnen no time met de ogen dicht op de biënnale van Venetië. En wie wil daar niet zijn.

Vandaag zal de tijd ineen schuiven met halen en brengen van kleinzoon, fysiotherapie vooraf, nog een keer de gang naar de SVB, nu met afspraak en lief, die voor het eerst hier naar de tandarts gaat. Als bezige bijen vliegen we heen en weer en zelfs de kalme opstart ‘s morgens dreigt in de knel te komen. Volgende week is er ruimte voor een pas op de plaats. Alhoewel ik een film over Pisarro voorbij zag komen, waar ik dolgraag naar toe wil. De allereerste echte impressionist. Even laven aan wat creativiteit, waar steeds weer tijd tekort voor blijkt te zijn. Er is nog een gaatje zaterdag, maar of dat verstandig is? Maandag kan ook.

Op het aanrecht in de keuken voltrekt zich een klein wonder van overlevingskracht. Dappere munt, eerder al als smaakmaker in een kan met water gebruikt, drie dagen ondergedompeld geweest, presteert het om met herwonnen levenskracht het kleinste blaadje nieuw leven in te blazen. Verstild geluk in een glas.

Het boek van Philip Huff intrigeert. ‘Wat je van bloed weet’ is een heftig verslag van het leven, zoals het eigenlijk niet bedoeld zou moeten zijn en hoe alles wat je meekrijgt in je opvoeding doorwerkt op je eigen karakter. De jongen uit het boek wil het niet, maar hij heeft dezelfde gewelddadige uitbarstingen als de in zijn ogen verachtelijke man, die hij vader moet noemen. Aan de ene kant is het moeilijk het boek weg te leggen als je weer in het verhaal zit, aan de andere kant heb ik soms moeite om het op te pakken, om de impact die het heeft. ‘Keuzes, keuzes’, klnkt het door. Inderdaad, daar is alles op gebaseerd. Zo ook de drukte. Schrappen en keuzes maken is de juiste optie.

Oog in Al ademde zondagse rust. Het landhuis in de stad waar we hadden afgesproken met de broer en diens familie bevond zich midden in het oude park met de majestueuze bomen. Zon zette de beuk in een vuurrode gloed. Onder de bomen hier en daar een tapijt van paarse herfsttijlozen, ranke voetjes in het tanende gras. De vijver bleek een veilige haven voor twee witte ganzen, Aka waardig, die luid snaterend gewag maakten van de fotograaf achter hen, die wel heel dichtbij kwam voor een foto. Elke vlaag wind nam ritselend blad mee naar beneden. In het water schemerde spiegelend de ondiepe bodem. Ook hier de roestbruine bladerpracht als een vloerkleed uitgespreid op het wateroppervlak. Een Vlaamse Gaai scharrelde haar kostje bij elkaar. Achter de vijver gloorde een hertenkampje. Het park leek op het oude Julianapark, maar hier gingen we vroeger nooit naar toe met mijn moeder. Het was waarschijnlijk te ver lopen geweest met onze dribbelbeentjes toentertijd.

De host van het landhuis wees onze gereserveerde tafel aan. Het was een hoge tafel met barkrukken. ‘Dat gaat hem niet worden’, vertelde ik haar, want dat zou broer van lief nooit volhouden. Als we op de bank plaatsnamen zou zij proberen twee lage ronde tafeltjes te regelen. Ondertussen viel me op hoe hard het personeel aan het werk was, en ondanks alles bleven lachen en naarstig naar oplossingen zochten bij opdoemende problemen. Even later zaten we aan een tafel voor vijf personen te wachten op de familie, die stralend binnenkwam. Wat was het mooi, wat een leuke entourage, wat een heerlijk weer en bovenal wat een select gezelschap.

Het werd aangenaam kouten over en weer. Uitwisselen van nieuwtjes, delen van voorkomende perikelen over de verkoop van het huis van broerlief en lief die uitgebreid opsomde waarom het hem nog steeds veel energie kostte om te wennen aan het nieuwe leven. Terwijl het gesprek voortkabbelde bleef dat door mijn hoofd spoken. We smikkelden van het rijkelijk belegde zuurdesembrood en de salade, alleen mijn pompoensoep kwam maar niet. Halverwege toch maar even aan de bel getrokken en onder excuses kon ik na vijf minuten ook genieten van een smaakvolle en kleurrijke soep. Broer trakteerde en daarna mochten we nog wat uitzoeken in de landswinkel met streekproducten. Gulhartig en joviaal genoot hij van zijn eigen geste. Met knuffels en een beloofd ‘tot gauw’ namen we afscheid en brachten het nichtje naar haar kamer in het Science Parc.

Terug naar huis moest me van het hart dat het gesprek wel heel erg was blijven hangen op wat er allemaal niet goed ging in de ontwikkelingen en aanpassingen. Het gaf niet het juiste beeld. Veel van wat we aan wilden pakken, was al gelukt en eigenlijk leek het op hetzelfde verhaal als in het begin. Er waren toch heel veel dingen ten goede gekeerd. Lief dacht na en beaamde wat ik naar voren schoof. De hele weg terug en lang daarna bespraken we het een en ander. Het was de hoogste tijd om de kaarten opnieuw te schudden en dat zorgde ervoor dat er daadkracht geboren werd. Inderdaad, hier en daar moest de knop om. Nieuwe kansen, nieuwe mogelijkheden.

Zo af en toe hebben we het nodig om eens flink het licht te laten schijnen op onze eigen verhalen en daar eventueel in te schuiven of aanpassingen te doen. Dat is goed. Het schept ruimte voor nieuw en het geeft de broodnodige energie om spijkers met koppen te slaan.

Voor het eerst sinds heel lang was de buzzer ingesteld om me om zeven uur wakker te tsjirpen met het krekelgeluid dat me even nog in de waan liet, in de donkerte achter mijn dichte ogen, een zwoele zomeravond mee te maken. O. Ja, vroeg op voor de voorstelling van Het Filiaal, ‘ Blauw van Jou’ met kleindochter die wij op zouden halen en Dribbel en dochterlief.

De koffie bewaarden we voor een snel bakkie beneden. Ruim op tijd zaten we in de kleine blauwe en reden richting Utrecht. Met een gevulde rugzak, uitgezwaaid door de goegemeente en de andere opa en oma togen we richting binnenstad. Van te voren hadden we al uitgeknibbeld de kleine blauwe prins in garage Springweg te parkeren en omdat het heerlijk vroeg was, reden we er rap naar toe, zonder obstakels en omleidingen.

Er was al behoorlijk wat winkelend publiek en door de ogen van de kleine zag en hoorde ik alle geluiden, zoals ze binnen zouden komen. Scherpe krassen over een tegelvloer met een stapel terrasstoelen, de harde stemmen van de bouwvakkers bij een grote lege winkelpui, klingelende fietsers die langs ons heen zoefden, het opstellen van een stalling voor het raam voor de koopwaar, het praten, lachen en roepen van voorbijgangers, het dwingende roeren in een koffiekop van een vroege terrasganger. Bij het theater draalden we wat, maar vrij snel kwam dochterlief met dribbel achterop al aanfietsen.

Boven in de foyer was er ruimte om overtollige energie kwijt te kunnen en de bar was al open, dus koffie en thee voor ons en tijd om even bij te komen.

‘Blauw van Jou’ is een voorstelling voor 4+, alleschattigst en gelaagd, met een vader die aan blauwzucht leed en de dochter die aanvankelijk dacht dat alles blauw was omdat ze tijdens haar leventje nooit anders had gezien. Als Marter plots op komt dagen en haar kleur laat zien begint het rotsvaste vertrouwen in Pa en zijn kennis van de wereld langzaam af te brokkelen. Een ingenieus compact decor en een slimme belichting maakte het stuk voor de twee net niet te spannend, maar veiligheid op schoot was wel geboden even als een nat gesabbelde zeemeermin als ontlading van de voelbare spanning.

Buiten scheen de zon en voelde ik ook waterspetters. De stad had haar kinderboekenweekkleed aangetrokken en overal waren er kleine eenakters met vrolijke karakters uit diverse kinderboeken, maar er liep ook een oude man met een groot spandoek die de wereld wilde behoeden voor verder verval. In de nieuwe onderneming die op de plek was gekomen van de oude Broese winkel, kon men zich vergapen aan de duurzame artikelen die er lagen. Er was een restaurant met veel groen ingebouwd en een kaart vol biologisch verantwoorde lekkernijen om de inwendige mens te laven en Engels sprekende bediening.

Onder begeleiding van de muziek uit het ouderwetse orgel en het gerammel van de centenbakjes liepen we terug naar de garage. langzaamaan kwamen de verhalen van kleindochter los. Wel een beetje spannend, maar ook leuk en de ‘poes’ vond ze grappig, waarbij Marter een nieuwe naam had gekregen.

Thuis namen we afscheid. De kleine overmand door slaap. Iets wat ik begreep want bij mij zakte in een oogwenk van een seconde de vermoeidheid van de totale ondernemende week in de benen. De rest van de dag kabbelde voort in afstandelijk vermaak via beelden op de televisie, het hoofd leeg en even helemaal niets.

Alles aan afspraak had gisteren afgezegd. Zoonlief, omdat zijn collega positief bleek en hij nu aan het hoesten was en vriendlief omdat hij zich vergist had in de verjaardag van lief. We hadden ineens zeeën van tijd en dus toch naar de tuin, was de onmiddellijke gezamenlijke gedachte.

Van het balkon nam ik de aarde uit de potten met oude pierige plantjes mee, die niet helemaal tot hun recht waren gekomen, maar waar volgend jaar in de volle grond zomaar ineens iets moois uit op kon bloeien. Ook de vijgentak, die flink wortel had geschoten, kon nu eindelijk in de grond worden gestopt. Er was immers nog een hele herfst om verder te wortelen.

We werden nauwelijks begroet door de dames schaap, die allen met een lodderoog lui in het gras aan de overkant van de sloot lagen. Er werd niet eens de moeite genomen om een ekster bovenop de brede wolrug van een van hen te verjagen. Hij pikte er vief zijn kostje bij elkaar. Het pad was niet te modderig. Met al die regen van de afgelopen weken had ik het me anders voorgesteld. De tuin bleek dapper door te zijn gegaan met bloei en groei.

De springbalsemienen versperden de ingang, maar lieten zich gewillig terugduwen in het gelid. Het gras was hoog en toe aan een maaibeurt, ook al was het nat. Maar eerst haalde lief met de kruiwagen het overtollige balkongoedje op. We vonden een goede plek voor de vijg, waar de derde vlier achteraan voor moest wijken. Sorry lieverd, maar we hebben nog steeds twee stuks. Hoe heerlijk is het gemak waarmee de boom geslecht werd, waar ik vroeger oeverloos lang op had moeten lopen zwoegen. Ik nam het gras voor mijn rekening. Het nadeel bij ‘nat’ maaien is dat je de maaier regelmatig op haar zij moet leggen om het mes weer te vrijwaren van de bulten gras. Moed, beleid en trouw waren de toverwoorden en kalm maar gestaag ploeterden we door.

Buurman van de hoek kwam langs en haalde uit zijn jaszak een mooie grote stoofpeer. Hij leek op de ouderwetse Winterrietpeer en dat zou heel goed kunnen omdat de buurman op die manier ook aan het tuinieren is. Delen is het devies op de tuin en dat maakt het zo bijzonder.

Na een middagje heerlijke fysieke arbeid als tegenhang voor al het denkwerk dat we in de ochtenden plachten te doen, konden we moe maar voldaan huiswaarts. Eerst de verbena en de bonte kornoelje opbinden en de andere, nog bloeiende, pareltjes vereeuwigen op de foto.

Door de foto’s te bundelen in een collage kreeg ik het idee om de tekenopdracht van Inktober voor die dag ‘Bouquet’ te maken van de tuinbloemen die met hun voeten in de aarde hadden mogen blijven. De dag ervoor was het ‘Flame’ geweest en daar had ik de mooie herrijzende Phoenix voor gekozen. Een van de vriendinnen reageerde met het feit, dat ze dat symbool net even nodig had. Wat een mooie onverwachte wending kan zo’n afbeelding hebben.

Lief is jarig en vanmorgen heb ik hem toegezongen en was er koffie met cake en twee kleine astertjes met een lintje er omheen geknoopt, als ontbijt. Als boeket ontving hij in liefde het getekende ‘Bouquet’. Gisteren kreeg ik niet de kans om ongezien een bloemetje voor hem op de kop te tikken, dan maar zo en straks een plukboeket. ‘Eindelijk volwassen’ giechelden we als twee overjarige pubers. Kinderlijke vreugde waar een mens nooit te oud voor is.

Het gedicht op de bruine papieren tas, in kloeke markerletters geschreven, was voor mij, stond er duidelijk boven. Erboven was een gezichtje in de wolken getekend vergezeld door twee vliegende vogels. Het luidde als volgt en mijn hart smolt bij zoveel poëzie: ‘jij mag altijd/met je hoofd vol wens/bij mij komen liggen/hier ben je vrij/ want ik trek geen grens/tussen dag en nacht/dromen mag/ altijd bij mij/ ook overdag’.

Dat beloofde wat voor de inhoud in de tas, die mijn liefste vriendinnetje had meegebracht om ons samenzijn en mijn verjaardag nog even dunnetjes te herdenken. Maar…pas vanavond bij thuiskomst uitpakken, was de bijbehorende boodschap. ‘Is de ware Jozef er’, stond er in de app, die ze van te voren stuurde. ‘In vol ornaat’ was het antwoord. Eindelijk kreeg lief een gezicht.

Er was ook nog tijd om alle prangende vragen en haar belangstelling te stillen in thee en warme aandacht. Het was te lang geleden, dat we elkaar hadden gesproken en gezien. Vanmiddag zouden we samen naar vader, directeur en vriend van onze oude school gaan om hem uit te zwaaien met een vervroegd pensioen. Een strik om het leven van wat komen gaat, had ik eigenlijk in mijn hoofd voor hem als wijze raad. Hals over kop bedacht ik me, dat ik niet met lege handen kon komen. Als advies gaf ik hem mee om altijd buiten de lijntjes te kleuren, aan de hand van het kleine schilderij met handgetrokken kleurige strepen in acryl.

We dachten samen een goedkope parkeerplek te hebben, maar bleken achteraf maar bedrogen uit te komen. Het stadje had de tarieven drastisch omhoog gegooid. Als het leven zoveel duurder is geworden, is terughoudendheid op dergelijke heffingen een mooi toonbeeld van coulantie. Het was nog rustig in het eet-en drinkhuis. Vier mannen hingen rond een tafel en het feestvarken stond te praten met de directeur van de stichting in een lang en aanminnig gesprek. Binnen de kortste keren vulde de zaal zich en ons kent ons bracht oude Overkanters, vijf in dit geval, al ras bij elkaar. In zo’n geval is vertrouwd en lang geleden een ware drijfveer. Overal stonden groepjes die bij elkaar ‘hoorden’ uit de verschillende segmenten waar onze vriend gewerkt had. Die waslijst werd keurig opgesomd door de organisatoren van het bescheiden feest en toonde vooral de veelzijdigheid van zijn lange loopbaan.

Bescheiden speach en een bescheiden reactie erop en daarna was het feest voorbij, maar hadden we allang besloten met die vijf te gaan eten in het stadje zelf. In de entourage van het statige klooster was het goed toeven met een welwillende en joviale bediende en veel oude en vooral ook nieuwe verhalen over elkaars reilen en zeilen. Een warm bad, dat was het, van het begin tot het einde.

De sfeer was goed, het eten eenvoudig maar prima, de verhalen verheffend en dat allemaal in een warme sfeer van de grote hechte familie die opgebouwd was in de lange periode van samenzijn, toen we ons over de kinderen hadden ontfermd met eenzelfde instelling en liefde voor het kind.

Afscheid en knuffels en de hemel huilde dikke tranen mee. Afscheid met de belofte van gauw, nakletsen in de auto en thuis de tas met de cadeautjes. Ziedaar, een echte Hollandse tegel met, zo goed als, onze lieve Pluis erop om in Verweggistan aan te denken in vlagen van heimwee en gemis. En een prachtige sjaal, een die zich vleide om mijn hals in mijn geliefde roestbruine herfstkleur en de attente gedachte om een katoenen te nemen en niet die dikke van polyamide, omdat ik er anders als een ‘Einstein’ bij zou lopen.

Maar het aller, allermooiste was de lange, lange blog, uitgeschreven op zorgvuldig uitgekozen papier, die het geheel begeleidde. Zie je wel, in ieder van ons schuilt een blogger, met al onze verhalen, ervaringen en inspiratie. Met een vol hoofd met de mooiste gedachten en associaties sliep ik in en droomde van ons samen, een lauwe kop soep en een oud broodje. Vraag me niet waarom, maar de verbondenheid was des te groter om met een brede glimlach te ontwaken in de lijn van die uitnodigende woorden op de bruine papieren tas.