Met de droom belandde ik regelrecht in de Middeleeuwen. Ik wist wel waarom. ‘Het boek van Jongen’ van Catherine Gilbert Murdock schudt geschiedenis los, die ergens in een van de genen ligt opgeslagen. De middeleeuwse kerk was er niet zomaar en de ‘lift’ Onder de trap, die zich erin bevond, waarin ik kon ontsnappen aan de morrende meute beneden mij, was er een van een ophaalsysteem met kabel en werd handmatig opgetrokken. Wie zich aan de andere kant van de kabel bevond, vertelt de droom niet. In dromen kan alles en komt gewis en ongewis al snel tot een compromis. Het was ontzettend spannend, want ik waadde onder de lakens vandaan en wilde niet wakker worden. Nadat ik me van mijn Middeleeuwse zelf had ontdaan, was er sprake van een lichte verhoging.

Dat laatste kon ook veroorzaakt worden door de tekenbeet. Na het werken in de tuin eergisteren ontdekte ik in mijn lies, voor de tweede keer deze maand, de kleine wriemelende zwarte boosdoener. Sinds ik zomers gekleed door het struweel struin, ben ik een geliefd object. Met de zwarte kloffen heb ik daar geen last van, al is dat met die hitte geen match. In dit geval ga ik voor zekerheid en kies eieren voor mijn geld. Een teek is er altijd een teveel. Het plekje jeukt en op mijn onderarm was een vreemd rond plekje ‘ins blaue hinein’ ontstaan, een van de kenmerken. Even in de gaten houden.

Vooralsnog hou ik de verhitte gemoederen op mijn leven inde middeleeuwen deze twee dagen. Gisteren heb ik al research gedaan naar het stadje ’t Gein, een oord ter hoogte van het park Oudegein, waar ooit een nederzetting is geweest, een zogenaamd Kerspel en waar zich in de eeuwen daarna een kloosterorde had gevestigd. Die geschiedenis kenmerkt zich door onvoorspelbaar handelen, waarbij onrust en harmonie zich in de loop der eeuwen afwisselden. De levendige beschrijving van Jongen met zijn naar zwavel riekende meester op weg naar Rome was van een ongekende filmische beschrijving en daarmee de noodzakelijke aanvulling om er middenin te belandden. Een welhaast zintuigelijke beleving in de droom, met mijn halsbrekende toeren in de gammele houten ‘lift’.

Bron: Museum Warsenhoek: Het klooster Nazareth in Geyne.

De pest speelde mee en een heuse watersnood bij de geschiedenis van ’t Geyn en dat zou een mooie verbinding kunnen zijn met het bizarre heden. Uit de krant sisten vanmorgen de waarschuwingen veelvuldig omhoog. Ik denk aan de wijze uitspraken van vroeger: ‘Een kat in het nauw maakt rare sprongen’. De logica is zoek en de berichten tegenstrijdig. Daar hou je jezelf niet mee op de been.

Fameuze projecten

Er is afleiding. Een belletje van vriendinlief over haar beeldende vorming straks op de scholen. Ze is aan het voorbereiden en we sparren wat af, Er komen van allerhande materialen voorbij, acryl, aquarel, oliepastels, sits en vloeipapier. We bespreken de vorm en kleur, vlakverdeling, horizonnen, grootte van de doeken, papiersoorten. Het ene idee na het andere ontspringt spontaan. Als er iets wordt geopperd, breit de andere verder aan dit kamisooltje van kunst.  Zo vloeien de lessen uit onze denkbeelden samen, net als voorheen op school. Een van de beste methoden om bij jezelf de verwondering te wekken voor een bepaald thema is het stoeien met denkbeelden en ideeën met elkaar.  Het was ons sterke punt om van niets iets te maken en tot grote hoogte te verheffen.

Kunst met ziel en zaligheid.

 

De tuin lag met smart op mijn komst te wachten. Het leverkruid had zich ver doorgebogen om de phloxen te vertellen dat ze het niet langer hield. Te zwaar door de regenval en de harde wind van gisteren. Aan de andere kant belemmerde ze de doorgang over het pad. Het komkommerkruid lag hulpeloos gestrekt op het gras. De stut en zaligheid stond nog fier rechtop, maar de stelen waren langszij gevallen.

Overal groeiden grashalmen tussen, met dubbele snelheid leek het wel, alsof ze de droge periode in te halen hadden. Vogels zwegen onder de laaghangende lucht. Een enkeling er hoog boven had een aangenaam en onbekend geluid. Ik nam me voor het te onthouden, maar zodra ze uit het zicht was, was het geluid uit mijn geheugen gewist.

Onder het knippen van de wilgen om mijn uitzicht op de Groenekanse molen te bewaken, was ik ineens weer op het feest van een van de kinderen van een lieve vriendin. Aan de lange tafel zat op de houten kerkbank de Pater familias, opa van de kinderen. De trui in lichte kleuren losjes om de schouder, het breed lachende gezicht, een goed glas wijn en fraaie verhalen. Altijd en veel verhalen. Jaar in, jaar uit waren ze de school binnen gelopen om op gezette tijden de kinderen op te halen. Goedlachs, Brabantse bon ton, het leven genieten in alle facetten.

Het bericht vorige maand in mijn app schetste de rampspoed in een paar woorden en de keuze voor een zelf gekozen vertrek. Sinds die tijd dwaal ik op de verjaardagen van het verleden rond en sprokkel mijn momenten bij elkaar om het besef door te kunnen laten dringen dat al wat was, niet meer zou zijn. De liefdevolle hand op de rug van zijn vrouw, de zorg in zijn stem, de genietende blik als zij genoot en hij weer dubbel. Een nootje graaien uit het bakje, smullen van de tapas en de pasta, trotse blik op kind en kraai. Een bon vivant zoals het woord bedoeld is, iemand die het leven smaakt.

De wilg is bijna kaal als de realiteit me aanraakt. Dat het er nooit meer zal zijn, niet voor even, niet voor straks, niet voor later. Het beeld stokt achter al die andere beelden. Tegelijkertijd bedenk ik dat het oneindig veel moed en kracht kost om dit goede leven los te laten. Al die schatten van grote waarde vaarwel te zeggen en te gaan. Te durven zeggen het leven is goed zo, en zo wil ik het houden. Op het hoogtepunt, bij vol bewustzijn, een stap te durven nemen. Dan ben je uiteindelijk een held.

Met die gedachte stop ik de wilgentakken in vuilniszakken en het water gutst van me af. De telefoon is dood. De wereld staat een beetje stil, want alles wat voor leven stond, is een ander pad ingeslagen. Hoe vaak en hoeveel jaagt een gebeurtenis vragen door je hoofd. Hoe dichtbij kan iemand staan, die je slechts een paar keer per jaar tegenkomt. Het is de man zelf, het is de vrouw zelf, het zijn de kinderen en de kindskinderen. Het voelt familie en het verdriet is gelijk aan dat gevoel.

Het wilgengroen, nog vol van leven, schud ik uit in de groencontainer van de stort waar het uiteindelijk verdort. Compost voor Nieuw.

 

Het was bijna een brug te ver, maar met moed, beleid en aangepast tempo was het uitzicht al direct adembenemend in een daglicht dat de hele brug zilverwit deed oplichten. De kleine bomen bleken een uitkomst met deze ongenadige warmtebron die, zelfs op dit ochtenduur al, niet terugdeinsde voor een tandje extra.De lift was uitgerekend deze zondag buiten werking.

Aan het eind van de loop-en fietsbrug zaten de eerste Urbaners op hun meegebrachte krukken en was een van hen met verve(in beide opzichten)ruim aan het schetsen geslagen. Het stationsgebied was het plan en de keuze, oud of nieuw, was aan ons. De inschatting voor nog meer uitbundige zon en de kans op oud en nieuw was snel gemaakt. Met drieën togen we met een van de organisatoren mee naar beneden, waar de luchtbrug tussen de neoclassisitische NS-handelsgebouwen àan het Moreelse park een heerlijke plek in de schaduw bood en waar zowel oude (1895) als nieuwe objecten geschetst konden worden.

    

De luchtbrug had twee  grote en twee kleine cartouches. Aan weerskanten droeg een leeuw een schild in zijn hand en later ontdekte ik aan de voorkant twee allegorische reliëfs, gemaakt door de Belgische beeldhouwer Emil van den Bossche. Het linker reliëf liet Hercules zien met een leeuw en stier ter verbeelding van Kracht. Op het andere werd ‘Snelheid’ uitgebeeld door een vrouwenfiguur ‘op een door de lucht voortijlende wagen, bespannen met vogels’. Aan de achterzijde, waar wij tegenaan keken, bevatten de twee reliëfs strofen uit een lofdicht van Isaäc da Costa op de nieuwe tijd: De stoomlocomotieven uit 1840.

‘Zie langs zyn tweelingslyn dien fellen salamander!/Vuur sist uit zyn buik, die rammelt over d’aard./Hij voert bevolingen en legers in zyn staart./Metalen tenten die met bliksemende wielen/wat stand houdt, waar hij schreeuwt, verplettren en vernielen./ Hij runt, hy vliegt, hy rukt, verwaten en verwoed/afgronden in ’t gezicht en bergen tegemoet.’

‘Een nieuwe loopkring is voor heel deze aard begonnen!/Uit kool-en yzermyn ontsprongen haar de bronnen/van snelheid, macht, en licht./Een zelfde stoomkracht vaart/sleept heel ond menschdom voort en effent heel onze aard.’

 

In eerste instantie was die informatie voor later zorg. ‘Hoe krijg je zo’n moeilijke luchtbrug van dichtbij in het juiste perspectief op papier’ was de vraag voor de oude rot in het vak en daarmee kregen we een uitgebreide les over perspectivisch tekenen met zichtlijnen en verdwijnpunten, kruizen en nog eens kruizen, verkregen verhoudingen en nog meer boeiende details. Het was een authentieke tekenles voor ons, twee alpha’s pur sang, aan wiens brein de hogere wiskunde ten enenmale was ontsnapt. Ik probeerde het echt, maar het wilde er niet in. Gevoelsmens als ik ben teken ik indrukken, al dan niet bezijden de waarheid, want er valt wel eens een detail weg of het krijgt er een bij. Gaaf was het wel. Weer verbaasde het me hoe verschillend de stijlen waren en toch herkenbaar de onderwerpen. Onder het gekras van de pennen was er het keuvelen en kouten, het aanlopen van diverse mensen op zoek naar een nieuw onderwerp en een hereniging met vriendin die aanvankelijk boven op de traverse had getekend. Breien en kletsen zijn een. De gesprekken raakten aan persoonlijke ervaringen, over het ontdekken van je eigen stijl en de rust die daarmee in je tekeningen komt. Observeren is een vak apart en iedere keer schoten nieuwe details in het oog.

De vaart zat er lekker in en na drie tekeningen was het tijd om te verzamelen voor het fameuze gebouw De Inktpot, waar alle resultaten bewonderd konden worden, al dan niet verrijkt door het dorre blad op de grond. De wind blies af en toe een bladzijde om. Een  uitgebreide fotosessie en de stempeltjesregen volgde. Daarna namen we afscheid met de belofte elkaar weer te ontmoeten.

Terug over de te hoge brug, waar ook aan deze kant de lift defect was, hees ieder zich zwoegend omhoog, of was dat de moeder van mijn gedachte. In ieder geval vroeg het vier keer om een pauze. Daarna de tocht door de brandende hitte over een schaduwloze weg naar Kanaleneiland waar de Kleine Blauwe Prins stond te wachten op mijn komst en nog eenmaal een blik in een geheel ander perspectief.

Het was weer fijn er te zijn in de kracht van de pen.

 

 

Het was acht minuten voor zes in de ochtend, toen duif ontwaakte. Buiten begon het eindelijk wat lichter te worden. Echte zomerochtenden lagen achter ons. Met minieme regenval zou een ritje naar de tuin noodzakelijk zijn, maar er staan voor vandaag andere bezigheden op het programma.

Gisteren gingen we naar het nieuwe appartement van zus kijken en naar de resultaten van het werk van de jongens, die er met drilboor en sloophamers aan de slag waren geweest. Dwars door de puinhoop heen was te zien dat het straks een juweeltje van licht en ruimte zal zijn. Dit nieuwe huis gooit haar hele ziel en zaligheid open en roept al van ver. Park vlakbij en geen doorgaande autoweg onder het huis zijn de voordelen op het oude. Hier valt op het balkon te zitten en te luisteren naar het kwinkeleren van de vogels in de  bomen achter het huis.

Daarna, voor het eerst sinds jaren, mee naar de woonboulevard voor andere zus, die een wanddecoratie zocht, dat zou passen bij haar vernieuwde interieur. Hoe anders waren de winkels, dan in de jaren tachtig en negentig toen ik er kwam. Destijds moest er wel eens wat aangevuld moest worden, omdat in een gezin met vijf kinderen nou eenmaal niet alles een eeuwig leven had. Het meeste kwam  uit de kringloop waar ik werkte. De sport van het recyclen zat er al vroeg in. Bovendien leverden de tochten langs het grofvuil soms juweeltjes op. Met de kinderen op eigen benen begon het grote afbouwen en eerder weggeven of wegdoen dan nog kopen. Maar de drie zussen zijn allemaal binnen een paar jaar naar een nieuw appartement verhuisd en dan is er ruimte voor een ommezwaai naar bijvoorbeeld een nieuwe stijl. Er overheerste in de vijf winkels waar we ideeën wilden opdoen vooral de luxe. Zelfs een grote karpervijver ontbrak niet bij een van hen.

De kleuren moesten matchen. Sienna was een voorwaarde en een vleug van blauw voor een nog lege muur. Wanddecoraties waren er te kust en te keur. Het was wandelen op een andere planeet, als je normaliter nooit bezig bent met dergelijke tijdsbesteding. Overal personeel in overvloed dat knikkend te kennen gaf dat je gezien werd. ‘Alice in wonderland’. Zo voelde het. Zuslief vond twee dingen waar ze weg van was en we konden het zo mee nemen. Als een volleerde pakjesdrager slingerde ze de doos op haar hoofd en wandelde de winkel uit, zus twee kwam erachter aan met een onhandig formaat om te zeulen en ik werd gespaard. De hitte sloeg loom neer. Opgewekt om iets wat het ei van Columbus leek, gingen we het vieren bij een nieuw restaurant aan het fort. Bij de brug ernaar toe was het een drukte van belang. Daar werd gezwommen in de Vaartsche Rijn en dromde jeugd om elkaar heen. Lichtzinnigheid vermengde zich met het opspattende water bij het duiken van de ophaalbrug.

Het restaurant was dicht, het uitzicht prachtig, een volmaakte stilte op het lege terras tussen de waterpartijen met leliebladeren. Bij de volgende stek hadden we meer succes. We konden ter plekke reserveren en aanschuiven. Aan de overkant van de sloot liepen kuddes paarden in de weilanden. Geen autoweg te horen, slechts gakkende ganzen op hun vlucht en het plonzen van de vissen in het water.

 

Langzaam zakte de boulevard uit mijn systeem. Bij thuiskomst appte zus dat manlief moest wennen aan het een en de ander niet het juiste blauw was. Op het oog iets aanschaffen is moeilijk, maar geen nood. Hun huis ademt harmonie. Alles sal reg kom.

15 augustus is een dag waaraan je zo maar voorbij kan lopen of misschien is het wel extra in je gedachte omdat je weet dat vriendin hier ergens jarig is. Voor anderen is het een Nationale Herdenkingsdag en dit jaar is het heel bijzonder, want vandaag herdenkt men dat Japan capituleerde op 15 augustus 1945. Precies 75 jaar geleden kwam er een eind aan de Japanse bezetting van Nederlands-Indië. Afgelopen donderdag zat er bij de krant een speciale bijlage met verhalen en foto’s uit die tijd. In een column van Linda Huijsmans staat het verhaal van de zanger Blaudzun, ofwel Johannes Sigmond.

Zijn naam was me bekend, maar zijn repertoire eigenlijk niet. Johannes zijn opa zat in een werkkamp in Japan en zijn Oma in een Jappenkamp in Indonesië. Met zijn oma ging hij, toen ze negentig werd, naar Auschwitz en tijdens de reis begon ze ineens over haar kampverleden te praten. De vreselijkste feiten kwamen boven tafel. Wat restte bleek de haat voor alles wat met Japan te maken had, pas heel veel jaren later kon ze een Japans echtpaar uit de kerk een hand geven. Johannes merkte daarbij op: ‘Je kunt wel bevrijd zijn uit een kamp, maar zolang je blijft haten ben je niet echt vrij.’

Ooit schreef hij de nachtmerrie van Peter en de wolf uit het hoofd van zijn zoontje, door de volgende tekst:

They won’t eat us
They won’t beat us
Though the noises on the stairs
Will come and go

Leave a light on
Close the gates of hell

Tonight
The wolf’s behind the glass
Sleep tight
Lay your head to rest

White lights grow
Hey hey
Like the shadows on your wall
Hey hey
You don’t have to be
Afraid
Soon will be the break of day
Window’s closed

Tonight
The wolf’s behind the glass
Sleep tight
Lay your weary head to rest
Tonight
The wolf’s behind the glass

In 2016 besloot hij als Blaudzun tijdens de Nationale Herdenking dit lied te zingen omdat ‘er in ieder mens een klein kind met angstdromen zit’, beschrijft hij in een taal zo prachtig dat het rechtstreeks roert. Het lied zelf is van een breekbaarheid en zegt precies dat wat ieder mens die angst kent of een dergelijke nachtmerrie heeft meegemaakt zal voelen. Bestrijdt het monster door het in de ogen te zien en raak bevrijd door je te ontdoen van zijn wapens. De angst en de haat.

 

Het is een gegeven. Mensen die die gruwelijkheden hebben meegemaakt en er niet over praten. ‘Als je het niet noemt, is het er niet’ is hun credo. Maar ze worden verteerd door wrok en angst. Diep weggestoken vreet het zich een weg door de ziel of trekt het een muur op van kilte. Een discrepantie omdat het de vrijheid die we nastreven, belemmert en er nauwelijks aan te ontkomen valt. Dat het mogelijk is, blijkt uit het verhaal van de oma van Blaudzun, met zijn lied als schot in de roos, om een trauma te helpen verwerken.

 

Toen bij mij in de groep twee zusjes vanuit hun raam van heel nabij hadden gezien hoe een man werd doodgeschoten, konden ze er niet in de kring over praten. Ze wilden er wel een tekening over maken. Door letterlijk ‘handen en voeten ‘ te geven aan de beelden, die te gruwelijk waren, vonden ze de woorden om kwijt te kunnen wat als een koude angst om hun hart lag.

 

Dat de zoon van Blaudzun nachtmerries kreeg van Peter en de wolf is ook een gegeven om over na te denken. Hoe vaak ik het verhaal niet heb verteld, omdat het zo heerlijk was met de muziek erbij. Maar misschien is dát de indringende factor. Juist de muziek versterkt het gevoel, van het vreugdevolle, van de zorgeloosheid, maar ook van de dreiging en de angst.

Dit lied van de wolf achter glas versterkt het verlangen naar die bevrijding. Het zorgt ervoor dat alles wat lelijk is, achterblijft en dat er ruimte komt voor nieuw. Waarachtige vrijheid.

 

 

Als een zonnetje zoefde De Blauwe Prins weer over het asfalt. Stempel in zijn paspoort en de weg vrij voor nieuwe ontdekkingen. Dat was de eerste actie na een verkwikkende nachtrust en na de blik op het balkon. Overal had donder geslagen en bliksem geschicht, was er regen in overvloed naar beneden gekomen, behalve hier. Dat betekende eerstelijnszorg voor de tuin. Geen gieter was er de afgelopen twee dagen ingegaan, omdat ik dacht, wist, rekende op die verlossing. Niets bleek bewaarheid geworden en derhalve ervoer ik de soepelheid ná de keuring, de opgeschoonde airco en de zomercheck nu aan den lijve.

Stoffen muilen aan de voet ontdekten in een mum van tijd bij het lopen van de parkeerplaats naar de tuin, naast een nog dampende sloot, dat het pad welhaast natter was dan de sloot zelf. Nou ja, bij wijze van spreken. Ik dacht aan dauw, maar in de tuin bleek alras dat er zowaar regen was gevallen. Plaatselijke buien die extreem plaatselijk konden zijn.

Grote droppels in het alchemillablad bevestigden de veronderstelling. Het was tien over acht, er hoefde geen gieter meer in. Droge stoffen oude schoenen in de tas en zus op doek mee om thuis verder te kunnen, Rembrandt-aquarelverf erbij voor het weekend. Regeren is vooruitzien. Dag lieve tuin, dag atelier tot later. Terug wipte Haas naarstig voor me weg en bleef bont zandoogje kalm zitten. Wat zou je je druk maken.

Op dit vroege tijdstip had ik minder mensen in de winkel verwacht, maar het was een laveren pur sang, meer dan in de avonduren. Oudjes in beraad voor de groenten, de kaas, bij het brood: ‘ Doe mij maar…of nee toch liever…of nee, die eerste, die wordt het.’ Winkelpersoneel in de milde ochtendstemming toonde een en al bereidwilligheid en geduld. Het karretje laveerde verder, met de scanner on top was ik vrij snel de winkel weer uit.

Dagdromen nu de dag nog volop voor me lag. Krantje, croissantje en jus’d’orange vers van de pers in afwachting wat de tijd brengen zou.

De dag ervoor was een groot succes geworden in de Cremertuin. Wat een heerlijke plek met haar grote picknicktafels, zand, trampoline, klimhutten en volkstuintjes van te behappen formaat. Alle kleinkinderen waren voor het eerst, denk ik, sinds coronaregels samen aan het spelen. Kleinzoon 1 had voetbalknie-pech. Er zit een MRI aan te komen, hij mag niet veel doen en dat is voor iemand die met de bal aan zijn voet geboren is, erg moeilijk. Zijn broer, kleinzoon 2 compenseerde door dubbele energie en de kleine dribbelaar van het drietal speelde zijn eigen verstoppertje in de boomhut. De jongste twee, kleindochter en kleinzoon genoten zichtbaar en zorgden ervoor dat het een vroege lunch werd. Tussendoor volgde nog een foto van het stel met de zelfontspanner van dochter. Garantie voor hilariteit en derhalve, lachende gezichten. Ik wandelde in de schaduw terug naar de leenauto, die ik bij dochterlief in de straat had gezet.

Het leverde bezorgde blikken op. ‘Zo’n end. In de schaduw blijven hoor.’ Kinderen worden moeders, als ze zelf kinderen hebben. Natuurlijk verlies ik tappelings ruim vocht, maar de beweging alleen al is bittere noodzaak als vereffening voor de passiviteit, waar deze vochtige warmte toe dwingt.

In de supermarkt kom ik een oude bekende van lang geleden tegen. ‘Wat zie je er goed uit’ kraait ie als een volleerde Meiland tussen de jam en het blikgehakt(ken Uw klassiekers). Zijn grote grijns bij deze woorden verzachtten elke eventuele onzekerheid en zorgde voor een opgewekte en veerkrachtige tred, ondanks de zware boodschappen.

Er is maar weinig voor nodig om een topdag te laten stralen, maar met deze onverwachte glans huppelde ze voor twee.

Vandaag krijgt De Kleine Blauwe Prins hopelijk een stempeltje voor goed gedrag in zijn garagepaspoort. Om hem er spic en span doorheen te loodsen, was er het voornemen om door de wasstraat te rijden. Ik reed langs het gebouw en durfde niet. In de buitendouches werden de bolides met een zilveren straal onder handen genomen, er werd gewassen, gepoetst, gewaxt en opgewreven met pluizige doeken, dat het een lieve lust was. Net alsof de temperatuur hier beduidend lager leek. Ik durfde niet. De wasstraat, zoeen waar je je willoos en stuurloos moet laten leiden door de rails waar je op staat, was de nachtmerrie. Een keer heb ik me laten verleiden tot die overlevering en bij iedere nieuwe handeling sloeg de paniek toe.

Ik reed er naar toe, observeerde én reed door. Regelrecht naar mijn vertrouwde washok bij de pomp vlakbij, waar ik de zaken volledig in de hand kon houden. Eerst het interieur aanpakken en daarna de glans en de glorie.

Binnen de kortste keren dat de brede stofzuigerslang alles naar binnen zoog, wat hem voor de snoet kwam, liep ik in waterstralen leeg als een ballonnetje. En ik had nog wel gewacht tot de namiddag. Het was ondoenlijk, maar het werk moest voort. Een kwartier later en twee kilo lichter reed ik De Kleine Blauwe naar de topping. Rise and shine, geen centje pijn, maar mijn fond de teint lag in glinsterende dikke druppels op het gezicht net als de rest van de minieme maquillage. Voldaan maar brak wist ik nog een boodschap te doen en de bank thuis te bereiken. Het had voeten in de aarde gehad, maar het was de moeite waard. Morgen kon ik in de vroege ochtend met een gerust hart Prins ter keuring aanbieden.

Peinzend bedacht ik me dat er een wasstraat naar Amerikaans model moest komen, waar men ‘Klaar terwijl U wacht’ een aantal poetsfanaten de honneurs waar liet nemen. waarna de oude getrouwe, tot in de puntjes gewassen en gestreken, zijn weg kon vervolgen. Ze zijn er wel, die poetsers, maar beslist niet voor ‘een heitje voor karweitje’.

Met de wasbeurt vallen de kleine gebruikskrasjes en butsen meer op, maar de glans wint het. Prinselijk staat hij te wachten op het parkeerterrein. Van de juffrouw van de garage mocht ik zo’n twoseater ter vervanging meenemen, maar ik wilde niet als een sardientje opgesloten zitten in dat kleine conserveblik.

Na de escapades van gisteren overmande de slaap en de bank spreidde haar vleugels gewillig. Nestel je maar. Alles wat aan programma werd uitgezonden, gleed voorbij zonder notie. In de nachtelijke uren zorgde de ventilator voor de eerste overbrugging van kookpunt naar koelte en halverwege de nacht, toen de natuur het zelf weer kon, mocht ze uit, maar was ik klaar wakker.

Geen nood met het overvolle vroege ochtendprogramma. De Kleine Blauwe stallen op een prépensioenentijdstip en daarna naar de Cremertuin, de volkstuin van dochterlief, waar alle kinderen met kinderen zich zouden verzamelen voor de lunch. Het is tijd om de zomer te vieren, met bramentoeten en tomaten, met bonen en radijzen en hier en daar een kropje sla. Daarna een verkwikkende regenbui graag, als ik met De Kleine weg zal spurten bij de garage met die denkbeeldige kroon op het dak, een Prins waardig en zeker De Blauwe.

 

Al met al is het een roerig jaar. De onwetendheid, het larderen van meningen, al dan niet doordacht, wonderlijke besluiten vanuit de hele wereld, stuwen mijn gedachten op tot ze stollen in het zoeken naar het kleine geluk. Kleinzonen in de tuin, de middelste verguld met een plantenpotje vol fonkelende zwarte bramen en zijn bruine kijkers al net zo sprankelend, door het vooruitzicht op zelfgemaakte jam. De vlierbessen zijn niet klaar voor een match, dus we zoeken door, tot hij zeker een halve pot bij elkaar heeft gesprokkeld.

 

De kleinste boef struint met zijn  ondeugende kijkers de tuin af en verlegt grenzen door bij de achterbuuf binnen te lopen. Op zijn gekrakeel, als hij met ietwat te harde hand door zijn oudere broer wordt teruggeduwd naar mijn territorium, komt de oude kijken. Onverstoorbaar blijf ik water putten, want eer de hitte helemaal losbarst, moet het klaar zijn. De jongste helpt nu mee gieteren. Er zijn stoere spierballen voor nodig. We doen ieder de helft van de bedden en zijn met een uurtje klaar. De beloning is Italiaans ijs na een tien minuten rijden.

Afscheid nemen en naar huis. Lome warmte zorgt voor de compensatie van het slaaptekort van de afgelopen dagen. De brommende ventilator zet mijn denken op stil en al snel ben ik vertrokken naar verlichtende oorden. Ik droom er een kinderlijke wereld bijeen, waar niets de lading heeft van het nu, maar waar het onbevangen is en open. Verkwikkend zo’n kleine bijslaap. Een douche versterkt extra en op mijn paasbest reis ik af naar het dorp aan de Linge, waar vriendin woont aan het eind van de wereld en we haar tuin induiken om eerst zaden te verzamelen die er ruimschoots te vinden zijn. Stokrozen, goudsbloemen, lathyrus, papaver staan welwillend hun rijk gevulde zaaddozen af in een belofte op een volle bloementuin voor het volgend seizoen.

Er hangt onweer in de lucht en onderweg rijd ik door een kleine wolkbreuk, maar ben er ook zo uit. We zitten aan de tafel voor de kas en kijken uit over het land, spotten een valk die af en aan vliegt om het jong te voeden, registreren prachtige mammatuswolken die rozerood kleuren, welvende rondingen verzoeten de sfeer en met water, wijn en knabbeltjes komt er veel langs van alles. Boeken, actualiteit, kinderen, kunst, gemeenschappelijke vrienden. Het feit dat we niet kunnen knuffelen, belemmert als niet tevoren. Vriendin en vriendlief en ik zijn van het fysieke contact maken en onderstrepen de behoefte met genegenheid en liefde. Ze klinken door in ieder woord.

De grote viervoeter eist zijn aai kwispelstaartend op, legt zijn grote kop op schoot en bedelt aandacht. Ter compensatie van het gemis  spint hij goed garen en krijgt een overvloedig deel. Aan het eind wandelen we naar achteren voor een blik op het nieuwste werk in het atelier, de kracht van de monoprint, en even ben ik terug op school. Druk bezig, tijdens een workshop monoprint, met de kinderen en de oude wasmachinewringer uit voorbije dagen, waar print na print vanaf rolde terwijl ze hengelden aan de slinger. De opgetogen gezichten na ieder resultaat dat onder de rollers vandaan kwam, met de verbazing over een, in hun ogen, toevalligheid die kunst werd.

Met de belofte van ‘gauw nog eens’ maakt de kleine blauwe kilometers en komt het besef dat deze bijzondere avond alleen opgeslagen is in geheugenfoto’s en het woord. Goede wijn behoeft geen krans.

Vanmorgen vroeg om vijf uur was ik met een druk op de knop in het prachtige Noorwegen, dat ik alleen maar op deze manier uit documentaires ken. Het was puur toeval omdat op FaceBook Sergio en Axel langsschoven met hun docu: ‘Van de kaart‘.

Op alle fronten een juiste benaming, als wereldkaart, als menukaart en als ansichtkaart met groeten uit Noorwegen. Ergens sluimert een stil verlangen. Als ik nog eens op reis ga, en de behoefte is er totaal niet, dan wil ik alleen nog maar naar dit soort landen. Waar de ongekende schoonheid een mantel draagt van onbestendig weer en zonne-uren tot het minieme beperkt zijn. Zeker in deze dagen van tropenhitte hier. Wij zijn echte Noorderlingen en kunnen niet uit de voeten met het sub/tropische klimaat, waar de huizen met hun grote vensterpartijen roepen: ‘Kook mij, kook mij.’

https://www.npostart.nl/sergio-axel-van-de-kaart/06-08-2020/VPWON_1316724

Sergio is een beroemde Belgische Chefkok, die nooit iets anders gedaan heeft dan zichzelf aan het werk houden in de branch en nu, in dit programma, de wereld over reist vergezeld door Axel, om culinaire oorspronkelijke ingrediënten de zijne te maken. ik vertoef met hen in een onderwaterrestaurant en proef de geur van het bos, waarvan de soep gemaakt is. Er is een ontmoeting met een zeewieren expert, die ze ter plekke ook zelf gaan verzamelen. Ze gaan voor wilde zalm vissen in de rivier en krijgen een staaltje filosofie over de schoonheid van de eenvoud van het leven en Sergio plukt paddestoelen waarvan achteraf blijkt dat er ook giftige tussen zitten. Dat horen ze van een paddestoelenvrouw waar ze in de achtertuin logeren en die eigenlijk alleen maar de betrouwbare cantharellen plukt, al zijn er gifitge soortgenoten die er bedriegelijk veel op lijken. Als klap op de vuurpijl gaan ze duiken naar de eeuwenoude schelp ‘de Noordkromp’, St Jakobsschelpen en Coquilles , die door Sergio bereid worden à la Haute cuisine met behulp van de andere verzamelde ingrediënten. De ontroering bestaat uit het zwijgende ondergaan van alles aan schoonheid, wat hij heeft laten liggen in zijn leven, dat tot dan toe alleen uit werken, werken, en werken bestond. Het contrast met de natuurmensen die ze tegenkomen is groot.

Heerlijk wakker worden terwijl de koele ochtendbries nachtelijke dromen verdreef.  Jawel, vannacht gewoon geslapen. De wijze kwam erin langs. Hij moest naar een voorstelling, maar ik hield hem nog even tegen. De aanleiding was vast en zeker het antwoord dat ik hem op zijn mail had gestuurd een paar dagen terug. Altijd weer feest om zijn beleving in het verre Hongarije te ontvangen. De zorg te horen om wat hij operette-artiesten noemt, die onze wereld besturen en zijn ervaringen met een szájmaszk, het mondkapje, in een overvolle bus richting Szigetvár na drie maanden zelfisolatie.

 

Alle deuren zitten weer dicht, de ventilatoren zijn uit, de rust is weergekeerd. De zorg om de binnentemperatuur brengt een bepaalde onrust. Om zeven uur de krant al, straks eerst naar de tuin om met gieters slootwater te zeulen, zo’n stuk of vijftien en dan is het klaar. Gisteren was zelfs lopen al inspanning te veel. Mocht nog wel de oude boomgaard en de dierenweide, de plek waar vroeger de stad ’t Geyn heeft gestaan, aanschouwen. Sfeer proeven en merken dat in die lome warmte het juist lijkt alsof de tijd heeft stilgestaan.

 

Een kleine big van het hangbuikzwijn kwam als enige knorrend op me af. Poes, kalkoen en pauw liepen gemoedelijk naast elkaar en de pinken hadden het te warm. Door het park met haar oude bomen en nieuw aangelegde speelplekken terug belandde ik midden in de bloemen-en pluktuin.

Het is te warm om te plukken. De bloemen zouden zielige verlepte bosjes zijn bij thuiskomst. Thuis maak ik in plaats van een salade met Oost-Indische kers er nu een met courgette, paprika, citroen, peper en zout. ‘Fris en zomer in de mond maakt het hart gezond’ in variatie op een thema.

Klaas Vaak weet mijn deur niet meer te vinden. Zomerhitte blijft lang hangen binnen de muren en bemoeilijkt het inslapen. ‘De eerste klap is een daalder waard’zei mijn vader in dergelijke gevallen. De klap blijft uit. Zoonlief staat goedwillig zijn ventilator af. Alsof ik over de zeven zeeën vlieg, mijmer ik. Onder het sonore gebrom van de luchtverplaatser vlieg ik rechtstreeks met een wapperende slaapvlecht in de nek naar de, tja , welke zee ook alweer. Opzitten, Google raadplegen, oké. Eerst de Middellandse zee. Ahhhh, ik lees dat de zangvogeltjes op de borden komen te liggen van de Maltezers, omdat ze nog altijd de jachtbuit van de stropers gretig afnemen. Geen wonder dat er kaalslag is bij  onze beschermde gevederde vrienden. Er vliegt een verhaal met me mee. Ze is klein van stuk en heeft een zwart koppie. De zwartkopmees laat een angstige triller horen. Het zwart van haar kruin kan wedijveren met de donkere nacht.

Ik denk aan de kleine winterkoning in de tuin, aan de geelgors en de lijster. Er volgt een visioen van een kaalgeplukt vogellijfje op een wit bord met de pootjes omhoog, zoals laatst de dode merel uit de vijver en weer ben ik klaarwakker.

Ik kom niet verder dan de eerste zee en zoek in het donker de sterrennacht vanuit het slaapkamerraam af naar bekende punten. De grote beer als steelpannetje, een of twee verdwaalde Cassiopeia-sterren, waarvan er een altijd schuin boven het raam pinkelt en hoor zachtjes het zoete lied van het mannetje, van Ellie en Rikkert. ‘Er was een mannetje, dat zich verveelde…’

Het brengt me terug bij de kleine Prins, een ander klein mannetje en weer naar het heelal. De verhalen zorgen alles behalve voor slaap. Om vier uur haal ik de stekker uit het stopcontact en daalt de rust met een overweldigende hitte neer. Zoonlief wordt wakker en biedt oordopjes aan, doet het voor en controleert of ik het goed doe. Potdicht hoor ik geen ventillator meer, voel wel de bedriegelijke koelte en val onder die koude luchtstroom eindelijk in slaap. Geen droomloze, maar ik vergeet door de vermoeienis het avontuur op te slaan. Als ik wakker word en de stekker eruit trek, heeft de dag de nacht zweterig ingehaald.

De vogels spoken door mijn hoofd. Vooral de barbaarse manier van vangen met de lijmstok. Wat valt er te peuzelen aan een eenhapscracker van broze botjes. Ooit heb ik er van gehoord, maar destijds nog geen voorstelling van zaken gemaakt, terwijl ik nu veelvuldig ‘vogel en merel’ door in de tuin te zitten en te observeren en de beelden een gruwel worden op het netvlies. Ondanks de slapeloze nachten blijft vermoeidheid uit. ‘Als je je ogen dicht hebt, rust je ook uit‘ vertelde mijn moeder ons, die zelf soms nachtenlang, met de kerkklok mee, de slagen telde. Ik hoor ze in gedachte, in alle toonaarden sinds eeuwen en tel mee.

Er ligt een nieuwe opdracht te wachten, buiten een verhaal voor de kinderen over deze brute vogelaars. Ooit in het grijze verleden, 30 januari 1295 om precies te zijn, kreeg ’t Geyn, een kerkdorp onder de rook van Utrecht, stadsrechten. Net als het verhaal van de Swifterbanters en de vondst van de vrouw met kind hier in Het Klooster, vormt het een uitdaging voor een nieuw verhaal. Geschreven op de grondvesten van de geschiedenis maar met een eigen twist voor de basisschoolleerlingen van de groepen zeven en acht.

Voer voor een uitgebreid onderzoek en een uitdaging. Daar duik ik straks in, met open ogen, dankzij de oordopjes. De zeeën bewaar ik voor de nacht. De tweede zee wordt de Adriatische zee. Ontdek de wereld vanuit je (te)warme bed. Dat krijg je met zeeën aan tijd en ruimte.

Na een woelige nacht een gat in de dag geslapen. Het is elf uur. De moeheid van de vorige nacht met de wespen sluimerde de hele dag al achter de ogen. Door de hitte in de huiskamer op de bank beland met deuren wagenwijd open, trokken flarden van insluipers door de sukkelslaap langs, waardoor er controle op controle volgde. Al die loze momenten, zowel van eventuele spelbrekers als hazeslaapjes, zorgden ervoor dat er een tijdstip aanbrak, waarop het onmogelijk werd om de slaap te breken. Weer boven op bed, in de te warme kamer, viel ik van de planeet.

Verjaardag vieren van jongste zuslief. Om een uur al op pad en volkomen tegengesteld aan de normale bezigheden, zou het een beetje ‘passivité’ worden. Spelletje, hapje, ijsje, diner. Ik vond dat er een goede rosé niet mocht ontbreken en besloot te lopen naar zuslief, zodat er onderweg bij de grootgrutter wat voor het tweede deel in huis gehaald kon worden. De kleine blauwe bleef thuis. Zuslief zou me terugrijden.

Bij deze zinderende hitte is het een kwestie van beheersing met lopen. Een balans tussen niet te hard en niet te langzaam. Rosé, tapenades, een midi-stokbrood, en knoflookcrème paste net in het rugtasje. Bij de wereldwinkel was er een sjaal met verhaal in de mooiste kleuren. Omhalzen. Natuurlijk stond de brug open en in de schaduw werd het wachten op het passeren van de pleziervaartuigen.  Topseizoen, dus ‘tout Nederland’ trok voorbij. Iets later dan verwacht was de entree van de flat een welkome koelte na het gewicht van de zomer.

Spelletjes spelen was zo niet ons ding. Eigenlijk deden we het nooit. Maar het werd de aanleiding voor de diepgang in het gesprek. Eerst gebbegeiten op de golflengtes van de jarige, waardoor sommige van ons wel en anderen helemaal niet de spelregels begrepen  en daarna de diepte in. Niets is leuker. Het bleek dat ik mijn lagerse schoolperiode automatisch op de hunne had geplakt terwijl het in feite heel anders was. De jongsten hadden alleen maar op de Meisjesschool gezeten en ik was van de meisjesschool naar de ‘nieuwe’ school in een andere wijk gegaan. Hoe dat toch werkt, herinneringen, eigen beleving, tijdspanne die vervormt. We drenkten het verleden in een limonsekt en toosten op de toekomst.

Het ijsje in het oude dorp was een goed idee, al was het alleen maar om de kou weldadig op je tong te voelen met een half rondje dorp om te compenseren. Slenter, slenter, lome dag.

Daarna ging het koers naar huis van zus twee. Echtgenoot opgehaald, kritische noten vereffend en op naar het restaurant in een andere stad in de buurt. Wind als een warme mistral op het terras, waar het stadse leven voorbij ruiste in de vorm van de grote gelede bussen, die vlak langszij gleden. Binnen een misverstand over de datum, maar achterin nog een tafel vrij.

Het waren stuk voor stuk luxe hoogstandjes, de gerechten, maar als altijd, in dit soort gelegenheden, was voor mij de ingelegde gember het hoogtepunt. Vijf gangen en een toetje was teveel De vijfde sloeg ik over, maar het zwarte sesamijs , dat grijs uiteen viel op de lepel, was het proberen waard.

 

Toen we om het weerspiegelde kasteel in de slotgrachten kunst, fontein en een zachtroze avondlucht vingen, sijpelden de kilo’s door de voetstappen weg. Eenmaal op huis aan waren we in evenwicht.

Het was vannacht een beestenbende. Buiten voor het raam vlogen de vleermuizen af en aan. Kleine donkere schimmen, van de spouw naar de bomen en weer terug. Mug zoemde wakker en met het licht aangeknipt werd de jacht geopend. Vervolgens kwam wesp plagen. Een nijdasserig gebrom van een kwaaie wesp, die blind tegen de muren en de ramen opvliegt was alarmfase 1. Binnen de kortste keren zaten er vier in mijn schamele optrekje, al dacht ik dat het steeds dezelfde was. Het observeren van het, zich wassende, beestje, toen ik nog dacht er met één te maken te hebben, was niet handig. Er ontstond een verhaal achter het bestaan van het dier. Ik kon niet meer voluit meppen met mijn gevouwen krant. Ze had net zorgvuldig het achterlijf schoongepoetst. Zoonlief kwam toen, op wat mijn moeder een onchristelijk tijdstip zou noemen, thuis. Een geluk bij een ongeluk.

Hij heeft geen enkele band met stekende insecten en ligt derhalve onder een klamboe  met een elektrische vliegenmepper naast het kussen. In dit geval, overvleugeld door overmacht, een laatste middel. Nu met de ramen potdicht, smoor ik in stilte. Het gebrom is opgehouden. De vliegenmepper ligt naast me. Wat de volgende stap is, is kijken waar de haard zich bevind. Er moet haast een nest in de buurt zijn. Mug heeft in de afleiding haar kans waargenomen, maar de jeuk is alweer gezakt. Muggensteken zijn peanuts vergeleken bij de dazen, die rondcirkelen boven het gemaaide gras en zich gulzig vastbijten in het bezwete lijf.

Het organische paste bij het onderwerp waarover ik aan het lezen was. ‘Het boek van Jongen’ van Catherine Gilbert Murdock. Middeleeuwse toestanden in het Frankrijk van 1350. Ik volgde  de pelgrim Secundus en Jongen die bezig waren aan een spannende en lange een voettocht naar Rome. De geur en de stank schimmelden tussen de zinnen omhoog in het rumoer en gekrakeel van de grote stad, die ze aandeden. Alleen het nijdige zoemen van de wespen leidde af. Alles kon altijd nog erger en dat was een troost in deze dagen van onzekerheid, nu er machteloos moet worden toegezien op invloeden van buitenaf. De Pest hield in die dagen huis en haalde eveneens alle zekerheden onderuit. Helaas kostte het geen moeite om daar een voorstelling van te maken.

Jongen bezat bijzondere gaven, die hij zelf niet zag. Gebocheld als hij was, bleek de simpele oplossing voor zijn probleem een ransel op de rug gebonden, waardoor de bochel niet langer waarneembaar was voor anderen en er voor het eerst geen beschimpingen plaats vonden. Als er een probleem is, is een oplossing nabij.

De wespen hadden eieren voor hun geld gekozen door bij het eerste licht dat de nacht in tweeën brak, de wijk te nemen naar elders. Het raam mocht weer wijd open, om met het gekoer van de twee duiven, een in de boom voor het huis en een die antwoordt verderop in de wijk, te horen verhalen over nachtelijke avonturen en hun voornemen voor de aanbrekende dag. De lucht kleurde langzaam roze, een Baker-Millerroze volgens het boek: ‘Het geheime leven van kleuren’ van Kassia At. Clair. Een kleur die, in 1979,  volgens hoogleraar Schauss, minder agressief zou maken. Baker en Miller lieten een cellenblok lichtroze verven in Seattle, waarna het geweld scheen af te nemen. In de jaren erna waren er tegenstrijdige resultaten en de toepassing van het weeë roze nam weer af.

Rustgevend was het zo aan de lucht wel, zeker na de onstuimige nacht. De koele luchtstroom verdreef de muizenissen en even later had het roze plaatsgemaakt voor een warme oranje gloed.

 

 

Gisteren las ik in een oude zaterdageditie van Trouw opnieuw een fantastische recensie van Janita Monna voor het gedicht Waddeneiland van Ida Gerhardt. Ida als vroege klimaatdichter, avant la lettre in het rijtje dichters van nu: Joke van Leeuwen, Bart Moeyaert, Charlotte van den Broeck, Tsead Bruinja en  Ilja leonard Pfeijffer. ‘Deze dichters komen in opstand tegen de vernieetiging van de aarde’ schrijft ze. In het manifest dat ze uitgaven, stond: ‘We zijn lyrisch over de natuur en ziedend over de destructie.’ Janita vraagt zich af of Ida het manifest ondertekend zou hebben.

Ze was een natuurbeschermster. Ida Gerhardt kende ik van naam in de jaren tachtig, maar vreemd genoeg heb ik nauwelijks wat van haar gedichten gelezen. Het was destijds een leven vol gedichten, waar Vasalis altijd hoog aan de lijst is blijven prijken. Natuur leerde ik in die dagen mondjesmaat kennen om met die kennis  later uitgebreid er in te kunnen duiken, toen moederschap niet langer haar oog hoefde te laten vallen op kind. Met de eigen tuin kwam het leerproces dat de liefde voor de natuur voeding gaf. In mijn gedichten is ze terloops aanwezig en spreken woorden existentiële zaken, dood, liefde, verlangen, eeuwigheid als herinnering voor voorbije zaken. In de Mijmeringen is natuur vrijelijk aanwezig en pakt uit. Wat wonderlijk dat de zaken gescheiden blijven in de vorm.

https://www.klimaatdichters.org/

Ik kende de klimaatdichters als groep niet. Iedereen die natuur een warm hart toedraagt en mee wil helpen om vernietiging te voorkomen kan instappen met poëzie, proza, theater en andere initiatieven. Hun website is inspirerend en een stimulans om schoonheid te vangen. Daar valt ook het hele manifest te lezen. De missie is ‘Het herstel van de planeet’ middels de kracht van een wereldwijde kunstenaarsgemeenschap. Het zal in ieder geval bewust maken van het feit dat we zelf veel in de hand hebben. Hier in de buurt zijn deze week achter elkaar drie achtertuinen met stenen gevuld. Grote betonnen leegte met een enkele bloembak erop. Het staat haaks op de volkstuin, waar het een lieve lust is aan hommels, bijen, vlinders, aan woelmuis en haas, aan vogels te kust en te keur, aan pronkende bloemen in uitbundige kleuren. Het is niet moeilijk om te schrijven over zoveel schoonheid en kracht.

Nu de eerste bloei is geweest en met het opruimen van de bruingeworden delen de plant opnieuw haar jonge scheuten geeft, opleeft onder warme aandacht, toont ze haar veerkracht, wat garant staat voor succes. Elke minieme kleine stap in de goede richting is er een en vele stappen zullen net zoals vele woorden in die richting, bergen verzetten. Deze kracht verdient het om beschermd te worden met woord en daad.

Het begint al jong, bij de eerste kiem van kind en bloem, liefde doorgegeven door met recht de vruchten te plukken, gratis en voor niets, de hele dag door. Zelfs de kleine stadstuin met tegels en hier en daar een enkele struik onder de wapperende was. Of zoals bij mijn moeder de forsythia en die ene perenboom, in de lente de bloeiende papavers en de akelei. Een tegel eruit is voldoende voor een geveltuin, een blauwe regen of clematis, een stokroos of geranium.

‘De Akelei’ is door Ida Gerhardt in woorden gevat naar aanleiding van een aquarel van Albrecht Dürer en wordt hier voorgelezen door Piet de winter. Het is de herinnering aan mijn moeder die de akelei haar kracht geeft, met haar prachtige kleuren en dansende bellen. Ze is om te koesteren.

 

 

Vroeger dan verwacht belde zus aan. Alles stond al in de steigers. Een koeltas met de resultaten van koelkastschumen, een in de haast gemaakte geschaafde courgette/paprikaslade met appelazijn, olie en peper en zout. Twee flessen water, een plat, een met prik. Alle zussen hadden een koelkastschouw gedaan en het beloofde  een goed gevulde picknick.

Het weer was prachtig, bestemming snel gekozen met een losse toets, een plekje aan de Linge ergens tussen Buurmalsen en Culemborg. Bij een verleidelijke idyllische, schaduwrijke plek aan het water zouden we aanmeren. Onze reputatie is er een van lang zoeken. ‘Als we naar de Lingedijk gaan komen we er vanzelf,’ dacht ik. Maar de Lingedijk was afgesloten en we werden een groot stuk omgeleid. Uiteindelijk zagen we de borden van Mariënwaerdt. De Linge werd losgelaten bij het zien van de grote walnootbomen, waardoor de zon schaduwrijke flinters strooide, aan de rand van een gedorst stuk land met een aantal rondstappende ooievaars.  De perfecte locatie, uit de zon onder  een beschermend bladerdek.

 

De wind tussen de bomen was verfrissend. De lucht was strakblauw en buiten de bomenrij hing de warmte als een deken over het vlakke kleurrijke land. Het geel kreeg kracht door het blauw en groen. Meer was niet nodig . Op de kleden stalden we alle meegebrachte waar uit. Salades, filet, de courgette, tomaat, bruin brood, toost, rijstcrackers, kers, druif, water, witte wijn en rosé. Zus had een jurk en een bloes, besteld op internet en een regelrechte miskoop, die we natuurlijk alle vier moesten passen. Achterstevoren leek het op de schorten van vroeger, de bloes was een floddertje eerste klas en ik had exact dezelfde besteld maanden geleden. Dit was al net zo’n debacle.  Het zorgde wel voor de lol. Bloes kon ook nog als sjaal omgeknoopt. Ik kreeg de jurk mee als schilderschort, maar de twijfel voor vruchtbaar gebruik blijft.

 

Aan de overkant was een groot veld met geel, ik dacht eerst zonnebloemen, maar bij nadere inspectie bleken het ontluikende pompoenen te zijn, met haar gele bloemen en klein vruchtbeginsel. Midden in het veld stond een toefje veldbloem. Zomaar, alsof de natuur zelf met cadeautjes had gestrooid. De ooievaars waren nu op dit veld aan het stappen. Zus drie kwam ze van dichtbij vereeuwigen en ik haalde er een paar met het toestel dichterbij. Ze blijven gracieus met hun klepperende snavels en hun lange stelten..

Het was genieten. Van elkaar, van al het lekkers met een goed gesprek over keuzes maken, gekkigheid en gemijmer en natuurlijk de traditiegetrouwe foto van vier met de zelfontspanner, zoals bij iedere andere picknick. Zuslief berekent de afstand en de neer te vallen plek, waarna er altijd hilariteit ontstaat en de lach verzegeld is. Veel van deze picknicks zijn voor een dagje uit of op vakantie, maar dit was een spontane actie van tussendoor.

Even spontaan veranderde de gezelligheid weer in natuur, schoon opgeleverd voor de in grote getale voorbijtrekkende e-bikes en fietsers. Met een koffie en thee bij Proeflokaal Marie besloten we de dag. Slipper van zus vier was ter ziele, dus liep ze op de grote bergschoenen van zus twee onder haar zwierige zwarte rokje de landswinkel in. Voor geen gat zijn ze te vangen, die zussen van mij.

Ouderwets hoedjes passen en bedenken dat we niets nodig hadden en daarna ras op huis aan met de belofte om het zaterdag nog eens dunnetjes over te doen. Lucht-kussen en gezwaai. Het was weer een waar genoegen.

 

Een broodbakje diende als bramenbakje. Voor het zover was, hadden we er al een hele dagtaak opzitten, kleinzoonlief en ik. Ik had hem opgevist bij het zwembad. Niet in het bad zelf, maar uit het badhokje waar hij bibberend in zijn natte bullen aan kwam lopen. Zo’n hokje is in mijn beleving altijd te  krap geweest. Het was decennia geleden dat ik me in een badhokje bevond. Nog vele jaren eerder waren ze met mijn puberlijf te verkiezen boven de grote schapenhokken, waar alles door elkaar zich om moest kleden. Al keuvelend bereikten we de auto. Eerste gang was een ritje naar mijn geliefde kweker, die op vakantie bleek. Iets verderop was een tuincentrum. Twee paarsbloeiende struikjes voor de lege plek gekocht en een paar kleine mensen handschoenen, de lichtblauwe graag. Kleine wensen komen altijd uit.

Met de buit in de kleine blauwe prins naar de supermarkt voor een ‘spekkie-voor-je-bekkie-maaltje’. Twee halve stokbroden, een croissant, mierzoete toetjes, niet de meest gezonde maar met smarties natuurlijk, chocomel(weet je wat ik het allerlekkerst van de wereld vind…), vers gesneden fruit van allehande, tzaziki en een surpise-ei, die zonder choco-vingers direct opgepeuzeld werd. Verwenoma, volgende keer weer gezond.

Op de tuin zelf de rugzak met de meegebrachte dino’s sjouwen, terwijl ik in evenwicht met twee tassen de spierballen liet rollen. Twee kleine benen drentelden mee, de ogen speurden naar de grond. Honderd vragen over de ringslang, verwachtingsvolle blik. Bij de tuin eerst de handschoenen aan. Noeste arbeid en daarna lekker eten, bedachten we. Scheppen met de manshoge spa voor kleine jongens lukte wonderwel. Gieteren was feest. Lekker veel water in het gat en de struikjes erin met de dinonamen: ‘de Calyopteris’. Na gedane arbeid is het zoet rusten. Op de zachte kussens, al het lekkers op de tafel, in de schaduw. Lekker smikkelen, van alles een beetje en soms heel veel. De twee toetjes gingen schoon op.

Daarna was de grootste wens om het water te gieteren. Broeskop erop en honderd zonvangende stralen water verhoogden de feestvreugde. De onderkant sproeien was in alle vrolijkheid teveel beknotting. Grenzeloos kreeg alles een pets water aan de voorkant en ik reikte tot over de achterkant van de bloembedden. Daarna was het de beurt aan de bramen. Binnen de kortste keren was het bakje vol. Twee frambozen, heerlijke kleurencombinatie, mochten er ook bij. Giegelend bij de springbalsemien met haar springzaden en kriebel in de knijphand. Volgend jaar heb ik vast een springbalsemienenbos.  Ik moest de deur van het atelier ver open duwen, om hem de dikke hommels en bijen te laten ontwijken, die nektar zogen uit de kelkjes en vlak voor de deuropening hun goedkeuring bromden. We zochten in de insektenboeken naar de tong van een bij. Een bruine buistong.

 

De grote Thyrannosaurus Rex kwam te voorschijn. De klei ook en op het meegebrachte oude laken kleide ik een evenbeeld van de dino voor hem. Met takjes als ogen, topzwaar en gestut met nog meer takken het lompe lijf met de armen en de poten, schubben met het aardappelschilmesje en zelf nog steeds viezehandenbibbers. Zien doet deuren openen. Ook een bonkje klei om te rollen en te rillen. Serieuze gespreksstof over kwaliteiten, iedereen kan wat, soms kan je goed voetballen, soms hard rekenen en soms alles weten over dieren.  Hij kon veel, maar tekenen niet. ‘Als je wat wil leren, moet je het proberen’, dook een van mijn lijfspreuken op met een grote grijns. ‘En zo is dat. Nu gaan we scheuren. Dat is een heerlijk werkje’. Repen scheuren van de het grote oude dekbed, kleine lappen maken als schilderdoekjes, met de tanden op elkaar hulkte hij de lappen uiteen, waar ik ze ingeknipt had. Succes verzekerd.

Tikbal met het oude verweerde bowlingsetje. De pionnen wilden niet staan, dan maar liggen en aantikken met de bal. Hij scoorde er vijf, ik raakte er een. ‘Ik maak een punt voor jou erbij’ troostte hij en schoof rechtstreeks mijn hart in. Met mama en zus kuierden we naar de auto.

‘Ik heb het hol van de ringslang gezien’, vertelde hij trots aan tafel. ‘Het is gemaakt van stro’. Pannenkoeken waren de kroon op het feest. Als een (c)omaroosje droomde ik die nacht van dino’s en kleine handschoenen, ringslangen en springbalsemienen. Een groot en uitbundig pretpakket.

 

Een lummeldag was het resultaat van eerst Zomergasten terugkijken. Onder de indruk van Nazmiye Oral door haar mooie werk, haar uitstraling en haar ideeën, viel er genoeg te peinzen en kwam er weinig uit handen. Eerst ging het haar in de Henna. Het nieuwe grijs mag dan in de mode zijn, maar henna-auburn valt ook niet te versmaden. Een klus, die wat tijd en zorgvuldigheid vergt. Met moed, beleid en trouw verwordt de badkamer niet tot een smeerboel. De hennapap moet niet te dun zijn anders loopt ze je nek in, maar ook niet te dik, want dan dekt het niet goed.

Met een hoofd in de henna kan je weinig anders dan verder kijken naar het programma en ondertussen een zomerbeurt aan de voeten geven. Polijsten, invetten en aflakken. De poezelige voetjes zijn er weer. De henna heeft goed gepakt. Het haar ziet er vol en glanzend uit.

Geen zin om naar de tuin te gaan. De dreigende lucht stort een heel kleine, dikke droppel-bui uit, maar meer is het niet. Appje naar dochterlief, morgen bramen plukken met kleinzoon op de tuin. Een goed plan.

Het idee zorgt ervoor dat ik klaar wakker ben op een heerlijk vroeg tijdstip. Pluis heeft me in eerste instantie gewekt. Sinds ze op dieet is is ze veel levendiger en slaapt minder. Ik dus ook. Ha ha. Toen gisteren de dag kabbelend voorbij trok ben ik de keuken ingegaan. Met zoonlief terug van vakantie kon er wel wat gehusseld worden, want er is een dankbare afname. Met publiek werkt het beter. In de koelkast vond ik  een wat bejaarde aubergine. Met een recept voor ‘Pikante harissacouscous met feta en olijven’ ging ik aan de slag. Omdat niet alle ingredienten voorhanden waren, zocht ik uit de voorraad een passende smaak erbij. De feta liet ik weg en de olijven werden vervangen door een pesto. Pas aan het eind, daar waar de harissa door de couscous werd geroerd, ontdekte ik dat ik geen harissa meer had. Dat betekende zelf maken, want wat is harissacouscous zonder harissa? Het was goed te doen en eigenlijk had het, achteraf gezien, veel meer smaak. Dat bleek toen ik, trots op mijn brouwsel, in de koelkast een potje harissa vond. Mijn eigen maaksel was iets minder pittig, maar lekker vers met de rode pepers, de knoflook, de kruiden en de tomatenpuree.

Dat houden we erin. Eigenlijk grijpen we zo snel naar kant en klaar, terwijl zelf maken een middagje keuken en veel voldoening oplevert. Met zeeën aan vrije uren is het een goed voornemen.

Tijd om een klein programma te bedenken voor vandaag.  Een tochtje naar de kweker is een goed idee.  Dan kan de lieve kleine schat meehelpen een mooie volle vaste plant voor achter in de tuin uit te zoeken. Ze moet komen op de plek waar ik eergisteren schoon schip maakte en de melde en het perzikkruid heb verbannen. Het is er een beetje schimmig en het heeft behoefte aan kleur.  Er staan nog wat wilde korenbloemen en een malve, beide wat slap en pierig, want hoog doorgegroeid om boven de melde te komen, die al okselhoog stond. Als we de klus samen klaren wordt het zijn plant, misschien moet het dan wel een struik worden. We zullen zien.

Daarna lekker lunchen en niet vergeten bramen te plukken die met hun glanzende dieppaarse velletjes boven op het Jip-en-Jannekepoortje roepen: ‘Pluk mij, pluk mij’. Daar hoort een klassieker bij. Het sprookje van vrouw Holle in geuren en kleuren. Een makkie met een toet vol bramen.

Zomergasten gaat weer in de herhaling. In een week delen ervan terug zien levert mij meer rendement op dankzij de concentratie die er dan is. Gisteren was Nazmiye Oral te gast. Zo strikt Inez Weski buiten haar privéleven bleef, zo diep ging zij erin. Mooi om te zien dat het dan geen sensatie brengt, maar dat het even puur en ontroerend blijft.

Vanmorgen keek ik de hele documentaire van Phone of the Wind terug. Itaru Sasaki plaatste de witte telefooncel met de zwarte telefoon op een heuvel in zijn tuin in Otsuchi om te praten met een overleden neef. Sinds de aardbeving en de tsunami van 2011 in Tohoku hebben veel mensen de weg gevonden naar de kleine telefooncel.  Ze praten tegen hun overleden of zoekgeraakte familieleden of zijn stil en denken aan ze, voelen zich verbonden. Sommige hebben hun hele gezin verloren en putten moed uit een kort gesprek met deze, niet aangesloten, telefoon. Letterlijk een houvast wordt die kleine zwarte hoorn, waar het genadeloos stil blijft en die toch zoveel oplevert, omdat het de ziel opent. Het is ontroerend om te zien hoe die telefooncel de seizoenen trotseert en geduldig aanhoort wat haar bezoekers meegeven aan de wind. De laatste scène volgt een gezin met drie kinderen en hun moeder. Thuis spreken ze zelden over hun vermiste vader. Als dochter de deur doorgaat en de telefoon oppakt, verbreekt ze het jarenlange zwijgen. Daarna konden ze als familie samen huilen en praten over het verlies, de lege plek, de beloften die nooit meer ingewisseld zijn. Deze speciale plek werd de sleutel naar de deur van diep weggestopte gevoelens.

Wat een mooi symbool is het geworden. Niet in de laatste plaats door de koperen bel die in de boog hangt voor de cel. Het sonore geluid in de wind versterkt de verbondenheid en brengt rust. Het uitzicht op de nu zo stille zee eveneens.

Na de docu blijft het lang stil in mijn hoofd. Troostrijke plekken, we zijn ertoe geneigd. Vanmorgen toen ik mijn ogen open deed na een goede lange nachtrust en een wonderlijke droom, kleurde de hemel vuriger dan ooit in een belofte aan water in de sloot vanavond. Daar hoop ik nét zo vurig op om de komende beloofde hittegolf te compenseren. De vroege ochtend is mijn ‘memento  mori’ voor velen die met mij meegelopen hebben en er niet meer zijn. Ze zijn er, in mij, maar geruststellend genoeg ook in het al. De tuin is eveneens zo’n plek. Bij elke bloeiende bloem houdt mijn moeder mijn hand vast. Dankzij de papavers, de forsythia en de bloeiende perenboom in haar schamele stadstuin, waar de was boven wapperde dat het een lieve lust was. Op balkon en in de tuin haalt de was niet meer het zicht weg van de schoonheid, omdat daar haar betekenis te voelen en te vinden is.

Zo is het kaarsje opsteken losgeweekt van de kerkelijke riten en een eigen ritueel geworden. Een vlammende gedachte aan de geliefden en speciale warmte voor de lege plekken. Het werkte derhalve niet, toen we in een kleine kerk van een Portugees dorp een led-waxinelichtje mochten ‘opsteken’ voor een luttel bedrag. Zo’n knipperend kunstlichtje heeft niets meer te maken met het staren in een flakkerende kaars, die daarmee de gedachte leidt.

De meerwaarde van ‘The Phone in the Wind’ is dat ze uitkijkt over de zee, die nog steeds vele vermisten herbergt en het feit dat je in alle beslotenheid je ziel en zaligheid kan uitspreken in alle emoties die er zijn. Met heftigheid, of stomgeslagen, maar wezenlijk.  Gemis in vorm gegoten.

 

De lucht speelde een spelletje. Steeds weer trok ze donkere wolken over de lichte heen om vervolgens elke te verwachten regen achterwege te laten. Geen donderbui, geen bliksemschicht kwam eruit. Even later wenkte ze uitnodigend met een vrolijke zon. Ondanks haar grilligheid toch naar de tuin. Achterbuuf en man waren verwoed bezig geweest om het achterstallig onderhoud in hun paradijs te vereffenen. Buuf heeft een prachtige bloementuin met een stukje moes en oneindige groene vingers. Onder haar werkende handen had zich op het terras voor de vijver een berg onkruid, en uitgebloeid  en verlept groeisel verzameld. Man maaide gras.

Stimulerend werkte het. Mijn vlier had dankzij de regen, ‘groeizaam weertje, meneertje’,  lange uitlopers gemaakt en moest tot ooghoogte teruggesnoeid worden. ‘Klop, klop’ klonk het en daar was de Oude warempel. Terwijl ik op de snoeikruk het onkruid en de vliertakken aan het kortknippen was om het mee te kunnen nemen, vleide hij zich tegenover me in het gras en stak met een ‘grappig’ verhaal van wal. Dat werkte een tikkeltje averechts. Eerst moest de lucht goed geklaard, met alle fricties van de laatste tijd. In die zin was die dreigende lucht op de achtergrond een passend plaatje.

Het beestje bij de naam noemen schept een hoop duidelijkheid. Eerst wentelde en draaide het voortdurend om een ‘quid pro quo’ en wat er allemaal uit dankbaarheid was verricht voor mij en achterbuuf. De kern lag elders. Het ging om vriendschap en genegenheid en wat dat inhield, om communicatie en helderheid, om eventuele gedachten te benoemen en niet met aannames te werken. We praatten over gevoelens en spraken twijfel uit, over menselijk handelen en de interactie binnen een relatie. Over je niet aangevallen voelen, maar je proberen te verplaatsen in een ander. Het gesprek had diepgang en gaf behoorlijk wat stof om over te mijmeren.

Bij het weggaan vroeg hij om de volgende dag samen misschien het onkruid aan de voorkant te ruimen. Een deur die openging.

De lucht klaarde letterlijk ook op, dus was het nog een genoeglijk uurtje observatie van alles wat vloog. In de bloeiende springbalsemienen zwermden dikke hommels met goud op de heupen van bloem naar bloem, dronken van nectar tikten ze soms tegen mijn arm of tegen de ruit. De koolwitjes konden de nieuwe rottende appeltjes op de schotel nauwelijks weerstaan en speelden erboven diefje met verlos. Tot mijn grote vreugde zag ik dat de anemonen waren opengegaan. Tere roze bloemen met hun grote gele harten, cadeautjes waren het nu de knoppen zich eindelijk ontvouwden. Lang verwacht en toch gekomen.

Ook het Zeepkruid stond te pronken met haar bloemen. Lekker bed was dat geworden, een van de resultaten van het ‘quid’ van de oude voor de verwijdering begon.

De geranium klom tegen het hek verder de wilgenbomen in. Een waterval aan bloemen. De natuur ademde vooral dankbaarheid voor de groeizame afwissseling van de laatste weken. Met een goed gevoel sloot ik het atelier. Had ‘zus op doek’ nog wat willen kneden. Haar ogen waren in het gezwoeg te klein geworden, maar door het lange gesprek, ‘first things first’ is niet voor niets mijn motto, was daar niets van gekomen.

Vannacht kwam zoonlief terug van vakantie en heeft zo zachtjes gedaan dat ik niet wakker werd. Om twee uur schoot het door mijn hoofd dat hij er bijna zou moeten zijn. Bij iedere auto die langs reed, gluurde ik naar het bekende wit, terwijl hij allang en breed in dromenland was. De slaap kwam laat weerom.

 

Een donderende slag zorgde ervoor dat Morpheus armen niet langer de slaap wiegden. Bij de tweede was ik helemaal klaarwakker. Het hemelwater gutste al naar beneden en te laat zag ik het beeld van de drijfnatte blauwe kussens op de tuinstoelen liggen. Niets meer aan te doen. Licht uitknippen en genieten van de grilligheid van flits en het razen van de donder. In een nachtelijk uur, als het heelal om de paar minuten een foto schiet van de wereld, is het makkelijk voor te stellen dat men er vroeger hele verhalen bij dacht. Als het inslaan niet zo eng was, had ik er onbevangener onder gebleven.

Eenzelfde bunker achter de volkstuin

Er lag aan die angst nog een andere traumatische herinnering aan ten grondslag. Tijdens de vakantieontspanning waar we als kind naar toe moesten, werden we bij onweer als makke schapen in een hok gedreven. Dat hok waren de bunkers die her en der op het sportveld stonden, te klein, te muf, te betonnerig. Het leverde gegil en hartverscheurend gehuil op bij elke donderslag. Daar tussendoor bibberden we de moed bij elkaar met iedere stilte die volgde. Mijn aversie voor deze weken groeide met de jaren en met onweer ben ik op mijn quivive. Niemand krijgt me op zo’n moment meer in een schapenkot. De schoonheid en de kracht kan ik dwars door de herinneringen wel zien.

Te vroeg wakker dus en het hield ook weer op. Het bleef lang donker. Pas om half zes begon de lucht te klaren. Aan het onweer gingen een paar broeierige dagen vooraf. Een lunch gisteren op de binnenplaats bij dochterlief was nog te doen. Prietpraat, kleindochtergenot en lekkere boterhammen onder de gingko, schoonzoon schoof aan, een korte pauze voor de harde thuiswerker. Over de muur heen popten als duveltjes uit een doosje het buurjongetje en kleinzoon op. Ze waren bij de buren aan het spelen. Steeds toonden ze hun nieuw veroverde buit. Boterham met hagelslag, orio’s, koffiekoekjes en ze verlegden grenzen door af en toe bijna op het muurtje te gaan zitten wat altijd weer eindigde in een waarschuwing, waaraan ze schuifelend gehoor gaven. Kleine doerakken.

Twee dagen minieme bezigheden leverden de zin voor een fietstocht, niet in de laatste plaats om even verkoelende wind door de haren te voelen. Tocht rond de stad met de luid spinnende ebike.

Langs het industrieterrein Het Klooster was ik nog nooit geweest.  Hier lagen op afstand van elkaar drie kazematten in het water. Hun betonnen staketsels staken ruig uit en waarom ze daar in het water lagen en niet ergens op het land stonden, had alles te maken met het verbreden van de sluizen. Bovendien, omdat ze tot het werelderfgoed behoorden, als onderdeel van de Waterlinie, lagen ze op hun kant, om te tonen dat ze verplaatst waren. Haal iets uit de context en het krijgt onmiddellijk een ander aanzien. Hulpeloos en droefgeestig. Ze zagen er verloren uit met hun fundamenten als afgebrokkelde tanden in de gapende mond.

In het kanaal lagen de grote schepen aangemeerd met namen als Sirius en de Amor Vincit naast oer-Hollandse Janna’s en Geertruida’s. Het fietspad was vriendelijk en de wind deed wat het beloofde. Ze wapperde het gemoed door elkaar.

 

Aan het eind van de tocht achter mijn wijk vond ik een kudde biograzers au naturel in het hoge gras en waande me even op de grote stille heide. Het onweer schoof voor het plaatje. Er stonden geen bunkers of kazematten om in te schuilen, daar niet.

Van de nood een deugd maken is een wonderschone eigenschap. Het schept mogelijkheden, omdat het de creativiteit aanboort en nieuwe wegen opent.

Het boek ‘De fantastische Meneer Vos’ gleed gistermorgen door de brievenbus en in een uurtje was de doordenker van Roald Dahl uit. Als vanzelf zweefde het spreekwoord de gedachte binnen. Het was precies wat de De Fantastische Mijnheer Vos moest doen als hij en zijn gezin in doodsnood verkeerden.

Vos werd belaagd door drie boeren, die het op hem gemunt hadden. Een vos verliest nooit zijn streken. En Mijnheer Vos was in de nachtelijke uren op jacht gegaan om drie kippetjes te verschalken voor het hele gezin Vos. Dat deed hij iedere nacht. Mijnheer Vos kende derhalve de weg naar hun voorraadschuren en kippenhokken al te goed en kon blind varen op zijn instinct. De boeren groeven de halve heuvel af om hem te grazen te nemen en belegerden met hun knechten met geweren het hele terrein, toen Familie Vos dieper waren gaan graven. Ondertussen had Mijnheer Vos ook weer de weg gevonden naar al het lekkers van de wereld op de erven van de boeren zelf. Als een pater familias zorgde hij voor alle gravers die onder de heuvel hadden gewoond en nu door de afgravingen in nood verkeerden. Das, wezel, mol en zelfs konijn en al hun gezinnen mochten aanschuiven bij een groots diner. Vos ontvouwde voor dit publiek zijn visioenen van een ondergrondse stad, waar iedereen in pais en vrêe kon leven. Het feestmaal, waarmee het boek eindigt, is een nieuw begin.

Dierenwerelden in boeken zijn vertederend. In mijn grootste kinder’bijbels’ huizen dieren. Ooit begon het met de liefde van Remi in Alleen op de wereld voor de drie honden van Vitaliis en het aapje Joli. Daarna volgde de uil Oehoeboeroe uit Paulus de Boskabouter van Jean Dulieu, Erik of het klein Insectenboek van Godfried Bomans, de zangerige beschrijving van Het krink’lend wink’lend Waterding van Guido Gezelle , de muisjes van Pinkeltje en Snorrebaard de poes van de hand van Dick Laan en daarna volgden een trits aan dierenverhalen. Dertig jaar voorlezen in de groep leverde een keur aan grootheden op. Hollandse grootmeesters waren Toon Tellegen, Max Velthuijs en A.M.G. Schmidt. Zij waren de basis van mijn liefde voor de planten-en de dierenwereld.

Wie ooit ‘Duiffies’ heeft horen zingen door Leen Jongewaard, boven op het dak kan niet anders meer dan liefde voelen voor deze vogels, ook al ziet de goegemeente ze aan voor vogels met veel stadse fratsen. Er zijn ontelbaar veel boeken meer, teveel om op te noemen. Maar ze zijn de reden om, als ik in de tuin zit voor het atelier, vertederd te zijn door de kleine woelmuis, die naarstig de kamperfoelie inschiet of wegduikt onder de paarse dovenetel.

In de groep hadden we wandelende takken. Ik was helemaal weg van die kleine danseurs, die zo stilletjes wiegend op je arm onhoog konden kruipen. Ze waren het insect bij uitstek om kinderen te laten wennen aan kriebelende pootjes op hun vel, net als Lieveheersbeestjes en pissebedden, spinnen zochten we in de struiken om ze in het web te bewonderen. Soms waren er ouders bij die openlijk griezelden, maar dan konden de kinderen vertellen, hoe prachtig ze in hun nietigheid waren. Door de goede eigenschappen te tonen maak je ook van een nood een deugd. Angst versus schoonheid.

 

Ooit liep er langs de richel van het schoolgebouw een spitsmuis met een snoetje als dat van een mol. Met alle kinderen hebben we geobserveerd hoe hij er uitzag en wat hij ging doen, want ze nam er alle tijd voor en bleef, uit angst, zitten waar ze zat.. Het zijn de heerlijkste biologische lessen die je je maar kunt wensen. Door bepaalde eigenschappen te roemen kreeg het lijdend voorwerp meer betekenis en oogste vooral bewondering. Van de angst een verwondering maken in variatie op een thema. De wandelende takken dansten, de spitsmuizen liepen spitsroeden, de slakken konden tekenen met hun glijsporen, de wormen waren uitstekende gangengravers, wat goed te volgen was in het wormenhotel, pissenbedden werden balletjes.

 

De Nederlandse kinderboekenhelden zijn samen met Roald Dahl, Lobell, A.A. Milne, Lewis Carrol en (knispervers) Charlie Mackesy, auteur/illustrator van het boek  ‘De Jongen, de Mol, de Vos en het Paard’ de sleutel tot een eigen paradijs. De boodschappen die doorschemeren zijn onmiskenbaar kleine handgrepen voor een rijkere wereld.