Als er een ouderwetse klok zou zijn, had ik nu de slagen geteld. Een op het half en de waarachtige hoeveelheid op het heel. Van een Friese staartklok bijvoorbeeld of een vlinderlichte pendule met het halfroterende uurwerk, of de comtoise klok met de glanzende slinger, Ik heb hier wel de bruine tafelklok, die nog uit de erfenis van oma Driehuis komt, maar niet werkt. Ze zwijgt zoals de nacht zwijgt.

De buren hebben een slaande klok. Op gezette tijden hoor ik hem. Af en toe geven ze er een slinger aan, denk ik, want het slaat niet altijd. Mijn moeder telde vaak de kerkklok, maar óf de kerk is verdwenen óf de klok is het zwijgen opgelegd vanwege geluidsoverlast. Zo werkt dat in onze heilstaat.

De  tafelklok

Vanmiddag werd code C, code B. De hospice viel buiten beeld. het verpleeghuis een optie. Een onverwachte middag vrij en ook de komende dagen. Op zich welkom als voorbereiding op de kerstbrunch. Nostalgie op een Vegan leest geschoeid. Nee, niet alle waardevolle waarden ging overboord. Er zijn teveel zielen meegemoeid. Het hoofd stelt lijsten samen. Kerststol ja, zoete koek ook, afbakbroodjes natuurlijk, zuurdesem erbij, maar ook wraps gevuld met groenten, muffins met verse  jam, chocopannekoekjes zonder eieren en melk, smoothie van vers fruit, en havermout, met amandelmelk, een fruitsalade. Er is veel heerlijks onder de zon. Good old advocado en courgette mogen zeker een woordje meespreken.

Met dochterlief zal ik de boodschappen doen, maar eerst gaan we zus haar laatste schooldag vieren. Ze heeft het volgehouden tot het moment, waarop ze financieel in staat was om er uit te stappen. Als wij maar net zo oud worden als ons moeder, dan is zes jaar een mooie tijd om te kunnen doen wat je nog graag wilt in het leven. Daar had ik maandag nog een gesprek over. Vrouw alleen, ZZP’er, moet door blijven werken tot haar pensioengerechtigde leeftijd. Ze was hondsmoe en somde achter elkaar de bezigheden op. Coach, gespreksgroepenleider, twee dagen voor de groep, en diepdonkere wallen onder haar ogen. Nog maar tien jaar te gaan. Het schrijnde even rond mijn stent. Of de vrouw wier man 12 jaar ouder was. Nog een paar jaar en dan genieten. Nee, schreeuwde mijn hart. Elke dag genieten, van elkaar, van het leven. Het is korter dan je denkt. Genieten begint nu, gisteren, vroeger. Ik hoefde het niet te zeggen. Ze wist het wel, hoorde het zo vaak, leek mij. Diep in je hart weet je hoe het werkt.

Zuslief is wijs en gaat vanaf vandaag haar hele eigen pad. Fotografie is haar grote hobby en reken maar, dat we de meest bijzondere plaatjes te zien krijgen, want ze struint op plekken waar niemand komt. Het eufore gevoel van eigen baas ebt nooit meer weg. Dat blijft, ook al vult de tijd zich met andere afspraken en regels.

Henna

De huisartsenpost had geen plek vandaag of ik moest om acht uur bellen. Door de vallende klokslagen was ik te laat. Ik verbeeld me of denk de hand minder dik. Als ik haar buig, kan ik tellen hoeveel dagen een maand duurt. Januari op de knokkel, februari in het dal, maart op de knokkel, april in het dal. Maar het dal van juni is aanmerkelijk minder diep. Het is bijna tijd voor Atelier des Lumières. De plissébroek, denk ik, het zwarte organza jasje ook. We zullen zien. First things first, nu de kerstboodschappen en de henna. Deze kerst kleurt kastanjerood.

Er waren gisteren al wat stramme gewrichten in de hand. Ik dacht dat ik in mijn diepe winterslaap van die nacht er faliekant verkeerd op gelegen had. Vannacht wroette de pijn me af en toe wakker. De droom over zoonlief en de knappe dokter met zijn vrouw, de nieuwste elektronische snufjes om te opereren, zoonlief de dokter en niet anders om, via een ingenieus scherm op zijn hoofd, dat zonder moeite de juiste weg aangaf, het zwemmen langs de riffen en de kinderen in lange rijen op de heuvels langs de weg met een meisje die in de diepte was gekukeld, de ophef die het teweeg bracht, dat alles had de pijn niet weggenomen. Sterker nog de muis van de hand bleek dikker te zijn geworden. Dit muisje zou nog een staartje krijgen, vermoedde ik.

De ochtend verliep in alle rust. Gisterenmiddag was ik nog even bij de kringloop aangewipt. Ik kwam iemand tegen die me uiterst enthousiast begroette, maar ik moet eerlijk bekennen, dat ze me wel bekend voorkwam maar was weggezakt in de diepe krochten van het geheugen. Een deur die ik had dichtgeslagen misschien. We stonden bij de kerstprullen en ze was bezig aan het verzamelen, kerstfrutsels om stukjes mee te maken op school.  Zo herkenbaar. Ze kende mijn hele gezin en zo had ik een uitgebreid persoonlijk gesprek met iemand wiens naam was verbleekt en niet meer boven de kerstballen uitsteeg.

De oproep van waakmaatjes, ik ga straks op bezoek bij een verwarde man van mijn eigen leeftijd. Altijd een beetje confronterend. Wel is de beeldvorming anders als mensen, al dan niet verward, bij kennis zijn. Dan is er nog een uitwisseling mogelijk en is het beeld veel persoonlijker. Het interview gisteren had ik met iemand van ons team die vele jaren jonger was. Bijzonder is dat, aan het begin staan en dan al denken over de dood. Ze vond het niet zwaar. Wel confronterend toen na het overlijden van iemand een vrouw met een pasgeboren baby naast haar in de trein kwam zitten. Dat zijn de momenten dat het besef helder is, in een fractie van een seconde. Dood en leven wandelen hand in hand, zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zij noemde de schoonheid van het sterven. Zo’n lieve jonge vrouw met dergelijke dichterlijke gevoelens omtrent afscheid is opmerkelijk. De hoofdreden was de vraag aan zichzelf of zij alleen wilde sterven. Het antwoord was nee en daarom had ze zich opgegeven. Aan alles ligt ten grondslag: ‘Wat is de wil van de persoon zelf’. Zoveel mensen, zoveel wensen.

Straks aan de fysio zal ik vragen waar toch die dikke hand vandaan komt. Misschien zit er ergens een verdwaalde wesp en ben ik stiekem gestoken. Maar dat is een beetje verstoppertje spelen. De pijn was er gisteren al, de zwelling vandaag, het lijkt erop dat de pezen ontstoken zijn. We gaan het zien en beleven.

Gisteren schreef een van mijn vriendinnen op mijn debacle van gisteren: ‘Go with the flow.’ Dat doe ik altijd, het is mijn levensmotto. Komt tijd, komt raad. Voorlopig moet ik even stoppen met dingen te doen, die tegen mijn eigen ratio indruisen. Geen bergen beklimmen die hoger zijn dan de saturatie aan kan.

De zon schijnt, het ziet er prachtig uit. De fysio roept, een interessante ontmoeting wacht. Het leven is betekenisvol en zo de moeite waard.

 

 

Laat wakker, na een avond schilderen, nadat ik voor het eerst merkte, dat het vege lijf er het bijltje bij neer gooide en zich niets aantrok van mijn eigenzinnige wil. Twee autonome systemen, die volstrekt een eigen plan trekken. Wil wil wel, Lijf kan niet. Wil trekt aan het aller kortste eindje. Want als de massa botten, organen, vaten niet voldoende stoffen toegediend krijgen, zakken ze als een plumpudding ineen.

Weer somde het hoofd het rijtje omstandigheden op: Te grote luchtvochtigheid, teveel hooi op de vork, te inspannende trappen, te veel gesjouw. ‘ Overal waar te voor staat, is niet goed’, hoor ik oma vinnig zeggen, bij het bericht dat mijn moeder zwanger was voor de tiende keer. Het werd uiteindelijk een tweeling en zo had het lot zelf een besluit genomen. ‘ Het leven komt zoals het komt’, zei mijn moeder dan en daar was alles mee gezegd.

Het wilde niet in ieder geval. Mijn bloem verpest met toetsen als streken zonder gevoel. Stop, schreeuwde mijn organisch systeem. ‘Kappen.’ ‘Nu.’ Dat was het enige goede advies. Stop. Mijn lieve vader van de kinderen zei dan ‘Genoeg is genoeg.’ Zo is het. Waarom wil Wil altijd het onderste uit de kan. Hals over kop heb ik mijn bullen gepakt en ben weggevlucht. Teleurstellingen zijn moeilijk te accepteren. Weer een trapje lager.

De nawee duurde langer dan verwacht. Sip is niet makkelijk te sturen. Sip gaat een volstrekt eigen leven leiden. Te laat naar bed en te laat op. De dag in het thema van te. Zo wonderlijk. De omschakeling naar het werkzame leven in een gemeenschap werkt helend, volstrekt anders dan de avond ervoor. Daar ging ik, met energie en volop zorgfactor.  Ze voelen als mijn eigen persoonlijke ontmoetingen. De vrouw met de pruik en vriendin, de vrouw met het hoofddoekje in een eigen twist, de jonge meid, te jong eigenlijk met altijd weer een nieuwe vriendin als begeleiding, de man met de schilderijen, de bouillon meneer half om half. Zo vullen ze de dag. Ik weet wat mijn pappenheimers willen. We babbelen over van alles.

Vandaag een belletje, ‘kom je naar de balie, iemand wil je een kaartje geven.’ Lieve woorden in een tulpenbad. Laatste chemo en dan de lange onzekere weg.  Ontroerend gevoel en daarna de hartelijke omhelzing. Vlak daarop weer een present. Aanhef: ‘Engel.’ Niet zonder tranen te lezen. In de garderobe, gelukkig. Daarna bevestigend  knijpje in de knie. Wie is hier de engel. Lieverd, die vecht voor leven.

Een bijzondere ochtend met een interview voor de krant. Altijd een dubbel gevoel. Foto in scene en praten over gevoelens en bevindingen, in de hoop dat het overkomt. Het werk is zo betekenisvol, voor hen en voor mij Het geeft net die meerwaarde, die toevoegt. Ze geeft ook energie. De energie die ik verlies door de ontbrekende lichamelijke efforts. Het is niet anders. Wil en lijf in gevecht. Ik heb ze beiden lief. Elke worsteling geeft een nieuw perspectief. Dat is de kracht van de geest. Verheffen, doorwrochten, kantelen, omdenken, noem het maar. Alles is mogelijk. Een ding is zeker. Het helpt. Lichaam helpen door energie van de Wil.

 

 

Het was een eindje reizen, maar dan had je ook wat. Al vroeg uit de veren en voor zevenen op pad. Nasoezen in de bus op het ritme van de wielen. Ruim op tijd op het perron, waar in alle rust de van te voren uitgestippelde route kon worden vervolgd. De overstap in den Bosch was op hetzelfde perron. Wat een gemak, geen vliegen en draven, maar van de ene in de andere trein stappen. Geen vuiltje aan de lucht.

De bus was gauw gevonden en om half tien stond ik bij de presentatiedag van de Stilte. Het danstheater met ‘Dans voor kinderen’. Een dag ondergedompeld te mogen worden in de wereld van de dans is een feest op zich. In totaal hebben we vier lange stukken gezien. Een een-tweetje in de dansstudio van de Stilte zelf, en drie voorstellingen van gemiddeld 50 minuten in het grote Chassétheater.

Het meest boeiende stuk, vooral achteraf, toen ik alles nog eens goed op een rijtje kon zetten, was Mankind. Wat een razend knappe voorstelling en wat zat het goed in elkaar. Het werd begeleid door piano en de sax. Er mochten stiltes vallen en veelbetekenende blikken. Alles kwam langs in vogelvlucht, de wereld in een notendop.  Het bouwen, het nutteloze van vallen en opstaan en in de herhaling weer en weer, het eilandjes bouwen, alleen of met elkaar enhet buitensluiten van de ander, de verstikkende regels, het ordenen en dat met afgeschreven Winkler-Prinsen. Alles had betekenis. Zo kwamen subtiel de oude Grieken langs en de Evolutieleer van Darwin. De titel, een samenvoeging van man en kind pakte in het Nederlands goed uit. De vlag die de lading dekt. Zie Heel de Mens, maar ook het kind in jezelf, dat een podium mag krijgen door te blijven spelen. De kinderen vonden het leuk, met de omvallende boekentorens, het malle geschuif, het spel met de boeken, de moderne dans. Een uur lang genieten.

De dag met mijn twee maatjes vloog voorbij. Een heerlijke lunch, een luchtige wandeling van tien minuten en het mooie ruime Chassé, bolwerk in rood. Moderne dans en interacties met het publiek. De afsluiting was een hilarisch sprookje, dat in het Engels werd gegeven voor de kinderen van de internationale school. Klassiek ballet in een moderne jas. Cinderella, met voldoende afwisseling en en grappen om de vaart erin te houden. Twee dansers, een verteller en alle rollen van boze stiefmoeder, haar twee dochters, de prins en Assepoes zelf werden in rap tempo vertolkt door het werken met opvallende accessoires. Geheimzinnige rook eronder, geduw en getrek met de piano, twee pianospelers, een quatremain.

Op de terugweg reisde collega mee, maar de eerste rit tot den Bosch waren we in een stiltecoupé beland. Een geagiteerde man maakte ons erop attent. Sorry hoor, meneer van toen. Zo vaak ga ik niet met de trein, dan herken je het niet. Het bleek aangegeven te zijn op het raam. De hele dag al in de Stilte, dan kon deze stilte er wel bij. Een goede gelegenheid om de review uit te schrijven. Alvast wat voorwerken en nagenieten van alle beelden van de hele dag.  Na ’s Hertogenbosch konden we aan de babbel. Het was haar eerste ervaring en onze kennismaking. Dat leverde een mooie uitwisseling op. Achteraf bleken we elkaar toch al eens gezien te hebben bij een eerdere ontmoeting.

Direct door want er stond meer dans op het program. Na de reis koffie met de zussen en op naar het Zwanenmeer, uitgevoerd door de Staatsopera van Tatarstan. Ik was weer het meisje van acht dat voor het eerst in de stadschouwburg haar ogen uitkeek bij het Scapinoballet, met haar prachtige decors en de kostuums, het rode pluche en de romantische muziek. Nu zaten er weer kinderen in de zaal en ik wist zeker, dat er bij zouden zijn die voor eeuwig daar hun hart aan de Kunst zouden verliezen, zoals ik lang geleden had gedaan. Het verhaal werd uitgevoerd in de Klassiek-Romantische setting. De tere zwanen, de pracht en praal aan het hof, de hofnar en het duister, dat gestalte kreeg in de tovenaar en de zwarte zwaan. Siegfried versloeg het duister en Odette en hij vonden elkaar. De lieve versie van het sprookje.

Er bleef niets meer aan de verbeelding over. De omlijsting van het orkest maakte het heel speciaal. Het was de dag van de dans en alle inspiratie blijft in beelden in het hoofd gevat om nog lang op te kunnen teren. Schoonheid, inspiratie en wijze levenslessen op een  presenteerblaadje.

Er volgde een algehele rustdag , omdat vandaag er een is van reizen en gisteren kwam zuslief al met een cadeautje. Het Zwanenmeer voor ’s avonds in het plaatselijke culturele centrum.  Bruin kon het niet trekken bij deze dure maanden, dus ik moest afslaan. Ze boodt aan het een vervroegd kerstgeschenk te laten zijn.

Ooit, lang geleden, zaten we alle vier op ballet. Ik denk dat ik al een jaar of acht was. mijn sierlijke passen hadden zich vertaald naar een houterigheid van een onbeholpen ‘dikkertje’. Achteraf gezien en met de maatstaven van nu viel dat reuze mee. Maar met mijn graatmagere zussen naast me was ik het stevigst. We hadden een uitvoering na het eerste jaar en dat was een rondedansje om een mand met appelen, die in het midden stond. Wij moesten midden door steken en toen gebeurde, wat je vurig hoopt van niet. Ik schopte per ongeluk het mandje om. Dat is al een ramp, maar met de rollende appels draaide het hele nummer in de soep. Zenuwachtig giechelende meiden en weg concentratie plus een jeugdtraumaatje.

Het ballet werd ingeruild voor turnen. Dat was ook al niet erg succesvol. Met oefeneningen op de grond ging het nog, maar op de brug en met de bok en de ringen werd het een persoonlijke ramp. Handbal werd het nooit echt. Het veld leek altijd twee keer zo groot dan ik in gedachten had. Bij elke wedstrijd zag ik er als een berg tegenop. Lichaams-slim was ik absoluut niet. Tel je zegeningen.

Zwemmen daarentegen, als een vis in het water, zonder bloot te staan aan de kritische blikken, daar waar de schaamte werd meegenomen door elke krauwel of schoolslag, werd helemaal mijn ding. Het was inderdaad altijd het malle lijf, dat niet paste bij de bezigheden. Die schaamte is mijn hele leven gebleven. De omstandigheden zijn wezenlijk anders. Overal om me heen groeien meiden op met een veel steviger consistentie en zijn ze langer en groter en miezer ik ineen, maar dat gevoel van vroeger blijft er doorheen zwermen. Dat is een wonderlijke gewaarwording. Hoe ratio ook weet dat het anders is, blijft het gevoel, dat zich ooit in dat kleine dikke dametje van vroeger heeft vastgezet, sudderen onder het oppervlak.

Er was een zwembad bij het vorige vakantiehuis en daar viel voor het eerst sinds lang het gevoel weer een beetje weg. Daar hadden we met de vier het rijk alleen. Geen andere pottenkijkers erbij en frank en vrij kon er naar hartelust weer gezwommen worden. Weliswaar vergde het veel meer energie, maar het was heerlijk om je weer zo vrij te voelen.Onder alles ligt het houden van jezelf, van je eigen lijf, jezelf lief te hebben. We hebben wel geleerd om liefde te geven, maar ontvangen is een ander verhaal. Dat is de reden dat ik overrompeld ben bij elke lieve geste van iemand. Ik kan geheel van mijn sokken zijn door een lief gebaar en ik heb er toch heus al wat jaren op zitten.

‘Je bent nooit te oud om te leren’, fluistert het verleden in mijn oor. Dat is waar. Zuslief met een lief gebaar, dat zoveel betekent voor mij, die straks mee mag zwemmen met de zwanen. Het is in dankbaarheid aanvaard.

Het betekende een kleine volksverhuizing, maar ze staat en hoe. Ze is prachtig. Net een kleine ballerina in een tutu van groen en zilver. Zo scheef ze stond te zijn bij de kerstbomenhandelaar, zo kaarsrecht en fier staat ze nu. Op de achtergrond de allergrootste kerstboom van Nederland als haar schaduw. Ze lijkt op het boompje van muziekvoorstelling.nl een opera voor vier jaar en daarmee al een bijzonderheid. Het is het klassieke verhaal van een kleine boom die mooi, mooier, mooist wil zijn en dan tot de ontdekking komt dat die schoonheid er al is, gewoon als haar eenvoudige zelf, fris en groen. Een klassiek thema dat al zo oud is als het verhaal van Piggelmee. Wij, kleinzoon en ik, waren onder de indruk van het gave muziekspektakel, het boeiende verhaal en, niet op de laatste plaats,  de prachtige kostuums.

Er moest nog een en ander gebeuren voor ik de spullen tevoorschijn kon halen. Eerst de kast leeg getrokken om de plastic krat met ballen te voorschijn te halen, stofzuiger erbij, alles gerangschikkt en schoon terug gezet. Dan een tafel van zolder gehaald. Een groen kleed erover, de boom erop. Japanse zwarte kreukelcrèpe als ompot. Van de drie deed één lichtsnoer het die geschikt was voor de boom. Een tweede moesten we bijkopen. Ik neuriede kerstliedjes en Pluis krabde de maat. Wat een leuke versiersels zaten ertussen. Het leverde iedere keer een aha-erlebnis op. Een jaar was lang genoeg om te vergeten. Dat maakte het weerzien zo leuk. De verhalen, die ze met zich meedroegen, maakten zich een voor een los en werden herinneringen. ‘Weet je nog, die is van…’

Het grote schilderij aan de muur transporteerde zoonlief naar boven en daar kreeg het weer een ereplek in de hal. Straks met de kleinkinderen, die gebiologeerd zijn van de omlijsting met het kleine speelgoed erop, wordt het te onrustig. De muur, waar het zware houten paneel aanhing, was niet stevig genoeg. Een gipswandje. Ze moesten kunnen rondscharrelen zonder in de drukte ineens dat zware gevaarte op hun kop te krijgen. Een doemscenario dat op een simpele manier weggenomen kon worden. Soms gaat veiligheid voor schoonheid. Dan begint het grote schuiven. De boom op de plek van de palm, de palm naast de bank, de tafel aan de andere kant. Kale plek boven de tafel. Vannacht wakker om er een invulling aan te geven. Er zijn al honderd mogelijkheden de revue gepasseerd. Ik hoor te slapen. Buiten is het nachtelijk en zondags stil. Hier en daar een verdwaalde kroegtijger. Een tak tikt ritme in de wind op het raam. Winterroffel.

Gisterenmiddag de kleinkinderen gezien in het gedruis van een overvolle kantine. De plek waar ik nooit kom. Te vol, te veel en een verkeerde klankkast voor mijn arme gehoor. Schoondochter zat aan een bescheiden tafeltje achter een tas te voeden, ik gaf kleindochter de fles en buiten regende het zure appelen. Wat een loodzwaar weer met storm en regen. De mannen vochten dapper tegen hun aartsrivaal, stadsgenoten, in de  plaatselijke derby. Zoonlief een doelpunt vanaf buiten de zestien. Trots zwelt op. Een gelijkspel, de gelijkmaker pas in de allerlaatste minuut, maar het was spektakel. Die kleine schatten van ons worden kinderen van stavast. Ze trotseerden, net als hun grote voetbalheld, weer en wind.

Haastige spoed is zelden goed, ik kwam met de verkeerde lampjes thuis. Ze lopen op batterijen, maar ze brandden mooi. Ik hou ze maar, het verhaal van het boompje indachtig. Anders moet ik straks het verhaal van ‘Het vergeten kerstsnoer’ schrijven. Lumineus idee eigenlijk…

Ze zouden vroeg komen, de mannen van de tochtstrips. Half acht hadden ze gezegd. ‘En o ja, alle ramen moeten vrij’.  Oeps. Dat is sneller gezegd dan gedaan. Wist die man wel wat dat betekende. Vooral mijn bed, dat eronder mijn leven aan herinneringen heeft verzameld, verschuiven, was monnikenwerk en echt niet zomaar geklaard. Aan de slag dan maar. Ook goed omdat de stofzuiger er niet overbodig was. Zo gezegd, zo gedaan.  Bed en verleden verschoven, maar het zijraam vergeten. Gelukkig herinnerde zoonlief me eraan. Daar stond het kledingrek voor en erachter natuurlijk mijn ‘Leren-is-leuk-koffertje’, wolrestanten in een mand, de kamishibai en het vingerpopjestheater. Een mens is inventief in rommel opruimen op het oog.

Alles kreeg een nieuwe plek en een doorgang was gewaarborgd voor de bonkige jongen die het varkentje zou wassen. Hij had zijn jas op de grond gegooid en kloste met zijn werkmansschoenen in zijn besmeurde schildersoveral naar boven. De bank moest ook verschoven, de plant moest weg en het kleed moest om. Met veel vijven en zessen lukte het. De tweede, wat oudere man, wilde wel eerst een kop cappuccino. Gaf ook een korte uitleg over de te verrichtten werkzaamheden. Het bleek dat ze alle twee nogal van slag waren, omdat bij hun collega die nacht de bus was gestolen met al het andere gereedschap. Dat verklaarde de botte houding van de jongste. Ze konden wel door, want de helft ervan had in de bus van de oudere man gestaan. ‘Hemelse actie zo vlak voor kerst’, zei hij en ironie omkrulde bijtend elk woord.

Buiten was het nat en guur. Alle ramen open bij deze kou was een reden om in mijn wollen deken te kruipen aan de tafel, nu ik ook niet op de bank kon zitten. Ik had gerekend op een hele ochtend, maar ze waren om elf uur klaar. Alles bij elkaar viel het reuze mee. Inderdaad kwam er geen kou meer door, nu overal de strips er tussen waren geschroefd. De voordeur had er het meeste moeite mee, die sloot nauwelijks en moest met kracht worden dichtgetrokken.

krabbeltje

Door en door koud en slaperig, uit mijn doen door het geklotter en getimmer door het hele huis heen, besloot ik een kerstboom te gaan halen. Wat warmte in het huis zou goed doen. Winterlichtfeest vieren met warme lampjes en een lief klein kluitboompje, die ik straks achterin de tuin zou proberen te laten overjaren. Wie weet, lukte het. Eerst naar de stort en de kringloop en een afspraak maken voor een schoonheidsbehandeling voor de kleine blauwe Prins, die met 75.000 op de teller er aan toe was. Hij moest nog even wachten tot januari.

Bij de kerk wist ik een bomenadres, waarvan het geld naar een goed doel ging. Een mooi en stevig boompje. Niet te groot en niet te klein. Genoeg voor lichtjes en mijn twee vogeltjes, koekkransen en ballen. Door twee sterke oude mannen, vrijwilligers, werd ze in de blauwe prins getild voorin naast de bestuurdersstoel. Toen ik haar eruit probeerde te halen bleef ze halsstarrig met haar pot en kluit op de grond staan. Geen beweging in te krijgen. Ik zou haar nooit vier trappen op naar boven kunnen takelen. Het wachten was op de godenzonen met hun spierballen.

Straks halen ze haar eruit. Dan is het vandaag pas tijd voor de dag der verlichting. Nu maar hopen dat het lichtsnoer nog werkt. Duimen dus.

 

Een dagje met de intimi van van Gogh, dat hadden we op het programma staan en we hadden er zin in, vriendinlief en ik. Omdat ze halverwege mijn woonplaats en Den Bosch woonde, reed ik naar haar toe. Anders zou het mijl op zeven zijn geweest. Van haar huis zouden we met haar auto verder rijden. Eerst een lekker bakkie koffie en bijkletsen. We hadden elkaar al veel te lang niet meer gezien en dan stroomt het vat vol verhalen over.

Goed gemutst liepen we naar de auto. Ze startte en een ijzingwekkende stilte was het gevolg. Nog een poging. Nul op rekest. Een derde keer, lou loene. Beteuterd wilde ze de sleutel uit het slot halen. Zelfs dat was niet mogelijk. Na wikken en wegen en proberen, kwam de sleutel weer vrij. ANWB bellen, maar het pasje stond op haar man’s naam. Ze zouden alleen komen als ze ook een lidmaatschap zou nemen.We waren een tikje overdonderd. Dan maar haar autoschadebedrijf bellen. Zij beloofden met drie kwartier er te zijn. Wij maakten van de nood een deugd en besloten thuis de lunch te nemen, dat scheelde al vast.

Geen straf trouwens want ze had een prachtig uitzicht over de weilanden en ik zag buizerd en valk voortdurend langs trekken. Na een stief uurtje kwam de man voorrijden. De accu was het niet en tot haar verbazing moest de auto mee naar de garage in de eerstvolgende stad. Hij nam hem mee op de sleepauto. Als we nog de ijdele hoop hadden in den Bosch te komen, was het qua rustig genieten niet meer te doen. Wat was wijsheid.

Het is lastig schakelen als je je al zo lang had verheugd op zo’n dag. We bedachten om  maar direct een nieuwe afspraak te maken, voordat de vrienden van van Gogh weer naar huis waren. Er was op die manier niets verloren, sterker nog, tegen die tijd waren we al bijgepraat en konden we direct op pad. En nu was er de ontmoeting, een dagje Den Bosch en als bonus een rondje kringloop in Tiel. Tel uit je winst.

Vriendinlief klaarde er vanop, bij de gedachte alleen al. Zo gaan we allemaal anders om met teleurstellingen. Voor mij was het gesneden koek om de dag te nemen zoals het kwam. Als je geen specifieke ‘moeters’ meer hebt en willekeurige vrijheid geniet, is het makkelijker. Ik ben niet afhankelijk van een vrije en welbestede dag, want als ik zou willen kon ik die op elk moment creëren. Dat was het verschil.

krabbeltje

Bij de garage was er een meevaller. Ze had de volgende dag de auto hard nodig en we waren er achteraan gereden, omdat we een huurauto wilden los te peuteren, maar het bleek dat haar auto een gereviseerde startmotor nodig had en die kon er direct ingezet worden. Het was anderhalf uur wachten. Toch die kringloop dus. Met de kleine blauwe Prins gingen we op pad. Het was een tikje druilerig en koud, maar de zorgen waren voor morgen en in het restaurant was het goed toeven. In de kringloop pasten we wat jassen, te groot of te klein en de portemonnee bleef dicht. Snuisterijen te over, die ik allemaal niet nodig had of verdacht veel leken op wat ik thuis had liggen. Ze verdwenen met dezelfde vaart op dit moment uit huis, omdat ik in de ruimfase zat.

Toen we hals over kop terug liepen, omdat de parkeertijd was verstreken, piepte er boven de singels en de huizen een stukje zonsondergang in zachte en warme gloed. Bij de garage stond de auto al weer klaar. Haar enthousiaste en opgeluchte wuiven vergezelde me terug naar huis in een glimlach van oor tot oor.

 

Het was er nog allemaal. De dwergkonijntjes op het veld bij de parkeerhaven, de lange gang, wat weinig post, de vrijwilligerscentrale met taart van de afdelingen, de opgewekte begroetingen, omdat ze me vorige week gemist hadden. Overal klonk het goedemorgen door de gangen. Boven op de afdeling druppelden de eerste mensen alweer binnen. De dag die altijd spannend was, omdat niemand wist of de bloedwaarden goed zouden zijn, waar de dagbehandeling van afhing.

De man met zijn peinzende ogen en de dochter die alleen maar voorover gebogen op het mobieltje keek, de vrouw met haar lectuur in de aanslag, namen plaats. Hij mocht op de ligstoel en moest eerst met de armen in een kan warm water om de vaten open te zetten. Ze kwamen uit een klein dorp in Brabant vlak onder Helmond. Of ik wist waar Helmond lag. Ja hoor, dat nog wel, maar van het dorp had ik nog nooit gehoord. Ik vroeg wat de samengestelde naam betekende. Geen idee. Dochter keek het snel na op wiki en jawel, een samenvoeging van twee plaatsen. waarvan de eerste al in 1249 opdook in de geschiedenis.

Voor hij het wist kon het vat aangeprikt en was het tijd om zijn ochtend uit te zitten. Bij het volgende gesprek, man zwijgend, dochter nog steeds op de telefoon, vrouw in haar blad verdiept, vertelde hij dat ze een bed and breakfast hadden aan de Vecht en een dag van te voren er naar toe reden. Geen stress over file en drukte. Dat deden ze al een jaar lang. Zijn schouders en zijn hoofd beniger en smaller, elke keer een klein beetje meer. Ik kon nooit iets aan ze kwijt. ‘Maar de aanhouder wint, wie weet’, zei de man. ‘Misschien wil ik wel wat verdunde bouillon straks’.

Ze kwam even stilletjes de wachtkamer binnen als altijd. Haar schimmige figuurtje en de blik schichtig. De telefoon als beschermend schild in de hand. Daar kwamen de belangrijke boodschappen van het thuisfront vandaan.Ze wilde altijd een lekkere rooibos of een groene met citroen. Maar nu kwam het verhaal erbij. Manlief was in het land. Ze gingen nu aan het werk voor de papieren en het gezin was weer herenigd, zij het in een vakantiehuisje, maar samen. Ze zag er gelukkiger uit dan ooit.

In de kamer van vier lag een vrouw die niet te veel wilde drinken, want ze was misselijk. We raakten aan de praat. Haar dochter zat aan het voeteneind. Wij hadden ook een tweeling, net als de vrouw tegenover haar, waar ik eerder mee in gesprek was. Veertien kinderen in het gezin vroeger en een moeder met losse handjes. Er waren er eenvoudigweg teveel en dan nog wat miskramen er tussen door. We wisselden uit. Ik vertelde het verhaal van het natte laken en de bloedneus, rode spetters op het blanke wit. Ze gniffelde mee. ‘Doe mij toch maar een glaasje water’ zei ze. En: ‘Weet je, ik zou wel een boek kunnen schrijven over wat ik heb meegemaakt’.

De vrouw met de tweeling had haar pruik thuis gelaten. Ze had een hele mooie. ‘Dit haar is zo dun geworden. Je kijkt zo op het kale vel’. Ik vond het meevallen maar van bovenaf zag je het wel. Ze liet me foto’s zien met haar mooie pruik op, tussen haar twee voetballende zonen in. Zo kwamen we op de tweeling. Omdat ik vertelde van mijn voetballende tweeling. Opgetogen. ‘Die van mij ook’. Ha, dag van de tweelingen.

De oude vrouw tegenover hen in een kamer lag moederziel alleen in bed. Ze had het benauwd. Elke ademstoot ging met veel geruis en gezwoeg gepaard. Praten ging bijna niet. Het bord met de boterham in kleine stukjes gesneden stond onaangeroerd, de tuitbeker met water ver weg. Af en toe een flauwe glimlach rond de gebarsten uitgedroogde lippen. Met water moest ze hoesten. Er kwam wel wat informatie, maar ze wist niet hoe lang ze hier was en ook niet of ze bezoek kreeg. Het praten kostte teveel inspanning.. Onmachtig liet ik haar achter.

Ik kende het echtpaar al van het eerste uur. Als ze me gemist hadden, de week ervoor, vroegen ze altijd of ik ziek was geweest. Doorgaans hadden ze een kamer alleen of de ‘VIP-room’,  de enige kamer op de dagbehandeling. Het was onze kleine inside-joke. Onderwerp van gesprek was de vrouw van 101 bij De Wereld Draait Door, die haar wereld bon-ton met aardig wat aangename drankjes leefde. Wijntje hier, borreltje daar enzovoort. Daarna over het gebruik in het oude ziekenhuis in Leiden en de keuze tussen het slaaptabletje of het geklutste ei met cognac. De lachsalvo’s schoten de ruimte in en vaagden de teleurstelling over de ongewenste bloedwaarden uit. Gesterkt gingen ze samen weer. Duimen voor de volgende week.

Mijn lieve collega stond me al op te wachten voor de lunch en aan het eind kreeg ik mijn kerstpakket mee. Verrassingen om uit te pakken in overpeinzingen en in het echt. Lichtpuntjes.

 

Laat, later, het laatst. Dat krijg je als je de avond ervoor bent gaan brassen. Nou ja. Etentje met de dochters en daarnaast naar mijn levende legende., Melanie.  De dametjes hadden elk woord van alle liedjes woordelijk uit hun hoofd geleerd, omdat deze moeder in de auto niet anders deed dan in herhalingen vallen. Het cassettebandje werd meerdere malen teruggespoeld en dan weer, en weer en weer…Er werkt niets zo goed, om iets in het hoofd te stampen. Net als de liedjes van Annie M.G. Die kan ook al niet meer stuk. Zo werkt dat en zo geef je als generatie een liefde door. Ik hou van ze!

Melanie bleek niet helemaal meer loepzuiver, had zich de langdradigheid van stof aangemeten van een lieve ouwe sok en wilde nog steeds Woodstock-fähig iedereen in haar grote hart sluiten. Wel had ze nog haar overbekende, net niet zuivere focalen, die door de akoustiek elk gehoor moeiteloos kon overdonderen. Het gepingel van zoon Bo Derek was niet mijn herkenning van de liedjes.

Ik had Alexander Beetle stil, met een eenvoudige gitaar als ondertoon willen horen. ‘Left over wine’ kon ik niet over mijn lippen verkrijgen. Je moest schreeuwen om je keuze ingewilligd te krijgen. Een aantal decibellen die niet tot mijn persoonlijke habitat behoorde. Dochter zette de volgende dag een filmpje op Instagram van haar met met het laatste nummer Lay Down en de volgers, die op het podium mee mochten brullen. De humoristische titel bij het verhaal: ‘ Damn hippies’ . Haha Goddelijk.

Het was goed, maar ook klaar. Op een gegeven moment, toen ze ons niet kon loslaten en ik wel een bus wilde halen om nog op een slaapbare tijd terug te zijn. Twaalf uur was ik pas thuis. Bijkomen, laten bezinken en om een uur naar bed. En dan eist slaap haar tol. Geen blogje deze ochtend.

In de kostbare tussentijd dat ik op de dochters aan het wachten was, vroeg ik een man of ik naast hem mocht zitten. Stopcontact onder handbereik om mijn oude Iphone op te laden en tegelijk even uit te rusten van de tocht. Het werd een aangename aanraking van twee zielen. Hij kwam uit Somalie, was al sinds 1991 in Nederland en woonde nu met dochters en vrouw in Utrecht. Een uitwisseling waarbij kamelen een belangrijke rol speelden, omdat de kruiden ervan belangrijk waren  voor zijn gezondheid. De essentie ontging me min of meer, maar de belangrijkheid en de intelligentie van de kameel met baard werd me helder uit de doeken gedaan. Het dier onthoudt geur en daarmee de persoonlijke kleur van zijn bezoekers en dat bepaalt zijn welwillendheid om bereden te worden..

Daarna volgde een uiteenzetting omtrent  de evenwichtigheid tussen geest en hart. De belangrijke  ‘wings’ die in balans moesten blijven, wil de mensheid gezond blijven, vertolkte hij in zijn gebroken Nederlands en ik raakte verknocht aan zijn onbevangenheid. ‘Tik hem aan, dame, dank je wel’ was zijn afscheid. Wat een verlicht persoon. Ooit rijk uit Somalie gekomen, dollartekens, alles weggegeven maar nu rijk aan menshart op alle fronten. In gesprek gaan met iemand die in eerste instantie als eventuele dakloze  wordt aangerekend, betekent een vreugde, die in een vleug langs komt. Niets is wat het lijkt.

Daarna een etentje en mijn idool. Een wonderlijk fijne avond, met meerdere lagen van bewustwording, intense beleving op alle fronten en de te vroege ochtend die aanbrak. Een latertje dus vandaag maar, zoals het verleden over mijn schouder fluistert, beter laat dan nooit.

 

Een traag begin gisteren, maar een heerlijke dag, ook al droop de regen in de ochtend rechtstandig langs het raam naar beneden. We zouden toch gaan wandelen. De fysiotherapie had ik afgezegd. Soms moet een mens keuzes maken. We besloten vanwege het weer dichtbij huis te blijven. Eerst dacht zusllief aan een rondje rond de plas, maar dat bleek behoorlijk huizenrijk en gecultiveerd te zijn. We gingen toch liever voor het wat weerbarstige werk, de ongebaande wegen. We kwamen uit bij ‘Het Verdronken Bos’, waar onmiddellijk de associaties binnen buitelden. ‘Verdronken vlinder’ van Boudewijn de Groot fladderde er doorheen.

Ik kende dit stuk van Utrecht niet, maar het leek me een uitstekende plek om me mee naar toe te laten  voeren. Alleen die wonderschone naam al. Het lag bij Schalkwijk over een smal pad naast de sloot, waar slechts twee huizen nog stonden en ver weg van de bewoonde wereld. In de ochtend dacht ik mijn poncho te hebben meegenomen, maar het was een douchegordijn. Gat erin geknipt en over het hoofd getrokken, klaar was ik en regenbestendig. Een mens moet inventief zijn.

Als een zeldzame blauwe ooievaar

De rugzak zat er ook veilig onder en ik wandelde als een dikke matrone verder toen het begon te miezeren.  De grond was doortrokken van het druilerige vocht. We moesten een bruggetje over en daarmee ontsloot zich een volstrekt andere geheimzinnige wereld. Een grote vlonder leidde ons inderdaad over de staketsels van wat eens een bos was geweest. De bomen waren gezwicht onder zoveel water en afgeknapt als luciferhoutjes.

Het licht was heel bijzonder met de dreigende donkere wolkenpartijen en hier en daar een opening, waar zon door probeerde te breken.  We kwamen al aan met een glimp van de zon over het roerloze water, een doorkijkje, dat veelbelovend was. Ze deed het land oplichten en veranderde het huilende riet in goudstro. Daarna waanden we ons wandelend over het water, al vroeg de glibberende houten steiger alle aandacht.  De bomen lagen met omgekrulde stammen in het rimpelloze nat en doorkliefden de spiegelende struiken en bomen. De plas was omzoomd met prachtige aardetinten. Oker, Sienna en Omber kleurden het palet.

Aan het eind van de steiger zipte een rits open. Het bleek van een camouflage-tentje te zijn. De eigenaar zat met zijn groothoeklens veilig binnen en wachtte er, op de zich onbespied waande, ijsvogel, die er huisde. ‘Ze vloog net op toen jullie stil hielden’ zei de man. Hij wees ons ook op de spechtenboom. Zo’n zeldzame wonderlijke ontmoeting te midden van niemandsland. We liepen door zonder het spoor van de specht te ontdekken. Maar boven het Hollandse landschap vloog buizerd, valk en hier en daar luid gakkend de koppels ganzen, om elkaar het verhaal van Akka en Niels Holgersson te vertellen

Weer hadden we geluk met het doorbroken wolkendek, zon in water, roerloos en niet te fel. Het lage land met de boerderijen en die wisselende wolkenpartijen erboven was adembenemend. Rietpluimen lichtten op, zwaar kliefden de schoenen door de zompige vette klei. Het miezerde weer, maar dat deerde niet. Zoveel schoonheid om van te genieten, schilderijen tot waar het oog reiken kon. De zichtlijnen trokken tot ver in het weidse land.

Net voor de bui in volle hevigheid losbarstte en we het moerassige braambos hadden getrotseerd, met de eerste wilgenkatjes al aan de boom als belofte voor later, stonden we weer bij de auto. Schoenen spoelen in de plas en bijkomen van de letterlijk en figuurlijk adembenemende tocht in de plaatselijke stamkroeg. Het was opgehouden met zachtjes regenen, maar wij zaten hoog en droog.

Ocean Vuong heeft een mij onbekende wereld beschreven en toch ook niet. Delen herken ik uit mijn eigen jeugd, diep ik moeiteloos op. Niet de gebeurtenissen, maar het gevoel dat het omlijst. Tijdloos gevoel door jaren heen. Minder fragiel dan de manier waarop hij speelt met taal, waarmee hij door de tijd schiet.  De verhalen van zijn oma en haar dochters, van hemzelf als hij al over flitsende oplichtende schoenen schrijft. Uit de eerste fragmenten blijkt dat ik jonger ben dan zijn oma. Schijnbaar moeiteloos zet hij pijn naast vreugde en liefde naast haat, lelijkheid naast schoonheid, vormt er zijn moeder mee, zijn oma, zichzelf. De wrange figuren die hem treiteren, trotseert hij met de verhalen in zijn hoofd, de associaties.

\

De vorm van dit debuut, een lange brief aan zijn moeder, die niet lezen kan is herkenbaar. Het danst op de toppen van de tijd en het gevoel. Op mijn eigen manier zijn mijn pogingen er, om het verhaal van mij en mijn moeder te vertellen. Het gedeelde leven, dat steeds blijft steken in omstandigheden, werkdruk, onbegrip, het persoonlijke. Ik open mijn document en pel ze uit, herinneringen en fragmenten:

Fragment: Zuslief en ik zitten op de bank. We hebben het over onze ouders. Onze benen opgetrokken, een kop thee onder handbereik, vertellen we elkaar de intiemste verhalen van nu, van vroeger, over de opvoeding. Woorden stromen en krijgen betekenis, die de prietpraat van even daarvoor overhevelt naar een diepere laag. Haar moeder en mijn moeder lijken niet op elkaar. Ze vertonen raakvlakken, maar de verschillen zijn groot. Ik bedenk dat dat voor ieder van ons geldt. Een gezin met elf moeders. 

Fragment: Ik zit in Vlieland in een hotel en kijk uit het raam. er zijn veel plekken geweest waarvan ik hoopte ze met je te kunnen delen. Dit is er een van. Maar als compensatie delen de zussen en ik de verschillende deeltjes jou. In elke nieuwe vorm ben je erbij. Geen heldenverering. Heb me af zitten vragen of het plotselinge vertrek de aanleiding is voor de lange zoektocht naar de aanvaarding van die ongeschreven regel: Dood is dood.

Herinnering: De wereld lag op straat. Daar werd gestoeprand, was de maan rond en vlogen de kaatsenballen in een ritme achter elkaar op de stenen schoolmuur tegenover het huis. De grotere meiden in de straat pasten op de kleintjes. De buurvrouwen stopten ons vol met drie in de pan en witte boterhammen met suiker. Achter onze poort lag parallel aan onze straat het slachthuis. In de flat daartussen woonde de mijnheer met de zalvende bloedeloze handen. Hij was al dood, maar de rest van zijn lijf wist het nog niet. Hij liep iedere zondag voorbij op weg naar de kerk met die marmerwitte handen. Ik droomde mijn nachtmerries door hem bij elkaar.

De laatste herinnering met een schrijnende rafel: Het was een druilerige dag. Mijn vader bleef in zijn stoel zitten kniezen en wilde niet mee. De kinderen op de achterbank, mijn moeder naast me en ik reed naar een zoete herinnering. Het Bos VoorDaan in Groenekan. Daar, waar we lang geleden met de fiets naar toe reden of met de volgepropte Deux Chevaux en genoten van de altijd wat mossige boslucht. De bodem veerde op in tinten groen en bruin Er groeiden paddenstoelen in de zomer, zwammetjes. Die van te veel vocht en weinig zonlicht. Ik had een fototoestel tweedehands op de kop getikt en schoot enthousiast om me heen. Die ene zonnestraal, die op haar haren viel, een stukje van haar schouder en de blauwe jas. Ze riep naar de kinderen en wilde dat Bobby er nog was. Die zou uitgelaten rondrennen op zoek naar alles wat bewoog. Voetjes glibberend aan de rand van de vijver aan de rechterkant van het pad. Moe met waarschuwende blik. Moe met de jongens, lachend. Moe in het midden met de meisjes hinkepinkend over de omgevallen boomstammen. Het weinige licht zette het grijs in zilveren gloed. Ik klikte en klikte.

Een week later zouden de foto’s  de enige stille tastbare getuigen zijn van haar bestaan. Het rolletje werd ontwikkeld. Ik wachtte met spanning. De foto’s keken me wazig en mistig aan. Het beeld, haar beeld, was zo onzichtbaar als de rauwe realiteit. 

Vuong spon zijn eigen gevoelens uit in zijn prachtige taal die de sprakeloosheid van zijn moeder woorden gaf en hun gedeelde leven ragfijn etste tot in elke waarneming en tot in het diepst van de ziel.

 

 

Zoonlief vond het niet nodig dat ik kwam kijken bij zijn wedstrijd. Moeder eigenwijs en toch weer en wind doorstaan en daar speelde hij de sterren van de hemel. Weliswaar verloren ze nipt met 3-2, maar de centrale verdediger stond als een huis. Of is dat weer moederlijke trots. Enfin.

Door en door koud zat ik om twee uur in de auto. Tijd om op te warmen en waar kun je dat beter doen dan in een klein en vriendelijk museum. Larense Bon ton en de tentoonstelling Weer en Wind, van Avercamp tot Willink, met grootheden als Hendrick Avercamp, Jan Mankes, Jan van Goyen, Piet Mondriaan, George Hendrik Breitner, Isaac Israëls, Hendrik Johannes Weissenbruch, Jan Sluijters, Maurits Cornelis Escher en Carel Willink.

‘Nevelland’ van Jan Mankes

De audiotour bevatte passende gedichten van de Genestet, Gezelle, Pareau, van Geel,  Kouwenaar, Bernlef en Campert. Overal op de muren stonden regels uit gedichten. Woord en beeld onder een noemer, het was een heerlijke duik in het diepe. Mooie kleine juweeltjes zaten ertussen, zoals de twee paneeltjes van Jan Mankes: Nevelland en Uitzicht op het atelier. Zo de moeite van het aanschouwen waard. Zacht, omfloerst en in dat dromerige spannende Mankeslicht, streek voor streek bedachtzaam.

‘Japans meisje met lippenstift’ van Isaac Israëls

Het was boffen, want daarnaast was ook de tentoonstelling Vrouwenportretten, een verzameling van William en Anna Singer. Verlies je in de vrouwen, die ons bezien vanaf het doek. Hooghartig, ingetogen, uitdagend, peinzend en neergezet door de ogen van schilders als  Van Dongen, Sluijters en Leo Gestel, maar ook de klassieken Wally Moes, Dooijewaard, Martin Borgord of met de  impressionistische kijk van Breiner, Israëls en Coba Ritsema. Er zitten juweeltjes tussen.  Als het er nog in kan, na al dat moois is er als toetje de tentoonstelling: The white blouse’ van Marie-Jeanne van Hövell tot Westerflier portretten van bekende en onbekende Nederlanders die de witte blouse op een volkomen eigen manier uitdragen. De foto’s zijn analoog geschoten. Prachtig werk, maar ik moet er nog eens voor terug. Het hoofd zat vol.

Jan van der Kooi. ‘Raam’.

Door de tentoonstelling liep ik tegendraads terug. Nog even stil staan bij de juweeltjes. Het gedicht van Campert: ‘Sterren vroren in het raam/ ik blies een wak in het glas/buiten bewoog het licht zich niet/ ‘onder een prachtig schilderij van Jan van der Kooi. Aandoenlijke herinnering aan de ijsbloemen op de ruiten achter de Beatle-gordijnen in de Amandelstraat. De rit terug was lang genoeg om alles te overpeinzen. Hoeveel schoonheid een mens hebben kan.

Marshmallows

In de avond stond er een afspraak met schoondochterlief.. Ze had een linkje gestuurd met een lichtjestocht op fort Rhijnauwen. Natuurlijk ging ik mee. Het was de eerste keer na de komst van de kleine man, dat ze er opuit trok. Graag trakteerde ik haar op de heroverde vrijheid en herinnerde mijn afhankelijkheid van baby, luiers en voeding in de eerste maanden van het moederschap. Waar ik in alle onbevangenheid een volle duik in het ongewisse had genomen en de wereld voor maanden alleen maar baby schreef.

  Rhijnauwen

Het was druk en pikkedonker. De groep werd in tweëen gesplitst en we konden op pad. De sfeer was prachtig. Grillige Mankesbomen tekenden zich af tegen het avondlicht en alleeen daarom al was het de moeite waard. De kaarsjes, de glühwein en warme chocomel, de marshmallows en de vuren , die warmte in de nacht flakkerden, omlijstten het verhaal van de sprokeverteller over het spinrag in de boom en de vergeten spinnetjes.

Stevig gearmd liepen we zo ver mogelijk van de kleine groep vandaan, opdat het bos ons haar geheimen zou openbaren op dit ongewone tijdstip. Het was de enige juiste sfeervolle afsluiting van een dag met verrassingen.

Het waken was niet meer nodig. Ergens is er iemand, slechts zes jaar ouder dan ik, weggegleden en gelukkig bleek er toch een dochter te zijn, die liefdevol kon waken. Dat verzacht de scherpe kanten van het lijden. Het betekende ook dat er een dag van overpeinzing voor me lag.

Het nieuwe boek is besteld, ‘Op aarde schitteren we even’ van Ocean Yuong. Het is al onderweg. Ook hebben drie kinderboeken mijn aandacht. Ze passen prachtig in het nieuwe themanummer van Mensenkinderen. De uitgevers zijn aangeschreven en vanaf nu ben ik officieel kinderboekenrecensent. Het voelt als de gouden regen uit het sprookje van Vrouw Holle. De kroon op het werk.

Ik zocht op televisie de film ‘Marriage Story’ van Baumgarten, vanwege de lovende kritieken. Het hele verhaal wankelde voor mij vooral op de bijrollen. De schoonmoeder, de bemiddelaarster, die weliswaar goede argumenten aanvoerde om de strijd aan te gaan, maar ook pittig sturend was. Onderaan de VPRO-review stond het volgende: ‘het hangt voor een groot deel van jou als kijker af – of je een romanticus of een pessimist bent, gelukkig getrouwd of recent gescheiden, jong of oud – wat voor film je uiteindelijk te zien krijgt. En precies die gelaagdheid maakt van Marriage Story een imposant en onvergetelijk meesterwerk’. Men slaat de spijker op de kop. Het is multi-interpretabel en daarmee is alles gezegd. Halverwege waren ze mij al kwijt. Vanmiddag ga ik het toch helemaal bekijken, om te ontdekken of ik die gelaagdheid herkennen zal.

In het boek ‘Woorden schieten tekort’ van Nicci Gerrard komt op een gegeven moment de ruimte voor nieuwe relaties aan bod. Wat ik me nooit realiseerde, is dat niet alleen de partner die thuis achterblijft, als de ander naar een verpleegtehuis gaat, de eenzaamheid ervaart en verdriet en pijn zou kunnen inbedden in nieuwe liefde, maar dat degene die zijn eigen leven kwijt is, verliefd zou kunnen worden op iemand in de nieuwe wereld, die is ontstaan. Er is een film van Sarah Polley met de titel: ‘Away from here’. Het brengt zo’n situatie in beeld. Eenzaamheid, angst, ongerustheid, twijfel  komen uit de beelden naar voren. Op die manier raak je iemand twee maal kwijt en aan zichzelf en aan een ander. Schrijnende ervaring lijkt me dat, vooral omdat het de ander niet aan te rekenen valt. Waar leg je je gebroken ziel dan neer.

En dan ook, hoe gaat men er in het huis mee om. Spreken we dan van een relatie of van een warme en innige vriendschap. Liefde kent van zichzelf al zo’n uitgebreide gelaagdheid. Ze vermomt zich in vele vormen. Eigenliefde, Ouderliefde, kinderliefde, gezinsliefde, partnerliefde, vriendenliefde, natuurliefde, boekenliefde, muziekliefde, dierenliefde, beeldende liefde, taalliefde, sportliefde, eetliefde, naastenliefde.  Wikipedia geeft een omschrijving: Liefde  is diepe acceptatie van en genegenheid voor, welgezindheid tot of toewijding voor een ander, of eventueel zichzelf. Het kan ook betrekking hebben op een dier, zaak of voorwerp. De betekenissen die eraan gegeven worden zijn sterk cultureel en maatschappelijk geïnspireerd.

Jaap Fischer liet de vreemde snoeshaan in zijn ‘Sprookje’ uitleggen wat het verschil was tussen liefde en houden van.

Liefde is minnen
En samenzijn
Iets nieuws beginnen, mijn is dijn
Warm van binnen
Verlegenheid, samen in zee, geen ach, geen wee
Maar hola nee, genegenheid
En liefde is niet houden van
Je kan van zoveel vrouwen houwen
Je kan met zoveel vrouwen trouwen
Als je er wat in ziet
Maar liefde is dat niet
Je houdt van kip met appelmoes
En toen knikte de prinses, want ze hield ontzettend veel
Van kip met appelmoes

Daar waar eten de passie wordt is er weer liefde. Op de lange weg van mijn bestaan zijn er vele vormen langs gekomen en ik omarm ze allemaal. Ze zorgen ervoor dat het leven betekenis heeft gekregen en betekenisvol zal blijven. In welke hoedanigheid ook. Zelfs als de wereld verdwijnt in de mist of in het zelf. De breekbare vrouw uit het eerste tehuis waar ik werkte voor ik de verpleging in ging, droeg liefdevol een handeling uit, die ik nooit vergeten zal. Weliswaar met volkomen wonderlijke attributen, maar met haar hele hart. Met liefde en betekenis.

 

De droom was lang en tussendoor vond ik mezelf regelmatig terug met een brede glimlach op mijn toet, om direct daarna de draad van de droom weer op te pakken. Ik was de kerstboom aan het opzetten, maar helemaal vanzelf ging dat niet. Ik  had allerlei touwconstructies bedacht, maar toen iemand vanachter de schuifdeuren open schoof, denderde alles in elkaar en klapte de kerstboom in. Dat was op zich al een wonder, omdat het een echte was. De vriend die binnenkwam was regelrecht uit het verleden gestapt en had een podium bij zich. Daar zou de kerstboom op kunnen staan. Na een hartelijke begroeting,  zouden we dat gaan proberen,maar er  stroomden meer mensen binnen. Allemaal waren ze in feeststemming.

Ik wierp op dat de nasi niet genoeg zou zijn, maar dat werd weggewuifd. Kennelijk werd er voor eten gezorgd en toen ik naar buiten liep, stonden daar al schalen klaar met eten en lekkers. Overal mensen. Een jongen, die in een vorige feestdroom mijn hartekreet van een co-zanger had opgepikt, was er niet, maar hij had zijn vriend gestuurd, die ik ook herkende uit de vorige droom. Via vriend kreeg ik de hartelijke groeten.

De omstandigheden werden steeds gunstiger, want huis en tuin groeiden mee met het volk. Op het laatst waren er kamers om door te dwalen en velden om te toeven, compleet met sloot. De kerstboom en het podium werden tijdelijk in een bijkeuken opgeslagen. Dat moest maar wachten.

Daarna volgde nog een korte droom over een optreden waarbij ik vriendinlief af zou wisselen. Daarin verhaspelde ik nog een spreekwoord. Ik had in het stuk kennelijk een tsaar en zei: ‘Heb je de tsaar of ben je de tsaar’ en keek er raadselachtig bij. Na nog wat gebabbel over kleren en hakkeschoenen, werd ik wakker. Later dan anders. De droom werd gevoed door een onderhands griepje dat aan het sudderen was.

Ooit, vroeger waren de feesten, waar we kwamen, zo groots opgezet, dat mensen regelmatig hun hele huis hadden opengesteld en er in iedere kamer wel een pick-up stond met platen, zodat er gedanst kon worden op de vrije vloer. Overal waren er hoeken en hoekjes omheen gemaakt om te zitten en te kletsen, Meestal waren het de amerikaanse fuifen, met meegebrachte zelfgemaakte hapjes van iedereen en ze gingen door tot de volgende ochtend.

 

Gisteren met een bescheiden Sinterklaassfeestje van pepernoten bakken met de grote kleine man, was de dag rustig verlopen. Een afspraak moest vanwege het griephoofd eraan geloven. Vannacht staat er een waaknacht op het programma. Geen dwang in de ochtend om aan te treden, dus alle tijd voor mezelf. Dat kwam goed uit, na alle enerverende ervaringen van de laatste weken. Soms is een bed-inn, met boek en koffie en verder niets, een zinvolle dagbesteding.

Pluis houdt aan mijn voeteneind residentie en is in een luie slaap verzonken. Als ze zich omdraait, knort ze vergenoegd. Haar dromen bewaart ze voor zichzelf en alleen haar oren spitsen zich bij tijd en wijle.

Wat me bijbleef van mijn droom was het feestelijke gevoel, dat ik de hele tijd had. Het leven is een feest, als je mensen weer ontmoeten kan en mag, omdat je de tijd aan jezelf hebt.  Als dat dan nog verwerkt wordt in zo’n droom is het dubbel genieten.

Net over het spoor was het de eerste straat rechts. Ik moest doorrijden, want er was nergens een parkeerplaats te vinden, daarna ging ik dezelfde  weg terug. De Wijze stond in de tussentijd voor het hotel en hoefde alleen nog maar in te stappen. Dat was het moment dat we zonder moeite een tussentijd van 40 jaar wisten te overbruggen.  Hij was geen spat veranderd.

Een brede lach, de warrige donkerbruine haardos, dezelfde houding stapte mijn leven binnen. Ons gedeelde leven van zeven jaar werd moeiteloos herinnering voor herinnering opgelepeld en regelmatig baste naast me een lachsalvo door de kleine blauwe prins. Buitelende verhalen van Utrecht, de vrienden, de zeiltochten naar Kassabon, de onvrijwillige duik van lange Cor in de wateren van Vinkeveen, zijn zwemtocht, toen ik al op het eiland was en hij de boot gemist had, letterlijk. Een plastic zak over de rugzak en gaan(die was ik vergeten), vriend Catweazle en andere markante figuren uit de Metrotijd. De oeverloos lange discussies over politiek en maatschappij, de oudjaarsavonden voor de buis met de vrienden, Wim Kan als vaste prik een aantal jaren.

Ondertussen reed de kleine Blauwe richting tuin, omdat ik daar veel over had geschreven en de wijze dat paradijs voelbaar en aan den lijve wilde ondergaan. De zon  zette de dag in haar feestelijkste kleed, de rijp op het gras en het feit dat er niemand aanwezig was, maakte de plek nog rijker aan natuur en zingeving. Hij werd er stil van. Bleef staan en dronk alles aandachtig in, de stille sloot, de tuinen in alle winterse vredigheid, de reigers die met vieren tegelijk hun alarmkreten doorseinden naar anderen verderop het land in.

Vreugdevol hoorde hij dat er hier op het tuinenccomplex geen onderscheid werd gemaakt of grenzen getrokken tussen de een of de ander. De enige begrenzing was die van de tuinen zelf. Respect en onderlinge saamhorigheid waren de andere ingrediënten voor het vreedzame bestaan. Bij mijn tuin voelde hij de sfeer, genoot even met ogen dicht, terwijl de kleine roodborst alweer nieuwsgierig was komen kijken, wie ik nu had meegebracht. Het deed hem denken aan ziijn eigen veel grotere tuin in Hongarije, dezelfde sfeer, dezelfde aanpak. Natuur vrijheid geven binnen de mogelijkheden. Woelmuizen vruchtbare grond laten omwoelen, haas accepteren, hier en daar wat brandnetels. De nicandra vlamde met haar zaaddozen goud op in het zachte zonlicht, als kleine kerstbellen. De tuin had een feestkleed aangetrokken.

De Bernagie was een succes. Het toeven met de meegebrachte koffie een weldaad. Kalme rustige sfeer, roodborst maakte haar verentoilet, de molen op Groenekan in de verte. Vredigheid alom. Zijn hele bezoek van twee weken kwam voorbij, familie, de gezamenlijke vriendenkring. Ouder geworden allemaal, wat wijzer, de een niet meer het opgewonden standje, de ander niet meer drammerig en vasthoudend aan eigen ideeën maar binnen het kalme vaarwater  gemak erkend van het overpeinzen, de rust van het uitkristtallizeren, verworven beschouwelijkheid.

Er waren veel overeenkomsten in ons leven geweest, bleek achteraf en regelmatig had ik een opmerking die hij op de lippen had liggen en vice versa. Dat was de vertrouwde band, die er na al die jaren nog steeds was. Het voelde vooral natuurlijk en eigen.

We hadden de tuin inmiddels verlaten en waren langs de singels naar de binnenstad getrokken. Bij de Vaartsche Rijn kon de kleine prins uitrusten in de parkeergarage en zochten we ons heil op de bekende paden van ons oude studentenleven. Ledig Erf, Twijnstraat en een heerlijke biolunch bij Keek. Op de terugweg een doorgestoken arm en de wetenschap dat ons gedeelde leven altijd gedeeld zou blijven. De cirkel rond inderdaad, Het was het waard.

De belofte van een volgende keer blijft staan evenals mijn uitstapje naar zijn huis met de Datsja, straks, ooit, later. Wij kunnen dat. Overbruggen. Jaren, want er verandert niets. De liefde overstegen, echte vriendschap dus.

Ze was er weer, mijn vriendin. Ze keek me met haar kleine kraalogen parmantig aan op een meter afstand. Zelfs toen de grasmaaier zich loeiend een weg struinde door het gras, liet ze zich niet verjagen, maar hipte in de takken van de moerbei heen en weer, om mijn verrichtingen te volgen. De tuin knapte zienderogen op van mijn laatste maaiactie. Het was rul en zwaar, maar met rusten tussendoor was het te doen. Het schoonmaken van de maaier vergde wat tijd. Het natte gras had zich alleen onder het maaiblad verzameld.

De grote doeken, die op de nominatie stonden om eindelijk af te maken, had ik meegenomen en het zorgde ervoor dat ik het atelier ook wat kon opschonen. Zo, nu was er weer ruimte te over om aan het werk te gaan. De oude kwam langs om een paar oude Friese doorlopers uit zijn huisje te plukken voor een neefje zijn spreekbeurt. In gedachte waren de schaatsen steeds mooier geworden met zwierige krullers en een eikeltje op de punt. In feite waren het oude huis, tuin en keuken schaatsen. Recht toe, recht aan, met groezelige linten en niet de uitbundige oranje met streep van vroeger.

Detail

De hele week had ik lopen bedenken hoe ik de bloem à la George ‘O Keeffe zou aanpakken. Ik was ontevreden over de eerste en had bedacht dat ik, veel meer in haar stijl, de boel  wilde opblazen, zodat het alleen bloem en stamper met meeldraden zou zijn. Dat zorgde voor dat abstracte effect. De andere werken werden ook kritisch besproken, zodat iedereen lekker aan de slag kon. Oost Indische kers kreeg een krijtdoop, Fuchsia werd innig paars, zonnebloemdoorsnede hield haar poezelige geaaidheid, vaas met zonnebloemen werd prachtig neergezet tegen een doorwrochten achtergrond, een spel van licht en donker en Amaryllis bekende haar rode kleur uitbundig.

Detail

Het doek van vorige week was nog te nat om over te schilderen, maar gelukkig had ik in de auto nog een ander doek. Mijn amaryllis werd zo groot als ik bedacht had, met haar geelgroene hart, de rode randen aan de bladeren, de nerven in vlammend rozerood, het hart diep crimsonlakrood. De eerste laag zit erop. Nu kunnen we verder de volgende keer. Ik kan me door deze verdieping wel voorstellen, hoe ze zich heeft gestort op de verschillende bloemstructuren. Rode Amaryllis vertelde dat ze in haar dromen hele schilderijen aan het maken was, ze droomde over verf, over bloemen, over kleuren. Haar nieuwe eerste schreden op het pad waren goed ingebed in de bezielende energie en vreugde waarmee ze de penselen had opgepakt. Maar allen hadden we de smaak te pakken. Deze bloemenstudie had ervoor gezorgd dat bloem zoveel meer werd dan bloemblad en bladeren.

Om half tien spoelde ik mijn kwasten uit. Twee uur  was meer dan genoeg voor de opperste concentratie. Daarna volgde de verwerking op de bank, thuis, de overpeinzing wat er nog stond te gebeuren, het finale denkwerk voordat slaap binnen kon treden.

Het was een vruchtbare dag geweest. Ik zocht de Friese doorlopers nog even op. De krul was er, maar minder zwierig, het knopje op de punt werd al in 1920 vervangen door een houten krulletje, de oranje linten maar sporadisch aanwezig, minder uitbundig aan de oudste schaatsen. Onze kleine fabrieksschaatsen hadden al geen speciaal voetbed meer, we gleden ernaast en schuifelden meer op voet dan op ijzer in het rond, terwijl de broers ons voorbij zoefden. Wat vooral is bijgebleven, zijn de ijskoude vingers en tenen, die pijnlijk tintelend warm werden, stevig onder de oksel tegen het lijf gedrukt. Geef mij maar bloemen.

Bij de fysio  mocht de loopband links blijven liggen. Het was maandag en dat betekende sinds twee weken weer eens een lange wandeling met de zussen. Broer schoof, op zijn eigen ‘zondagse’ dag, ook aan. Volgens een niet vooropgesteld plan, reden we naar Driebergen om landgoed Noordhout in te trekken. Ik zou echt al bij het eerste het beste pad verdwalen met mijn oriëntatievermogen, dat teveel bleef hangen op details en het grote overzicht verloor. Broer en zus waren echte navigators. Vooral broer met zijn ellenlange ervaring op alleengaande tochten, een echte globetrotter, had die modus in zijn pink zitten.

 

Het blad lag aan onze voeten in prachtig goudbruin en op de eerst tocht vielen vooral de kale dode berkenstammen op met een  soort versteende zwammen aan de bast. Het doorstreepte wit met de zwijgende zwarte berkendoders zag eruit als een ragfijne ets. Staketsels waren het nu de stam bovenin ruwweg was afgebroken en gerafeld naar de hemel stak. Er stonden er aardig wat. Tussen de loofbomen door stonden in grote getale kleine exoten met hun ragfijne naaldstructuur als een waas van groen. Daarna de meters hoge dennen met ergens in de hoge verte de belofte aan blauwe lucht.

 

Langs een open stuk hei liep de weg in rul zand omhoog,met daarin de verse sporen van tweehoevigen, schapen dachten we, al waren ze in geen velden of wegen te bekenen. De zon scheen uitbundig en hield onze ruggen behaaglijk warm. Het was heerlijk weer. ‘We kunnen wel even doorlopen tot Austerlitz’, zei broer. Dat is  niet zo ver hier vandaan. Geen probleem omdat we inmiddels weer aan het dalen waren.

Maar bij het volgende pad ging het weer omhoog. Temidden van de bossen, daar waar de rododendrons in beeld kwamen, lag een glooiend weiland. Daarnaast een groot landhuis met de indruk van kathedrale grootheid, een gevlochten wilgentenen afscheiding rondom. Paarden, die vreedzaam graasden, naast geit en schaap, maakten het lieflijke plaatje compleet. De Iphone was leeg. Ik had al mijn kruit al verschoten en was het fototoestel vergeten, maar mocht met zuslief haar phone wat foto’s schieten.

Achter het huis lag een prieel verscholen. We dachten eerst misschien een klein kapelletje, maar ook dat bleek niet te kloppen. Er stond wel een gedenksteen in de gevel. ‘We zijn er bijna’, zei broer, bij Austerlitz dan. Hier op het landgoed van de Treek hadden we bij het restaurant met de speeltuin ooit nog eens de diamanten bruiloft van mijn opa en oma gevierd in de jaren zestig. Buiten het kleurenbad dat de speeltoestellen had ondergaan was er aan de omgeving maar weinig veranderd. Oma op een boomstam met het kastje van haar gehoorapparaat, die ze puffend en hijgend tussen haar boezem schoof, kwam in een flits in beeld, samen met Bobby, haar hondje, die wakend op een meter afstand van haar stond. Daarna stond ze weer op om haar weg te vervolgen, zwaar leunend op haar glanzende zwarte stok.

Vanaf de Treek bleek het een eindje te gaan naar de auto en omdat we niet langs de weg wilden lopen, schoven we het bos weer in. Klein stukje omhoog, wat meer om, maar mooier. De kou trok langzaam op nu de zon lager stond. Het laatste stuk volgden we toch  gewoon de rechte weg. Veel verder gelopen dan gedacht. Ruim 9 km. Het was te voelen tussen de schouderbladen. Met borrel en bitterballen in het vizier hielden we vol. Ruim tweeenhalf uur natuur en de koek was op. Genuttigd tot op de laatste kruimel aan afwisselend bos, hei en velden en wat nostalgie.

Het was een dag van tegenstellingen, gisteren. In de vroege ochtend waren de gedichten geschreven, de cadeautjes ingepakt en de ‘dyslectische’ chocoladeletters van een gedicht voorzien. Voor Mobt en Acul, Limiech en Dimo etcetera. Voor ieder was er een letter, maar het zou even puzzelen worden.

Buiten verdween de vrieskou langzaam maar zeker, maar het bleef fris. Er stond een ontmoeting gepland met de schoonfamilie. Om twee uur hadden we afgesproken bij de kleine, wat verzakte, begraafplaats buiten het stadje. Zon scheen uitbundig. fijn om met elkaar te zijn, vertrouwde gezichten in verbondenheid, door naar de laatste gang. Schoonzus vertelde het fijn te vinden, dat Moe nog even bij haar was, in de fietstas, later in de kamer. ‘Voor het eerst dat ik moe achterop mijn fiets had’, grijnsde ze. Het was de juiste snaar. Bij het wegbrengen van de zwager, een paar jaar geleden, hadden we niet goed op de locatie gelet. We moesten zoeken naar zijn steen. Het bleek een derde graf te zijn, wat weggemoffeld achter de lijvige steen van zijn voorgangster.

Er was een nieuwe steen voor schoonmoeder, die wonderwel matchte met die van haar oudste zoon. De urn moest eronder. Het duurde even eer het wankel evenwicht werd opgeheven, maar het lukte toch. We stonden in een rijtje ervoor en lieten gedachten los, daar tussen de bomen, waar kwikstaart en koolmees ze meenamen in hun speelse vlucht. Langzaam trok de kou op en werd het tijd om op te warmen even verderop.

Moe kwam in zonnepracht langs en toverde een adembenemend schouwspel aan land en lucht. Onderweg had ik de buizerd op zijn vaste stek zien zitten. Zoonlief was erbij. Met een warme koffie of thee en later een goed glas wijn bezegelden we het samenzijn, de vier die ontbraken  in herinnering. Ineens was het iets voor vieren en moest ik, als Assepoes op het bal, door naar de volgende afspraak.

Zoonlief had de cadeautjes in de auto, dat was maar goed ook, want ik werd ingehaald door een springend en dansend kleinkind. Langzaam druppelden ze binnen, tot en met de jongste telg toe. Verbazingwekkend hoe iedereen in de oude liedjes bleef steken, die eigenlijk ook niet meer konden, omdat zwart een bezoedelde lading had gekregen.  Ik zette een van mijn nieuwe lievelingen in: ‘In Spanje daar zijn hoge bergen’ en het lied van ‘de Wegwijs Piet’. Zelfs dochterlief,die met haar beroep in mijn voetsporen was getreden, trok vraagtekens van wenkbrauwen.

Met Sinterklaasje Bonne, bonne, bonne rolden de pepernoten door de kamer en renden, gleden, haasten de oudste jongens, met twee treden tegelijk, de trap af. Even later kwamen ze weer boven Jan met glunderende koppies en een ‘wasmand’ vol met pakjes. Daarna kon het grote uitpakken beginnen. Voor ieder wat wils met de gemaakte verlanglijsten. De Franse Sint kreeg veel bijval. De letters bleken een hilarische voltreffer, omdat de middelste alles feilloos lezen kon. Mobt was verdwenen, dat wel. even keek hij beteuterd, maar toen er drie gouden letters over waren en die voor Mobt bleken te zijn, was het leed snel geleden.

Het mooiste cadeau had Sint voor het laatst bewaard. Een kaart van Vincent van Gogh, met daarin de boodschap dat ik af mocht reizen naar Parijs vlak voor Kerst om de lichtshow van van Gogh’s schilderijen in Atelier des Lumières te bewonderen, samen met een van de zussen, en mijn twee zonen, dochter en schoonzoon waren al in Parijs en waren ook van de partij. Ik kon het gedicht niet lezen. Het was tranen pinken geblazen. Een week daarvoor had ik zoon verteld over deze tentoonstelling. Wat een gouden kinderen zijn het toch, die allen er voor hebben gezorgd, dat dit mogelijk is.

De tranen werden dankbaar ontvangen. Dubbele tranen: Van vreugde en liefde in verbondenheid.

Nog snel op de valreep wat feitelijkheden voor het Sintfestijn van vandaag gehaald. De winkel was zo coulant om alles wat met de beste man te maken had, voor de helft van de prijs weg te doen. Had ik even mazzel. Nu de gedichten nog. ‘Ik kan rijmen en dichten zonder mijn hemd op te lichten’, zeiden we vroeger.

De eerste rijp

In mijn puberteit schreef ik melancholische gedichten over van alles waar ik door geroerd werd. Dat waren nog al wat zaken. Bij het zien van een film, bij een emotioneel bericht, bij het karretje dat op de zandweg reed, bij rijp op de velden. Er was ooit een test gedaan en daar kwam met name uit naar voren dat ik snel afgeleid was en me teveel liet leiden door mijn gevoel. Dat klopte beiden. De toevoeging te veel was een statement, die de boel verpestte. Niet dat mijn ouders me ook maar een moment een strobreed in de weg hebben gelegd om te voelen.

Het zorgde wel voor de diepe dalen, de hoge bergtoppen en een dromerig bestaan. Als ik bij Duits het gedicht ‘Sehnsucht’ moest voordragen zat ik diezelfde avond nog achter de opengeschoven Beatlegordijnen bij het schijnsel van de lantaarn door het raam naar de maan te staren:

‘Es schienen so golden die Sterne,

Am Fenster ich einsam stand

Und hörte aus weiter Ferne

Ein Posthorn im stillen Land.

Das Herz mir im Leib entbrennte,

Da hab’ ich mir heimlich gedacht:

Ach wer da mitreisen könnte

In der prächtigen Sommernacht!’

Dat het gedicht van Eichendorff was, vergat ik gemakshalve, want dat had niets met de staat van zijn te maken. Het ging om dat aandoenlijke heimwee en het staren. Ik mocht bij Nederlands frequent voordragen en mijn schrijfsels werden gewaardeerd. Een bakermat voor het leven. Juffrouw van Harte stimuleerde met haar enthousiasme mijn wankele schreden op het schrijverspad.

In de droom vannacht reed ik, achttien jaar pril, met de Wijze van Vinkeveen, waar we vaak in het weekend naar toegingen, naar utrecht terug. We waren jong en hooglijk verliefd. Het snoerde de keel, het verwarmde het hart. We reden langs de oude buitenplaatsen aan de Vecht met de romantische prieeltjes en ik droomde weg naar de tijd dat geliefden thee dronken uit fijn porselein, geurige melanges in flinterdunne schoonheid. De gelegenheid bij uitstek om elkaar wat poezie voor te lezen, Shelley, Keats, Beaudelair, Rimbaud en Verlaine. Ondertussen schurkte ik tegen zijn schouder aan, voelde de veiligheid en het vertrouwde.

Ik dwaal af. Sinterklaas dus, ik heb nog een dyslectische Piet in de hoed zitten, die kan verklaren, waarom alle namen bij de chocoladeletters zo verhaspeld zijn, ja, zelfs met vreemde letters in de bijt.

Sint het is niet waar/Ik kan lezen als de beste, heus/maar die letters doen wat raar/ze schudden zo maar door elkaar/Die letters zijn wat dubieus/Ze kloppen net niet helemaal/Maar ze zijn er allemaal….

Nu moeten we de puzzel tot een goed einde zien te brengen, maar dat kan met behulp van de twee oudste kanjers, die tegenwoordig elk jaar staan te trappelen om Sint te helpen.

Dan moet er nog een gedicht geschreven worden in het Frans. Misschien moest ik het stof maar weer eens afblazen van de oude Beaudelaire. Maar nee, ik vrees dat het blijft bij Sint die niet wist wat hij moest schenken, omdat hij moe was van al het denken en nog wat van die oneliners. Dit jaar is het een makkie, geen surprises alleen de taal.

Woorden zeggen meer dan de som der dingen.