Van de nood een deugd maken is een wonderschone eigenschap. Het schept mogelijkheden, omdat het de creativiteit aanboort en nieuwe wegen opent.

Het boek ‘De fantastische Meneer Vos’ gleed gistermorgen door de brievenbus en in een uurtje was de doordenker van Roald Dahl uit. Als vanzelf zweefde het spreekwoord de gedachte binnen. Het was precies wat de De Fantastische Mijnheer Vos moest doen als hij en zijn gezin in doodsnood verkeerden.

Vos werd belaagd door drie boeren, die het op hem gemunt hadden. Een vos verliest nooit zijn streken. En Mijnheer Vos was in de nachtelijke uren op jacht gegaan om drie kippetjes te verschalken voor het hele gezin Vos. Dat deed hij iedere nacht. Mijnheer Vos kende derhalve de weg naar hun voorraadschuren en kippenhokken al te goed en kon blind varen op zijn instinct. De boeren groeven de halve heuvel af om hem te grazen te nemen en belegerden met hun knechten met geweren het hele terrein, toen Familie Vos dieper waren gaan graven. Ondertussen had Mijnheer Vos ook weer de weg gevonden naar al het lekkers van de wereld op de erven van de boeren zelf. Als een pater familias zorgde hij voor alle gravers die onder de heuvel hadden gewoond en nu door de afgravingen in nood verkeerden. Das, wezel, mol en zelfs konijn en al hun gezinnen mochten aanschuiven bij een groots diner. Vos ontvouwde voor dit publiek zijn visioenen van een ondergrondse stad, waar iedereen in pais en vrêe kon leven. Het feestmaal, waarmee het boek eindigt, is een nieuw begin.

Dierenwerelden in boeken zijn vertederend. In mijn grootste kinder’bijbels’ huizen dieren. Ooit begon het met de liefde van Remi in Alleen op de wereld voor de drie honden van Vitaliis en het aapje Joli. Daarna volgde de uil Oehoeboeroe uit Paulus de Boskabouter van Jean Dulieu, Erik of het klein Insectenboek van Godfried Bomans, de zangerige beschrijving van Het krink’lend wink’lend Waterding van Guido Gezelle , de muisjes van Pinkeltje en Snorrebaard de poes van de hand van Dick Laan en daarna volgden een trits aan dierenverhalen. Dertig jaar voorlezen in de groep leverde een keur aan grootheden op. Hollandse grootmeesters waren Toon Tellegen, Max Velthuijs en A.M.G. Schmidt. Zij waren de basis van mijn liefde voor de planten-en de dierenwereld.

Wie ooit ‘Duiffies’ heeft horen zingen door Leen Jongewaard, boven op het dak kan niet anders meer dan liefde voelen voor deze vogels, ook al ziet de goegemeente ze aan voor vogels met veel stadse fratsen. Er zijn ontelbaar veel boeken meer, teveel om op te noemen. Maar ze zijn de reden om, als ik in de tuin zit voor het atelier, vertederd te zijn door de kleine woelmuis, die naarstig de kamperfoelie inschiet of wegduikt onder de paarse dovenetel.

In de groep hadden we wandelende takken. Ik was helemaal weg van die kleine danseurs, die zo stilletjes wiegend op je arm onhoog konden kruipen. Ze waren het insect bij uitstek om kinderen te laten wennen aan kriebelende pootjes op hun vel, net als Lieveheersbeestjes en pissebedden, spinnen zochten we in de struiken om ze in het web te bewonderen. Soms waren er ouders bij die openlijk griezelden, maar dan konden de kinderen vertellen, hoe prachtig ze in hun nietigheid waren. Door de goede eigenschappen te tonen maak je ook van een nood een deugd. Angst versus schoonheid.

 

Ooit liep er langs de richel van het schoolgebouw een spitsmuis met een snoetje als dat van een mol. Met alle kinderen hebben we geobserveerd hoe hij er uitzag en wat hij ging doen, want ze nam er alle tijd voor en bleef, uit angst, zitten waar ze zat.. Het zijn de heerlijkste biologische lessen die je je maar kunt wensen. Door bepaalde eigenschappen te roemen kreeg het lijdend voorwerp meer betekenis en oogste vooral bewondering. Van de angst een verwondering maken in variatie op een thema. De wandelende takken dansten, de spitsmuizen liepen spitsroeden, de slakken konden tekenen met hun glijsporen, de wormen waren uitstekende gangengravers, wat goed te volgen was in het wormenhotel, pissenbedden werden balletjes.

 

De Nederlandse kinderboekenhelden zijn samen met Roald Dahl, Lobell, A.A. Milne, Lewis Carrol en (knispervers) Charlie Mackesy, auteur/illustrator van het boek  ‘De Jongen, de Mol, de Vos en het Paard’ de sleutel tot een eigen paradijs. De boodschappen die doorschemeren zijn onmiskenbaar kleine handgrepen voor een rijkere wereld.

 

Midden in de nacht speurde ik op mijn telefoon naar de afstand die ik die ochtend zou rijden. Met mijn door slaap vertroebelde blik zag ik 1 uur en 45 minuten. Terwijl ik hengelde naar KlaasVaakzand sloeg ik rücksichloss de informatie door naar de planning. Het betekende om half zeven douchen en om half acht weg.

Alles verliep naadloos volgens vooropgesteld plan en om half acht zoefde de kleine blauwe Prins over ’s lands wegen. De dag beloofde wind, zon en prachtige wolkenluchten. Zorgeloos en luidkeels zong ik mee met het overbekende repertoire van de radiozender. Cruisecontrol betekende in een gestaag en wat gezapig tempo over de A2, ooit wijs geworden door eerdere overmoed en de bijbehorende prent. Mijn oog viel op de verwachte aankomsttijd. Daar werd ik wakker. Huh. een uur vroeger dan gepland zou ik aankomen. Koortsachtig nadenken leverde de oorzaak van de gemaakte misser op. Mijn trouwe reisleider had die nacht nog op ‘snelwegvermijdend’ gestaan.  Hier moest van de nood een deugd gemaakt, dus negeerde ik bij Castricum de te nemen richting naar de plaats van bestemming en zette koers naar zee.

 

Net op tijd om de dans van de meeuwen op het verlaten strand te mogen aanschouwen. Ze krijskweelden er een lustig deuntje onder terwijl de rollende golven de baspartijen verzorgden. Ze buitelden achter elkaar aan en deden acrobatische hoogstandjes met vrije val, gleden met de winden mee en voerden dalende glijvluchten uit. Ze daagden elkaar uit met hun escapades. De eenzame paraglider verderop buitelde op eenzelfde manier al wedijverend met de vogels mee.  De natuur, hij  en ik in ons element. Geen dag kon mooier beginnen dan deze.

 

De zon warmde zich op, maar koude ochtendwind prees mijn stola en de jas, in de haast aangetrokken, omdat het kouder leek dan ik had verwacht. Hier en daar trokken de eerste honden hun baasjes ongeduldig en gretig voort met de koude zilte zeelucht in hun neusgaten. Een uur was ruim voldoende om verkwikt weer in de auto te stappen en het adres te zoeken. Vriendinlief al bijna een jaar lang niet gezien. Coronaknuffen bleven hangen in de lucht, toegeworpen kushanden en koffie, zitten en bijkletsen. Het grote sparren kon beginnen. Tussendoor werd er geëxperimenteerd, plannetjes uitgedacht, broedsels vorm gegeven. Duwen en trekken op alle fronten. In de geconcentreerde stiltes die er vielen krasten en schoven, wreven en droedelden de hulpmiddelen over het doek. Tussen neus en lippen een broodje gebakken ei van het thuisfront en alles wat er aan hiaten in samenzijn te vullen viel. Samen prime time, even helemaal niemand anders. Om gedachten de vrije loop te laten, om toekomst een plek te geven en de wereld te verkleinen tot de eigen leefomgeving. Het allerbelangrijkste, om door te kunnen met de imperfectie van de realiteit.

Te snel was de dag al weer voorbij. Met de belofte voor de herhaling was vriendin klaar voor de volgende betekenisvolle opdracht en denderde de weg onder mijn wielen richting Utrecht. Thuis wachtte zoonliefs boodschap in de app dat hij net als ik op zoek was gegaan naar het natuurschoon, de stilte en  de schoonheid van la douce France en dat hij er steeds meer liefde voor voelde. Tussendoor legden ze grote afstanden af. Ik dacht terug aan toen ik jonger was dan hij nu en zus en ik samen datzelfde land hadden doorkruist in een oude Renault zes. Van Noord naar Zuid en en van West naar Oost, waarmee de liefde een feit werd. De boeken van Benoite Groult en haar beschreven ruige landschappen van Bretagne en Normandië hadden de hang naar dergelijke landschappen alleen maar vergroot. Kliffen en zee, beukende golfslagen op het harde steen, de roep van de natuur.

Met een glimlach schoof de ochtend voor dat beeld, stukje verlangen, stukje voldoening, stukje vervulling. Een stukje deel van het geheel.

 

 

In de ochtend eerst maar eens een stukje zomergasten gekeken. Inez Weski is een integere vrouw met een stevig zelfbeeld. Als er iemand is die bewust leeft, is zij het wel. Haar persoonlijkheid schittert door alle woorden heen. Hiet zit iemand die weet waar ze voor staat. Gaandeweg het gesprek wordt mijn respect voor haar alleen  maar groter. Ze beheerst als geen ander de ‘Kunst van het zwijgen’.  Het is een verademing in deze tijd van complottheoriën, vermeende goeroes, hysterie. Een week lang goed voor iedere ochtend een half uur kijkplezier. Het is het hoogste goed. Gewoon te zijn, zonder veronderstellingen en aannames, maar de informatie op je af kunnen laten komen, zonder waardeoordeel te vellen. Daarbij zelf ook puur te blijven, zonder de emotie te kleuren rond je persoon en weinig tot niets vrij te geven over je privé-leven. Dat zouden veel meer mensen moeten oefenen. Inez, je bent eenheld

Ze startte trouwens met een beeldschone animatiefilm van al wat jaren geleden, waar ik van het bestaan niet wist. ‘Fantastic Mr Fox’ van regisseur Wes Anderson naar het boek van Roald Dahl, een van de weinige boeken van zijn hand die nog ontbreken in mijn verzameling Dahlboeken. Vos wil niet langer wonen in een hol onder de grond, want dat zorgt ervoor dat hij zich arm voelt. Hij wil hoger op. Als hem dat lukt ligt de weg open, letterlijk, naar een nieuw begin.

De tuin lag er heerlijk bij, hier en daar moest het uitzicht weer open gesnoeid worden en viel er wat onkruid te wieden. Even daarvoor had ik bij de Hema twee bestelde foto’s opgehaald. Het had wat voeten in de aarde, want het bleek dat er ergens een foutje op de lijn zat. Met veel geduld zocht men mee naar oplossingen. Daar hou ik van, een klantgerichte vriendelijke service. Een van de foto’s wil ik op doek, maar het is door de gelaagdheid moeilijk te realiseren. Een onvervalste uitdaging dus. Vandaag ga ik die aan in Castricum. Doek mee, foto mee, oud laken mee om het natte doek terug te kunnen vervoeren. Straks is alles klaar voor het experiment en anders gaan vriendinlief en ik samen wat opzetten, wie weet. Lekker sparren, want dat mis ik af en toe. Het is voeding bij uitstek voor nieuwe ideeën. Dan is de Bernagie maar een stille broedplaats.

Om te zien hoe een en ander werkt ga ik, naar de foto, aan de slag met aquarel. Heerlijk om te doen. Daar draait het om. Stort je in het proces, ook daar ligt inspiratie te wachten.

Thuis is er een volgend stukje ‘Weski’. Ze laat ons authentieke beelden zien in een fragment van de film ‘Dawson City: Frozen time’ over de goudkoorts in 1896 in Klondike, Canada. De beelden zijn schrijnend. Het laat zien hoe mensen in staat zijn om elk gevoel voor bewust handelen  te vergeten om wat voor reden dan ook en koortsachtig,als kuddedieren, ergens achteraan te lopen. Voor gisteren was het genoeg informatie. Er kon niets meer bij.

Pluis ligt lekker te soezen aan het voeteneinde. Ze slaapt haar schoonheidsslaapje en kan dat heel lang volhouden, jaloersmakend ontspannen. Heerlijk om in de vergetelheid te verzinken en nergens meer om te malen. Dat wil ik beter onder de knie krijgen. Nu buitelen te vroeg allerlei beelden door elkaar heen en gaat inslapen niet vanzelf als ik eenmaal wakker ben geworden. Buiten nemen de geluiden toe, de dag ontwaakt. Tijd voor nieuwe ervaringen.

 

De dag begon alsof ze ons wilde voorbereiden op de hoogtepunten die komen gingen. Ze kleurde prachtige schakeringen van zacht roze naar oranje toe.

Een kleurrijke dag, dat bleek toen we aankwamen wandelen bij Voorlinden, dochter en ik. De hele weg lang hadden we gekeuveld over waar moeders met dochters nou eenmaal gesprekstof genoeg hebben liggen. Kleine en grote vreugde en zorg over de kinderen, verwachtingen, werk en vakantie. De eeuwige invulling van het leven. Geloof, hoop en liefde, al was de betekenis daarvan bijgesteld en kreeg het een geheel eigen invulling.

Het weer was net zo wispelturig als de onderwerpen van gesprek. Het bleek frisser dan we dachten, maar dat mocht de pret niet kreuken. We begonnen met thee voor dochterlief en latte voor mij  binnen in het welhaast leeggeruimd, duidelijk anderhalvemeterproof, voorname oude restaurant en wachtten op het gereserveerde tijdstip, dat we naar binnen mochten.

Geen straf om buiten tussen de fantastische door Piet Oudolf aangelegde tuinpartijen te wachten tot de rij voor ons slonk. Overal waar het oog strekte was het een golven van zinderende kleuren, wuivende grassen, prachtige bloembedden. De donkere boompartij erachter bracht nog meer intensiteit in de beleving.

Aanvankelijk wilden we beginnen bij Momentum, maar daar waren opa en oma op stap met kleinkind en bleven eindeloos lang staan bij elke kunstvorm met een heel verhaal erbij. De zalen van Rendez-vous waren nog rustig, soms zelfs bijna leeg.

  

Opvallend door de doordringend klanken is het ‘Singer Trio’ van William Kentridge, waar de Singer naaimachines een klaaglied laten horen van samenzang en de klanken een blikken nasmaak krijgen door de erop gemonteerde megafoons. Een vleug gemoedelijkheid, weemoed en opstandigheid ineen.

Ze onderschrijven de ‘Food for thought- Al-Muállaqât’, waar Maha Malluh ons op trakteert. 95 alluminium kookpotten, overduidelijk gebruikt. Door de samenstelling, allen hangend aan de wand, refereren ze aan de hangende Odes, de zeven arabische gedichten uit de zesde eeuw. De geslagen potten en pannen fluisteren poëzie en levensverhalen van Bedoeïnen door de eeuwen heen. Met het klaaglied als ondertoon versterken en omarmen beide kunstwerken elkaar nog meer.

 

Nog een tijdreis maken we aan de hand van de 58 bewaarde mallen gedurende 50 jaar van John DeAndrea: ‘The Faces of fifty years’. De meesten staren met lege ogen voor zich uit, soms verkrampt, soms trots, soms leeg, soms lijdend. De twee menselijke koppen ertussen, met de terneergeslagen blikken, vallen extra op.  Stille getuigen van een scheppingsdrang van de kunstenaar midden in zijn proces.

Momentum is dat ene moment, waarop de kunstenaaar een kantelpunt beleeft in zijn denkproces. Daar waar hij het licht ziet, die heldere ingeving naar een volgende stap, het hoogtepunt in de beleving.

Jacco Olivier: Momentum

Bij het betreden van de zaal hengelt de HD-Animatie van Jacco Olivier alle aandacht binnen. Hij bracht 44 geschilderde duikers achter elkaar in één beweging samen in zijn film. Het geeft eigenlijk dezelfde sensatie als die, bij het zien van van Goghs penseelstreken in Parijs tijdens het bezoek aan Atelier des Lumières. Elke minieme verandering versterkt de actie.

Vertederend is de kleine muis in een lege zaal, vanuit een klein holletje. Dat mechanische muizenkopje, niet van echt te onderscheiden, steekt een heel verhaal af tegen ieder die het horen wil. Een vrije interpretatie van de tekst van Charlie Chaplins beroemde toespraak uit ‘The Great Dictator’, die extra kracht put uit het aandoenlijke kinderstemmetje, de negen-jarige dochter van de kunstenaar. We zitten op de bankjes en luisteren, terwijl onze ogen de tekst volgen in het boekje, want soms galmt het teveel.  Muis zegt rake dingen als: ‘There is enough space on this planet for everyone. There is a way to live that is free and open and beautiful. The world is a wonderful Place’ Helemaal aan het eind, dat er niet echt is, want ze blijft maar doorgaan, komt de boodschap door. ‘Defy expectation and allow your assumptions to be defied’. Met andere woorden:’Tart je verwachting en trotseer je aannames’. In feite zegt de kleine: ‘Kom op mensen. Er is werk te doen.’

Kiefer

Beide tentoonstellingen zijn zeer de moeite waard en dan heb ik het nog niet eens over Gupta, Fernhout en Magritte, om er maar een paar te noemen en natuurlijk ook niet over de Highlights van het museum zelf. Onze galmende lol in Richard Serra’s ‘Open Ended’, waar we selfies probeerden te schieten, het zwembad van Leandro Ehrlich met de lange wachtrijen en ‘Couple under a Umbrella’ van Ron Mueck of de spikkels op de herfstbladen van Anselm Kiefers ‘Im hefbst dreht sich die erde etwas Schneller’. Buiten was er die eindeloze zomer van Piet Oudolf, die dit seizoen tot een hoogtepunt verheft in prachtige schakeringen van roze tot oranje, van paars tot distelblauw. De kleur van het leven, het leven in kleur.

 

 

Natuurlijk word ik te vroeg wakker want vandaag wordt een van mijn moederdagcadeau’s ingewisseld. Die kunnen soms een hele lange adem hebben. Ik ga met oudste dochter naar Museum Voorlinden, de eerste keer weer, dat  het kunstsnuiven wordt. We hebben lekker vroeg gereserveerd, om kwart voor elf en het is een stief uur rijden. Ik begrijp ineens waarom ik op dit tijdstip klaarwakker ben. Verwachting trekt aan het gemoed.

Gisteren lag er een ander cadeau op de mat. Nou ja, bij wijze van spreken dan, want het pakketje was afgegeven bij de buren. Een enorme doos voor de helft gevuld. Daarom paste het niet in de brievenbus.. Het was mijn verwachte, te recenseren, exemplaar en het boek heette: Het boek van Jongen van Catherine Gilbert Murdock. Ik kende het niet maar mijn hoofdredacteur kwam met de tip. In Amerika werd het boek bekroond met The Newbery Honor, te vergelijken met de Zilveren Griffel.  De omslag is optisch gezien al een juweel, de titel een uitdaging, waarom heet de jongen ‘Jongen’, niets meer en niets minder. De openingszin zet de toon. Op een lege bladzij, precies in het midden, staat “De sleutel van de hel past op alle sloten’. Daarna slaan we aan het tijdreizen en glijden we het Frankrijk van 1350 in. De illustraties zijn van Ian Schoenherr en de vertaling is van Esther Ottens. Elk hoofstuk begint met een pentekening. Eigenlijk kan ik niet wachten. Maar ik begin er pas aan op een tijdstip dat ik het in een ruk uit kan lezen. Zo’n avontuur lijkt het me namelijk.

Terwijl ik aan het maaien was in de tuin, had vriendinlief gebeld. Gelukkig sprak ze haar plannetje in. Ze zou geen les geven deze week op haar atelier. Of ik woensdag die kant op kon komen waar we samen het hele atelier tot onze beschikking zouden hebben en lekker aan de slag konden met penselen en verf. ‘Wat aanklooien’ heette het. Dat betekende eigenlijk: Uit je dak gaan, helemaal vrijuit, coronaproof want ruimte te over, en altijd in voor experiment. Ook dat zal een vroegertje worden want ze zit in Noord Holland in een dorp vlak aan zee. Wat een fijne week met deze vooruitzichten. Geen wonder dat de slaap niet meer wil komen.

De vlinderschotel vindt nog steeds gretig aftrek. Vandaag zaten er voornamelijk vliegen in alle soorten en maten op en een kleine vlindermot. Ik kon niet achter de naam van het beestje komen, in de vlinderapp vond ik hem niet terug. Prachtige observatiepost, dat rottend fruit een ook een kleurencombi die niet misstaat. ‘Het doel heiligt de middelen’, dat blijkt. Zodra je met andere ogen in een andere opzet naar iets kijkt, verandert zelfs het rottingsproces in schoonheid. Dat is nog eens omdenken.

Zuslief lacht naar me vanaf haar plek op de ezel. Even wat kwasten, maar binnen de kortste keren staat het water in alle geulen en plooien. Sauna bij uitstek er gratis en voor niets bij. Afkoelen door brandnetels te trekken. Die groeien hard met dit weer en zijn niet om zonder handschoenen aan te pakken. Achter de wilgen strooi ik het gemaaide gras als mulg uit in de hoop dat de lust, bij alles wat onkruid is, om te ontkiemen vergaat. De oude is er niet, daardoor kan ik de berk, waar hij de takken uit heeft gesnoeid en die van achterbuuf is, bekijken. Kaalslag. Er is rücksichloss en ‘met botte bijl’ gewerkt, dat blijkt wel. Alleen bovenin staat nog een pluumpje blad. Daar zal buuf niet blij mee zijn.

De zwanenbloemen staan in volle schoonheid in de sloot en deinen  heen en weer door de golfslag van de waterhoentjes en de eenden. Wat een prachtige bloem is het toch. Met de zak onkruid ga ik weer op huis aan. Vergeleken met de kou van gisteren is het nu tropisch warm en zoemt het in mijn hoofd: ‘Laagjes liefje, laagjes.’

De grote schilderrugzak werd volgestouwd met eventuele probleemoplossers. Krukje voor de zit, waar het op muurtjes en tegels niet mogelijk zou zijn, fles warme thee voor de inwendige mens en bij te trotseren kou, mijn schilderlap tegen de wind, die trouwe grijze stola van jaren her, en het ultragroene douchegordijn voor overvloedige regenval, zelfs de paraplu kon mee. Daarna de onontbeerlijke techniek, het etui met de potloden, de stiften en de aquarel, twee kleine potjes water, de puntenslijper en het allerkleinste schetsboek. Ritsen dicht en los het grotere exemplaar.

De kleine blauwe mocht  uitrusten in de meest betaalbare parkeergarage van Utrecht: De Vaartsche Rijn. Op klokslag tien uur stapte ik daar de deur uit, met formaat hutkoffer op de rug, moeiteloos te dragen door de ultra-zachte schouderbanden. Bijna zondagse stilte schoof langs de deuren en ramen achter Het Ledig Erf rond het Museumkwartier. De grote gouden courgette van Sarah Lucas, die Kevin heet, had als kunstwerk de roeier van Jeroen Kooiiers ter gezelschap gekregen. Een vrouw die tegen de ramen op moest roeien, de hele dag door. Een bijzondere ervaring achter de zes antieke ruiten van het historische gebouw uit de serie ‘Raamwerk’. De eerste twee kunstwerken waren binnen. De lange Nieuwstraat was opgebroken en daardoor nog stiller dan anders. ‘Elk nadeel heeft haar voordeel’, fluistert Cruijff. Tot mijn verbazing zag ik dat de oude Hortus en het Universiteitsmuseum waren gesloten in verband met een verbouwing. Dat was me ontgaan.

 

Het was stief door stechelen naar Achter St Pieter, maar de rust, de oude sfeer, de lieflijkheid trok aan elke vezel in de Catharinatuinen. ‘O, hier te wonen.’ dacht ik, terwijl mijn hart een sprongetje maakte.

Detail van een foto van Kitty van den Heuvel

De organisatoren waren er al. Een groet op afstand en het wachten was op de andere deelnemers. Urban Sketching, voor het eerst weer sinds lang. De verhalen over de binnenzitterij werden gedeeld en er was een vraag naar de vorige eerste keer. Deze sessie was extra ingelast vanwege de halvering van het aantal deelnemers. De locatie was perfect bij zonnig weer. Maar de lucht betrok. Het werd grauw en grijs en begon te miezeren. We zaten eerst nog tegenover de Pieterskerk,  maar de steeds grotere bui dwong ons naar de zijkant, waar een gebouw in de steigers stond, wat een perfecte beschutting bleek. Veilig weggekropen in het douchegordijn, pakte ik in eerste instantie de hoek van de Voetiusstraat met terras, voor mooi zaten we er te dicht op, helemaal voor mijn grote hanenhalen. In het ongetwijfeld warme café zaten twee jongens voor het raam, waarvan de een steeds meewarige blikken wierp op het ‘stelletje verregend’ daar onder die steiger. Dat kon de pret niet drukken, integendeel. Overgeleverd te zijn aan de elementen bracht het hoofd en hart in háár element. Hartstochtelijk de aandacht erbij en schetsen maar.

Sommige hadden een portiek gevonden waar de wind doorheen joeg, weer anderen plakten tegen de Domkerk, later schoven vriendin en ik nog naar de portiekingang van de Dom met uitzicht op die oude trouwe Vrouw van Corinne Franzén-Heslenfeld, waarvan ik in de sokkel het gedicht van Jan Engelman weet, met als laatste zin: ‘Draagt voort die vlam/zij zijn gebleven/ maar in dien gloed/ wordt ons nieuw leven.’ Mijn tekenpen schetste zijn laatste woorden als beeld blijvend op papier.

 

Als we om twee uur verzamelen en de kunstwerken, ware kleinoden, op de grond bij elkaar leggen, zijn we moe maar voldaan. Iedere keer weer raken de verschillen van stijl me. Veelzijdigheid, Uw naam is Mens.

 

Thuis ging ik aan de slag met aquarel om dat in te kleuren wat in aanvang de soberheid van de dag weergaf. De ontdekking was er vanaf de eerste streek. Aquarelleren moet je leren. Een nieuwe uitdaging staat op.

Vandaag is er Urban sketchen. Om er een luxe draai aan te geven leek een kruk me raadzaam. Met wat speurwerk vond ik een winkel in de Wall langs de A2, letterlijk een muur aan winkels en koopjesjagers. Enorme uitgestrekte oppervlakten met voornamelijk sport-en outdoorartikelen van bidon tot tenten, van afritsbroeken en regenjassen tot aan judopakken en stevige wandelschoenen. Op de begane grond eronder een mediamarkt en eettenten. Een meneer schoot me aan. Waar de oogspecialist zat. Hij liet me een brief zien. De oudere vrouw, die in zijn kielzog wandelde, lachte lief. De man, kennelijk al laat, speurde boven mijn hoofd de omgeving af en scande in, maar waar hij ook keek, geen huisnummer en geen verlossend bordje met de naam van de specialist.

Ik was zelf ook op zoek. De kleine blauwe stond op de eerste de beste parkeerplek, die ik tegengekomen was. Mijl op zeven omdat de winkel een kilometer aan uitgestrekte parkeervelden verder lag. De opluchting was groot, maar de deceptie groter toen ik in het grote gat van niets staarde.  Die handige draagbare opvouwkruk bleek uitverkocht. Er stond nog een zielig winkelexemplaar van een ander, minder handig exemplaar, bekogeld met schreeuwerige stickers. In het schap lagen verder slechts zware opvouwstoelen. Slimme gebruiksartikelen, maar niet voor wat ik beoogde. De kleine schreeuwer nam ik mee voor nood. Ik stapte op de desk af bij de balie om te betalen, maar dat bleek een informatiedesk. In dit land van de megastores was de kassa een onbemande bak, waarin het artikel gelegd moest worden en de scanner haar gang ging. Op de display volgden de aanwijzingen. Om mij heen stonden mensen te schipperen en te stuntelen en twee oudjes raakten in een verhitte discussie. Er volgden vertwijfelde blikken naar eventuele verkopers, die allen druk bezig waren om de voorraden aan te vullen.

 

Met buit het hele eind terug, al met al goed voor drie kilometer. Het was een stuk warmer geworden en in mijn verbeelding schoot het gras al door, dus tijd voor de tuin. Langs de sloot stonden de grote schermbloemige van de wilde peen uitbundig te bloeien en ineens zag ik haar prachtige knop, als een ingevouwen paraplu, die zich langzaam opende en uitwaaierde in een woud van witte parapluutjes. De dag stond in de opklapmodus.

Gras was wat hoger, maar de brandnetels tierden weliger. Toch maar eerst verder aan zus, die inderdaad nog teveel voorover helde. Turen naar het kleine scherm en boetseren maar. Het lukte inderdaad om de scherpe trekken milder te krijgen en alles in een betere proportie.

In de grondverf…

Ik was er zo in verdiept, dat het maar langzaam doordrong dat er ‘zwaaien naar oma’ geroepen werd. Dochterlief met kleindochter. Heerlijk verrassing. We besloten een wijntje te nemen en wilden samen oeverloos lang bijpraten, maar de oude gooide gedeeltelijk roet in het eten, door uitgebreid en bloedig, verslag te doen van een bedrijfsongeval de dag ervoor. Bij het zagen van de takken uit een, uit de kluiten gewassen, berk, wijselijk door een jeugdige kennis, wilde hij de vallende takken opvangen maar kreeg er één rechtstandig en midvoor op zijn hoofd.  Schrik alom bij de zager en twee haastig opgetrommelde ambulancebroeders in de tuin, maar de schade viel mee. Geen zwaluw maar een kruis van pleisters over de gespleten huid en waarschijnlijk een blijvend litteken voor de sterke verhalen. Na een uur ging hij weer en hadden we nog een uurtje primetime met elkaar.

  

Een hoopje verse appelschilletjes in de vlinderschotel later, waren er weer zwaaiende kushanden met, in een van de knuistjes, het schattige popje, in liefde aanvaard.

 

 

Majellapark met haar grote mooie majestueuze bomen en de bescheiden afmetingen oogt vriendelijk en spreidt haar grasveld uit in een uitnodigend gebaar. Aan de zijkant spelen de kinderen van een dagopvang of creche. Ze dragen allemaal neongele hesjes over hun kleren heen. Dwars door al het natuurgroen is het moeilijk zoekraken. Ze dwarrelen als gifgeel door een deel van de tuin, hangen aan de rekken, doen bomentikkertje of iets wat er op lijkt. De leidster is in een volwassen neon gestoken en een helpende hand ook. Dat het dé leidster is, is te zien aan haar houding en handelen. Een armzwaai, een vermaning, een waarschuwing. Met regelmaat drijft ze ze bij elkaar en houdt al haar schapen binnen handbereik.

De oude dame zit op de bank, de rollator naast haar in de aanslag en kijkt geamuseerd toe hoe dochter, zoonlief en ik de kleden als piketpaaltjes opstellen. Ieder onze eigen anderhalvemeternorm. In het midden zit de jongste aanwinst van de familie en hobbelt er tussendoor om soms hier en daar ineens, tussen zijn meegebrachte speelgoed, crackertjes en water, gras te ontdekken en het, verwonderd, tussen zijn graaiende vingertjes ziet kronkelen. Tussendoor bespreken we de wereld en haar moeizame huizenverkoop, de onrust, het knuffelloze en de leegte die het meebrengt.

Vier grote mannen, hemden, gespierde armen, sterk gebruind, strijken neer op de plek waar net nog de oude vrouw zat. Een van hen steekt een sigaar op. De verschroeide geur tempert de luchtigheid. Aan de andere kant van het veld spelen kinderen en lachen en roepen luid, ze schieten van hun speeltoestellen af en soms jengelt er een om een gemiste kans.

De hoge bomen ritselen. Er komt een kauwtje aangestapt. Dochter geeft aan nooit het verschil te zien tussen kauw en kraai. De zilvergrijze kop van kauw is makkelijk te herkennen en de verschillende grootte tussen hem en de kraai, roek en raaf. Raven zie je steeds meer, ze zijn enorm en imposant. Ik ben gek op deze beesten, al zijn de kauwen in de dakgoot van het huis hier meer dan aanwezig in de maanden mei, juni en juli. Boven de volkstuin vliegen ze in grote getale over, rond een uur of zes en strijken neer op de bomen tegenover de flats van Overvecht. Ze roepen elkaar bijeen met hun luide klokkende geluiden. Conclaaf in de hoogste boom. De twee kraaien op het veld kijken ze met wat dedain na en laten ze vervolgens links liggen. Die hebben genoeg aan zichzelf. Net als kraai zijn roek en raaf monogaam voor het leven.

Turkse pizza’s en pide met lekkernijen, pruimen van de groenteboer die soms zure grimassen trekken in hun gezichten, onaangeroerde zontomaten. Tegen vijven lekt het zonlicht niet langer door het bladerdek en steekt er een frisse wind op. Tijd om huiswaarts te slenteren. Dochter schiet met fiets en al tussendoor naar de weg. ‘Dag dag’, lucht-kussen en zwaaien. De kleine  verwonderaar slobbert alle indrukken op van zijn  vernieuwende wereld, zielstevreden in de kinderwagencocon.

Bij het oversteken valt me ineens de drukte van de stad weer op. Iedereen is volop in bedrijf ondanks de vakantie. Spits blijft spits. Fiets en scooter triggeren ook een aardige partij mee. Leve de stoplichten, die alles even stil doen vallen. Zoon appt later in de familieapp: ‘Het was gezellig. En lief dat jullie kwamen. Wanneer mag ik mama weer knuffelen.’ De vraag blijft roerloos hangen.

Wat je van ver haalt is lekker, maar dichterbij kan soms net zo lekker zijn. Dat bleek maar weer toen we met de zussen besloten het natuurgebied om de hoek bij een van ons te gaan verkennen.

Nieuw Wulven ademt veel groen en klompenpaden, ongerepte natuur met akkerbloemen, insecten, vogels, ringslangen, beekjes en maisvelden afgewisseld met een speelbos, een bos met ogenbomen. Loof en naald wisselen elkaar voortdurend af, met af en toe een brede laan ertussen en een bankje om even uit te rusten en te genieten bij een ven. Het kost geen moeite je op het platteland van België of  Frankrijk te wanen. De veelheid aan klompenpaden leiden je dwars door het groene hart, dat gezegend is met al die bijzonderheden, een wereld vol ontdekkingen. Zuslief wist de weg, want zij wandelt er met regelmaat in alle vroegte de ochtend open.

Klepperende ooievaars op het aangelegde nest is het eerste vrolijke geluid dat we horen, alsof ze de wandelaars en fietsers welkom willen heten. We zien er drie. De blik wordt getrokken door de kale verticalen iets verderop. Altijd weer een kunstwerk op zich met hun zwijgen op de vragen. Waarom zo’n cluster, waarom zo kaal, waarom zo lang.

De kale verticalen

Ergens op de scheidslijn van twee klompenpaden staat een groot insectenhotel en nu weet ik waarom ik het daar zo verwonderlijk vond. Immers, door de grote variëteit in het landschap, de afwisseling in grondsoort en begroeiing, komen insecten volop aan hun trekken. Juist door die vrijheid vallen de strakke gestructureerde lijnen van het hotel ietwat uit de toon, een bijna overbodige veiligheid.

De bijenkasten van een imker, slordig gerangschikt achter wat struiken doen het beter. De volken zwermen er in een lieve lust omheen. Door de schijnbare achteloosheid passen ze beter in het landschap. Ze zoemen er op los. Zus wijst ons op de paardrift van de rode vuurwantsen op, vooral de gele, schermbloemige pastinaak die we tegenkomen. Ze paren en krullen hun leven in zoete drift.

 

Alles is zo aangelegd dat er geen behoedzame verwijdering is ontstaan tussen de natuurlijke habitat en eventuele preventieve maatregelen. Hier is nog eerbied voor al wat groeit en bloeit, dus ook de prachtige berenklauw en de engelwortel, waarbij het om de verantwoordelijkheid en de kennis van de natuur draait. Niets van bedreiging, maar die ene simpele regel in het algemeen. Als je alles met rust laat, laat men jou met rust.

Er is géén ontmoeting met het ijzeren emmertje. Het hengsel hangt doelloos aan een ketting in het water te bungelen. Twee langslopende dames spraken er schande van. Even daarvoor hadden we een biertonnetje op een tafel zien staan, de feestvierders hebben vast uitgelaten en lacherig de emmer omhoog gehengeld. Maar wat moet je met een emmer zonder handgreep, ontheemd, onthand.

 

Als we een prachtige laan inlopen, voelen we de blikken op ons gevestigd. Deze grauwe abelen beschouwen de wereld op een eigenzinnige wijze. Met een blijde, verwonderde, kwaaie, omfloerste en soms zelfs met verliefde blik. ‘Waar trekken al die passanten heen,’ hoor je ze denken terwijl hun kruinen ritselen in de wind. In de nacht fluisteren ze elkaar de bijzonderheden toe en spreken hun verbazing uit over dat wonderlijke specie ‘mens’ terwijl hun ogen rollen. Klokslag zonsopgang staan ze weer te staan en kijken op of neer naar het heden dat zich voor hun oog voltrekt.

Aan het eind hangen we over een brugleuning om nog wat na te genieten van de schoonheid. Het water kaatst een foto terug.

Gisteren had ik me heilig voorgenomen om het tweede deel van zomergasten te gaan bekijken, maar het lot beschikte anders. Er moesten een paar gieters de tuin in, dat stond vast. Het weer was wiebelig en hinkte tussen warm en zonnig en fris en bewolkt heen en weer. Het werkte door. Kimonojasje aan, kimonojasje uit, aan en uit. Een heerlijke temperatuur om in het atelier aan de slag te gaan. Zuslief stond op de rol. Neus, haar, achtergrond moesten worden bijgeschaafd tot de betere proporties. Duwen en trekken zoals te doen gebruikelijk, maar in mijn optiek was het een echte verbetering. Na een middag doorwerken en af en toe een pauze met het snoeien van de wilgen, terwille van het uitzicht op de uitgestrekte velden en de molen van Groenekan, was ik zeer tevreden en appte het resultaat door naar zuslief met ‘Verrassing’ als ondertitel. Als je dan als  antwoord krijgt: ‘Wie is dat dan’ , moet een mens even slikken. Portretschilders maken moeilijke tijden door. Deze in ieder geval, ha ha.

Het zorgde er wel voor dat er in de avond een beetje doelloos op de bank gehangen werd om te turen naar de foto van het doek en te zien waar de crux zat. Vandaag maar de feestslinger aanpakken rond de beker, dat is minder confronterend en dan de volgende poging maar weer. Zo ploetert de mens voort.

 

In de tuin hadden de vlinders vrij spel en omdat ze zo dichtbij waren, had ik goed zicht. Later zag ik in de tuin van achterbuuf de vlinderstruik met zowaar een dagpauwoog naarstig op zoek naar nectar. Bij mij komen vooral  het bruine zandoogje, de Atalanta, de koolwitjes en zelfs een citroenvlinder ronddartelen. De witjes zijn soms met twee of drie en spelen diefje met verlos.

Terwijl de verf de contouren vulde en het werk vorderde schoten er gedachten door het hoofd. Een teleurstelling in een vriendschap, die een plek moest krijgen, leverde een strijd op tussen allerlei mogelijke veronderstellingen en emoties. Vleugje jaloezie, tikje bitterheid, het schuurde erlangs en hoe ik het ook probeerde, het lukte niet helemaal om onder die valse energie uit te komen. Dat was ook een reden om hard te werken en door te gaan met het creëren van iets moois, los van alle negatieve gedachten. Door mijn hoofd maalden de wijze woorden van vriendin: ‘Oordeel niet, verwonder je slechts’.  Het is opmerkelijk hoe theorie en praktijk elkaar soms in de steek laten en tegen beter weten indruist. Het is tastbare pijn om een dergelijke harde noot te kraken en het is niet aan mij, moet ik zelf steeds bedenken, maar aan de veroorzaker van dat leed.

Ook niet helemaal waar, het is de absorptie van de teleurstelling, bedenk ik me nu. Hoe doe je dat, gevoel uitschakelen. Als ik aan de Keuze denk, het boek van Edith Eger, zou ik het uit kunnen schakelen door in mijn hoofd te blijven, mijn beleving voorop te stellen en als een sluier over het nare gevoel heen te leggen. Maar zeggen en doen is twee.

‘Hoofd op, rug recht en de blik vooruit’ zou mijn oma zeggen in dergelijke gevallen. Extreem moeilijk voor iemand die krom liep van de rheuma. Kijk zie je, daar is een beetje los gepeins goed voor. Ik schiet in de lach. Om mijn eigen gemiesmuizer. Tijd voor een wandeling met de wind door mijn haren of een lange fietstocht. De weg ligt weer open.

 

In de Volkskrant een interview van Frénk van der Linden en Pieter Webeling met twee iconen van ouderdom, Maja van Hall en Hedy d’ Ancona. Vrouwen die in mijn prille ontwaken, vroeger, al aan het feminisme trokken en op de barricaden stonden om paden voor ons  te effenen. Beiden met verlies achter de rug. Maja heeft haar dochter verloren door koolmonoxidevergiftiging op een logeeradres. Die was op dat moment slechts zeven jaar oud. En haar man Eylard van Hall is dementerend en verblijft in een verpleegtehuis. Hedy’s man Aat Veldhoen overleed na twee hersenbloedingen. Een prachtige foto in de krant van het Henna-hoofd van Maja en de woeste krullen van Hedy, respectievelijk luipaardprint en een stevige ruit tegen de dreigende schoonheid van een horizon.

Verlies, hoe verwerk je het. Voor Hedy was het hartverscheurend op het moment dat ze zich realiseerde dat het onomkeerbaar was. Alzheimer is ‘als een dief in de nacht’, vindt ze en eigenlijk is ze al in de rouw om het verlies van de oude Eylard. Hier schrijven twee vrouwen ruim tachtig jaar geschiedenis met leven en dood, met strijd en berusting maar geestelijk nog steeds veerkrachtig. Samen ergeren ze zich aan het beeld van de ouderdom en dat men vindt dat je met compassie naar ouderen moet kijken. Dus eisen ze een gelijkwaardige behandeling, met de kanttekening dat ouderen zelf ‘niet als een oud theezakje’ in de hoek moeten gaan zitten, maar het óók moeten verdienen, net als iedereen. Dat houdt in ‘strijdbaar zijn en opkomen voor je recht.  En ineens zie ik een verrimpelde sufragette met een trotse blik en een fiere houding, op een duin staan met wapperende rokken, een stembiljet in haar ene hand en een stut in de andere. Oud en strijdbaar tot de laatste zucht. Dat roepen de vrouwen op.

 

Dat jeugd ook veel potentie heeft, bleek gisteren wel uit het eerste uur van Zomergasten van de VPRO, die ik in de herhaling terugkeek. Glenn de Randamie, bekend als de rapper Typhoon, was voor mij een openbaring in het gesprek met Janine Abbring. Hij stelde zich open en eerlijk op, bleek een grote voorkennis te hebben over de geschiedenis en het verloop van het racisme, bekende schuldgevoelens over het feit dat er zowel slaven als slavenhouders onder zijn familie voor bleken te komen. De strijd van de grote drie, Martin Luther King, James Baldwin en Wether Martin kwamen voorbij. Hij maakte vele reizen naar de roots van zijn bestaan en die van de muziek. Hij noemde de documentaire, die ik afgelopen jaar ook zag, van het veelbewogen leven van Miles Davids en de kracht van diens authenticiteit en zijn vernieuwingsdrang.

 

Tikte de jazz aan en het belang ervan voor de hiphop-cultuur, een verrijking voor mijn kennis op dat gebied. De opening was een loflied op de natuur aan de hand van de film ‘Copying Beethoven’ wiens stilte door de doofheid, op een hoger plan weet te tillen, met als overeenkomst de voorliefde voor de bossen, de rust die hij ervoer en de verbinding met dat wat hoger reikte dan de mens. Vandaag deel twee neem ik me voor. Eerst moeten deze indrukken bezinken. Wat een bijzonder mens, de man die de vrijheid zo hoog in het vaandel heeft, de vrijheid om jezelf te kunnen zijn.

 

De bloemenwinkel vlakbij gaat vandaag een veldboeket naar buurman brengen, die gisteren geopereerd is en niet meer de oude zal zijn. De rolstoel werd gisteren bezorgd. Vier trappen op, buuf en buur in het ziekenhuis, dus zoonlief hielp het geval omhoog tillen. Dat is de verschuiving die veel te weeg zal brengen. Hoe rol je vier trappen af waar een lift ontbreekt. We wonen al dertig jaar naast elkaar. Eindigheid. De veldbloemen zijn de compensatie voor het gemis van de volkstuin waar hij normaal zomers lang vertoeft. Geenszins een compensatie voor het verlies, maar omdat het leven grillig haar weg kiest. Een minieme poëtische noot.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hij zat op zijn balkon met een mismoedig gezicht. De ogen staarden in wat verte had kunnen zijn, maar nu slechts de betonnen gevel van het huis was. Zijn stem, doorgaans luid bassend aanwezig met dat rauwe randje, klonk nu omfloerst, bijna onverstaanbaar. De woorden kwamen plotseling, want ik had hem in eerste instantie niet zien zitten, omdat ik de aandacht had gevestigd op de planten en het begieteren ervan. Lavendel schudde haar kleine grijze blad, de krulpeterselie plenste neer, de campanula had al weer een nieuwe voorraad bloemen in knop paraat.

‘Ik ben net terug van vier dagen ziekenhuis.’ ‘Ha buurman ik had je niet zien zitten’, schrok ik op. ‘Vier dagen en ik was blij dat ik weer naar huis mocht.’ Het bleek dat hij de operatie, waar hij lang op had gewacht, eindelijk had ondergaan. Daar kwam de toonloze somberte niet vandaan. Die stak in het verwerken van zijn sterfelijkheid verstopt in andere lichamelijke symptomen. Zo anders was de aanblik dat het me, vannacht, met zijn verhaal wakker liet worden. Buur op mijn netvlies, waar nooit sprake van was.

Die ochtend was vroeg begonnen. De Penne met Pesto-salade als recept stond binnen een uur uit te dampen. De basilicum bracht haar zomer mee aan kleur en geur. Er lag nog maar een komkommer in de koelkast en voor een weeshuis aan paprika. De zoete punt mocht erin. Alles ontpit en fijn gesneden met een vinigraite van appelazijn en honing. Voor het vervoer had ik de grote canvas tekenrugzak bedacht. De penne met pan en al, ingesnoerd in een plastic tas, zodat ze geen kant meer op kon schuiven en de komkommer in een bakje. Drie flessen water mee, brood erbij en klaar. Om elf uur stonden alle toegangswegen rondom Utrecht zo vast als een huis, net als de dag ervoor. Ik weet het aan wegwerkzaamheden. De sluiproute kende ik op mijn broekzak en een half uur voor aanvang waren alle voorbereidingen rond.

De tuin straalde een vredig tafereel uit met een tafel onder de appelboom en een minitafel voor de jongens. De penne en de komkommer in de schaduw, brood snijden en klaar. De meute was welkom. Het werd een waar feest. Jongste had alleen nog niet geslapen en was over het kookpunt heen, ondanks de wandeling naar de stookhandel verderop voor de koffie en het toilet. Mijn koeterwaals aan Frans was er door de Frans-loze jaren niet beter op geworden en met de plastic kap voor de mond van Maman werden de woorden een raadsel pur sang. Dochterlief vertaalde en zo werd het allengs beter. Meer van dat soort oefeningen heeft een mens nodig. De pasta ging erin als zoete koek en de frisse watermeloen, ‘pas Mélon (dat is voor de gele) maar Pastèque’ vormde met braam van het ‘Jip-en-Jannekepoortje’ en pruim van de ‘boom zo vol geladen’ achter een heerlijk dessert.

Een spel in de schaduw dreef de ongedurigheid om het ontbreken van pc-mogelijkheden weg en Dribbeltje speelde met de Chinese parasol. Tegen drieën zwaaide ik de karavaan uit, waarna meer dan de stilte viel.

Dochter appte. ‘We hebben per ongeluk je fototoestel meegenomen.’ ‘Ik had ook buit,’ appte ik terug en daarmee was voor de volgende dag een nieuw bezoek gepland.

De buit

“s Avonds hield buur mijn gemoederen zo bezig, dat ik niet de rust had om die sympathieke lange zomeravond op televisie te volgen. Dat komt vandaag met de volle aandacht erbij. Dat verdient de sympathieke eerste gast, de rapper Typhoon. Hij sprak in ieder geval al de legendarische zin: ‘Hoeveel liefde ik kan ontvangen en kan geven, dat is wat mij definieert. Niet mijn huidskleur.’ Rake woorden zeggen alles.

Wie zich eenmaal mengt in de wereld van de waterplanten raakt verstrikt in een sprookjeswereld met namen als De ruwe Bies, de vleesetende Bekerplant, de Krulpitrus, de Dwergkalmoes, de Lidsteng, de hangende Zegge, het Groot Hoornblad en allen hebben stuk voor stuk ook lange Latijnse namen. Aan elke naam kleeft wel een nieuw verhaal over een nimf of een waterkabouter, over moerassen, witte wieven, briesende watermonsters, galoperende drasland-eenhoorns, moeraskoningen en zombies met haren van waterwier. Ze denderen aan beeld voorbij.

Twee zuurstofplanten en een assorti zwemplanten gaan mee naar de tuin, alsook een visnet om het slijk op de bodem van de vijver eruit te vissen en kiezels om de bodem te bedekken. De solarpomp was er niet, maar de rest kon gewoon doorgaan. Operatie anti-kamikaze kon beginnen. Ik had besloten om het water tot de rand te vullen en zorg te dragen voor wat blad, als houvast voor kikker of verdwaald ander gedierte. Engel nam alles in ogenschouw, goedkeurend leek het. Ze stond er in ieder geval vredig bij.

 

In de oude Hortus in Utrecht zijn de waterpartijen onder andere de kracht van de tuin. Als ik sterke behoefte heb om even tot rust  te komen, dwaal ik het liefst daar mijmerend rond onder de grote oude gingko, tussen die verweerde stadsmuren en de prachtige kassen. Het is een wereld aan ideeën en inspiratie, achter elke aanleg steekt een visie of een verhaal. De harmonie tussen alles wat er leeft en groeit is groot. Zo zou het leven moeten zijn. Versterkend en gestimuleerd door elkaars aanwezigheid.

Alle buren zijn op de tuin aan het werk en op de hoek vieren ze feest, met familie, groot zonnescherm, kinderen die uitgelaten spelen bij de sloot. De oude komt even aan en vertelt over het kleine bed dat hij aan het maken is in zijn kas. Twee oude antieke poten moeten de voorkant vormen. Tussen de bedrijven door hoor ik hem zagen, klotteren en boren.

Vriend de achterbuurman vertelde hem van een handig kant en klaar bed bij een woningmagazijn, maar de eigenzinnigheid van de oude won. Hij heeft zo zijn eigen kijk op nieuwerwets gedoe. Uit hetzelfde bouwjaar staat hij altijd nog met één been in het verleden en soms met zijn hele hebben en houden. Eindelijk kon ik duiden wat hij precies onder zijn slangenbezweerders verstond, omdat hij ze nu aanwees. Het waren palen met zilveren koppen door de hele tuin heen. Officieel heten ze tuinslanggeleiders.

De broeiende warmte hing zwaar in het wolkendek. Soms brak de zon door en was het alsof de natuur haar lampen op volle sterkte aanknipte. Het zag er bijna feeëriek uit. Ik trok nog even de brandnetels weg op plaatsen waar morgen de kleinzonen langs zouden lopen tijdens de lunch. Ze komen bramen plukken en nemen de Franse oma en opa mee. Tussen de bedrijven door bedacht ik alvast een koude pasta voor hen.

Onder de fruitbomen snoeide ik nog wat dor hout weg en wilg, vulde de vlinderschotel bij met gevallen pruim en toen alles gedaan was, wachtte een koude rosé en het boek van Juli Zeh. Geen werk zonder honing.

Bij een vorig bezoek aan de Vlindertuin in de nieuwe Hortus op de Uithof, waren alle vlinders, te kust en te keur, te bewonderen op de bordjes met voos fruit. Appels, kersen, en banaan bleken aanlokkelijk voor de meeste soorten die gehouden werden in de grote broeierige kas. De bordjes stonden in kleine open vitrines, zodat je zowel aan de binnenkant de zoetekauwen kon bewonderen, maar ook aan de buitenkant van de kas, op ooghoogte en er vlak voor. Wat een prachtgezicht om te zien.

  Hortus

Toen ik eergister de overrijpe kersen, door vogels van de bomen geplukt en vervolgens gevallen, op de grond zag liggen, herinnerde ik me het beeld van de vlinders op het bord weer. Het waterbakje voor de vogels was veel te klein. Dat kon een prachtige vlinderschotel worden door  er mijn geraapte rottende pruimen en appeltjes in te doen.

Bij een inspectieronde door de tuin ontdekte ik in de vijver een kleine kikker, meer dan morsdood. Hij dreef op zijn rug en lichtte op in het donkere stilstaande water. De vijver is een klein probleem. De kanten zijn te stijl, de arme dieren die er per ongeluk in terecht komen, kunnen niet meer weg. Het is een kamikaze-vijver geworden. In mijn overwegingen komt een aantal oplossingen voorbij. Óf de bak leegscheppen en hem dieper graven, óf er meer water in doen en aan de buitenkant de grond ophogen, óf de bovenkant eraf zagen, óf zorgen voor vlondertjes en trappen. Bij het bestuderen van eventuele voorkomende problemen blijken er nog legio andere aanvullingen te zijn. Controleren van de waterhardheid, zorg voor voldoende CO2, bestrijden van de zweefalg door beplanting. Beweging helpt. Dus toch een mini-solarpomp en wat vijvergroen  erin. Dat wordt eerst grondig leeg scheppen en enkele gieters water erbij. Altijd in voor een nieuwe uitdaging. Engel zal tevreden zijn en de dieren rondom haar ook. Een mooie nieuwe actie voor de volgende dag.

 

De margrieten zijn uitgekomen en staan prachtig ton-sur-ton te zijn met Engel in haar nieuwe witte kleed. De witte anemonen staan dik in knop. Ik zou ze wel bloeiend willen kijken, maar natuur laat zich niet opjutten. Alles kent haar eigen tijd. Dat is het rustgevende van de tuin. Rondom staan alle schakeringen tussen diepdonkerrood en diepdonker paars. Scabiosa naast Zeeuwse knop en phlox, bergmamot en de dagkoekoeksbloem gezusterlijk naast elkaar.

De broei komt aan het eind met een late namiddagzon. Als de stoelen uitnodigend staan te wenken terwijl de zwoegdruppels zich een weg vinden over het verhitte gezicht. Stil genietend van het uitzicht zie ik plotseling het bont zandoogje neerstrijken op mijn vlinderschotel. Ze snoept minuten lang van de rotte appeltjes en is goed te bestuderen.

Bont zandoogje

Straks met de wespen zet ik mijn lokkertje( ‘ouwe vlinderlokker’ zei vriendin )bij de vijver. Wie weet blijven de wespen dan uit het glas. Het zijn ongediertebestrijders eerste klas, dus als je de strijd tegen bijvoorbeeld de muntkever aan wil binden, wacht je op wat aan wesp op het fruit afkomt. Tuin is bij uitstek een wereld Godfried Bomans waardig, de auteur van een van mijn lievelingsklassiekers met de titel: ‘Erik of het kleine insectenboek’. Er zijn zoveel nieuwe hoofdstukken bij te schrijven als je op ooghoogte door het struweel spiedt.

Als ik thuis rust vindt op de bank en het gevoel heb bespied te worden, kijk ik door het riet naar het balkon. Daar zit Pluis, of eigenlijk, daar ligt ze op het richeltje van de balkonmuur, waar ze in het verleden eens overheen is gekukeld en kijk me een tikje hooghartig aan. ‘Ik zie je wel’ seint ze door. Altijd goed te weten dat er gewaakt wordt. Ik kan gaan slapen met een (uit)gerust hart.

 

 

De lucht hing laag en dreigend bij mijn tocht naar de brievenbus om de krant eruit te vissen. Boven gekomen op de galerij hapte ik naar lucht, waar de miezerplanten van de eerste bewoner zich vlak onder mij  uit de bak worstelden, terwijl het bij de buren welig tierde. Voetstappen in de ochtend op een stille galerij klinken als in een roman. Uit mijn bakken plukte ik de verschrompelde geraniumbloemen en mompelde goedkeuring. Er hingen dikke droppels aan.

Koffie, de krant en het voornemen. Eerst schrijven en schilderen, dan toch nog even naar de tuin. Te laat, als elke ochtend, wissel ik ze in. Rode linten verschijnen aan de beker. Pluis komt aangehuppeld, verstopt zich aan de achterkant van de ezel, achter de staande doeken, om dan plotseling naar voren te schieten en schuift over de gladde vloer. Verbaasd blijft ze staan.

Op pad met de kleine blauwe, trekt de lucht nog zwaarder aan en alle grijsschakeringen tussen Davy’s Grey en Ivory Black trekken voorbij. Als ik naast het tuincentrum de weg naar de tuin opdraai, breekt het luchtdek open en stort haar plantengeluk over het vlakke land. De tuin ligt een kilometer lopen van de poorten van het complex. ‘Je bent niet van suiker’ klinkt het besmuikt in mijn oor, maar ik negeer het. ‘Vandaag ben ik suiker’ geef ik als repliek. Hup, snel met de kleine blauwe prins naar de kringloop, daar ben je algauw minstens anderhalf uur onder de pannen. Tussen de ‘nieuwe’ snuisterijen roept een kleine pop me, ze zit stralend tegen een post van de kast aan. Cadeautje voor kleindochter in het kader van ‘Jong geleerd is oud gedaan’ en ‘Goed voorbeeld doet goed volgen’. Opvoeden vanuit een breedspectrum perspectief.

Tussen de boeken, uren en uren kan ik er toeven, vind ik een boekje van Kees van Kooten over zijn moeder Annie. Ze blijkt heel veel geschreven te hebben, gedichten haiku’s en songteksten die ze ‘lappen van smart’ had gedoopt. Haar laatst gelezen boek  is ‘Het Gesloten Huis’ van Matsiers, daarover noteerde zij: ‘Het mooiste dat ik ooit over afscheid nemen heb gelezen.’ In dat boek vraagt de moeder aan haar zoon ‘Je gaat toch niet over ons schrijven als we dood zijn hè.’ Annie heeft het Kees nooit gevraagd, omdat ze wel wist wat hij zou gaan doen. Kees omschrijft het met een prachtige zin:  ‘Veel schrijvers kunnen pas met hun dode moeders verder leven als zij het hebben opgeschreven.’

Zijn moeder had al 20 jaar een euthanasieverklaring op zak. Hij en zijn zus besluiten er gehoor aan te geven door haar geen scan te laten ondergaan of een sonde te geven maar morfine te vragen om haar zo te behoeden voor erger, na een val van de trap in het verzorgingshuis, waarbij ze inwendige kneuzingen en een hersenbloeding had opgelopen. Ze houden zielsveel van haar. Hij schrijft: ‘Annie wil niet verder leven, maar wij kunnen haar nog niet laten gaan. Zelfzuchtig rekken wij haar laatste ademhalen dat steeds benauwder wordt, met kortere tussentijden.’ Het eeuwige dilemma tussen dat wikken en wegen of het moment van loslaten gekomen is en de liefde die hardnekkig vast blijft houden en eraan blijft trekken. Zolang je nog lippen vochtig kan maken een hand door het haar kan strijken, is het gedeelde leven tenminste tastbaar aanwezig en dood is vooralsnog op afstand.

Als ik met boek en pop in de hand naar de uitgang van de kringloop ga, trekt het dagelijkse leven onwerkelijk aan me voorbij.

https://oliewinkeltje.ccvshop.nl/

Thuis ligt er een kleine doos in de brievenbus, een brievenbuspakket van het oliewinkeltje. Als ik het openmaak ben ik ontroerd. Drie flesjes patchouli, een gelukspoppetje en een Yogatheezakje in een prachtig appelgroen vloeipapier. Als emoties toch al aan de oppervlakte borrelen komt alles binnen. Als er dan ook nog een grote doos met dank van het ziekenhuis staat, een koeltas, die je aan de fiets kan klikken, een hammamdoek en een boekje met wandelingen en fietstochten hier in de omgeving, kon het niet anders. Alles aan dankbaarheid en liefde vloog zonder aarzelen en met volle overtuiging in de ‘Melanzane alla parmigiane’, de beloofde aubergineschotel voor zoonlief.

 

 

 

In een interview van Lodewijk Dros met Yolanda Entius, recensent en schrijver, in de laatste Letter&Geest bij de zaterdageditie van de Trouw, zegt ze ergens: ‘Ook de lezer schrijft het boek, dat is het goede van literatuur.’ Die zin blijft hangen, ook na de volgende interviews en de zomeredities, die als leesvoer volgen. In mijn leesclub wordt het bevestigd. Als je in lagen leest, is dat anders dan wanneer je vooral taal consumeert, welke personen je volgt, of dat je oog blijft hangen op het landschap, welke herkenning je vindt in het referentiekader. Vele wegen leiden naar Rome. Dat zorgt ervoor dat we altijd de diepte in kunnen  op zo’n literaire avond en er volop uitwisseling is. Zonder lezer is het boek slechts een uitgeschreven gedachte, niets meer en niets minder. Er staan meerder interviews met recensenten in die tevens schrijver zijn. Vrouwkje Tuinman, die toegeeft door het recenseren wel ‘wat leesonbevangenheid’ te zijn kwijtgeraakt maar nog altijd een ‘alleseter’ is en Gerwin van der Werf die ‘op een moreel kompas vaart’.

Bij het recenseren van de kinderboeken laat ik me vooral leiden door het gevoel dat het verhaal oproept en ook de mate waarop ik mezelf  erin verlies. Zodra ik erin wandel en de deuren van mijn omgeving slaan dicht, weet ik dat ik goed zit. Die boeken beschrijven is vooral je hart volgen. Lampje van Annet Schaap was er zo een en de Gorgels van Jochem Myjer bijvoorbeeld, maar ook ‘Het huis met de schuine vloeren, pratende ratten en raadsels op de muren’ van Tom Llewellyn. Eenmaal naar binnen gezogen laten de bladzijden je niet meer los. Zo’n boek verslindt tijd waar jij letters, woorden en zinnen verslindt.Het zijn fijne werelden om in te toeven. Ik, de lezer, geef het vorm door de beelden in mijn hoofd en de gedachten die het losmaakt.

Ik zal de vertrouwde Letter & Geest missen en kijk ondertussen wel uit naar de nieuwe vorm: ‘Tijdgeest’, waarbij  ik hoop dat de literatuur en de filosofie net zo veel ruimte krijgen. Vooralsnog is verandering vernieuwing en of het verbetering is moet nog blijken.

Buiten druilt het, wat de planten heerlijk zullen vinden. Het weer doorbreekt sleur met haar grote wisselingen. Gisteren hing er een grote vis in de sloot, vlak onder het oppervlak. Ik vermoed een brasem, maar ik weet er te weinig van af om hem aan de vorm te herkennen. Als een schaduwvlek doorkliefde hij de weerspiegeling. De bewoonster aan die kant van het complex keek verbaasd naar mijn verrichtingen: ‘Wat was er zo de moeite van het observeren waard?’ las ik in haar ogen. Even later bij de gonzende bijenkorven bleef ik weer turen. Veel volken met een heerlijke bedrijvigheid. Achterdochtig keek ze me na als noeste eigenaar van een echte moestuin met rijen planten, die groot moesten komen. Stadsmus als ik ben met mijn bloementuin. Ze boog zich weer voorover, om lang dubbelgeknikt haar onkruid te wieden in de brandende zon.

Engel had ik in de hand met beschermende papieren handdoeken eromheen. Bijna koesterend. In het atelier nog een laatste schaaf schuurpapier en afwitten met echte acrylverf. Bijna plechtig zette ik haar op haar voetstuk toen ze, na het snoeien, was opgedroogd. Vlinder kwam me tot twee keer toe bezoeken. Misschien rook ze het rottend fruit op het kleine tafel er tegenover. Een Atalanta. Als ik bewoog of verschoof klapte ze in haar vleugels.

 

De oude kwam verhalen van zijn nieuwe kachel en was verbaasd over de herrijzenis van de engel. Hij had wel wat lijm om haar vast te zetten op haar voet. Geen slecht idee, dus zo geschiede. Ze stond er stralend wit, vernieuwd en toch vertrouwd, want dat kan ook. Dezelfde houding van het kopje, voorovergebogen naar de schelp in haar beide handen. Ik prees de strakke moderne zwarte kachel van de oude de hemel in en vervolgde mijn pad.

De patchouli vond ik online in ‘het oliewinkeltje’, even nostalgisch als haar koopwaar. Drie flesjes worden zo gebracht, heeft de post me beloofd in een mail. Goeie dingen komen altijd in drieën.

 

De rituelen van de ochtend duurden langer dan gewoonlijk. Het kwam door engel, die al dagen mijn aandacht vasthoudt. Met een miniem schuurpapiertje, schaafde ik haar te ronde vormen vlak, waardoor het gezicht van oude bes, evenbeeld van haar schepper, engelachtiger werd. Althans, zoals haar vijverhoofd voorheen was. Vanmorgen na de krant en de koffie, mocht de eerste laag goedkope acryl erop, om alvast de indruk van een eenheid te scheppen. Het tubetje actionverf had ik liggen van het stenenverven bij het oogstfeest van vorig jaar. Toen nog wel. De oogst is dit jaar groot, maar een feest zal het niet worden, of tenminste, het zal uiteenspatten in individuele vieringen.
Engel dus, in het blanketsel. Ik stel me haar voor tussen het struweel en het streelt de gemoederen. Rust waar het de onthoofde engel betreft.

App van dochter of ik mee kwam oppassen op twee neefjes van de oudste. Samen met haar dochter hadden ze in een oogwenk de kamer omgetoverd tot speelparadijs door alles wat in manden zat, duplo, pop, keukengerei, lawaaiauto’s en pratende Nijntjes te verspreiden over het vloeroppervlak. Ook de schommelband en de loopfiets vonden gretig aftrek. Tussendoor was er thee en gesprek, maar doorgaans werd er vooral gezongen, voorgelezen, gedanst op Nijntjes muziek, en hadden we een dispuut over vaders, die vaders blijven, ook als ze dood zijn. In dit geval Dick Bruna, de geestelijke vader van Nijn. De sprekende Nijn met haar blikken geluid: ‘Joehoe, waar ben ik dan’ vond gretig aftrek bij ons dribbeltje, die met zijn bassende stemmetje  en met Nijn aan zijn oor haar nadeed. ‘Joehoe’.

Aandacht verdelen tussen de twee broertjes die een apenliefde deelden en kleindochter, die een voorkeur voor voorlezen had. Op een gegeven moment zaten de jongsten allebei op schoot te luisteren naar de dierengeluiden uit het boek, zat de oudste te legoën aan tafel en vond ik een soepschildpad in een boek over de natuur. Dochterlief bereidde de maaltijd, wraps met lekkernijen om te vullen. Thuiswerkende schoonzoon kwam een koffie halen en er werden zelfgebakken koekharten uitgedeeld, omdat de liefde nog altijd door de maag gaat.

Oudste zoon werd bij een vriendje opgehaald en met de komst van Pa en Ma van de beide broers konden we aan tafel met elkaar. Er werd gepraat, er viel een traan, er werd gelachen maar bovenal gedeeld. Zomaar weer een feest, midden in de week. Met drie exemplaren Letter&Geest ging ik weer weg, nagezwaaid met duizend kushandjes.

Vóór het hele oppasverhaal was ik bij mijn favoriete toko om mijn tanende patchouli-voorraad aan te vullen met wat nieuwe flesjes. De vrouw keek weifelend en met een lichte aarzeling gaf ze aan dat het goedje uit de handel was genomen. Ik draag al jaren patchouli want parfum draag je. Honderden kinderen bij mij uit de groep herkenden me blindelings in het donker. Het was geen wereldramp. Net als mijn engel zal er wel een mouw aan te passen zijn, maar zelf patchouli maken behoort, geloof ik, niet tot de mogelijkheden. Ooit had ik van een bekende bloemenwinkel twee patchouli-planten opgestuurd gekregen na een bestelling, die met een zelfde vaartje het onderspit delfden. Helaas pindakaas. Een nieuwe queeste in deze komkommertijd van stilvallende bezigheden. Toch weer eens uitkijken naar patchouli-kruid.

Engel krijgt haar tweede laag, nu met een dekkende kwaliteitsverf, die ze verdiend. Ze straalt bij de gedachte alleen al.

Alle zegen komt van boven. Er is ruimte voor thuiswerk. Het hoofdje van de engel houdt. Ze neigt met een kleine knik haar goedkeuring over het gewenste resultaat. Nu nog schuren, kleuren en aflakken. Het oude verweerde staat haar goed, alsof wijsheid in haar plooien is gekropen, maar eerst mag ze stralend wit, om daarna de jaren weer toe te laten op haar ultramarijnen sokkel.

Vannacht belandde ik in een dorp in de voormalige DDR, nadat ik enkele hoofdstukken in het boek van Juli Zeh had gelezen. ‘Ons soort mensen’ geeft het dorpse karakter weer en dat is ook precies wat het verhaal behelst. Een inkijk in de levens en de intriges van een kleine dorpsgemeenschap waar verschillende belangen botsen met elkaar.De sfeer is er een van de ingehouden adem.

  Lovende woorden

Ze bouwt met haar zinnen de karakters op. Ze staan levensecht voor de geest als je het boek verlaat. De droom was een logisch gevolg. Vannacht wandelde ik door Unterleuten alsof ik de bewoners allemaal persoonlijk kende en wilde waarschuwen voor de starheid waarmee ze hun verlangens naar voren schoven in de orde van het belang. Geen ruimte voor andersdenkenden. De milieuactivist, de paardenfluisteraar, de boze buurman, de grootgrondbezitter, de communist, ze waren allen overtuigd van hun persoonlijk gelijk. Vanmorgen werd ik wakker, terwijl ik al een uitstapje had gemaakt en nog net niet meegezogen werd in het geven van mijn voorkeur.

De gierzwakluwen gieren er vrolijk op los onder mijn dakgoot, waar de kauwen eindelijk vertrokken zijn en hun luidruchtige gedrag geen wekker meer speelt in de vroege ochtend. Nu is het het gieren van die sierlijke vogels, waarmee ik wakker word en dat is geen straf. Vandaag vliegen ze laag. Het wordt een regenachtige dag, beloven ze. De insecten zitten laag, dus houden ze op ooghoogte boven het slaapkamerraam hun nijvere scheervluchten. Ze zijn me te snel af. Gisteren had ik er hoog in het blauw een voor de lens.

 

Door de hitte gisteren kwam ik slechts aan drie bedden wieden toe. De grond laat makkelijk los, ondanks de regen van vorige week. Voor me uit schieten de winterkoning, de merels en zelfs een puttertje steeds weer de pruimenboom in, die haar takken vol zoet fruit weet. Ze azen op de rijpe exemplaren, maar het is nog te vroeg om te plukken. Ook bij de bramen schiet het op. De houttuynia’s in de pot wurmen een bloem uit hun droge bestaan. Het zijn moerasandoorns, dus smeken ze met elke vezel water, maar het zijn pittige woekeraars. Ik hou ze voorlopig nog op hun plek. De oude maait, de achterbuurman maait en daar tussenin is er lome stilte.

https://plasticsoep.sites.uu.nl/wat-is-de-plastic-soep/

In het gesprek met kleinzoon gisteren kwam hij aan het eind van de ochtend met wat ideeën aan, waarbij de plastic soep toch wel op nummer een stond. Na de droom vannacht speurde ik internet af naar feiten. Op de site van de Universiteit Utrecht is een hele heldere uiteenzetting te vinden over deze plastic soep. Zo leer ik wat een gyre is en hoe het komt dat er op vijf plekken meer plastic drijft dan elders. Ze schrijven over plastic eilanden en de fantasie spitst haar kleine tentakels. Kom maar binnen en gooi het maar in het brein. Dan brouwen we een eigen soep. Of die soep lekker zal smaken? Wie weet.

 

 

De ochtend lag er roerloos bij toen ik de deur van het portiek dichttrok en richting parkeerplaats liep. Zonovergoten zoals het betaamde op een feestdag als deze. Even daarvoor had ik voor het eerst sinds jaar en dag een lange broek en blouse gestreken. De glijdende bout over de stof, dat een een aangenaam glad oppervlak opleverde, de gevoelens die ondertussen heen en weer flitsten van feest, naar route, naar zomer, naar vroeger, hun vader op vleugels en de twee zonen, de moorkoppen om het te vieren en het ongewone, nee het bijzondere ervan. De bout streek niet alleen mijn kleding maar ook mijn gedachten glad. Mijn eigen meditatiemoment waar ik geen ‘om mani padme hum’ voor nodig had gehad.

 

Padma zo heette ook de kleine jongen van de documentaire van die middag. Hij werd in Ladakh in India geboren en bleek een reïncarnatie te zijn van een legendarische hoge Tibetaanse lama. Zijn oom zorgde voor hem, want Padma moest verenigd worden met zijn volgelingen. Hij wachtte tot hij gehaald werd, maar toen dat niet gebeurde nam zijn leermeester en peetoom hem mee om hem naar het klooster in Tibet te brengen, waarbij de tocht, voornamelijk te voet, dwars door India voerde. De hele film maakte een ongelooflijke indruk. Om het natuurschoon, om het leven met peetoom in diens kleine hut en de onvoorwaardelijke liefde tussen die twee, in de belevenissen van een rinpoche die ook kind is, om de moeder die achterblijft met een treurend hart, om het onvoorstelbare geloof dat hen kracht geeft om de barre tocht te maken. Toen de twee voor het Tibetaanse klooster afscheid moesten nemen van elkaar stroomden zowel bij hen als bij mij de tranen over de wangen.

Maar ’s morgens was het feest. Zonovergoten zinderde het park met haar libellen als helikopters en de lelies in de gracht. De hoge zaal met deuren die aan alle kanten open konden en daarmee voor een heilzame koelte zorgde ademde feest met haar zilveren vlaggetjes. Een voor een druppelden de gasten binnen. Een bonte mengelmoes van mensen en culturen uit alle lagen van de vrienden van zoonlief en ons gezin. De studie, de voetbal, de buurt. Zo’n zestig mensen, veel jonge gezinnen, 35 jaar tezamen op een zondagmorgen.

Twee keer werd er luid gezongen voor beide zonen. Er was soep en er waren lekkere broodjes, volop te drinken. De kleintjes werden zoet gehouden met nog een fles, korstbroodjes, crackers, en de bellenblaas waar helaas ook een toetertje aanzat, die de kleinzonen al gauw ontdekt hadden. Ze toeterden de jarige joppen naar hun nieuwe jaar toe. De allerkleinsten visten tussen de broodjes de zeepbellen eruit, die moeder blies of ze probeerden het zelf met een gretigheid waarmee het stokje bijna in de mond verdween. Kleine garnalenvingers van twee-jarigen zijn dwingelanden hoor.

Schoon op.

Ik kwam dochter en manlief met haar drie jongens al op de parkeerplaats tegen en we kuierden samen op. De middelste kleinzoon vroeg me het hemd van het lijf. ‘Oma?’ ‘Ja lieverd.’ ‘Waarom schrijf je geen boek. Als je nou iedere week een verhaal schrijft, nu de Yaya-kronieken zijn afgelopen…’ ‘Dat red ik niet hoor, een verhaal per week.’ ‘Nou een keer in de maand dan. Ja, dan heb je’-ik hoorde de hersentjes kraken terwijl hij aan het tellen was- ‘tien, uh nee, twaalf boeken.’ ‘Dat is waar.’ ‘Dan verkopen we ze op marktplaats en dan wordt je rijk.’ ‘Wat een prachtig voorstel, maar lieverd, boeken moet je uitgeven.’ ‘O, dan geef je ze uit en verkoop je ze op marktplaats.’ ‘Meestal verkoop je ze dan in een boekwinkel, maar dan moeten ze heel goed zijn.’ ‘Maar oma, dat zijn ze ook.’

Soms hoef je niet te vertellen waarom je van ze houdt.

Klaar was ik om uit de veren te springen, maar toen appte vriendinlief dat ze niet mee kon met de leesclub naar de theetuin in Millingen. Daar hadden we ons allemaal heel erg op verheugd. Samen uit, samen thuis is nog steeds een mooi principe. Op de vraag of andere vriendin en ik dan samen zouden gaan, aarzelde ik. Dat kon gewoon niet voor mijn gevoel. Wonderlijke principes komen dan ineens om de hoek kijken, de vier musketiers en in dit geval vijf. ‘Allen voor één en één voor allen’.  Ik besloot  het boek van Chabot, waar ik al in bezig was, uit te lezen, dan was ik in gedachten toch bij de boekenclub. Dat koste geen moeite, want het leest als een trein. Het lukte bijna.

’s Nachts had ik een visioen gekregen hoe het hoofdje vast te maken op de onthoofde engel. Het eerste hoofd was veel te groot, dus nu in proportie. Het lukte wonderwel. Niet zo gepolijst en mooi als haar originele koppie, maar de houding was goed. Als de klei droog was en ze hield zich goed dan zou ik daarna alleen nog maar een beetje moeten schuren en schaven en aflakken. Maar de zon zette door en trok en trok aan mijn verlangen.

Jip-en-Janneke-bramenpoortje

Toch even richting tuin om te maaien. Aan alle kanten waren de buren door het mooie weer weggelokt uit dagelijkse beslommeringen. Ook hier werd geschaafd. De achterbuuf lag op haar knieën te wieden en de buuf links besloot met me mee te maaien, dan hadden we maar een keer lawaai. Na het gras moest de doorkijk weer meer open. Door ons Jip-en Janneke bramenpoortje kon ik de achterkant goed snoeien. Die poort is de aanvulling op de literaire tuin met mijn twee Vasalis-appelbomen aan een stam, The wind in the willows van Pooh, die oase als in de Geheime Tuin van Hodgson Burnett, met de merels en de winterkoning en nu een stukje Annie.M.G. Schmidt toegevoegd met het poortje.

Komkommerkruid/Borage/Bernagie

Het bloeide en groeide door de regenachtige dagen welig. Het gras van de maaier mocht niet meer onder het groot hoefblad, dan maar onder mijn eigen struweel. Een van de komkommerkruiden bloeide uitbundig en deed de naam van de Bernagie eer aan. Achterbuuf kwam even kletsen en we zaten op het pas gemaaide gras, een groen tapijt van zachtheid. Ik stopte al het gesnoeide hout in oude plastic tasjes, want ik was vergeten vuilniszakken te kopen en we trokken naar haar tuin, toen dat klaar was. We deelden mijn restant wijn uit de grote bloempot en de meegebrachte salade Caprese, buuf en haar man hadden knabbelchips en alcoholvrij bier. Zo werd het na hard werken in de late namiddagzon genoeglijk en knus.

Vandaag weer een stralend begin. De jongens zijn jarig. 35 jaar geleden was het in de vroege ochtend om acht uur dat ik aan de deur van het ziekenhuis stond. Ik  had de drie dunne Vasalisbundeltjes onder de arm en een fles wijn voor de arts, maar tijd om te lezen was er amper. Om twaalf uur lagen onze twee zonen onder de lamp in de couveuse. Een maand te vroeg maar blakend van gezondheid. De jongste had een beetje knel gezeten en daardoor was alles in gang gezet. Die kleine couveusekindjes zijn inmiddels stoere sterke mannen. Straks gaan we met elkaar ontbijten in het parkrestaurant op net zo’n zonnige dag als toen, toen het leven nog rijker werd.