Terwijl de verkiezingensprogramma’s over elkaar heen buitelden op de andere netten, keek ik naar Andere Tijden. Een van die juwelen van de NTR/VPRO over een geheel andere verkiezingsstrijd. Die van na de tweede wereldoorlog, toen de PVDA werd opgericht, omdat men het tijd vond voor een nieuwe politiek. Met lichte weemoed door de nostalgische beelden, maar ook door de herkenbare verhalen en verklaringen. Wat een verschil van visie.

Daarvoor hadden we met boekenbabbels een zoommeeting. In allerijl had ik gisteren geprobeerd om zuurstofschuld uit te lezen, maar tussendoor moest de Shakshuka uit Saoedi-Arabië gemaakt worden. Met het boek was ik tot de helft gekomen. Echter nu bleek dat we toch nog eerst het boek van Arthur Japin- ‘Mrs. Degas’ zouden bespreken en pas de volgende keer het boek van Toine Heijmans. Adem in en adem uit. Het was fijn om elkaar na zo’n lange tijd te zien en te horen. We hadden eigenlijk meer tijd nodig om elkaar bij te kletsen, dan we tijd gaven aan het boek. Mrs. Degas kreeg een dikke acht.

https://www.vrt.be/vrtnu/categorieen/docu/#categories=docu&searchtype=programs

Dankzij een tv-recensie van Frank Heinen in de krant, kwam ik vanmorgen op het spoor van de tv-zender van het Belgische Eén, waar het eerste deel van de driedelige docu ‘En toen was het stil’ werd uitgezonden. De fotograaf Lieve Blanquaert hield daarin een interview met vijf verschillende mensen, die ofwel iemand verloren hadden tijdens de aanslag op Zaventem in 2016 of er werkzaam waren op dat moment.

Hoe breng je leed binnen. Welhaast voelbaar en tastbaar weet ze het integer onder de aandacht te brengen, onder andere door woord en beeld op een ingetogen manier vast te leggen. Vijf hartverscheurende verhalen, die voorgoed het leven indeelden voor deze betrokkenen van vóór en ná. Maar ook het verhaal hoe het toeval geluk of juist ongeluk bracht, hoe keuzes soms fataal werden of de dans deden ontspringen. Een van de kinderen die aan het spelen was bij een soort speeltuintje, zaten in een speelgoedcockpit en de jongste vertelde, dat ze op het moment suprème dacht dat er een vliegtuig was neergestort, omdat ze almaar op het knopje ‘landen’ in die cockpit was blijven drukken, dat het haar schuld was. De impact wat dat geweest moet zijn voor dat kleine meisje.

Ook een echtpaar wiens kinderen vanuit huis waren vertrokken naar het vliegveld, terwijl normaliter de moeder ze altijd bracht, maar nu thuis bleef op aanraden van haar man, omdat ze het van de dokter kalmer aan moest doen. Het was een verhaal van ‘Als…Dan’, waarbij een grote spijt sprak uit haar houding, haar kijken, de stem. Ondertussen schiet Lieve foto’s op een krachtige en indringende manier. Beurtelings vullen ogen zich met tranen, lopen vol, klinkt een snik, vloeien kleuren in elkaar over, zonder de bijbehorende zoete sentimenten. Wat hier verfilmd wordt, heet waarheid. Niet gespeeld, maar echt beleefd. Aangrijpend, voelbaar.

Het zet tevens aan tot het denken over de mate van toeval in het leven. Hoe bepalend een keuze kan zijn. Welke stappen je neemt als gevaar je leven beheerst, wat je moet overwinnen om zelfs de keuzes te maken wie het eerst geholpen moet worden in nood. een zwarte bal voor de dood, een rode voor ‘komt waarschijnlijk te overlijden’ om door te rennen naar degenen, die het meest bij de hulp gebaat zullen zijn. Wat doet dat met de soldaat, die zijn mannen de opdracht moet geven dergelijke keuzes te maken. Vlak ervoor had hij de pech dat zijn riem brak, terwijl ze op de plek des onheils stonden voor er wat gebeurde. Dus moesten ze even naar het toilet om alles in orde te maken, wilde de broek niet op de knieën zakken Die brekende riem was zijn redding. Is dat de dood in de ogen kijken? Is dat de man met de Zeis die beslist, dat je tijd nog niet gekomen is? De tuinman en de dood van Pieter Nicolaas van Eyck. Dat verhaal. Als het je tijd is, dan ontkom je er niet aan.

De docu is de bewustwording voor de kijker. Wat het eigenlijk betekent voor de anderen die achterblijven, hoe het verdriet een eigen leven leidt, hoe verschillend iedereen het ervaart. Bij sommigen sloeg de wereld stil na het afgaan van de bom, terwijl anderen de geluiden niet meer weg weten te bannen. Angst die naar binnen slaat of juist elk beeld vastlegt. Het voortdurend bedenken hoe het anders had kunnen lopen, een lange nawee buiten het heftige verlies.

Het duurt even voor deze confrontatie is weggeëbd uit mijn hoofd. Als afleiding zijn er de geluiden die van buiten doordringen. De kleine kek-kek-kek- geluiden van het illegale echtpaar Kauw. Ze vliegen om beurten heen en weer en maken haast om hun nest op orde te krijgen. Soms zijn de takken bijna zo groot als ze zelf zijn. Zo’n overdwars balk in je snavel zal geen sinecure zijn. Ze gaan er dapper mee door. Het wordt tijd dat ik hier ook de boel bijslof, maar nog even wachten.

Recept van de Shakshura, een vegetarische aubergine/tomaat/eierenschotel uit Saoedi-Arabië, omdat ik daar gisteren heen moest vertelde mijn wijsvinger mij.

Ingrediénten: 1 ui. 2 teentjes knoflook. 1,5 theelepel komijnzaad. 1,5 theelepel paprikapoeder
0,5 theelepel chilivlokken. 1 aubergine. 3 paprika’s. 400 gram tomatenblokjes
1 blokje groente bouillon. 3 eieren. 75 gram zachte geitenkaas eventueel vervangen door feta
Olijfolie. Zout. Peper

Bereiding: Was de aubergine, snij in plakken van ongeveer 1 cm dikte en snij vervolgens in blokjes van ongeveer 1×1 cm. Spreid de aubergine over een snijplank en bestrooi met zout. Laat ongeveer 15 minuten het vocht uit de aubergine trekken en dep vervolgens af met keukenpapier. Heb je geen tijd? Je kunt deze stap overslaan, maar de aubergine smaakt wel echt een stuk lekkerder als het vocht eruit is.
Schil en snij intussen de ui en knoflook fijn en bak deze in een scheutje olijfolie in een hapjespan. Voeg de komijnzaad, paprikapoeder en chillivlokken toe en bak deze mee.
Was de paprika’s en snij in dunne reepjes. Doe de paprika in de hapjespan en bak mee. Voeg nu de uitgelekte aubergineblokjes toe en bak de groente ongeveer 5 minuten. Voeg vervolgens de tomatenblokjes, het bouillonblokje en 100 ml water toe. Laat nog 5-10 minuten pruttelen op middenhoog vuur totdat de groente gaar is. Breng op smaak met zout en peper.
Maak nu 3 kleine holletjes voor de eieren en breek 1 voor 1 de eieren in een holletje. Bestrooi de eieren met wat zout. Doe de deksel op de pan en kook op middenhoog vuur voor ongeveer 5-8 minuten. Hou je meer van hardgekookt ei? Kook de shakshuka dan nog een paar minuten langer.
Strooi royaal romige geitenkaas over het gerecht.

Serveer met lavash, een platbrood van bloem, water, olie, zout.

‘Op weg naar Japan’ kon ik weer even de kleine Alice uithangen in de Toko. Ondertussen schoven wat beelden langs. Wat waren mijn raakvlakken met Japan geweest, het land waar mijn wijsvinger was bleven steken die morgen. Ik had ooit een t-shirt met een afbeelding in Ukiyo-e stijl gehad met een van de beroemde Japanse houtsnedes groot erop afgebeeld. Het shirt had het nog gered tot pyjama alvorens het richting kringloop ging. Mijn kennismaking met de japanse keuken kwam doordat mijn zus en zwager mij trakteerden op een traditionele Japanese Sushi-maaltijd. We zaten aan een grote bakplaat, waar ter plekke alles werd klaargemaakt. Het was feestelijk en heerlijk, maar er was één miniem bijgerecht, dat de kroon spande. De ingelegde sushi-gember, Gari genaamd. Gari is jonge gember, ingelegd in een beetje zout en meer azijn met suiker. Hoe jonger de gember, hoe mooier roze die kleurt. Je eet het tussen de gangen door om de smaakpapilen te neutraliseren. Wat een hemels genoegen was dat.

Vorig jaar bij de digitale expositie van Van Gogh met zijn ‘La nuit étoilée’ in Atelier des Lumières in Parijs, was er een toegift met Le Japon Rêvé. Groots en indrukwekkend, lieflijk, dromerig of woest trok er een verscheidenheid aan Ukiyo-e doeken langs. Wij zaten of wandelden overweldigd rond. Zo voelde het. De grote golf van Kanagawa van Hokusai ten slotte golfde over, langs en door ons heen, muurbreed, plafondhoog, in één beweging, alsof men overspoeld werd. Een fantastische beleving om in het kunstwerk zelf te mogen zijn.

Dat er Westerse invloeden waren in de tijd van Hokusai getuigde het Pruisisch blauw, dat hij gebruikte bij de vissers in de boten en wordt verklaard in bovenstaande video. Nogal gejaagd uitgelegd, maar het geeft een goed beeld van leven en oorsprong in die tijd.

Het recept dat aan de beurt was, de klassieke Japanse Ramen, een heerlijke vegetarische noedelsoep, begon met Rogi. Tenminste dat vertelde mijn notitie mij op de Iphone. De mensen uit de winkel kwamen er niet uit. Dus zonder Rogi kwam ik thuis. Bij het bereiden kwam ik tot de ontdekking, dat de tofu ontbrak. Mijn immer zelfdenkende telefoontje had weer eens eigengereid haar eigen stempel op het recept gedrukt. Dus, als je het nog lekkerder wil eten, dan zoonlief en ik gegeten hebben, neem dan vooral de tofu erbij. Makkelijk en snel klaar, heerlijk vers en een veelvoud aan fijne smaken, deze Ramen.

Er was nog een andere berg dan de Fuji, die de gemoederen bezig hield. Met het boek ‘Zuurstofschuld’ wandelde ik al weer een paar dagen op de Himalaya. Te vroeg om te zeggen wat ik er van vind, want het voelt alsof de kern van het boek nu pas begint. De passie voor het klimmen en het maken van de keuze steeds weer een eindeloze top te willen bereiken wordt wel duidelijker. Toine Heijmans schrijft zijn verlangen naar minder plat getreden paden uit, door Walter, de hoofdpersoon de rust te laten opzoeken en de wens om alle anderen voor te zijn, een te kunnen worden met zijn gedachten en de berg zonder ruis. Walter stelt zich regelmatig de eerste klimmers voor, die met beperkte middelen een ware ‘struggle for life’ aangingen. De kou en de ijle lucht veranderden het denken, benamen de adem en lieten levensechte visoenen zien, die er niet waren. Ook Walter klimt stug door. Moeiteloos voel je de ijzigheid, de eenzaamheid en ga je mee in de keuzes, die de berg afdwingt. Altijd op zoek naar de juiste weg.

Misschien is dat het wat de passie veroorzaakt en de nietigheid tegenover de kracht van de natuur. Het schrikt me af, de koude, het afzien, het gevaar, maar door het zo prachtig te beschrijven ervaar je het een en ander aan indrukken bij benadering en is er respect. Voor de schrijver, die er zoveel inhoud aan weet te geven, voor de sherpa’s die moeiteloos heen wen weer lijken te klauteren en voor de berg op de eerste plaats.

Recept van de klassiek Japanse Ramen.

375 g tofoe, in blokjes/4 el hoisinsaus/1 paksoi/300 g gemengde paddenstoelen, grof gesneden/4 porties ramennoedels/2 l paddenstoelenbouillon/100 g taugé/4 eieren, gekookt/4 el norivlokken/2 el zwarte sesamzaadjeszonnebloemolie

1.tofoeblokjes in een bakje met de hoisinsaus en laat marineren tot later gebruik. 2. Verwijder de onderkant van de paksoi en spoel de stronken af onder koud water. Snijd het groen van de paksoi en de witte stronken in reepjes. 3. Verhit wat olie in de koekenpan en bak de paddenstoelen. Zet de gebakken paddenstoelen apart en verhit nogmaals wat olie in de pan. Bak de gemarineerde tofoeblokjes 4 minuten op middelhoog vuur. 4. Kook intussen de ramennoedels ongeveer 2 minuten in kokend water (niet in de bouillon!). Giet af en spoel af met koud water. Zet apart tot later gebruik. 5. Verhit in de kookpan de paddenstoelenbouillon op middelhoog vuur tot net tegen het kookpunt. 6. Maak intussen de borden op door de ramen, gebakken paddenstoelen, tofoeblokjes, paksoi en taugé over de kommen te verdelen. Pel de eieren en snijd doormidden. Plaats in elke kom 2 helften. 7. Giet tot slot de bouillon in de kommen. Garneer met de norivlokken en zwarte sesamzaadjes. Tip Marineer de tofoeblokjes alvast 1 dag van tevoren zodat de tofoe alle smaken van de marinade goed kan opnemen. Itadakimasu! (Ik ontvang nederig)

De tweede nacht op rij waarin mijn favoriete zandstrooier de deur voorbij is gegaan. ’s Nachts gaat de tijd langzamer. Er is veel om over na te denken en er ligt ook nog wat om af te maken. Aan de andere kant verbaas ik me over wat ik tegenkom en eigenlijk niet voldoende ken op mijn trip om de wereld. Dat de vrouwen uit het Andesgebergte in Bolivia Chola’s heten en dat daar een hele feministische beweging is, die in verzet is gekomen tegen de onderdrukking, de slavernij, de maatschappelijke beperkingen, de geestelijke en lichamelijke geweldpleging. Het feit dat je bij machte bent om het tij te keren en respect af te dwingen om te mogen zijn wie je bent is iets om een diep respect voor te hebben. Onderdrukking roept een innerlijke kracht wakker, die vaker overwint. Tegen de stroom inroeien is zwaar en vergt doorzettingsvermogen.

Een van de Chola feministes, Yolanda Mamani, heeft een vlog, waar ze haar mening verkondigt. Ze noemt de vlog ‘De Chola Bocona’, de schreeuwende Chola. Mondige Chola’s worden nauwelijks geaccepteerd. Met de titel van de vlog zegt ze eigenlijk dat de wereld niet zou kunnen bestaan zonder herrieschoppers. Met dat statement eindigt ze ook steevast haar filmpjes. Yolanda Mamani maakte met haar schreeuw de vrouwen in haar land wakker en het vraagt, waar ook ter wereld, om mee te schreeuwen. De vrouwen in de film bewijzen, dat letterlijk en figuurlijk geen berg te hoog is om te beklimmen, als je het als doel voorop stelt.

Ook in Australië werd er door vrouwen gisteren massaal geprotesteerd tegen onderdrukking en sexueel geweld onder het motto ‘Enough is enough’. Het golft in de wereld. Het doet me denken aan de roerige jaren ’70, waarbij wij vrouwen, ook niet langer in de pas wilden lopen, maar opkwamen voor onze rechten, terwijl in die tijd de slogan ‘Het enige recht van de vrouw is het aanrecht’ rondwaarde. Het stopte de ongelijkheid niet. Daarom is die schreeuw om aandacht terecht en noodzakelijk, bij elke onderdrukking, bij elke discriminatie, bij elk spoor van ongelijkheid..

Dat gaat er allemaal door dat wakkere hoofd van mij. Het flitst van de ene naar de andere kant en soms voel ik me een nietig klein hulpeloos kind.

Gisterenmorgen belde vriendinlief om even bij te spijkeren, waar een mens zoal mee bezig kan zijn in deze dagen. Er waren wat kleine en grote zorgen te delen. Het had allemaal te maken met het respect, of het gebrek daaraan, waarmee iemand gezien wordt en het gemak waarmee men voorbij kan gaan aan de kwaliteiten van iemand. ‘Het kind met het badwater weggooien’ was de vlag die de lading van het gesprek dekte. Herman van Veen zei het zo mooi, afgelopen zaterdag bij Matthijs. Eigenlijk zou iedereen moeten leren met pensioen te gaan, door bijvoorbeeld een dag per week minder te werken om daarmee de kans te krijgen alle opgebouwde expertise en ervaring uit te wisselen, opdat die kostbare kennis niet verloren zal gaan. Wie een heel leven met zich meedraagt, heeft zoveel opgebouwd. Niet gehoord worden voelt als één grote ontkenning. De troost, ook voor vriendin, is de gedachte dat er heel veel kinderen, stagiaires en teamleden rond lopen die wel de graantjes eruit hebben weten te pikken. Ja ja, dat halfvolle glas. Elke druppel op een gloeiende plaat is er een en heel veel druppels vormen nog altijd een zee aan water. Het sluit aan bij het herrieschoppen van Yolanda Mamani. Als niemand het doet, verandert er niets. Als het niet benoemd wordt, zal niemand het herkennen. Elke stem telt.

Recept: Aji de lentejas

Ingrediënten: *1 tl gedroogde, gerookte en gemalen hete peper. *Chipotles voor heel “spicy”, chile ancho voor wat milder. *1 grote ui, fijngesneden.* 2 middelgrote tomaten, in stukjes gesneden. *4 flinke tenen knoflook, geperst of fijngesneden
*1/2 teen knoflook. *1/2 bos platte peterselie, fijngesneden. *1 kop linzen
olijfolie, zout en peper naar smaak

voor de sarsa:
*1 middelgrote tomaat, fijngesneden.*1/2 ui, in smalle, lange stukjes gesneden. *Een handvol platte peterselie, fijngesneden
*het sap van 1 limoen. *Zout naar smaak

Bereiding: Meng de ingrediënten voor de sarsa van te voren. * Doe de linzen in een kookpan, overgiet ze met ruim water en voeg zout, een halve teen knoflook en olie toe. Breng het geheel aan de kook en verlaag dan de temperatuur naar middelhoog.
Kook de linzen tot ze zacht zijn (ca 20 minuten). *Giet de linzen af en verwijder de knoflook. Terzijde zetten. Verhit terwijl de linzen koken de olie in een koekenpan en bak er op middelhoge temperatuur de knoflook en de peterselie in tot de knoflook licht kleurt. *Voeg de hete, gerookte peper en een beetje water toe en roer. *Voeg na 1 minuut de gehakte tomaten, 1/4 kop water en zout en peper toe. *Plaats het deksel op de pan en laat het geheel op matige temperatuur 25 minuten garen. *Voeg de linzen toe en meng die met de saus. Laat de linzen gedurende 5 à 10 minuten meepruttelen. *Serveer er rijst bij. Schenk er 1 à 2 eetlepels sarsa over. Buen aproveche!

Een uitnodigng in de app om op bezoek te gaan bij dochterlief en haar gezin. Een korte aarzeling en de check of er corona was geconstateerd op school. Dat bleek niet zo te zijn. Dan dorst ik het wel aan. De kleine filosoof en de kleindochter waren opgetogen. Er was thee en vijgentaart en een of andere lekkere cake en ik had voor hen de Koreaanse noedels van de dag ervoor meegenomen. Zo fijn om het goede te delen. Op een gegeven moment kwam ‘het rapport’ te voorschijn. Deze juf had het goed begrepen. Met trots liet hij zien dat hij in bijna alles een ‘goed’ had gekregen.

Ik dacht terug aan mijn eigen verslagen. Daar maakten we bij ons op school in het begin uitgebreide verhalen van met een opsomming van vooral de kwaliteiten die een kind bezat. In de onderbouw is het zaak met name de basis te leggen voor het zelfvertrouwen. Kinderen die zich gezien en gewaardeerd voelen, groeien meters. In het begin zaten er ook veel foto’s in en een paar kunstwerken die de kinderen hadden gemaakt. Onder de tijdsdruk werden de verslagen anders ingericht, maar in de onderbouw kon ik nog steeds los met mijn verhaal. Voor de kunstwerken en de foto’s kwam er een portfolio per kind. Ze werden in dank afgenomen en gretig gelezen. Nu las ik in mijn oma-rol de lovende woorden van de juf, die wist dat het in de onderbouw daarom draaide. Het kind sterken in het geloof in zichzelf. De denkbeeldige pluim was voor haar, de inhoud van mijn beurs voor de trotse filosoof. Natuurlijk wel met een kleine rekenles erachter aan, want elke ervaring is er een. Trots als een pauw, terwijl zus ook om een ‘centje’bedelde.

Dat bracht me terug bij mijn jeugd. Elke zondag stond ik voor het slaapkamerraam. Als ik in de verte de stijfgeklede deftige heer aan zag komen met de hoge hoed, schoot ik naar beneden, de deur uit en het tuinpad op. Dan kreeg ik een aai over mijn bol en muntstuk in mijn hand geduwd. Soms een stuiver, soms zelfs een dubbeltje. Hij kwam als kerkganger elke zondagmorgen op een vast tijdstip langs. Hoe het ooit begon ben ik vergeten. Nu zou het niet meer kunnen.

Een goed gesprek met dochter was mogelijk toen manlief de kinderen bezig hield. Fijn als daar even gelegenheid toe is. Gedachten uitwisselen, bedenken of iets een aanname is of terecht gedacht. Hoe ga je om met je emoties. Het zijn van die vragen die zich graag laten spiegelen. Met een warm gevoel weer op huis aan.

Die ochtend was de wijsvinger blijven steken op Canada. Ook al komt er geen vlees meer voor in de Canadese schijf van vijf, toch is het een land van vleeseters. Met goed zoeken vond ik een vegetarische poutine met een paprika-chilisaus. Zelf patat maken. Lekkere dikke frietjes in de schil met daarover heen die heerlijke saus en dat voor een verstokt patatje-met-mayo-eter. Heerlijk en eigenlijk een fluitje van een cent. Wel twee keer bakken die verse patatten.

De originele bewoners van Canada zijn de aboriginals. Iets om bij stil te staan. Op zoek naar de vrouwelijke kunstenaars in het land vond ik Shelley Niro. Ze is een multidisciplinaire hedendaagse kunstenaar die bekwaam is in fotografie, schilderen, beeldhouwen, kralenwerk, multimedia en onafhankelijke film, is lid van de Turtle-clan van de Kanienkehaka (Mohawk Nation) van Six Nations of the Grand River. Tree is een van haar films.

Na het gerommel in de keuken was er als toetje op televisie ‘On stage’, dat gepresenteerd werd door Nadia Moussaïd. Danny Vera was er te gast. En weer was er die grote diversiteit aan muzikanten en het plezier in het spelen en optreden spatte er van af. Een ander te zien genieten is om zelf blij van te worden. Elke glimlach, kwinkslag, voet die op het ritme beweegt, vingers over de snaren zijn mijn kleine parels ter inspiratie.

Recept voor de Poutine met paprika-chilisaus

Net als in het origineel wordt voor de vegetarische poutine eerst een saus gemaakt. Was hiervoor de rode paprika, chilipepers en champignons en snijd ze in hapklare stukjes. Snijd een ui in blokjes en fruit deze samen met de paprika, pepers en champignons. Nadat de groenten een beetje gestoofd zijn, worden ze overgoten met groentebouillon en verfijnd met tomatenpuree en room. Op het einde kan de afgewerkte saus op smaak worden gebracht met zout en peper en kruiden uit de Provence.

Voor de aardappelpartjes zijn meestal vastkokende aardappelen het beste. Deze worden gewassen en ongeschild in partjes van een vingerbreedte gesneden. Daarna frituren in een frituurpan of in een pan met veel koolzaadolie en uitlekken op keukenpapier. Wil je extra knapperige partjes, dan kun je ze een tweede keer frituren. Nadat alles klaar is, worden de aardappelpartjes samen met de saus geserveerd en besprenkeld met een portie geraspte cheddar – dat is alles. Bon Appétit!

De kracht van het programma van ‘Matthijs gaat door’ is de verbinding die er wordt gemaakt door de jaren heen. In vogelvlucht springen we van jeugd, naar oud en terug. Het thema ‘Forever Young’ laat positieve vitale ouderen zien, die nog altijd van hun kwaliteiten gebruik maken en glansrijk hun jaren laten meespreken. Ze nemen een wereld aan ervaring, kennis en kwaliteiten mee. Zo kan het ook. Eigenlijk is het hele programma een opmaat naar de mooie kanten van het leven. Gisteren was Herman van Veen te gast. Met hem ben ik opgegroeid. Niet daadwerklijk, maar met zijn muziek en zijn concerten. We kenden elk nummer en zongen het hele repertoire met hart en ziel mee. Hij vertolkte wat voor mij de wereld kleurde. Taal, muziek en theater in de ruimste zin van het woord. Matthijs stelde hem de vraag die hij elke uitzending op het laatst stelt: Wat maakt het leven de moeite waard’. Hermans antwoord was kort en krachtig. ‘Morgen’ en als verklaring er achteraan: ‘Het feit dat dat er is. En dat morgen de antwoorden komen op de vragen, die zo moeilijk te stellen zijn’. Wijsheid als een rode draad.

Een andere vaste vraag stelt Matthijs altijd aan zijn eerste twee gasten tijdens het vaste thema Humeurmanagement. Hoe houden we ons humeur op peil. Daarop volgt dan een uiteenzetting, een stuk muziek, theater, natuur, een voorwerp, de stilte, het kan van alles zijn. Heerlijk om het leven op die positieve snaren te beroeren en het als een overlevingsstrategie en als leidraad te nemen. Het slotstuk was een interessante uitvoering van Herman’s ‘Opzij, opzij, opzij’ met Oge3ne en de rapper Lauwtje, twee bigbands en een fantastische violist. Daarmee was de cirkel rond. ‘Matthijs gaat door’ op zaterdagavond is het geloof in het leven zelf.

https://www.npostart.nl/leven-of-theater/05-09-2012/POW_00531045

Die dag had ik nog een verrassing ontvangen. Via een geliefde blogger ontving ik de aanvulling op mijn gemijmer over Charlotte Salomons, de documentaire ‘Leven? of Theater’, waarin haar hele oeuvre en leven voorbij kwam, met interviews, flashbacks uit de film en een tocht langs de plekken waar ze gewoond had. Aangrijpend en ingrijpend maar bovenal een verrijking.

Dankzij mijn ontdekkingstocht over de wereld, kwam ik iets tegen, wat ik nooit gekend zou hebben, als ik me er niet in verdiept had. Glasnoedels van zoete aardappel is een waanzinnig lekkere vervanging van de deegexemplaren. Donkergrijs van buiten, maar breekbaar doorzichtig als ze eenmaal in het kookwater gaan. Nog een ding wat ik ervan geleerd heb en vanaf nu altijd mee zal nemen. Kook de noedels in je groentenwater. Hoe duurzaam kunnen we omspringen met een voor de hand liggend gegeven. En het kookt al, dus een keer gassen. Bovendien zit het boordevol met gezondheid. Er kwam ook een behoorlijke portie Zen bij kijken. Alle ingrediënten werden na elkaar bereid en dan pas gemengd. Laag voor laag bouwde het gerecht zich op als een waar kunstwerk, met als finishing touch de noedels. Het vergde aandacht en geduld en vooral heel veel liefde.

Naar de Toko, waar ik als een Alice in Wonderland rondwaarde met mijn lijstje. Een van de vrouwen uit de winkel schoot bij en wees me stuk voor stuk al die wonderbaarlijke Koreaanse producten. Op zo’n manier, met de aandacht erbij, werd het een uitstapje. De bereiding ontlokte zulk een verleidelijke geur, dat zoonlief en vriendin nieuwsgierig naar beneden kwamen. Alle drie waren we het erover eens. Het was de hemel in een kommetje.

Voor de verdieping groef ik in mijn geheugen naar mijn ontmoeting met de eerste volledige tentoonstelling van het oeuvre van de Zuid-Koreaanse kunstenaar Do HO Sun in museum Voorlinden. Te mogen lopen door zijn tule gebouwen, de huizen waar hij had gewoond tot in detail nagemaakt. De rode trap waar je zo van tree naar tree zou springen, indrukwekkend zeker met zijn filosofie erachter. Zijn kriebelige tekeningen met naald en draad, de belijning, de iele lichamen en het eindeloze geduld wat er aan te pas is gekomen, riep een diep respect op.

Naald en draad is niet helemaal mijn ding. De volkskunst geeft ook mooie beelden en het is leuk om te zien dat de stokjes met de kwastjes dezelfde zijn, die de Afghaanse vrouw ook in haar handen had, maar nu om de Janggu te beroeren. Een impressie. Een dag van uitersten. Met een been nog bij de tragedie van Charlotte Salomons en met het andere been in dat wat deze solitude zoveel aangenamer maakt, dichter bij de Morgen van Herman en dichter bij de antwoorden op de vragen van gisteren.

Het recept voor de Jabchae(Zuid Korea)

Ingrediënten:
2 el sojasaus. 2 tl sesamolie + 2 tl extra. 1 el gochujangpasta.
1 el ahornsiroop. 1 knoflookteen, fijngesneden. 3 el arachideolie.
300 g wilde spinazie, gewassen. 100 g oesterzwammen, in reepjes gesneden
1 ui, in ringen. 4 lente-ui, in grote stukken.1 bos bieslook, in drie gelijke stukken gesneden
1 wortel, julienne. 1 zoete puntpaprika, julienne. 1 gele peper, julienne
2 groene pepers, julienne. 400 g zoete-aardappelnoedels (Koreaanse glasnoedels, toko)
150 g verse shiitakes, in dunne plakjes gesneden. 2 el zwarte/witte sesamzaadjes

Bereiding: Pak de grootste kom in huis. Doe er de sojasaus, 2 theelepels sesamolie, de gochujangpasta, ahornsiroop en de knoflook in en meng. Dit is de marinade/Breng een ruime pan met water aan de kook. Blancheer de spinazie 15 seconden. Haal met een tang uit de pan en spoel in een vergiet spoel goed af met koud water, om het koken te stoppen. Knijp flink uit, snijd in stukken en voeg toe aan de marinade. Hussel/Houd het spinaziewater zachtjes aan de kook/Verhit 1 theelepel olie in een wok/1 theelepel olie in dezelfde wok en fruit de ui met een snuf zout. Voeg bij het marinademengsel/Verhit weer 1 theelepel olie in de wok en fruit nu de lente-ui en de bieslook een halve minuut. Zet apart/Verhit 1 theelepel olie om de wortel met een snuf zout te wokken. Voeg na een halve minuut de paprika en gele en groene pepers toe. Hevel na een minuut over in de marinadekom/Laat de zoete-aardappelnoedels in het spinaziewater zakken. Laat in ongeveer vijf minuten gaar koken/Verhit ondertussen voor de laatste keer 1 theelepel olie in de wok en bak de shiitakes met een snuf zout gaar in 3 à 4 minuten. Doe ze bij de overige groenten in de kom/Giet de noedels af en spoel in een vergiet met koud water. Marineer met 2 theelepels sesamolie. Maak dan de lange slierten met een mes wat korter, zodat het mengen makkelijker gaat.
Meng de noedels, lente-ui, bieslook en de rest van de groenten goed door, gebruik hiervoor een tang. Garneer met sesamzaadjes en serveer direct. Mas-issge deuseyo! (eet smakelijk)

Maultaschen, zo stond in bijna alle recepten, was een snel en makkelijk te bereiden maaltijd. Al aan de naam had ik moeten vermoeden dat er een addertje onder het gras lag. Ik ben geen sterke noedelmaker, en misschien was het gekozen recept niet het eenvoudigst, maar met moed, beleid en trouw werd het enigzins wat. Er hoorde nog een leerpunt bij. Het appetijtelijke recept, dat ik de dag ervoor had gezien, was niet meer terug te vinden. In het vervolg de site direct opslaan. Vegetarische maultaschen is geen dagelijkse kost. Met twee maultaschen vond ik het welletjes, tijd voor de verdieping.

Charlotte Salomon met haar indringende autobiografische gouaches schoof langszij. Ze had zich vooral laten inspireren door de eerste geluidsfilms en de gouaches, die ze maakte, leken bijna wel op een filmscript in beeld gebracht. Haar hele oeuvre, dat ze zelf in veiligheid had gebracht vlak voor haar deportatie naar Auschwitz, is op dit ogenblik de belangrijkste collectie van het Joods museum in Amsterdam. Op het ogenblik is er een tentoonstelling, waar een virtuele tour van is gemaakt. Charlotte was vijf maanden zwanger toen ze stierf in 1943.

In de krant stond een lovende recensie van Matthijs van Nieuwkerk over het boek ‘Liefdesverklaring aan de Nederlandse taal’. van de literatuurwetenschapster en schrijfster Mira Feticu. De titel en de omslag, volgens Matthijs ‘een blaartrekkende brave Reader’s Digest-cover’, dekken niet de lading van het boek. Matthijs had er aanvankelijk geen zin in. Dat kwam onder meer door een bezoek van Mira Feticu een paar jaar geleden aan ‘De Wereld Draait Door’. Vlaamse theatermakers en meestervervalser Geert Jan Jansen hadden een geintje uitgehaald met haar, dat er voor zorgde dat ze naar haar geboorteland afreisde. Er was een anonieme tip was geweest over een gestolen schilderij ‘Tête d’Arlequin’ van Picasso. Het zou in de bossen van Carcaliu in haar oude vaderland begraven zou liggen. Ze ging op speurtocht, vond het opgerolde doek. Het werd wereldnieuws, waarna de grappenmakers haar euforie temperden, door de waarheid te vertellen. Mira was furieus, ze stond voor gek, wilde de plaaggeesten tot op de dag van vandaag nooit meer de handen schudden. Tikkeltje kinderachtige reactie in de ogen van Matthijs. Derhalve stond hij niet te trappelen om aan het boek te beginnen.

Dat was niet terecht bleek, toen hij er toch aan begonnen was met de woorden van de wet van Martin Bril indachtig: “Lees altijd de eerste duizend woorden. Baat het niet dan gaat het niet’. Alsnog kreeg Mira van hem een lovende recensie met tot slot een belangrijk citaat van de Roemeense schrijver Emil Cioran: ‘Wie zijn eigen taal ontkent door die van anderen aan te nemen, verandert zijn identiteit en zelfs zijn teleurstellingen‘, de springplank voor het avontuur van Mira. In een recensie van Jan-Hendrik Bakker in Den Haag Centraal werd de titel verklaard: ‘Ze wilde daarom het Nederlands naar zich toe halen, zoals iemand die zijn geliefde verovert: door zich volledig uit te leveren. Verovering’. Matthijs was vanaf de eerste bladzijde om. De schrijfster komt bovenaan mijn boekenlijst van nog niet gelezen lievelingen.

De zeeën van tijd, door het stormachtige bestaan buiten, worden op dit moment geheel opgeslokt door dat andere avontuur. Mijn Gulliveriaanse voornemen in 80 dagen de wereld rond te reizen. Wijsvinger bracht me dit keer in Zuid-Korea. Aan de Kimchi zal ik me niet wagen, maar de Japchae lokte, evenals de beloofde eenvoudige bereiding van het gerecht. Zuslief droeg vanmorgen een prachtig steentje bij aan dit grensoverschrijdende gedrag.

Genoten met mijn ogen dicht en ‘keep on trying’ is een loffelijk streven om door te wandelen op deze zelfgekozen ingeslagen weg. Want waar grenzen vervagen, ontstaat ruimte voor vrijheid.

Recept van Maultaschen: De deeglapjes zelf maakte ik van pastadeeg, de vulling maakte ik van uit, gehakte kastanjezwammen, grana padano, knoflook en spinazie. Je kookt ze in de groentebouillon in vijf minuten gaar. Voor het bedje: Spinazie(kort gestoofd), geroosterde cherrytomaatjes, rode ui in ringen, sesamzaad, peper en zout, balsamico. Leg de maultaschen erboven op of roer ze erdoor en strooi er flink wat gehakte verse peterselie over. Guten Appetit

De tocht naar Afghanistan ging over rozen. Om in de stemming te komen had ik al wat cultuur gesnoven en me verdiept in Abdul Ghafoor Breshna, een schilder, dichter, componist en regisseur. Met de muziek als begeleiding is een bepaalde sfeer snel opgeroepen en waan je je in de uitgestrekte berggebieden van het land. In de jaren ’80 ging ik voornamelijk dansend ‘de wereld rond’, nou ja, in bejaardentehuizen en bij volksfeesten, met de volksdansgroep Cioful. Hele choreografiën zitten naadloos in mijn hoofd en dringen naar voren bij het horen van de uitheemse klanken. Ze kunnen nog atijd de danser in mij wakker maken, al zal ik geen pas teveel meer zetten. De voorstellingen die Breshna geschilderd heeft, verhalen voor een deel de geschiedenis, veelal in zachte tinten. Een mooie gelegenheid om de aquarel tevoorschijn te halen en aan de slag te gaan, terwijl de taal, het Dari met de zangerige klanken, een dromerig verlangen vol weemoed en wensen wakker roept.

Na het schilderen was er een nieuwe uitdaging. Pitabrood bakken. Nu was ik wel bekend met de chapati uit India, maar Pitabroodjes is weer een ander verhaal. Eigenlijk niet moeiilijk en snel klaar. Voor het pitabrood heb je tarwebloem, water, gist, zout en een scheutje olie nodig. Alles goed door elkaar kneden en daarna de kom op een lauwwarme plaats zetten om het deeg te laten rijzen. Daarna het deeg in klein bolletjes verdelen en uitrollen tot schotelformaat. Hoe dunner hoe lekkerder. Mijn deegroller had ik ooit voor de klei op school gebruikt, maar met een gewassen wijnfles kom je een heel eind. Om en om bakken in een hete koekepan.

Intussen zocht ik de ingrediënten voor de Havij, de vegetarische linzen/groentensoep, bij elkaar en kwam zo tot de ontdekking dat er geen currypoeder aanwezig was en met de losse kruiden kwam ik wel een heel eind om een dergelijk mengsel samen te stellen, maar toch ontbrak er nog het een en ander. Een mooie gelegenheid om de groentenstoofpot met wat overgebleven tortilla’s naar dochterlief te brengen en kwark en curry te halen. Als alles bij elkaar staat op het aanrecht oogt het als een kunstwerk op zich. De bereiding was een fluitje van een cent. Alle goede voornemens ten spijt werd het toch weer een volle pan, maar dat was geen ramp want de jongste zoon en zijn vriendin lieten het zich ook aangenaam smaken. Alleen al het opdienen zorgt voor een kunstwerkje op zich.

Er liggen nog te veel te lezen boeken op de plank, anders had ik de Vliegeraar van Khaled Hosseini erbij gepakt. Het was een aangrijpend verhaal, waarbij alle gruwelijkheden, de val van de monarchie tot de instorting van het Talibanregime en de etnische spanningen tussen de Hazara- en de Pashtunbevolkingsgroepen, uit de doeken werd gedaan.

Als je je een voorstelling van dit land en zijn bevolking wil maken zijn de boeken een aanrader. Het tweede boek ‘Duizend schitterende zonnen’ geeft dertig jaar Afghanistan weer door de ogen van twee vrouwen. Dit boek kent gruwelijke passages, net als in ‘De Vliegeraar’, maar om een voorstelling te maken van het leven daar, is de film over dit boek onontbeerlijk. In het volgende filmfragment vertellen de acteurs hoe zij de film hebben ervaren. De grote kracht van Hosseini is het feit, dat hij in staat is, ondanks de verbetenheid van sommige karakters, nog steeds de menselijke kant te laten zien en de kracht die er schuilt in de onderdrukte vrouwen.

Vanmorgen ging mijn wijsvinger weer op reis en tikte Duitsland aan. Dat zou niet gauw het land van mijn keuze zijn en derhalve interessant. Het bleek om Midden Duitsland te gaan. Hier vergde een diepgaand onderzoek naar de traditionele ‘Schwäbische Maultaschen met spinazie en geroosterde tomaat’.

Ondertussen ga ik toch proberen de film op te sporen om nog een wijle in Afghanistan te blijven talmen, in dit prachtige maar ook hartverscheurende land van tegenstellingen.

Recept Havij:

Ingrediënten: Koriander, munt en peterselie, ongeveer vijf takjes van ieder, een ui, een wortel, twee teentjes knoflook, twee 5 gram currypoeder(Madras). 150 gram rode linzen, kwark, een blik tomaat in blokjes. Voorbereiding: Hak de kruiden fijn, snij dunne pplakken van de ui, de wortel en de knoflook. Bereiding: bak de ui, knoflook en wortel in een scheut olijfolie in een soeppan met een dikke boden. Voeg een liter water toe, samen met de gehakte tomaten en linzen. Brengop smaak met het currypoeder en een fikse snuf zout en peper. Laat 15-20 minuten pruttelen. Pureer de soep na die 15-20 minuten heel kort met een staafmixer of giet ‘m even over in een blender. Je kunt ook de helft van de verse kruiden mee pureren.(Ik heb hem grof gelaten). Hak de rest van de verse kruiden grof, die gebruik je straks als garnering. Serveer de soep met de verse kruiden, de yoghurt en de pitabroodjes. Nosje Jan!

Het wachten was op het telefonisch consult van de longarts, die aan de hand van het longfunctie-onderzoek me een en ander zou vertellen. ‘In de middag’ is een vaag tijdsbegrip. Dat betekende nog geen boodschappen kunnen doen, dus ook niet voorbereiden, maar wel het achterstallige inhalen en voor dag 1 van mijn ‘reis om de wereld’, de kunst zoeken die bij mijn Italiaanse Ragù paste. Modigliani behoort tot de favorieten met zijn zo herkenbare en altijd wat bleke Betjes. Ik koos een eigen interpretatie van ‘De vrouw met het rode haar’. Aquarel op stevig papier. Ondertussen stoomde het flink bij de finale van ‘My Kitchen Rules’ en niet alleen uit de pannen, maar ook tussen de oren van de deelnemers.

Eindelijk weer eens mijn handige reiskit met aquarel uitpakken. Wat zal het fijn zijn als we straks de stad weer onveilig mogen maken met het opzetten van stadse schetsen. Het icoon van dag 2 was met viltstiften getekend en voor de volkskunst van dag 3 koos ik ook viltstiften. De Mexicaanse kunst kenmerkt zich vooral door een overdaad aan kleur. Het werd een echte kleurplaat, haha, maar het doodde de tijd en was eigenlijk een mooie manier van bezinning. Daarnaast kwam ik van alles te weten over de vele indianenstammen, de Spaanse overheersing en het verloren gaan van de indrukwekkende beschaving van de Azteken, de Maya’s en de Inca’s voor een groot deel. Een pittige les in wat star denken kan aanrichten door de eigen beschaving als zaligmakend te bestempelen.

De tijd vloog voorbij en om vier uur kwam dat begeerde telefoontje. Alles zag er goed uit, waarbij ik opmaakte dat het vooruit was gegaan. Dat had hij niet gezegd, antwoordde de longarts. Het was stabiel gebleven. Luisteren is een kunst op zich als er een wens staat te trappelen.

Tijd om boodschappen te doen voor de Tlayudas, bescheiden want de helft was al in huis. Nostalgisch muziekje van Juan Diego Flórez erbij en de toon was gezet. Niets heerlijker dan meegalmen op die lange uitgerekte uithalen. De hoeveelheden gingen terug tot 1/4 en dat lukte wonderbaarlijk goed. Feest in de keuken en feest op het bord, want het is een echte aanrader deze vegetarische Tlayudas. Als vleesvervanger ging de avocado erdoor.

Vanmorgen in alle vroegte vloog de vinger weer over de wereldkaart en bleef steken bij Afghanistan. Een kolfje naar mijn hand, die Afghaanse cultuur. Ze komt overeen met de Iraanse en ik ben benieuwd of de keuken ook overeenkomsten vertoont.

Ik realiseerde me ineens dat ik nog maar vijf dagen heb om ‘Zuurstofschuld’ van Toine Heijmans te lezen, want eigenlijk heeft de leesclub de 16e maart een afspraak staan. Zoom vinden we niet fijn. De kracht van de groep is het ongedwongen samenzijn en tussen de bedrijven door ook het uitwisselen van een persoonlijke verhaal. We besluiten steevast met een wijntje en wat lekkere hapjes. Heel goed om los te komen van de dagelijkse perikelen. Dat wordt tussen het ‘reizen’ door af en toe ook een berg beklimmen. Het recept dat op de rol staat voor vandaag is ‘Havij’ een vegetarische Afghaanse groentensoep met linzen en verse kruiden.

Met grilligheid trekken buiten de buien voorbij en laten af en toe zelfs een streep blauwe lucht en zon zien. De kauwen verschansen zich. Een wijs besluit.

Recept Tlayudas:

Ingrediënten: Zwarte bonen, radijs, wortel, witte kool, komkommer, avocado, koriander, limoen, zeezout, scheutje olie. Voorbereiding: Snij alles heel fijn, haal de zaadlijsten uit de komkommer. Bereiding: Maak een pasta van de zwarte bonen door ze te koken, koriander, een scheut olie en wat bonenvocht toe te voegen. Zet de staafmixer erop. De andere ingrediënten hussel je door elkaar, scheutje olie, het sap van de limoen erdoor en wat zeezout naar smaak. Met de bonenpasta besmeer je de tortilla, die je knapperig maakt op de gril of in de oven, het mengsel erop en klaar. Buen Apetito.

Dat was een mooi uitstapje in vogelvlucht. De groentestoofschotel uit Ethiopië bracht me niet alleen bij de culinaire hoogstandjes van het land, maar ook bij de Kopten en hun iconen. De Koptische Kerk in Ethiopië is al sinds de 4de eeuw staatskerk. Wereldwijd heeft ze 36 miljoen leden en is daarmee de grootste Oriëntaals-orthodoxe kerk, vertelde Wikipedia mij. De iconen zijn kleurrijk en onmiskenbaar oriëntaals. Aan de meest simpele durfde ik me wel te wagen. Miscchien volgt er nog een mooi portret, maar voorlopig hou ik het hier bij. De formule werkte. Kunst en cultuur samen op één bord. Zo gaat de reis heten.

Het recept voor de Alecha, de vegetarische Ethiopische groentestoofschotel was goed bij elkaar te sprokkelen, alleen het recept voor de Injera, de pannenkoekjes, moest ik aanpassen, omdat normaal het deeg drie dagen moet staan. Het recept stond op de website van de Happy Chief.

De voorbereidingen, het snijden van de groente en dergelijke is van ‘grote stappen, snel thuis’. Heerlijk om alles grof en snel te snijden. Van dochterlief had ik een paar weken geleden een zware stoofpan gekregen. Mooi blauw is niet lelijk. Maar daarvoor moeten de spierballen echt rollen. Koken in het ding is een complete workout als je hem uit het keukenkastje moet takelen, iets wat we in de bewegingloze tijd wel kunnen gebruiken. Om de tien minuten moest er weer het een en ander aan ingrediënten worden toegevoegd en zo bleef het een overzichtelijk geheel. Door het lange sudderen werd alles heerlijk zacht en kruidig. De vierseizoenen peper ging op de bonnefooi, rode, zwarte, chili en witte peper bij elkaar en de gemberpoeder werd vervangen door verse geraspte gember, maar het voegde veel toe aan de smaak.

Ingrediënten:1 grote harde ui,/2 eetlepels zonnebloemolie,/2 winterwortels,/2 groene paprika’s,/375 milliliter water,/68 gram tomatenpuree (klein blikje),
1 à 2 theelepels zeezout,/0.5 theelepel gemberpoeder,/400 gram aardappelen,/1 vleestomaat,/halve witte kool,/4-seizoenenpeper. Voorbereiding: Schil de ui en snipper hem fijn. Schil de winterwortels met een dunschiller en vervolgens in plakjes diagonaal gesneden. Snijd de groene paprika’s in vier à vijf parten en verwijder het zaad en de zaadlijsten. Snijd de aardappelen in dikke schijven. Verwijder het hart uit de witte kool en gooi deze weg. Snijd de witte kool in 4 repen.

Bereiding: Fruit in een grote pan de gesnipperde ui in de zonnebloemolie totdat ze zacht zijn, maar nog niet bruin. Voeg dan de winterwortel, groene paprika, water, tomatenpuree, 1 theelepel zeezout en de gemberpoeder toe. Leg een deksel op de pan.
Breng het geheel aan de kook en laat alles circa 10 minuten koken. Voeg dan de aardappelschijven toe.
Leg het deksel terug op de pan. Neem de vleestomaat, en kerf deze met een scherp mes rondom een paar keer in.
Dompel de vleestomaat een halve minuut in kokend water, en laat het dan onder koud water schrikken.
Hierdoor komt de vel los te zitten van de tomaat en is deze gemakkelijk te verwijderen. Gooi het vel weg.

Snijd de vleestomaat in 8 stukken en voeg ze toe aan de stoofschotel. Doe het deksel weer op de pan en laat nog eens circa 10 minuten zachtjes koken. Voeg de witte kool toe en strooi er zeezout en 4-seizoenenpeper naar smaak over. Roer alles goed door elkaar en laat nu alles koken tot de groenten gaar zijn. Controleer of er nog zeezout en/of 4-seizoenenpeper bij moet. Schep de stoofschotel in een mooie kom en verdeel hem daarna gelijkmatig in porties op de pannenkoek, in dit geval gemaakt van tarwebloem, kwark en zout.

Natuurlijk was het veel te veel, maar gelukkig komt er nog wel eens iemand onverwachts aanwaaien. In dit geval was het zoonlief, die er smakelijk van meegegeten heeft. Een aanrader, het land om je in te verdiepen en het gerecht.

De reis gingverder. De wereldkaart in blind vertrouwen aangeraakt, vloog over de kaart heen en bleef steken in Mexico. Natuurlijk veroorzaakte dat vanmorgen een zoektocht naar de originele Mexicaanse culinaire heerlijkheden, die uitmondde in een ontmoeting met de Tlayudas, een tortilla met bruine bonenpasta en verse groenten. Even kleurrijk als hun borden zijn gevuld, zijn de rijke stoffen en de afbeeldingen. Een nieuwe ontdekkingstocht staat te wachten.

Dochterlief had voor mij heerlijk zuurdesembrood van de warme bakker en heeft de Tagliatella met ragù meegenomen. Dubbel feest voor de prijs van één. Omdat er altijd gekookt werd voor minimaal zes personen, maar meestal veel meer om wat er aanschoof zo her en der, moet ik me nu nog extra concentreren op de hoeveelheden. De stoof kon makkelijk dienen voor nog een gezin erbij.

Kleindochter speelde zoet met haar partjes appel en twee lege bekertjes. Schijfjes erin, overhevelen naar de andere, uitstorten op de bank, en weer vullen. Onbetaalbaar ervaren, terwijl wij bijkletsten onder het genot van een kop thee. In deze malle tijden weet die kleine niet wat handen schudden inhoudt. Dat was weer even zo’n moment om bij stil te staan. Eenvoudige, vanzelfsprekende handelingen, die in de beleving van kleine kinderen die opgroeien ten enenmale ontbreken. Als je daarbij stil staat is het de wereld op z’n kop.

Nu ga ik me uitgebreid Mexicaans oriënteren en van alle ingrediënten maar 1/3 inslaan, anders waggel ik straks als een tonnetje aan coronakilo’s de wereld rond.

Het is druk op de weg. Het zal samenhangen met de donkergrijze lucht erboven. Regen in aantocht. Wat zijn we eigenlijk verwend de laatste weken met heerlijk veel zonneschijn. Gisteren viel de dag stil, omdat ik niet op Dribbel hoefde te passen. Die was meer dan verkouden. Een oude aflevering van My Kitchen rules zorgde ervoor dat ik enorme trek kreeg in ragù, maar dan de vegetarische versie ervan. Een heerlijk recept vond ik op de site van ‘jennyalvares.com’. Tagliatella met portobello’s. Gericht boodschappen gedaan met boodschappenlijst in de notities, verse rozemarijn, portobello’s, tomatenpuree, roomboter en Tagliatella. Balsamico, knoflook en uien was er al.

In de grote blauwe stoofpan werd het feest en in de keuken ook vanwege het gepruttel. De schoonheid van die enorme Portobello’s was om te roemen. Ik had ze nog nooit gegeten.

Eigenlijk was het hele stoofgerecht in een handomdraai klaar. Italië zweefde het huis binnen. ‘Delizioso pasto speziato profumato’. Met de ogen dicht en het schoteltje voor me zag ik de groene heuvels van Toscane, waande ik me voor een tent in Genua, hoorde ik de kabbelende Middellandse zee. Even weg van hier geweest.

De balsamico deed wat er nog ontbrak aan alle ingrediënten bij elkaar. Het bracht de balans in alle verschillende smaken. Iets van de magie van de keuken kwam boven drijven. Iedere dag een ander land kiezen en het zou een gang om de wereld zijn in 80 dagen op een geheel eigen wijze. Het restje Portobello gaat straks met dochterlief en kleindochter mee, die zo voor de deur staan. In het kader van de duurzaamheid gaat de rozemarijn op water, om te laten wortelen.

Zo, de denkbeeldige knopspeld steekt in Italië. Zal ik nu blind kiezen Dat is een leuk tijdverdrijf. Op ‘Google-maps’ kom ik uit in Ethiopië. De keuze valt op een Ethiopische vegetarische groentestoofschotel. Het idee om de wereld rond te reizen is afgekeken van een fantastische meesterkok in de keuken, mijn aangetrouwde nicht in Ierland. Haar kinderen tekenden de vlaggetjes van het bewuste land en plakten ze op een vel papier. Zo konden ze ‘en route’ zijn zonder een stap buiten de deur te zetten. Zou Gulliver, de hoofdpersoon uit ‘Gullivers travels’ ook in alle landen het lokale voedsel hebben genuttigd. Hij werd bijna zelf onderdeel van de pappot, meen ik me te herinneren. Het beeld van de grote man met allemaal kleine mensen er omheen en vastgesnoerd in de touwen staat me nog voor ogen, maar hoe het verhaal ging weet ik niet meer. Toch weer eens herlezen.

Het zou ook leuk zijn om een reisverhaal te volgen, bijvoorbeeld Nils Holgersson met zijn ganzen mee of een van de oneindige stoet globetrotters die je kan vinden op google en die verslag doen van hun reizen. Met weinig inspiratie om je heen behalve het geijkte is dat een welkome afwisseling. Behalve de kookpotten is er ook de kunst van het betreffende land. Dan had ik me gisteren op de fresco’s moeten werpen en vandaag worden het kleurrijke iconen, die welhaast middeleeuws aandoen. Een nieuw inzicht verwerven blijft een boeiende bezigheid. Een reis om de wereld, omdat grenzen er zijn om overheen te schrijden. De landsaard doorgronden, waar het mogelijk is. Misschien is het te ambitieus, maar het is de moeite van het proberen waard.

Hij stond geduldig te wachten in het gras. Verschoof af en toe, plukte hier en daar wat aan zijn rug terwijl zij zich lang en uitgebreid opfriste. ‘Waar werd oprechter trouw’ schoot er door me heen. Ook hier Vondeliaanse liefde.

Toen ze eindelijk klaar was, klom ze over de rand en waggelde naar haar trouwe eega. Samen vervolgden ze hun weg naar de veel ruimere sloot.

Het was het echtpaar Wilde eend, waarvan het vrouwtje een eigen hamam had herkend in mijn krappe wiervijver. Ze kwam er tevreden en coquette weer uit met haar glanzende groene wierveren, alsof ze wilde wedijveren met het kleurrijke verenpak van de woerd.

Het was allemaal goed te volgen, omdat de observatiepost hoog en droog op de wielen stond en ze zich onbespied waanden. Door het andere raam kon ik in mijn eigen vogelhut, dat het atelier ook was, de koolmees bespieden, die van het pindasnoer snoepte.

Ik was voornemens geweest het dorre hout aan de zijkant achter op te stoken in mijn kleine kacheltje. De grote stukken moeilijk brandbare berk eruit, kleine takjes erin. Het spul was zo droog dat het knisperde onder mijn handen. Het lukte welgeteld een kacheltje vol. Daarna waren al mijn vuuraspiraties verdwenen. In hart en ziel een ‘gids’, maar nooit een echte scout. Bovendien sloeg de rook door de wind neer. Niet bevorderlijk voor mij en mijn longen. Wijs besluit aldus. Toch maar weer alles per zak afvoeren naar de groenstort.

Het was fijn om te voelen dat, na een lange inspiratiedip, er de lust was om de penselen op te pakken. Zo vloog, zoals altijd, de tijd voorbij. Een eerste opzet en een tweede ronde. Dat ook de kou was binnengeslopen, merkte ik pas,bij het opstaan van de kruk en de stijfheid, waarmee het vege lijf zich krakend afwikkelde.

Dag lieve stek, dag echtpaar eend, dag familie koolmees, roodborst en haas, tot later. Halverwege het weggetje langs de sloot zag ik het beeld voor me van twee handchoenen die leeg en verlaten op het witte rotan tafeltje in het atelier lagen. Vergeten, maar ik was al te ver om nog terug te gaan.

De sloot deed me altijd denken aan het boek van Carry van Bruggen: ‘Huisje aan de sloot’. Zij behoort met de dichter Vasalis samen tot de vrouwen, die afgespiegeld in de tijd waarin zij leefden, zoveel mogelijk hun eigenheid wisten te behouden, ondanks de vaak benepen, normen en waarden. Het is vandaag internationale vrouwendag. Geen mooiere dag ze te eren. In ‘Het huisje aan de sloot’ beschreef Carry in een van de hoofdstukken, dat ze al van jongs af aan wist, dat je je vrijheid kon behouden, omdat alleen jij je gedachten wist. Niemand, die je dat kon ontnemen. Ook de hele strenge meester niet van haar klas.

Vrouwen dus, vormende vrouwen, vrouwen die iets weten los te maken, door hun gevoel te vertalen naar de literatuur en de kunst in de breedste zin van het woord. Sterke onafhankelijke mooie vrouwen. Met als belangrijkste drijfveer ‘De vrije gedachte’. Een mooi thema voor een dag als vandaag.

Na het kijken van ‘Matthijs draait door’ werd duidelijk wat de uitdrukking: ‘tot wanhoop gedreven’ kon betekenen voor een mens. Harry Sacksioni, de virtuoze gitarist, werd in zijn leven veertig jaar lang gestalkt door een vrouw, die daarmee begon toen ze 14 was en waar haar dood veertig jaar later er letterlijk en figuurlijk een eind aan maakte. Ze volgde hem niet een klein beetje, maar met grote regelmaat. Ze versteerde er optredens mee, door aandacht te vragen met roepen, hij vond haar een keer naakt in de badkuip of ze stond voor zijn huis te schreeuwen. Het werd zo erg, dat Harry haar bij het huis in de sloot duwde, kopje onder hield en eigenlijk niet meer los wilde laten. Gelukkig stormde zijn vriendin naar buiten om hem tot zijn positieven te roepen. Hoe desperaat kan je zijn. Hij heeft er vaak over verteld in allerlei praatprogramma’s en wilde dan ook dat er een politicus aan tafel zat, zodat hij gehoord werd. Op die manier kreeg hij een podium voor een anti-stalkerswet. Harry beschreef in het gesprek met Matthijs wat hij voelde toen hij hoorde van haar vader dat ze overleden was, wat dat met hem deed. Himmelhoch jauchzend omdat het achter de rug was en aan de andere kant zum tode betrübt om dit verloren leven, de schijnwerkelijkheid die ze had opgebouwd en waar ze haar hele leven door had laten regeren. De keerzijde van de roem en nauwelijks te dragen.

https://www.npostart.nl/matthijs-gaat-door/06-03-2021/BV_101404467

Helaas ken ik het verschijnsel van nabij en geloof me, je raakt daadwerkelijk buiten zinnen, omdat er geen vat is op de situatie. Zodra het leven buiten jouw werkelijkheid van goed vertrouwen en geloof treedt en een nachtmerrie wordt, stopt elke vorm van nuchterheid. Het dualistische gevoel is te rechtvaardigen. Haar dood bracht letterlijk lucht, misschien zelfs voor beiden.

Het werd een aangrijpend gesprek, waarbij ik wel wat was afgeleid door de gemanicuurde nagels aan de handen van Harry. Het leken jonge gevijlde stralendwitte gelnagels aan de doorleefde rechterhand. Het was vooral de tegenstelling, die mijn blik ving, maar het had natuurlijk alles te maken met het spel van Harry. Fingerpicking op stalen gitaren vergt het nodige lapwerk of een goede bescherming. Dat laatste lijkt me.

Er waren meer onverwachte wendingen in het programma. Zo bleek Esther Ouwehand, de politica namens de Partij van de Dieren, vooral Heavy Metal, Hard Rock of Death Metal te draaien als ze haar energie wilde opladen en Claudia daarentegen stond de mooie klassiekers van Barbara Streisand luidkeels te zingen onder de douche.

De afsluiting van de avond was ook dit keer grandioos. We werden de nieuwe week ingestuurd met een prachtige finale, een hommage aan het wonder van Stevie’ door The Big Band, Sven, Harry Sacksioni, Chelsea en José James, die Stevie Wonder nummers brachten van diens onovertroffen plaat ‘Songs in the key of life’. De goeie ouwe tijd kwam onder de welluidende klanken boven drijven.

Het was en bleef feest van de bovenste plank.

Terwijl ik dit alles terughaal in mijn herinnering valt iets me op. Luchtig bezien heb ik hier ook een kleine stalker. Met niet aflatende aandacht houdt ze alle verrichtingen in de gaten. Volgt met haar blik nauwkeurig elke beweging. Ze heeft het erg druk met deze kleine bezigheid, ook al verroert zij geen vin. In haar ogen spiegelt zich de locatie en soms het lijdend voorwerp met tak en al in zorgeloze onwetendheid.

Dit was weer een heel andere vorm van wachten. Op de merendeels lege stoelen, niet afgeplakt of iets dergelijks, zaten twee mensen. Een vrouw en een man, beiden alleen. Ik nam in het midden plaats, de vrouw achter me kon ik niet zien, maar de man voor me had een lijdzame berustende blik. Af en toe verschoof hij en liet zijn hoofd tegen de muur achter hem rusten. Er kwam een jonge slanke vrouw binnen, die een en ander opvrolijkte door bedrijvig in haar tas te graaien, iets te vragen aan de balie, papier door te nemen, een blikje cola open te maken en de tas met aplomb naast zich neer te laten ploffen. Even later verdween ze, als eerste, met een van de dames van de longfunctie.

Iedereen werd geacht alleen te komen en dat maakte het wachten een stuk saaier. Normaliter vonden er in zo’n wachtkamer altijd spannende uitwisselingen plaats, misverstanden die moesten worden opgeruimd, een brief die kwijt was en waarbij de ander werd ingeschakeld om ‘m te vinden, het zuchten verwoord in luid en lijdend, maar nu was er niets van dat alles. Opeens klonk het geluid van een klok. Tik,tik,tik,tik Het kwam dichterbij en het geluid zwol aan. Het duurde even, maar toen kwam de wandelende klok voorbij de muur en liep rechtdoor, tik, tik, tik, tik. Korte droge tikken, een stok in beide handen en nu pas hoorde je het geluid van de schuifelende voeten. De broekspijpen veegden de vloer achter hem. Een oude man. Tik,tik,tik,tik. De tijd schoof langzaam voorbij.

Twintig minuten later werd ik binnengeroepen. De vrouw was ronduit plezierig. Voldoende balans in geruststellend en adequaat, wat kwinkslagen tussendoor en vooral de kalmte van haar handelen en stem was aangenaam. Ze had voor na de exercitie attent een lichtblauw mondkapje klaar liggen, maar ik trok een nieuwe zwarte uit mijn tas. Ze moest er hartelijk om lachen. Er lag een grote zwerfsteen op de balie met ‘Lief mens wat ben je mooi’ erop. Het bleek geen zwerfsteen te zijn, maar een cadeau van een van de collega’s voor het poli-personeel. Bemoedigende woorden na een doorgaans hachelijke onderneming, voor iedereen die er langs kwam. Over vijf dagen een telefonisch consult met de longarts en dan weten we meer.

Voor ik naar het ziekenhuis ging, had ik voor zuslief een grote bos bloemen besteld, die diezelfde dag nog bezorgd zou worden. Dat gaf een goed gevoel.De slogan ‘Zeg het met bloemen’ komt in deze tijden helemaal tot zijn recht. Stuur het feest het huis in.

Bij thuiskomst kwam mijn bestelling binnen, net op tijd. Een grote ruime schoudertas die kruislings kon worden gedragen, een warme amberkleur en nepperdepepleer. Alles wat ik tegenwoordig draag, heeft geen dier pijn gedaan. Dat voelt zoveel beter. Waar leder vroeger nog hoogstaand was, krijgt het steeds meer bijsmaak. Voor mij althans. Helemaal in mijn element met deze lichtgewicht, want dat was het andere voordeel. Mijn oude leren tas is leeg al zwaar. Een kwestie van zegeningen tellen, zo’n aanschaf.

De Ipad ligt naast me in de aanslag. Ik probeer mijn clandestiene huisbewoners, het echtpaar Kauw, die stiekem in de dakgoot wonen, te vereeuwigen nu ze druk doende zijn om hun nieuwe nest te bouwen. Ik luister naar hun gebabbel en tracht er wijs uit te worden, wanneer ze voornemens zijn om naar beneden te duiken. Maar helaas. Het gaat steeds nét mis, een flard kauw, niet meer, niet minder. De aanhouder wint, in dit geval, daar ben ik van overtuigd. Een kwestie van doorzetten.

De zon schijnt uitbundig en maakt deze dag extra feestelijk, want zuslief is jarig. Ze volgt mij altijd op de voet. Straks in september schelen we weer anderhalf jaar, vanaf vandaag tot september maar een jaar, getalsmatig gezien en niet strikt genomen. Vandaag is ook de dag van de controle. Een longfunctieonderzoek moet laten blijken dat een en ander, zij het altijd wat minder, nog functioneert. Het zorgt ervoor dat ik in een ziekenhuis, waar ook covid-afdelingen zijn, straks aan apparaten hang, waar elke longpatient aan moet geloven. Adem in en adem uit. De knijper op je neus zuigt elke gedachte naar binnen, je zoekt naar lucht. Het klikje als de zuurstoftoevoer dicht valt, het blijven van die kleine ongemakken die tegelijk een wereld los maakt aan kwetsbaarheden. En daarna een diffuse angst en onzekerheid. Waren de apparaten steriel genoeg, zweefde er ergens nog een kwetsend fragment rond.

Zuslief is jarig en ik hou afstand in de vorm van, ik zeg niet wat, nog niet. Het wachten is op de verjaardag voorbij. Een van de andere graag gelezen bloggers haalde ook ‘Het Wachten’ aan en duwde daarmee een bakvissenherinnering in de herhaling. Verliefd zijn en smachtend wachten naast de telefoon, tot die rinkelend overgaat. Dat kan eigenlijk alleen maar met de ouderwetse draadtelefoons, want vandaag de dag kan je al handelend wachten en krijgt het toch een andere invulling. Destijds was het wachten en smachten. ‘Zolang de vlinders fladderen, anders stopt het wachten’, schrijft hij me als antwoord. Wat een mooi beeld levert mij dat op. De vlinders blijven nog even hangen om het hoofd en vliegen dan in een dansende vaart omhoog. Dan relativeert hij dat er elke lente nieuwe vlinders komen, ook als herinnering, gemis en verlangen. Mijn vlinders vervullen tegenwoordig een andere functie. De kracht van de natuur. Ik leef op bij elke kleine schoonheid die ik zie. Van koolwitje tot atalanta, straks kan het weer. dat zachte zoete lokkertje van rot fruit op een schotel.

Blogvriendin haalt de regel van derden aan en als ik in de materie duik, zie ik dat het wat anders is dan de Gulden snede, nog zo’n compositieregel in de fotografie. Het maakt alles uit bij het vastleggen en de toepassing ervan zorgt dat de gemaakte foto je pakt, naar binnen trekt, met je aan de haal gaat. Een handige uitleg vond ik hier.

https://vinkacademy.nl/fotografietips/compositie-de-regel-van-derden-de-gulden-snede-en-het-verschil/embed/#?secret=3hOsHfmKio

Het nieuwe boek is binnen. Het is ‘Zuurstofschuld’ van Toine Heijmans. Een snelle blik op de aanhef en de eerste bladzijde nodigt direct uit om er in te duiken, maar mijn motto is niet voor niets ‘First things first’. Stap voor stap betekent eerst uit het hoofd zien te komen van Cliënt E. Busken van Jeroen Brouwers. Die pakt je met zijn gekte en maalstroom aan gedachten, associaties en observaties helemaal in. ‘Wie wat bewaart, die heeft wat’, leerde men mij vroeger en zo is dat. Maar o, wat is het moeilijk om die mooie grafische omslag te weerstaan, waarop het reliëf van de bergen zichtbaar en voelbaar is. Een aanrader ook voor broer, die op alle grote bergtoppen heeft gestaan.

Gisteren was een dag van rust, knie weer even ruimte geven en er waren allerlei spannende berichten, waar nog niet over uit te weiden valt maar binnenkort hier zeker in geuren en kleuren zal worden vermeld. En inderdaad: ‘Wie wat bewaart, die heeft wat’.

Wat heerlijk als een Tomtom niet goed werkt en je alle tijd van de wereld hebt. De mevrouw in het kastje wees ons in ieder geval van het kastje naar de muur en allesbehalve naar de plek van bestemming. Daardoor ontdekten de zussen en ik zomaar, gratis en voor niets, een uitbouwmogelijkheid van de wandelroute aan de overkant. Het Heuzesepad is een bijzonder en mooi natuurgebied met een aangelegd lang lint over de dijk en vrij uitzicht over de uiterwaarden en de Nederrijn. De Grebbeberg lag er omfloerst bij, in het wat nevelige licht, zelfs toen de zon doorbrak bleef het heiïg.

De Grauwe ganzen trokken in grote getale over, luid verkondigend dat ze er waren. Een paar scholeksters stapten parmantig rond in het water, waar ook wat eenden dobberden. Hier en daar kwamen er wat mensen ons tegemoet, waarop een zwijgend knikje of een groet gemompeld werd. Het land van gezien worden.

Aan de kop van de dijk stond een struis beeld van een vrouw, de handen in de zij geplant, die zwijgend uitkeek over de schoonheid van het land. Bij een kleine inspectie op Google, bleek het beeld ‘De Wachter’ te heten. Ze was gemaakt door Gerry van der Velden uit Zoeten. Het was een oorlogsmonument. De boerenvrouw keek voorbij de schoonheid, richting de Grebbelinie en bracht de verschrikkingen, die hier hadden plaatsgevonden tijdens de tweede wereldoorlog, in herinnering. In die wetenschap bezie je alles toch met andere ogen.

We gingen na de korte wandeling naar het doel van vandaag. De Blauwe Kamer in Rhenen. Geheel tegen onze gewoonten in besloten we eerst de inwendige mens te versterken, want het afhaalloket was open. Het panoramarestaurant De Blaauwe Kamer bleek vernoemd te zijn naar de oude steenfabriek, waar men vroeger 500.000 stenen per week bakte en te drogen legden in de droogkamers, waar men nu dat restaurant met ruim uitzicht over de Nederrijn van had gemaakt. De oude groeve stond er, voor een deel nog intact, naast en restanten waren ook te vinden in het aangrenzende natuurgebied De Blauwe Kamer. Heerlijk om, zij het buiten staande aan een tafeltje, een broodje kroket te kunnen nuttigen, terwijl er binnen druk heen en weer werd gelopen. Het geluid van schalen en stemmen. Precies wat er even nodig was om de zinnen te verzetten.

Een bezwete fietser koos voor appelgebak met slagroom bij zijn koffie en lachte vriendelijk. ‘Zo, jij kunt er weer even tegen’ zei zuslief wat hij beaamde. Op mijn vraag hoe lang nog, bleek dat van hier naar Amersfoort. Nog een pittige rit te gaan. Een vriendelijke breedlachend en enthousiast koppie. We wensten hem succes en liepen de ingang van het natuurgebied in.

Een zinderend geluid van de ganzen daalde neer, opgeschrikt door een legerhelikopter die verderop cirkelde. Het vogelreservaat was in het geheel gesloten, maar de glooiende heuvels met de meidoorns her en der verspreid, mochten we in. Er werd aangegeven door paaltjes tot hoever je kon gaan. Tussen de meidoorns liep een grote kudde Galloway-runderen en de stieren van die groep waren zo imposant, dat je het vanzelf wel uit je hoofd liet om dieper het landschap in te gaan. Ze keurden ons geen blik waardig en maalden kalmpjes het gras voor de hoeven weg. Wat een schoonheid aan landschap was er hier. Wat deden we toch met z’n allen in die Randstad.

Bij wat houten paaltjes ging ik even zitten. Te laag eigenlijk, nu moest zus uit alle macht me omhoog zien te trekken, maar dat lukte niet, ik schoof naar de punt, zodat de knie wat vooruit kon glijden en daarna ging het wel. Malle eigenwijs, knie én ik. In het vervolg toch een krukje mee.

Drie mensen stonden bij de rivier naast hun kano’s. De man deed een ingewikkeld aan en uitkleedspel en stroopte het rubberen pak wat naar beneden, vervolgens weer omhoog. Ik speurde naar stenen en vond het hart van de natuur, terwijl op dat moment twee van de kano’s in de zon gevangen werd gehouden. Net op tijd om af te knippen.

Het hoofd is vol, een ervaring rijker, de herinneringen versterkt en het gemoed verguld.

Blote voetjes plonsten in en uit het gerimpelde water, hoge gilletjes van de spanning en de kou, krullekopjes met rode blossen, we schrijven begin maart en in de zon voelde het lente-april aan. Kinderen laten zich niet weerhouden door standvastige kalendertijden. Maken zomer van een winterdag. ‘Een zwaluw maakt nog geen zomer’ klonk de waarschuwende stem van onze voorouders in de oren. Wat zullen ze er aan over houden. Hooguit wat gesnotter en tranende ogen, maar wel met pret naar bed.

De Lek zilverde de middag door. In het zand vond ik twee stenen die geschikt waren om te beschilderen en te laten zwerven als Kei-Tof of Happy Stone. In het grasveld op de uiterwaarde piepten al wat madelieven omhoog. Boven mijn hoofd zoemde een drone door het oudste meisje bestuurd, die ook bij de kinderen beneden hoorde. Plukjes mensen verschansten zich in de ondiepe ‘duinpannen’. Iets verderop een vrijend paartje. De aanblik van alles was zacht en gemoedelijk. Grote zwerfkeien daagden twee kleine jongens uit om te gaan klimmmen. Toen de jongste viel, schalde de stem van de vader waarschuwend dwars door de stilte heen.

Grote logge schepen kliefden opmerkelijk snel voorbij. De meeuwen die tot dan toe aan de kant hadden zitten soezen, vlogen op en cirkelden erachter aan op zoek naar de bijvangst van het omgewoelde water. Op een van de pieren stond een man en keek in het oneindige, vervolgens naar de spelende kleintjes in het water en daarna naar de lucht. Een filosoof, een dromer, of stond hij zo maar wat te peinzen.

Ik zocht een plastic tas om de stenen in te doen, maar vond het niet, dus bleef het bij twee. Anders had ik er meer geraapt. Mooie gladde kiezels te over op de oevers.

Aan de horizon schilderden de kerktoren en de huizen van Ameide, als een lang zwart lint, een compleet schilderij bij elkaar. Het blauw van de lucht spiegelde bedriegelijk in het water, dat in werkelijkheid modderig en bruin was. Het voetveer lag stil en buiten gebruik. Volmaakte rust, ook in het hoofd.

Het was na drieën. Tijd om het pakket op te halen. Nu van de dijk af, dat op de heenweg de nodige laveerkunst had gevergd met zelfs tractoren, die er reden. Het was er veel te smal. Met niet teveel omwegen richting Montfoort en de Meern binnendoor naar het Muntplein waar ik de pakketpost wist. Een kwartier later liep ik richting de kleine blauwe. Het pak was groter dan gedacht.

Een maand geleden besteld, maar na heel veel heen en weer gemail en gebel, eindelijk in mijn bezit. Het plantentafeltje. Een Zweeds pakket was niet voor de eerste de beste knutselaar. Hoewel overduidelijk met plaatjes en de juiste schroeven, duurde het toch weer langer voor ik begreep hoe ze het bedoelden. Even laten betijen en dan de draad weer oppakken was in zo’n geval de beste remedie. Dat had effect. Een half uur later stond het op haar stek met de planten erop. Mooi en handig. Zoonlief had de schroeven nog extra aangedraaid en twee schroeven, die uitstaken omgedraaid. Bijna goed.

Zuslief appte of ik het de volgende dag aandurfde, mee te gaan naar De Blauwe Kamer in Rhenen. Snoetjes op in de auto en natuurlijk, dan wel. Ik snakte naar wat verruimend inzicht, afleiding, een andere focus. De Blauwe Kamer is een groot natuurgebied onder aan de Grebbeberg, waar het water van de Nederrijn doorheen loopt. De vogelhut werd al wel gesloten omdat er teveel bezoekers kwamen. We gaan het zien. Als het te druk blijkt, nemen we de kuierlatten.

‘Waarover spraken zij, die drie daar op dat hek…’ En over ons, dik aangekleed en weggedoken in de warme sjaals: ‘Waarover spraken zij die twee daar op die plek’ in variatie op een thema. Eerlijk gezegd hoorde ik dit kinderlied niet op het moment suprème, maar pas toen ik de foto zag van de aalscholvers, die parmantig, de kopjes naar elkaar toe, schijnbaar roerloos genoten van de middagzon.

Om half drie stond ik voor de poort bij vriendin en we liepen van daaruit richting de plas, de zo vertrouwde woonwijk door, de trambaan over, de oude school als glimp voorbij, de fietsers en scooters ontwijkend die langs ons schoten. Op de kruising bleven we staan. Linksaf voor de grote trek en rechtsaf voor de kleine. De laatste minder mooi en weliswaar door een hoge heuvel afgesneden van het drukke wegennet daarachter, maar niet verschoond van het bijbehorende lawaai. Links trok de weidse stilte en de afstand zou groter zijn, maar er viel misschien wel ergens even uit te rusten.

De plas was geen recreatiegebied. Het was helaas zelfs de meest vervuilde plas in de omgeving. De watervogels, meeuwen en aalscholvers gedijen er wel. De bodem was drassig en dwong ons om op het pad te blijven. Ook nu waren er meer wandelaars dan gewoonlijk op de been. Afstand houden zat niet bij iedereen ingebakken. Het kostte best behendigheid om af en toe de dans te ontspringen. Veelvuldig pasten we de ganzenpas toe. Twee guitige jonge kinderen zeiden met open blik gedag en floten hun hond, die om onze benen dwarrelde.

We hadden veel uit te wisselen, want het was inmiddels alweer een goed half jaar geleden dat we elkaar hadden gezien. Lopen en praten waren voor mij eigenlijk twee los van elkaar staande handelingen, maar tegelijkertijd was er niets fijners dan een gesprek al lopend te voeren. Voortdurend wees ik het tempo van vriendinlief op ‘kuieren’ als ze met stevige tred weer vaart maakte. Als vanzelf, terwijl de ogen over de uitgestrooide schoonheid dwalen, ontstond er wat filosofische of poëtische diepgang. Met spijt in het hart wist ik het fototoestel op de eettafel. Op het laatste nippertje had ik verzuimd hem in mijn jaszak te graven, toen lege flessen en twee vuilniszakken om de aandacht schreeuwden bij het vertrekken. De oude Iphone trok het om een paar verse indrukken vast te leggen, maar was daarna ook op.

Een keur aan kleurrijke beelden. Gouden rietpluimen in plukken bij elkaar, grauwe ganzen die druk snaterend imposant de veren spreiden, klokkende meerkoeten en snel wegschietende waterhoentjes met als rustgevende kern twee zeilende witte zwanen, doodgemoedereerd tussen het tumult door. We gunden de kloppende knie wat rust bij de skibaan, op twee pallets, daar kennelijk neergezet om twee vermoeide vrouwen even te laten laven. Het blauw van de plas wedijverde met het hemelse blauw erboven. Een uur wandelen bleek al gauw met heen en teruglopen anderhalf te zijn geworden. Goed voor 9075 stappen gaf de gezondheidsmeter aan en de eerste wandeling van formaat sinds twee maanden.

Aan het eind van de tocht reed een buurjongen van vriendin voorbij. Een oudleerling, die verbaasd mijn naam riep en naarstig van de fiets afsprong. Niets verandert natuurlijk, alleen langer haar, maar dat ging er bij het openstellen van de kappers, af. Hetzelfde guitige koppie, de zelfde olijke blik. Hij weerspiegelde de jaren die er naderhand bijgekomen waren, sinds hij als vierjarige bij mij binnen liep. Ruim 25 schatte ik in. Vriendin en ik vervolgden de weg en namen afscheid met de belofte gauw weer eens naar Amelisweerd te gaan, waar de veldkeuken allerlei gezonde heerlijkheden verkocht en waar banken te over stonden. Wijselijk besloten we om de ontmoeting buiten te eindigen en geen versnapering binnen te nemen. Toen ik in de auto stapte, voelde het lijf met verve in elke vezel die 25 jaar tussen toen en nu.

Na bijna twaalf maanden tegen zijn ondoorgrondelijke kop(excusez le mot)aan te hebben gekeken, mocht B.I.G.eindelijk ingelijst en wel, met gouden kettingen en al naar het huis van zoonlief. Hij was er net zo verguld mee als de sieraden om de nek van de rapper. Het doek met Kluivert en zijn beker stond al langer bij hem binnen tegen de nog maagdelijke muur, maar nu waren de twee weer herenigd. Met de lijsten erom was het een mooi cadeau voor het nieuwe huis. Afstandsknuffie en zoonlief kon een van de muren gaan verven. Missie geslaagd.

Inmiddels was de mist verdwenen en de zon al paraat als opwarmer deze middag. De tafel met het houten blad, die buiten voor het atelier stond, was gaan bladderen. Acrylverf genoeg in de kast, een mooie gelegenheid om daarmee aan de slag te gaan. Binnen een mum van tijd was het hetzelfde appetijtelijke tafeltje van vorig jaar. Het kon er weer even tegen.

Daarna waren de overgebleven wilgentakken aan de beurt. Aan de andere kant van de nieuw gevlochten schutting was er nog een open plek. Een van de stammen van de vlier was mooi van hoogte en precies de goeie maat om er tussen te zetten. Geen hamer in de buurt maar geen nood. Van neeflief had ik na zijn overlijden wat gereedschap van onze opa geërfd en daar zat een houten mal op voet bij, dik en massief, houtig genoeg om mee te hameren. Dus timmerde ik de vliertak de grond in. Dat klinkt makkelijker dan het aan energie kostte, maar het lukte. Met moed, geduld en beleid vlocht ik de takken in. Een bescheiden opstaande rand was het resultaat. In het najaar konden er nieuwe wilgentakken aan worden toegevoegd. Roodborst kwam nieuwsgierig kijken en bleef een wijle hangen ter goedkeuring van de onderneming.

Er bleef verder niets anders over dan wat dood hout te verknippen en over het verse groen te leggen als bescherming tegen de frisse dagen die straks zullen volgen. Het allerlaatste restje dunne twijgen wilg vlocht ik in de oude afscheiding achter in de tuin. De zon scheen gefilterd door de brede haag van de Oude en zette het licht aan van de kleine lantaarntjes van de nachtschade.Wat een prachtig gezicht. Het dode hout daarvan nog maar even sparen, want dit was weer zo’n onnavolgbaar stukje schoonheid van moeder aarde in combinatie met de bijzondere lichtval, die dan ineens in het oog springt. Kleine lantaarntjes, lieflijk maar niet zonder gevaar.

Daarna was de koek op. De achterbuuf was er inmiddels en om vijf uur troffen we elkaar in ‘klein Italië’, haar terras pal op de zon voor haar huisje. Een Pinot Grigio en wat brusschetta met toost als mediterrane elementen en gespreksstof genoeg. De kou trok gestaag op. Tijd om op te breken. We liepen samen terug langs de sloot, huiverend in de laatste zonnestralen. Er stond één auto op de kleine parkeerplaats naast de kleine blauwe prins, dus het hek ging, volgens afspraak, op slot.

Als alles goed gaat, staat er een kleine wandeling gepland met een van mijn lieve vriendinnen. Er is nog steeds te weinig lucht, de knie barrelt haar bewegingen bij elkaar, maar de conditie is nul en het is fijn om een en ander aan beweging weer op te pakken. Kijken of de longinhoud daar ook blij van wordt en anders weer een stap terug. Ach ja, het is net schaken, dat leven. Een zet vooruit, twee zetten terug, schaakmat of alleen mat, paardensprongen zijn af te raden. Een wijze raad om niet in de wind te slaan.

Gisteren lag er een dikkere enveloppe in de brievenbus. Het bleek van vriendinlief te zijn. Een eeuwigheid geleden liepen we vier jaar samen op tijdens de opleiding voor kleuterleidster. Een innig groepje van vier ziet elkaar nog steeds elk jaar. Soms kon er wat meer tijd tussen zitten, dan weer werd er vaker een dag ingelast, maar altijd waren de gesprekken op zo’n dag allesbehalve prietpraat. Diepgang over de wijze van in het leven staan, het ware geluk. De boodschap die mijn vriendin nu bracht was haar concept voor de zin van het leven met de prachtige kleurrijke vloeiende doeken als afbeelding erbij. Woord en penseel ineen gevloeid. Het had als titel: ‘Leven is… Opgedragen aan iedereen waar ze van hield, die ze een warm hart toedroeg of waar ze fijne herinneringen mee heeft gemaakt. Een alternatief voor een groot ‘jubileum’feest, een feest in boekvorm waarbij iedereen in het licht werd gezet door vriendin zelf. Ze kwam binnen, zweefde uit de bladzijden omhoog en raakte rechtstreeks de ziel aan. Ware deelzaamheid.

Die middag voor deze ontdekking was ik op mijn dooie akkertje naar de tuin gewandeld. Om de schutting te bewonderen, de buurtjes de hemel in te prijzen en de dunste takken van de vlier fijn te knippen, zittend op de regenton, waar ik een late middagzon kon vangen. In mijn simpele gelukzaligheid mijmerde ik over een gesprek dat ik voerde met mijn leesmaatje schuinachter. Ze vertelde over de wonderlijke vierdelige romancyclus van Wessel te Gussinklo’s met Ewout Meyster als hoofdpersoon. Daar kwamen we op naar aanleiding van het boek van Jeroen Brouwers ‘Cliënt E. Busken’, dat ik aan het lezen was. De overeenkomst was, dat je bij beide boeken in het hoofd van de hoofdpersoon kroop, een niet altijd eenvoudige symbiose. Zeker niet als het denken zo verschilde. Het vergt opperste concentratie. Daarnaast was het boeiend te beseffen, dat schijnbaar suffende ouderen in de conversatiezalen en de gangen van verpleegtehuizen konden leven in een compleet andere denkwereld, in een eigen tijd.

In al die jaren dat ik in dergelijke verpleegtehuizen heb rondgelopen heb ik me vaak afgevraagd, wat er toch in de hoofden van de zwijgende medemens omging, maar ik heb er nooit naar gevraagd en ik heb het ook nooit besproken of bespreekbaar gemaakt. Wel bedacht waar al dat gesuf en gestaar, het lijdzame ondergaan, aan gedachten op kon leveren. In zijn laatste jaren voegde onze vader zich bij die zwijgende massa, behalve als hij het spuugzat was. Dan haalde hij zijn gram in zwak verzet tegen de geldende regels door woest met de arm te maaien. Nu, zo oud als hij, moet ik er niet aandenken op die manier afhankelijk te zijn van anderen, laat staan de dag door te brengen in dat schamele bestaan ter grote van een bed en een nachtkastje, met een uitloop naar de conversatiezaal, waar anderen mede bepaalden wat er aan informatie via tv of radio binnenkwam. Ontdaan van vrije wil blijft er niet veel anders over dan je terug te trekken in je eigen hoofd. .

https://www.npostart.nl/de-wereld-van-de-chinezen/21-02-2021/VPWON_1314551

Het laatste deel van Ruben Terlou: ‘De wereld van de Chinezen’ heb ik vanmorgen teruggekeken. Het meest onder de indruk was ik van de ervaringen die de in Nederland geadopteerde Chinese vrouwen deelden. Het geplaag en de scheldwoorden, die ze naar hun hoofd geslingerd kregen en hoe de een zich hier volkomen thuis voelde en de anderen altijd een hang naar China bleven houden. Diepgewortelde genen. Wat zorgt er toch voor dat je mensen moet uitschelden, wat maakt toch, dat je op die manier naar mensen kijkt. Er zullen nog veel grenzen geslecht moeten worden om te kunnen accepteren dat ieder mens van vlees en bloed onder het lapje huid in niets verschilt van elkaar. Vriendin weet het. Op onze gezegende leeftijd omvatten hoofd, hart en handen elkaar en ligt eenwording binnen handbereik.

Het Schreihuisje in Schiedam roept associaties op met de klaagmuur. Mensen die biddend en buigend het wel en wee bespreken ten overstaan van de dat harde gesteente. Verzoeken en gebeden vinden hun weg in de vele spleten. Klagen in de ruimste zin van het woord. Stel je voor dat er een plek was waar je naar hartelust mocht jeremiëren en foeteren over alles wat fout was of dreigde te gaan. Wat een opluchting als je het gram als pakketje ergens neer kon leggen. En dan voor het verdriet nog een Schreihuisje ernaast. In werkelijkheid was het een simpele wachtruimte om te schuilen bij striemende regen en lang daarvoor een wachtruimte voor de vrouwen en kinderen die achterbleven als het schip met hun mannen de haven uitvoer. Wat een prachtig woord en wat een aangename manier van verdriet verwerken als je luid krijtend het hart kan luchten en het gemoed verschonen door een aanhoudelijke stroom. Verdriet gevangen in tranen.

Ik kende dit Schreihuisje uit Schiedam niet, maar Sarah van Binsbergen schreef er gisteren in het VK over in de rubriek: ‘Kunstwerk v/d week’ en ik keek mee over haar schouder, getriggerd door het woord, dat het werk vergezelde. ‘Oevers’ van de kunstenaar Tobias Lengkeek. De lokale stichting Mooi Werk had aan jonge Kunstenaars gevraagd, werk te maken voor deze beperkte ruimte, zodat het te allen tijde, ook in deze lockdown, te bewonderen viel. Het werk van Lengkeek ‘is een schilderij en een sculptuur ineen‘. Een van hout gemaakte twaalfvlaksvorm, waarbij elk paneel is beschilderd met oevers, waarbij je jezelf op het water waant. Dat is niet het enige opmerkelijke. Het werk kan er niet uit. Iedereen die het schreihuisje binnengaat mag het object als een grote twaalfkantige dobbelsteen om en om rollen. De vergankelijkheid is geen bezwaar, integendeel. Het doet Sarah denken aan het werk van de Amerikaanse kunstenaar Sam Gilliam met zijn ‘drape paintings’. Evenals Lengkeek zoekt hij ook de grenzen op tussen schilderkunst en sculptuur. Hij haalt ze uit de sponningen en hangt ze in draperiën op en waar de doeken elkaar raken ontstaat de ware schoonheid, net als bij de raakvlakken van het werk van Lengkeek.

Met dat verhaal werd ik teruggeworpen in de tijd toen de kinderen uit mijn groep op een groot eindfeest gewapend met speelgoedauto’s in alle soorten en maten kleurrijke acrylverf over een groot wit laken uitreden. Alleen had ik nooit het idee gehad om het te draperen. Kunst was het, dat stond buiten kijf en de kinderen waren maar wat trots op hun abstracte schilderij. Toch een beetje in de stijl van Gilliam. ‘Wheeler-Art’ in optima forma. Een heerlijke bijkomstigheid was, dat iedereen, niemand uitgezonderd, mee kon doen. Kunst verbindt. Toch eens naar Schiedam afzakken om dat Schreihuisje met eigen ogen te aanschouwen. Wie weet wat het los zou maken.

Het stond haaks op de bezigheid van die vrijdag, want rapper B.I.G. werd juist gekaderd in zijn zwarte lijst. Dochterlief transformeerde even in een ware moederchimpansee, toen dochter van twee haar niet los wilde laten en ze, op de grond, met de twee klemmende armpjes strak om haar heen, zittend de lijst vastschroefde. Aandoenlijk beeld, maar vooral het gemak waarmee ze het ‘ongemak’ accepteerde en rustig doorging met haar bezigheden.

We pakten het in in het enige papier dat ik in huis had. Fleurige sinterklazen kondigden cadeautjes aan. Klaar voor zoonlief, voor zijn nieuwe lege muur. Vandaar mag B.I.G. straks uitkijken over de tuin en het kleine park achter het huis.

Toen de karavaan weer vertrokken was, maakte ik een noedelsoep klaar. Krachtvoer, want ik was de hele ochtend al niet lekker en benauwd. Vermoedelijk toch teveel hooi op de vork genomen in de afgelopen week. Achterbuuf van de tuin appte, zij en buurman waren vast begonnen met de schutting en ze stuurde een foto mee. het zag er prachtig en krachtig uit. Buurman had de rest van mijn vlier en wilg ook nog omgezaagd. Daarvoor heb je vrienden, denk ik dan. Wat een lieve geste. Een kunstwerk op zich.