Uncategorized

Waarachtige vrijheid

15 augustus is een dag waaraan je zo maar voorbij kan lopen of misschien is het wel extra in je gedachte omdat je weet dat vriendin hier ergens jarig is. Voor anderen is het een Nationale Herdenkingsdag en dit jaar is het heel bijzonder, want vandaag herdenkt men dat Japan capituleerde op 15 augustus 1945. Precies 75 jaar geleden kwam er een eind aan de Japanse bezetting van Nederlands-Indië. Afgelopen donderdag zat er bij de krant een speciale bijlage met verhalen en foto’s uit die tijd. In een column van Linda Huijsmans staat het verhaal van de zanger Blaudzun, ofwel Johannes Sigmond.

IMG_1468

Zijn naam was me bekend, maar zijn repertoire eigenlijk niet. Johannes zijn opa zat in een werkkamp in Japan en zijn Oma in een Jappenkamp in Indonesië. Met zijn oma ging hij, toen ze negentig werd, naar Auschwitz en tijdens de reis begon ze ineens over haar kampverleden te praten. De vreselijkste feiten kwamen boven tafel. Wat restte bleek de haat voor alles wat met Japan te maken had, pas heel veel jaren later kon ze een Japans echtpaar uit de kerk een hand geven. Johannes merkte daarbij op: ‘Je kunt wel bevrijd zijn uit een kamp, maar zolang je blijft haten ben je niet echt vrij.’

Ooit schreef hij de nachtmerrie van Peter en de wolf uit het hoofd van zijn zoontje, door de volgende tekst:

They won’t eat us
They won’t beat us
Though the noises on the stairs
Will come and go

Leave a light on
Close the gates of hell

Tonight
The wolf’s behind the glass
Sleep tight
Lay your head to rest

White lights grow
Hey hey
Like the shadows on your wall
Hey hey
You don’t have to be
Afraid
Soon will be the break of day
Window’s closed

Tonight
The wolf’s behind the glass
Sleep tight
Lay your weary head to rest
Tonight
The wolf’s behind the glass

In 2016 besloot hij als Blaudzun tijdens de Nationale Herdenking dit lied te zingen omdat ‘er in ieder mens een klein kind met angstdromen zit’, beschrijft hij in een taal zo prachtig dat het rechtstreeks roert. Het lied zelf is van een breekbaarheid en zegt precies dat wat ieder mens die angst kent of een dergelijke nachtmerrie heeft meegemaakt zal voelen. Bestrijdt het monster door het in de ogen te zien en raak bevrijd door je te ontdoen van zijn wapens. De angst en de haat.

 

Het is een gegeven. Mensen die die gruwelijkheden hebben meegemaakt en er niet over praten. ‘Als je het niet noemt, is het er niet’ is hun credo. Maar ze worden verteerd door wrok en angst. Diep weggestoken vreet het zich een weg door de ziel of trekt het een muur op van kilte. Een discrepantie omdat het de vrijheid die we nastreven, belemmert en er nauwelijks aan te ontkomen valt. Dat het mogelijk is, blijkt uit het verhaal van de oma van Blaudzun, met zijn lied als schot in de roos, om een trauma te helpen verwerken.

049   050

Toen bij mij in de groep twee zusjes vanuit hun raam van heel nabij hadden gezien hoe een man werd doodgeschoten, konden ze er niet in de kring over praten. Ze wilden er wel een tekening over maken. Door letterlijk ‘handen en voeten ‘ te geven aan de beelden, die te gruwelijk waren, vonden ze de woorden om kwijt te kunnen wat als een koude angst om hun hart lag.

 

Dat de zoon van Blaudzun nachtmerries kreeg van Peter en de wolf is ook een gegeven om over na te denken. Hoe vaak ik het verhaal niet heb verteld, omdat het zo heerlijk was met de muziek erbij. Maar misschien is dát de indringende factor. Juist de muziek versterkt het gevoel, van het vreugdevolle, van de zorgeloosheid, maar ook van de dreiging en de angst.

Dit lied van de wolf achter glas versterkt het verlangen naar die bevrijding. Het zorgt ervoor dat alles wat lelijk is, achterblijft en dat er ruimte komt voor nieuw. Waarachtige vrijheid.

 

 

Een gedachte over “Waarachtige vrijheid

Reacties zijn gesloten.