En terwijl de lucht, vanuit mijn raam gezien, prachtige schakeringen oranje en violet vertoont, klinken er luide hamerslagen van beneden. Mijn tussenraampje in de keuken wordt vervangen door een raam. Het was nu een dicht luikje, waar de spiegel opgeplakt zat. Een raam rijker en een spiegel armer. Om half acht stonden de mannen op de stoep. In slaapstand deed ik de deur open.

De avond daarvoor hadden we een boeiende bijeenkomst van de leesclub gehad. In de middag had ik de vele recensies, die het boek ‘Herinneringen aan de Toekomst’ van Siri Hustvedt had gekregen, doorgespit Het viel me op dat die van Trouw kritische noten liet horen en daardoor kwamen een aantal vragen vrij. Bij inventarisatie bleek dat iedereen moeite had gehad om in het verhaal te komen. Drie van ons hadden na een bepaalde scène de smaak te pakken. Daar kwam het verhaal pas echt goed van de grond.

Na de discussies en de filosofieën, de mate van intentie, de duik in de diepte waren we het er over eens, dat het boek minder toegankelijk werd door de vele verwijzingen naar Engelse en Amerikaanse literatuur, de filosofie, de maatschappelijke belangen en de politiek. Als dat niet de belevingswereld was gingen een aantal aanwijzingen en clues verloren. Dankzij het feministisch vraagstuk boette de hele avond lang de bespreking niet aan kracht in. Het boek werd er alleen maar boeiender op. De schrijfster werd deels gewaardeerd. Voor mij zat de uitdaging in haar schrijfstijl en het verzinnen van nieuwe begrippen, die prachtige woorden opleverde. Tijd die dwars door alles heen bleef zweven, bleek vaak een struikelblok, verhaallijnen die haasje over sprongen, ook  lastiger. Al met al een boek voor discussie en gedachten en daarom meer dan de moeite waard om besproken te worden. Wel kenmerkend was dat als het lezen niet het bestemmingsdoel van ‘onderwerp voor deze bijeenkomst’ had gehad, misschien niemand het had uitgelezen. Op alle fronten kende onze avond een meerwaarde.

Amazing Grace, de film die ik de avond daarvoor gezien had, was ook een tijdsdocument geweest. Daar zat ik, als mijn oude zelf, te kijken naar een optreden waarbij ik zelf twintig was, toen het gebeurde. Mick Jagger schoof in beeld samen met Keith Richard, de groeven waren verdwenen als sneeuw voor de zon. Het was wonderlijk om alles te plaatsen in het beeld van toen met de blik van nu. Het gaf er een extra dimensie aan.

   

De film was de reden geweest dat ik in de vroege ochtend daarna, iets minder kwiek het bed uitsprong. Zon probeerde door het wolkendek te komen. De kranen in de omgeving waren druk in de weer. Het staal bungelde aan een zijden draad. In het ziekenhuis begon de dag rustig. Langzaam druppelden de mensen binnen om hun dagbehandeling te ondergaan. Er was een bijna vervreemdend gesprek met een vrouw die in een van de kamertjes wachtte op de uitslag die ze ’s middags zou krijgen. Ze praatte in staccato zinnen. Was afwachtend, maar vertelde ten slotte toch een deerniswekkend verhaal over een absence. Van het ene op het andere moment had ze in de ambulance gelegen. Daarvoor had ze de kanker al geaccepteerd, maar dit was een van die totaal onverwachte bijwerkingen. Metastasen in de hersenen zetten zelfs de nabije toekomst op losse schroeven. Berustend bleef ze hopen op  de meest gunstige wending.

De vrouw met de stille ogen op de dagbehandeling wilde eigenlijk bezig zijn, werken en daarmee verwerken. Het lijf had zijn eigen weg gekozen. Ze gaf aan dat het leek of alle cellen er nog niet klaar voor waren om die vreemde eend in de bijt te omarmen door met elkaar het gevecht met die verwoestende woekergroei  aan te gaan. ‘Er woedt een strijd in mij’ zei ze en nog nooit was de voorstelling zo duidelijk, zo plastisch voorgesteld. ‘Op alle fronten’, dacht ik er achteraan.  Ze was nog niet klaar voor het vervolg.

Op weg naar de fysiotherapie voor de handen, bedacht ik me, dat elk ongemak een eigen gedachtegang meebracht, een ontwikkeling doormaakte en dat niemand van te voren wist waar het uiteindelijke schip, lichaam of geest, zou stranden. Mijn muizen van de duim zijn kaboutertjes vergeleken bij het heftige werk, maar zelfs dan al spelbrekers in de dop.

 

Gisteren twee krachtige vrouwen ontmoet. Een die niet stopt met denken en door te analyseren en te filosoferen over het leven in het algemeen en de maatschappelijke verhouding ten opzichte van man en vrouw in het bijzonder, De ander die gezegend is met een gouden keeltje, zoals men placht te zeggen en die de sterren van de hemel kan zingen.

Het gedachtegoed van de eerste vrouw heb ik op papier leren kennen. Haar intrigerende boek ‘Herinneringen aan de Toekomst’ met de drie verhaallijnen en het wisselende tijdsperspectief bleek een weergaloos einde te kennen, waarbij alle losse eindjes aan elkaar werden geknoopt, waardoor de contouren zichtbaar werden en het daarmee volledige betekenis kreeg. Razend knap hoe ze haar filosofische gedachten en de realiteit weet uit te spinnen tot een compacte vertelling. Het was niet gemakkelijk, maar als je er aan begint en het verhaal grijpt je bij de lurven, laat het niet meer los. Siri Hustvedt, Chapeau, voor deze geweldige prestatie.

Daarna had ik een afspraak in het oude Louis Hartlooper in Utrecht. Het filmhuis in die prachtige rijksmonument van de Amsterdamse school van de hand van de Architect Planjer. In dat voormallige politiegebouw liggen de voetstappen van mijn vader. Hij heeft dezelfde gang betreden, de trap naar boven genomen. Het was er gezellig druk zoals altijd. In het kleine café aan de voorkant was het een komen en gaan van mensen. Vriendinlief was er nog niet, dus haalde ik vast de kaartjes op en kreeg senioren korting op een van hen. Soms kent ouder worden voordelen. De auto had ik bijde Vaartsche Rijn tunnel neergezet. De prijs bleef gelijk in deze tweede cirkel van de stad. in Utrecht betaal je steevast te veel.

Ik was vroeg. Met een artilkel over Frida Klaro in het NRC, een breekbrood en een witte wijn was het zoet toeven en werd de tijd met gemak stuk geslagen.  De film zou een uur later beginnen. ‘Amazing Grace’ beloofde een inlijkje in het gospelleven van Aretha Franklin.

Daar was het lieve gezicht van vriendin. Even acclimatiseren en de realiteit laten nederdalen en beklinken. Over en weer schieten de gedachten los. Ik vertel over het boek,zij vertelt over haar ontmoetingen. In het warme gele licht zitten mensen te praten, te eten, te borrelen in afwachting van de invulling van hun avond met een van de lopende films. Het filmhuis staat bekend om haar goede kwalieit qua aanbod. Een avond van genot met eten, kijken en dieper reiken dan normaal. Het woelt altijd wel wat stenen boven.

We hadden besloten om vóór de film samen te babbelen zodat het niet te laat zou worden. er waren al wat emoties langs gekomen en de film maakte nog veel meer los. Het bleek een tijdsdocument pur sang te zijn van de opname van haar gospelalbum ‘Amazing Grace’ in de New Temple Missionary Baptist Church in Los Angeles in 1972. Het tekort schieten van de techniek is de reden dat de film nooit eerder vertoond werd. Destijds bleken geluid en beeld niet overeen te komen. Met de huidige digitale kennis werd de film een feit. 47 jaar na dato zien we Aretha in haar jeugdige zelf met haar oneindige rekbare vocalen loepzuiver haar geloof in de kracht van de stem verkondigen. De hele sfeer erom heen, het zingende jeugdkoor, de uitgelaten belijdenis door de aanwezigen, de humor en de emotie van vriend en pianist, de voorganger James Cleveland en de aanwezigheid van haar vader zorgen voor een onvergetelijke ervaring.

Tijdreizen,  ik hou ervan. Terug in het restaurant valt, na de donkere stilte in de naweeen van de aftiteling, de kakefonie van lachende, etende en proostende mensen rauwer op het dak door het contrast. Nog even in de film blijven, besluiten we, en gaan ieders weeg.. Op weg naar de auto in de eenzame stilte dans ik in gedachte, los van het heden, de donkere nacht in.

 

 

,

‘Ziezo ze zijn weer weg, de pottenkijkers’, mompelde ik naar zoonlief terwijl ik de dunne gordijnen open trok. Hoe lang is het geleden dat ik dat woord gebezigd of alleen maar gedacht heb. Het is zo’n boodschap uit het verleden, die zich plotseling, uit een van die kamertjes bovenin, aandient. Uit het niets, maar onmiskenbaar. Ik lag wat na te sudderen met een halve droom nog op het netvlies. Ik herinnerde me vaag flarden. Op dat moment klonken er harde indringende geluiden van metaal op metaal. Grote steigerbuizen die tegen elkaar aan kletsten, kloink, doorspekt met het geluid van bassende mannen en schelle jongensstemmen. Er werd een boor ingezet en een hamer om het een en ander los te tikken.

Mijn slaapkamer en de badkamer waren, na al het klotteren en gehamer, gevrijwaard van het tijdelijke balkon van buitenaf. Gordijnen open, licht stroomde de kamer in en de boom met haar kleine boomklevers en koolmezen veerde op. Of was ik hetzelf. Hoe belemmerend het kan werken, maar ook hoe snel je er aan went en dan nog: Hoe heerlijk het is om weer volop vrij te zijn.

Gistermorgen was het vroeg dag. Voordat ze kwamen met hun radio en hun gesprekken over en weer, die van balkon naar de schuur gleden en terug, had ik geïnventariseerd of de buren ook hun spijlen van het balkon hadden vrijgemaakt. De meesten wel. Dat betekende, dat ik er toch aan moest geloven. Geen sinecure met de kleine en grote potten in grote getale. Het was guur en de wind joeg mijn haren op tot stormsterkte.   Er zat niets anders op met het laveren tussen steiger en hek om de vuilniszakken erbij te pakken en kritisch te schiften. De kleine potten en potjes, door de jaren heen aan komen waaien of cadeau gekregen, konden wel wat worden uitgedund. Het moest. Binnen stond de gietijzeren stoel, tot groot genoegen van Pluis, die onmiddellijk een schuilplaats zocht en de kleine tafel. De wilgetenen matten van het hek en het raam lagen ervoor. Ook fijn om je nagels aan te scherpen.

Met veel zwoegen, verstand op nul en stukje bij beetje, raakt het leger en leger. Ik schoof de planten dicht tegen de steiger aan. Ziezo. Drie vuilniszakken van een losbandiger leven moesten zo dadelijk  mee naar beneden. De rest volstond. Daar konden ze wel bij.

Tijd voor de fysio en wat boodschappen.  De lange dunne vrouw naast me had die typische houding van heftiger longlijden. Hoog opgetrokkken schouders en het happen naar lucht. Na elke handeling moest er bijgekomen worden. Haar neus was blauwig, het gezicht grauw doorgroefd. Werd me de spiegel van de toekomst voorgehouden? Ze werkte berustend de oefeningen af met steeds langer wordende pauzes. We ontmoeten elkaar in een blik van herkenning.

De cardioloog belde voor een evaluatie. ‘Geen angina pectoris gevoeld?’ Dat bracht hoorbare opluchting te weeg aan haar kant en een wedervraag. ‘Geen nitrobaat hoeven gebruiken?’ Het ontkennende antwoord zorgde voor wat kleine kwinkslagen en een belofte voor een consult volgende zomer. Stempel erop en goedgekeurd.

Ik schurk me in de bank met boek en plaid, schetsboek en pen. Teken mijn lieve nieuwste aanwinst in het leven. Kleinzoon vloeit voort uit strepen en streepjes. Het is mooi geweest. De zussen sturen een foto van de afterbite na de wandeling. Lekkere tapas. Volgende week wandel ik weer mee. Nu had ik de work-out al gehad, weliswaar de helft minder van hun aantal kilometers door Klein Zwitserland heen, maar toch. Voldoende voor vandaag. ‘Op de plaats,..Rust’.

 

 

Ik vorder gestaag in het boek ‘Herinneringen aan de Toekomst’ van Siri Hustvedt. Haar verhaallijnen zijn wijd vertakt en het vereiste aandacht en concentratie. De zon scheen uitnodigend en het was niet te koud. Eigenlijk was ze mijn grote verleidster van vandaag samen met de buuf van de tuin. Die had me geappt en gewaarschuwd. Nachtvorst op komst, dus de Dahliaknollen moeten eruit. Het was de eerste keer dat ik Dahlia’s had gepoot en dit was nieuw voor me. Er is niets veranderlijker dan de mens, dus toch even in de benen om mijn dankbare bloeiers te redden. Wat een goed plan bleek dat achteraf. De oude was er. De ruit zat in de kas en alles leek weer pais en vree.

‘Met de riek niet te diep onder de Dahlia spitten en de knol komt los’, was het advies van de buuf. Dat bleek inderdaad voldoende. In mijn schaduwtuintje was er alleen nog zon in de kruin van de wilg bij de vijver. Ik hing de uitgehaalde knollen met de stengels er nog aan, aan de wilgen. Als variatie op een thema van het oude spreekwoord: ‘De lier aan de wilgen hangen’. Een mooie poëtische vergelijking, want er had behoorlijk  muziek gezeten in de prachtige en langbloeiende dahlia’s. De buuf en de oude kwamen een kijkje nemen. Op de vraag wat welke kleur had, moest ik het antwoord schuldig blijven. Of nou, de stelen had ik er gelukkig aan laten zitten. Labelen voor je ze afknipt was de wijze raad.

De composthoop en de houtvoorraad waren aan de beurt om gefatsoeneerd te worden. De compost tastte ik wat op, zodat er ruimte was voor de grote oude nicandra’s, die in de weg stonden. Ik kon er nu veel beter bij omdat het groen zich een herfststand had aangemeten. Zelfs nu nog bloeide de Guirlande d’ Amour en de paarse geranium, twee langbloeiers. Het waren dankbare kleuraccenten tussen het afstervende loof, een laatste glimlach van de zomer.

De oude had de tomaten in de kas geslecht en overwinter-ruimte gemaakt. Overal om ons heen waren mensen hun tuinen winterklaar aan het maken. Het maaien van het laatste gras, het omspitten van de grond, wat verlaat snoeiwerk. De geur van de kleine houtkachels en de Turkse theebranders voor in de tuin dreven naar achteren. Roodborstjes, dit keer met twee, hipten over omgewoelde grond. Een vlucht spreeuwen vloog over en liet mij spijtig achter, te laat om een plaatje te schieten. In het zonlicht kleurden ze bijna sepia.

Buuf vroeg om in de laatste zonnestralen nog even bij haar voor het huisje te zitten. De oude had het koud en ging naar huis, maar wij genoten van het laatste zonlicht onder het genot van een welverdiend glaasje witte wijn. Moe maar voldaan voelde het om zo ingewijd te worden in de orde der Dahliahouders. Volgend jaar komen er een paar extra bij en deze zijn ook weer te scheuren. Niet voor niets is de symbolische betekenis van de plant ‘Edel en trots en dat ze je trouw blijft’ . Geen wonder. In het voorjaar haal je er makkelijk weer vijf of zes nieuwe stekken per plant uit. Voor eeuwig de jouwe. Mijn oma had vroeger een Dahliatuin. Het heeft lang geduurd, maar dit jaar heb ik ze weer volledig omarmd.

Het begon koud op te trekken en het werd tijd om huiswaarts te gaan. De Dahlia’s zijn binnen. De tuin blijft als residentie voor wegschietende haas, hippende roodborst en ronddollende woelmuis, wars van winterslaap. Thuis wachtte het boek. Ik ben er klaar voor, dankzij buuf. Laat de winter nu maar komen.

 

 

Alsof ze op me zaten te wachten, vijf dikke doffers op een rij op het bord met de plattegrond aan de ingang van het park. In sierlijk goud stond de naam Julianapark op het oude hek.

De man op de fiets kwam van de overkant naar me toe. Hij zag er uit alsof hij nog moest leren van zichzelf te houden. De ogen waren groot, het wit gelig en diepdooraderd. Hij stak van wal. Dakloos, geen geld voor een ontbijtje,of voor het opvanghuis, had ik wat geld voor hem.. Ik beloofde de tas rond te spitten op zoek naar losse geldstukken, maar ik vermoedde niet veel te vinden. Het was waar. Uit de diepte dook  slechts een schamele 20 cent op. ‘of ik dan even wilde pinnen. de Pinautomaat was vlakbij’. Nou, dat nou ook weer niet, beste jongen’. Zo beleefd als hij begonnen was, eindigde het weer. ‘In ieder geval toch evenzo goed bedankt mevrouw en een fijne dag’. Respect overtrof de armoe. Hij reed zwabberend weg.

Hoe ik ook wachtte er was geen piraat te zien. Een app bracht uitkomst. Ze stonden aan de andere kant. Kleinzoon Piraat stond al klaar en wachtte ongeduldig op zijn makkers. Twee rode draken, een jonckvrouw en drie piraten later waren we klaar om op jacht te gaan naar de schat van Piet Piraatappel. It is all in the name.

 

Het Julianapark is een gouden park in de herfst. De zon dook af en toe weg en dan dreigde er regen, maar ze hield het toch nog aardig vol. Het was fris. Het onversaagde piraten renden voor ons uit op zoek naar de appels en de opdrachten. Joelend en met oren die maar half werkten door de spanning. Een van de meisjes deed met de jongens mee. De andere twee liepen aan mijn hand, tot ze ontdooiden en met hun kleine spillebenen de uitgelaten piraten probeerden bij te houden. Het was allemaal interessant. De appels, de vragen, de dieren in het park, de Fristi en de koek. Het hoogtepunt was de schat, een gouden doos met grabbelcadeautjes. Ze grabbelden de wilde dieren en hadden ieder de grootste, de wildste de snelste, de mooiste. Een kinderhand is gauw gevuld en een piratenhand zeker.

Even uitwaaien in de speeltuin zodat Piet Piraat zijn rondslingerende appels weer kon vangen en daarna in de auto’s naar huis, een verjaardagshuis, een huis waar bijna alles mocht binnen de aangewezen perken. Zoals op de tafel tekenen. Hoe gaaf is dat. De stapel pannekoeken waren wonderlijk genoeg bijzaak, het speelgoed veel leuker en de meegebrachte cadeaus. Met het schmincken veranderden de piraten ineens in gouden ninja’s, rode draken en gele pickachu’s. Op het papier, dat over de tafel was gespannen, werden prachtige tekeningen gemaakt. Kinderen voor kinderen ging ietsje luider en alles verliep in pais en vrêe. Veel te snel, maar eigenlijk precies op tijd kwamen de ouders hun kroost ophalen. Wat een heerlijk ouderwets gezellig feest. Een met een gouden randje.

De sfeer op het voetbalveld ’s middags was zo koud als het weer, na een gelopen race en verlies voor de jongens. Maar Wind river van regisseur Taylor Sheridan op NPO 3 was zo mooi verfilmd, dat het ondanks het koude winterlandschap, het lijk in de sneeuw, het indianenreservaat in Wyoming, hartverwarmende natuurbeelden opleverde.

Vandaag is het boek weer aan de beurt. Zonnige zondagsrust.

De glasman was een kwartier later op de tuin. Hij had de navigatie niet aan en stond eerst aan de andere kant van de Gageldijk. Het was een vriendelijke jongen. Toen hij de kar in ogenschouw nam, waarmee ik het glas naar achteren wilde rijden, bood hij onmiddellijk aan om het naar achteren te dragen. Wat een service. We hadden een gezellig onderhoud onderweg. Over de glashandel zelf, over het werk en over de buurt. Zuilen en het Ondiep, waar mijn voetstappen van de jeugd lagen. Hij wandelde net iets harder dan ik, dus alle zeilen moesten bij. Maar binnen een kwartier was het gepiept. Het glas stond in de kas. Nu kon de oude het erin klikken.

 

Daana fluks naar huis om te kijken hoe het met de schilders stond. Die hielden vrijdagstilte boven en waren beneden bezig. Met een lekker vers broodje even een uurtje op de bank. De zon scheen uitbundig en het werd zelfs wat warmer. Vanmorgen toen ik bij de Bernagie was, waren de ramen beslagen. Ik wist niet of dit vanbinnen of vanbuiten was geweest. Dat wilde ik toch onderzoeken. Opnieuw naar de tuin. Daar was het waterschap de sloten aan het leegtrekken met een grote baggermachine. Fascinerend hoe hij met de grijparm de hele sloot overreikte en de grazer liet happen. Hij liet een lint van meeuwen achter hem. Toen ik doorliep en nieuwsgierig was naar wat de vogels zo opgewonden maakte, zag ik honderden kleine visjes aan het oppervlak. Luid krakelend vierden de meeuwen feest, met in hun kielzog een reiger, die een graantje meepikte en wat zwarte kraaien.

Het raam stond nog netjes in de kas. De zon had de Bernagie inmiddels weer droog getrokken. Aan de buitenkant dus. Fijn, dan hoefde ik nog niets droog te stoken. Het was warm genoeg. Zonnebloemen dan maar. Hoog en droog zat ik in mijn geliefde uitkijkpost. De roodborst hipte tussen de takken en zong me af en toe met haar lieflijke trillers toe. Daarmee lokte ze me weer naar buiten. In de meidoorn bij de buurman op de hoek zat zij en liet me met een nieuwsgierig koppie haar feestmaal zien. De boom zat afgeladen vol met rode bessen. Ik mocht dichterbij komen en kon prachtige foto’s maken. Het was een feest, daar op de tuin.

Het werk vorderde gestaag, maar toen ik aan de lucht begon, zag ik later op de foto’s dat het contrast en daarmee de diepte wegviel. Dat was het sein om te stoppen en naar de auto te gaan. Boel aan de kant en opruimen. Er was verder helemaal niemand langs geweest. De kou was ongemerkt toch opgetrokken en zorgde voor koude voeten en handen. De meeuwen waren nog steeds aan het huishouden. Ze gingen zo op in het veroveren van hun lekkere hapjes, dat ze niet eens meer opvlogen als ik langs liep. Wolken witte meeuwen boven een stadse sloot, een bijzondere gewaarwording.

Er kwam een mail binnen van de buurman aan de overkant van de tuin. Of we deze maand naar Voorlinden zouden gaan. Wat een heerlijk idee. Er hingen drie grote werken van Anselm Kiefer. Van Louise de Bourgeois waren er veertig sleutelwerken te bewonderen onder de indringende noemer: ‘To Unravel a Torment’.  Het was bijna dertig jaar geleden dat er zoveel werk van haar  in een tentoonstelling te zien was hier in Nederland.

Het vooruitzicht alleen al was voldoende voor voorpret. Kinderlijk genoegen. Nog maar een paar nachtjes slapen, dat idee. In ieder geval een tentoonstelling die alleszins meer dan de moeite waard is.

 

In gedachte hoorde ik de klompen al klepperen op de trap. Ik was op bezoek bij Jan en Jet en schoof op de lege zolder zo het verleden in. Het winkeltje met de producten van vroeger, dozen en blikjes, de weegschaal, de puntzakken en de koffiebonen ademde de sfeer uit van een oude kruidenier. De kajuit van het binnenschip. De oude keuken met de twee oudjes met hun mombakkesen, die iedereen deed griezelen. De petroleumstellen stonden er en de stenen potten met koffie, suiker, zout, en meel, de oude stoff, de kolenkit en de gietijzeren kachel. In het voorste gedeelte stond de lessenaar klaar om drie kinderen te herbergen. De leitjes in het gelid en de griffels in de aanslag, klaar voor gebruik. De lessenaar van de schoolmeester en het latje.

Buiten hadden we de teil gevuld met heet water en stond de klopper met groene zeep en het wasbord klaar. Nog heel even genoten we van een kop thee, toen de eerste stemmen al klonken. Negentien kinderen kregen we op bezoek. De leerkracht was enthousiast en had het verhaal van Jan en jet voorgelezen. Over het helpen met de taken in het huishouden en het ongelukje van Jan die een winkelhaak opliep en zus, die hem uit de brand hielp door stiekem een draad uit te sparen in de handwerkles om de scheur weer te dichten, zodat moeder het niet merken zou.

De groep werd in zes groepjes verdeeld van drie, Drie gingen er naar buiten om luiers te wassen, te hoepelen en de katrol te teren en drie groepen bleven bij mij op de zolder. De ouders mochten ieder een activiteit begeleiden. Een van de vaders ontpopte zich als een rasmeester. Streng doch rechtvaardig. Namen schijven in oud Hollandsch schoonschrift betekende zwoegen voor de kinderen. Wat een gekke krullen zaten aan die letters. Helemaal moeilijk als je het aan elkaar moest schrijven. Sommige activiteiten zouden ze wel uren kunnen doen en schooltje spelen hoorde daar zeker bij. De groepjes van het wegen en het malen van de koffiebonen waren steevast eerder klaar en konden dan in het mueum de foto’s bekijken over de opgravingen en de kazematten.

Gelukkig kwam de oude Jan langs. Hij is negentig en was ooit schipper op de binnenvaart. De nieuwsgierige agen wilden alles weten en jan zat graag op zijn praatstoel. Bent U echt de Jan van Jet, en of ik dan Jet was. Heilig ontzag was er voor de oude man, die de oorlog nog had meegemaakt. Bij  het half vergane geweer in de vitrine brandden de verhalen los. Jan wist alles van de kazematten, al was hij zelf nog maar elf toen de oorlog uitbrak. Hij wist van de hoed en de rand wat betreft de stuurhut en de machinekamer. Ze mochten niets aanraken en een jongetje kon het toch niet laten. De scheepsbel glansde te erg en het touw bungelde te verleidelijk. Daar klonk het luide sonore geluid en zijn meester ontplofte bijna. Ze hadden afspraken gemaakt en daar heb je je aan te houden. Aan de rode wangen kon je zien dat de schobbering binnen was gekomen. Bedremmeld dook hij naar achteren. Stiekem begreep ik zijn actie wel, de bel hing op ooghoogte. Het was de kat op het spek binden.

Ze genoten en ook van de verhalen van de oude man. Bij het weggaan kreeg ik van de meesten een hand of een high Five. Wat een heerlijke groep om voor een uurtje een tijdreis mee te maken en het verleden af te stoffen. Stof om te praten hebben ze nu weer te over. Een vat vol vragen.

Het was wat kouder geworden. De rookpluimen staken grijzig en dik af tegen het al even grijze wolkendek.  Zoals altijd was het klokslag acht, toen ik door de lange gangen liep van het ziekenhuis. Kunst aan de muur die nooit veranderde, alleen de reuring erom heen. Bedden tegen de kant geschoven met hun plastic omhulsels stonden stilzwijgend te wachten op een nieuwe bewoner. Meubilair was naar de zijkant gehaald en de gang gaf ruim doorgang aan de af en aan rijdende karretjes, die zich als een rammelend treintje een weg baanden. Langzaam schoof het uniform uit de rij, eerst het jasje, dan de broek, aan de stalen armen van de robot naar de kier in de deur toe.

Het was nog rustig, er was slechts ‘zakelijke’ post. Geen blijde gezichten, geen licht in de duisternis bij het overhandigen van een vergeetjeniet. De eerste mensen druppelden binnen. Een vrouw kwam voor de laatste chemo en dat was reden voor vreugde, ook al zou de immuuntherapie over drie weken starten. ‘Vermoeid ja, maar het was te doen’, vertelde ze Op de dagbehandeling gaat het niet over lokaties van tumoren, ze zijn er toch. Met de ijskap had ze haar dikke haardos kunnen behouden. ‘Toch voel je je minder ziek’, vertelt ze. Het stigma kaal zorgde voor een optelsom in het hoofd van een ander. Nu zou het ook een griepje kunnen zijn. Vooral meewarigheid bleef achterwege.  Zo was een kleine verandering al in staat de wereld om te gooien. Deze gedachte lepelde de betrekkelijkheid bij mij omhoog. Iets om te overpeinzen.

Ze zit op de nieuwe bank in de lichte wachtkamer en haar man is weggegaan. Alleen met het boek op haar schoot wacht ze tot ze geroepen wordt. Elke week hebben we een gesprek over het boek dat ze aan het lezen is. In hoeveelheid slaat het alles. Het ging over de Aboriginals dit keer. De concentratie is nul, vertelt ze en soms is ze zo moe dat de ogen halverwege de bladzijde te zwaar zijn om verder te lezen. Haar sjaal heeft een losse touch, bewust of gehaast, dat is niet helemaal duidelijk. Gelukkig komt ze met twee andere lotgenoten, allen even oud ongeveer, met drieeën op een rij te liggen. De grote raampartij geeft uitzicht op zon en zee van ruimte.  De vrouw op de stoel naast haar  heeft een tegenvaller te verwerken. Ze slikt haar tranen in en het gesprek gaat over haar werk. En passant spelt ze haar verdriet. Er tussendoor vlechten zich de dagelijkse beslommeringen. Haar moeder zit naast haar en draagt het leed van de dochter in de plooien rond de ogen. Ze komt me helpen met het koffieapparaat, dat gevuld moet worden en brengt me als eerste op de hoogte van de zwaarte van het gesprek met de verpleegkundige.

In een van de kamers zit een mondige vrouw met haar dochter. Ze zijn verbaasd over de dieetlijsten die nog zo heel erg anno 1980 zijn met een schijf van vijf en ontbrekende details die nu als gezond worden gezien met de nieuwe kijk op voeding. Ze gaan samen gretig aan de groene thee zonder suiker.

Ik neem afscheid van de vrouw met de cap, ze moet nog maar heel even, maar mijn dienst zit erop. Het was een fijn contact met prietpraat en verdieping, afwisselend, al naar gelang nodig was. In de wachtkamer vraagt een mijnheer lachend waar ik drie weken geleden was. Soms is houvast het gegeven, samen met de koffie, thee of bouillon, de gebbetjes en de serieuze zaken, een aangereikte schouder, een uitgestoken hand, een begripvolle blik. Alle kleine beetjes helpen.

De ochtend was voor de handentherapeut. Het was een ergotherapeute, die de tweede spalk aan kon meten en daarna wat handenoefeningen deed. Het opponerende gedrag van de duim ten op zichte van de wijsvinger. Met een denkbeeldig touwtje aan de duim trok ik hem naar achteren en weer terug. Het was voor de allerkleinste spieren rond de muis. Er staat minimaal drie maanden voor om verbetering te brengen met drie maal daags oefeningen en een maal per week een bezoek aande therapeut. Eye-opener. Je mocht niet rijden met spalken om, anders zou de verzekering bij eventuele calamiteiten moeilijk gaan doen.

Daarna met de auto naar de tuin om wat nicandra te plukken voor de cursus ’s avonds. Gisteren had ik bij de bloemist al extreem grote bloemen gehaald. Twee soorten lelies, een amaryllus(alleen de bloem) en een grote distel. Grootbloemige, waar makkelijk een kader uit te halen valt om ze op te blazen tot het formaat van Georgia O’Keeffe. Het was zompig en nat op de tuin en ik was alleen. Het kacheltje stond te stralen met zijn nieuwe pijp, maar het was niet koud. Er scheen zelfs even een zonnetje. Bij het toegangshek stond een zwam, om vast te oefenen voor de avond zette ik de onderkant op de foto. De machtige plooien van zijn hoed, een O’Keeffe waardig. .

Kaderen van de O.I. Kers

De werkmannen waren weg toen ik thuiskwam. We moesten ons behoeden, want de deurposten en de kozijnen stonden in de verf. Gelukkig. Ze hadden de rode kleur aangehouden en niet voor de mosterdgele kleur gekozen van het andere flatblok. Ik maakte vega spaghetti met kikkererwten, bosui, tomaat en basilicum en toog met de bloemen op weg. De zonnebloemen van de vorige keer stonden de gang op te fleuren en in het atelier op tafel stonden bloemen van mensen van de maandag te kust en te keur. Nog wat vazen halen en die van ons konden er bij. Daarna begon de speurtocht naar het specie bloem en de verschillen. Vergrootglas erbij en observeren maar, die wereld van kleine nietige schoonheid en pracht. Alsje focust op details of kadert op vorm en restvorm komen er ware, bijna abstracte objecten te voorschijn.

Roos

Er waren enthousiaste kreten, maar ook het zuchten bij het geploeter om het gekaderde in beeld te krijgen, te houden en vast te leggen. De aanhouder wint en er ontstonden bijzondere kleine taferelen met nauwelijks te herkennen opbouw. Als je niet wist dat het bloemen waren, zou je er vanalles in kunnen zien. De werken van O’Keeffe zelf zijn zo opgeblazen en groot dat het abstracten worden. Het werk is niet mijn favoriet, maar de opbouw is leerzaam en brengt een nieuwe manier van kijken mee.

Elk randje en richeltje, elk bloemblad, elke schil van vrucht en zaaddoos en elke bladvorm  wordt uitgebreid onder de loep genomen. Er ligt ramboetan, papaverbol, nicandra, lantaarntjes,  sierkomkommer, de zaaddoos van de zonnebloem, naast de OostIndische kers, tijgerlelies, kievitsbloemen, hot lips, kleine orchideeën, hortensia, physalis, de vleugeltjesbloem en een zalmkleurige roos. De laatbloeiers uit de tuinen van iedereen. Voor elk wat wils. Volgende week gaat het op doek.

Bloemen in alle soorten en maten

We stommelden de trappen af. Het hoofd moest leeg, maar de slaap kon ik niet vatten. Verhalen, ervaringen en opmerkingen van de avond bleven door het hoofd spoken. Een schat aan ervaringen en een voorgoed veranderde kijk.

Al vroeg uit de veren om de schilders te ontlopen. Nu zijn ze in alle hevigheid aan het schuren, klotteren en doen. Gisteren kwam het goed uit, want ik kon de sleutel van het hek ophalen. De pijp van het kacheltje in de Bernagie is weer gerepareerd, door die onzichtbare handen van broer en zijn schoonzoon. Geruisloos en stilletjes hebben ze me al het hele jaar geholpen. Daarna ging ik op jacht naar de glaszetter. In mijn oude buurt in Zuilen vond ik er nog een, waar je binnen kon stappen om een vraag te stellen. De meesten werken tegenwoordig alleen online. Hij kon leveren, maar pas na woensdag. We kwamen uit op vrijdagmorgen acht uur. Ze zouden het glas bij het hek afleveren. Met al dat lawaai hier rond het huis was het daar toch beter toeven. Het tijdstip was derhalve geen probleem.

Zus appte dat ze al om half twaalf gingen wandelen. Broer ging ook mee. De fysio hoefde derhalve niet, ik zou voldoende aan bewegen toe komen. We kozen het landgoed Bornia/Heidestein in Driebergen en aansluitend de bossen van Austerlitz. Zuslief deed mee aan een fotocursus en had volop elementen die konden dienen voor de vier foto’s die ze moest leveren vandaag. Het bos kende een grote afwisseling.

    

Bornia mijmert de sfeer van de ouderwetse heuvelrug met haar heidevelden tussen de bossen door. We hadden wel het spoor van schapenkeutels gevolgd en  tot onze verrassing kwamen we ze tegen. Sierlijke Drentse heideschapen met de lange staarten. Ze liepen er vrij rond en klommen en klauterden met hun dikke vachten heuveltje op en heuveltje af. Het was een koddig gezicht en het gaf een optimaal gevoel van vrijheid. Dieren die vrij rondliepen. Er was natuurlijk wel een afgezet gebied, waar ze konden toeven, maar het zag er onbegrensd uit.

   

Vlak daarvoor was het landschap maanachtig, zandgronden met kleine zwarte gerafelde stompen bomen op de glooiende heuvels. ‘Alsof er een brand had gewoed’, dacht zus. Ik waagde het te betwijfelen, maar wat dan. Naslagwerk leerde dat er vorig jaar een hevige storm had gewoed. Het leek erop dat de grove dennen als luciferhoutjes waren afgeknapt. In het stuk bos verderop, richting Austerlitz, voorbij de schapen, zagen we hem ineens aan komen vliegen. De grote zwarte specht met zijn opvallende rode kop. Even later volgde het vrouwtje. Doodstil stonden we. Zus had hem al in het vizier. Het lukte me ook.

In het zand had iemand de liefde verklaart en een stripverhaal getekend, of men was verliefd op de kever of op de persoon die er in zat. Vroeger zei men gekken en dwazen schrijven hun namen op muren en glazen. Maar zand is een uitstekend middel om te communiceren. Dat deed ik met de kinderen op school ook in de zandbak. Kinderen, die geen woord spraken, vertelden in het zand wat hen bezielde.

Het heksenbos was er ook met haar boomstaketsels en zachte mossen met exotische namen als stuifzandkorrelloof, rijstkorrelmos, IJslands mos. Even verderop getuigden plassen van een ‘opsekopse’ geheimzinnige wereld, die oneindig diep scheen. De paddestoelen waren er nog en speelden verstoppertje onder het blad of hadden een schutkleur aangenomen met het omringende blad. Sommige waren van een lichtgevende doorschijnen of lagen te zieltogen, omver getrapt door schapehoeven..

oneindig diepe plassen

Met meer dan tien km op de teller was het wel klaar en toen we terug wandelden naar de auto begon het te regenen.

“s Avonds aten we rijst met beukenzwam, kastanjechampignons en shiitake door het eekhoorntjesbrood van die middag als inspiratiebron. Gewoon van de supermarkt. Schoonheid mag in het bos blijven. Het was de juiste finale voor een heerlijke dag. Herfst op de tong

Het was een druilerige bedoening gisterenmiddag. Toch besloot ik, voor de broodnodige beweging, een wandelingetje te maken in Amelisweerd. een van de weinige bossen waar ik wel alleen doorheen durf te struinen. Ik ben wat dat betreft een angsthaas.

Het is toch iedere keer weer wonderbaarlijk hoe kleuren veranderen onder invloed van licht. Toch kreeg alles ook extra glans door het spiegelen in de nattigheid. Er waren meer mensen op de been. Sommige met paraplu, maar de meesten zonder en druipend van de regen. De bomen lieten met zware tikken hun druppels vallen. Het ritme van de regen, die gouden zin van Rob de Nijs. Af en toe schoot er een vogel doorheen, maar de meesten zaten hoog en droog en wachtten tot het weer aangenamer zou zijn. In de boom tegenover de Veldkeuken zat een heel gezin mezen. Beschut kwetterden ze honderd uit tussen de takken en hadden kennelijk heel wat te overleggen.

In het statige landhuis was een pop-up museum, maar ik was er te laat, net even na half vijf en om vijf uur ging het dicht. Te kort om te genieten van het fraais dat men beloofde. Er viel een theater van papier te bezichtigen, gemaakt door kunstenaar Isabella de Borghgrave. Ze werd geïnspireerd door kostuums uit de tweede helft van de 18e eeuw en op schilderijen van de 18de-eeuwse Franse schilder Antoine Pesne (1683-1757). Dan maar even opschorten. Van de week is er vast wel weer een gaatje te vinden. Het huis zag er wel uitnodigend uit in dit donkere weer, met haar warm verlichte vensters.

De vele kleine vertakkingen van de kromme Rijn deden een ‘gezichtsbedrogje’ met het gevallen herfstblad. Het hele oppervlak lag dik bezaaid en schotelde bedriegelijke vastigheid voor.

Het koppel ganzen bij de boerderij keken nauwelijks op of om. Een gakte nog waarschuwend naar me, maar liet het bij die ene keer. Ondertussen was het harder gaan regenen en in de openheid van de velden werd het wel een erge natte boel, dus dook ik gauw het bos weer in. Op de terugweg keken de koeien me mistroostig na of leek dat slechts door de natte brillenglazen.

Thuis was er nog een aflevering van Planet Earth. Over lichtgevende dieren in de Jungle van Brazilië en hun methoden om een dag te overleven. Er werden aardig wat trucs uitgehaald om een prooi te lokken. Een kever kon zijn lichtgroene stippen ‘uitzetten’ en was dan nagenoeg onzichtbaar. De ingenieuze tekeningen op de rug van een kikker, die zijn eitjes aan het beschermen was tegen een aantal sluipwespen werkte ook bijzonder goed.Prachtig verfilmd, die ingenieuze natuur.

Nog een klein stukje Podium Witteman met een virtuoze pianist die een bekend stuk van Beethoven geïmproviseerd omtoverde in de stijl van Mozart, Chopin, Débussy. Wat een gave, als je daarover beschikken kan. Zijn Pianolerares zat achter hem en daar droeg hij zijn nieuwe stuk aan op. Een eigen compositie op het stuk Kinderzehnen van Schumann. Zichtbaar geraakt ontving ze die kroon op haar eigen werk. Een begiftigd en volleerd pianist, deze Eduard Preda.

Pluis is van slag omdat ze niet naar het balkon kan. Het went vast, kan ze ook aan de winters wennen. Ze heeft zichzelf al wel een dikke wintervacht aangemeten. Dat zouden wij ook moeten kunnen. Zo handig. Gewoon je velletje aanpassen aan het weer.

Ik ga in de benen. Het is tijd voor de jacht op het glas voor de kas.

 

 

 

 

De steigers staan er en nemen een deel van de rust weg. In mijn hoofd tollen de doemsecenario’s voor de komende weken. Niet meer de langzaamaanacties van de ochtend, maar direct bij het krieken van de dag onder de douche, omdat een steiger pal voor het badkamerraam staat. Verdreven van de ontwaakceremonie. Er zijn ergere dingen maar toch. Bij het bekijken van het weekprogramma zijn er wat ochtenden al ingevuld. Dat verzacht en relativeert weer. Ik zal vandaag op de tuin de muizenissen eruit werken. Dat zal ook schelen. Ondanks de sombere voorspellingen schijnt het zonnetje optimistisch de kamer in. Ik laat me meevoeren. Dat voelt beter.

Het was gisteren Allerzielen en ik kan me niet herinneren dat we daar, als katholiek gezin, vroeger ooit bij hebben stilgestaan. In België enFrankrijk maakte ik uitgebreide Allerzielen mee. Hele ceremonies werden uitgevoerd op de kleine begraafplaatsen in de dorpen met grote pollen chrysanten en troostkoekjes van bladerdeeg. Een zee aan bloemen voor iedereen die een herinnering achterliet. Mijn zielen dompel ik het liefst onder in de zilte zee en laat ze meenemen door het getij. Terloops stop ik er de gedachte aan al die dolende zielen bij. Met mijn ouderwetse opvoeding en het katholieke prentenboek dat er bij ons thuis rond zwierf, kom ik moeizaam van de invulling af van hemel,  hel en vagevuur. De platen waren kleurrijk, de gedachte erachter aangedikt en in overtreffende trap. IJsselijk paradijselijk in de zuiverste zin van het woord. We griezelden bij de hellevaart en het vagevuur. Het wortelde diep. Toch werden we nooit voorbeeldige kinderen.

Het boek van de Gorgels was een voltreffer. Dochter stuurde vanmorgen een foto door, waarbij schoonzoon zijn kroost aan het voorlezen was. De kleine grote man aandachtig speurend in het boek, naar elk dier dat op een bladzijde voorkwam.

Mijn eigen boek ‘Herinneringen aan de toekomst’ is nog niet uit. Siri Hustvedt associeert er op los. Als je niet in haar voetsporen blijft lopen, raak je de draad kwijt. Ook omdat er gehusseld wordt met de tijd. Als ze zichzelf in het heden is, dan beschrijft ze in een hoofdstuk de teloorgang die haar moeder en zij voelden, toen Trump verkozen werd tot president. Er staat een veelzeggend lijnportret in van de man. Ze verguisde zijn bralpartijen, die zoveel te weeg brachten bij zijn achterban. Ze schreef: Het gaat er niet om wat hij zegt, maar om wat zij, de aanbidders, voelen als hij spreekt’.

Het hele boek lang denkt ze stappen vooruit of achteruit, voert associaties op, die snel wisselen. Beschrijft hoofdstukken uit het leven van haar verzonnen hoofdpersonen, die minstens allemaal een eigenschap van haarzelf bevatten. Als je eenmaal doorhebt hoe haar gedachtewereld werkt, heeft ze je bij de lurven en wil je door. Ook al schijnt de zon uitbundig en roept de tuin en het werk.

Haar vraag ‘Kun je je in het verleden verschuilen voor het heden’ en de wedervraag ‘is dit boek dat U aan het lezen bent mijn zoektocht naar een bestemming die Toen heet’ mondt uit in een stelling die aan het denken zet. ‘Waar houdt de herinnering op en begint de verdichting.’ Alles wat ik me herinner van vroeger kleeft voor een groot deel toch aan de ooit gemaakte foto’s, maar ook aan de beelden in mijn hoofd, omfloerst alsof ze met een macrolens genomen zijn. Het draait alleen om de kern, alles erom heen is verdichting. De gewaarwording van de stof, het gevoel dat bij het moment hoorde, de omgeving. Een fluïdum van ongrijpbare realiteit.

Bij het kijken naar het platenboek van vroeger werd ik weer het meisje, dat in de mooie onwerkelijke kleuren verdween, die schoonheid omarmde en gruwelde van de vurige vlammen, waar vertwijfelde gezichten van zondaars in verdwenen. De herinneringen vormen samen met eigentijdse gevoels-elementen mijn eigen verdichting van ziel en zaligheid.

 

 

 

 

Gisterenmorgen kwam men van de woningbouwvereniging om de buitenkant van het huis op te knappen. Dat betekende dat er steigers geplaatst moesten worden aan beide kanten, zowel voor als achter. Help. Waar moest ik met al dat groene leven naar toe. Om zes uur al in de benen om een half uur later te kunnen schuiven, her en der. Het was geen sinecure, maar de stellingen staan en ik heb er ineens gratis balkons bij. Voor Pluis is het een tegenslag, want ze mag even niet naar buiten. Ze zou maar aan de wandel gaan, nu alle buren binnen bereik zijn.

Het was goed dat ik vroeg op was, want ik moest de recensie over de Gorgels nog schrijven én we zouden vandaag het vervolg van de Breitnersessie doen. Daarvoor had ik de Japanse kimono bij dochterlief opgehaald en in de vroege morgen, na de koffie, konden we aan het werk. Het spotje gaf mooi warm geel licht en de daglamp zorgde voor het juiste licht en donker. Wolkenwietje poseerde in alle standen. Emoties voegden we toe door haar ergens aan te laten denken. Af en toe schoten we in de slappe lach, maar de foto’s werden fantastisch. De kimonoserie was een feit. Nu kon ze vooruit met verf en doek. Op weg naar de tuin kwam er een oproep voor de waakmaatjes. Om half drie werd ik in het ziekenhuis verwacht. Een lange gedachtengang aan het bed volgde omtrent het leven en de dood. De overpeinzing waard. De aflossing kwam niet, maar ik kon naar huis. De familie had aangegeven geen waakmaatje meer nodig te hebben. Dat werd te allen tijde gerespecteerd.

Vandaag moest ik er aan geloven. een lastig dingetje. Een ruit van de kas van de oude was gesneuveld bij het slopen van het vorige huisje op de tuin. Iets om tegenaan te hikken. Ik had al een keer willen rijden om het glas te halen. Maar de oude verzekerde me, dat een vriend van ons dat zou doen. Achteraf bleek dat niet zo te zijn. Nu moest ik er zelf achteraan. Glaszetter in de buurt gezocht en nu pas bedacht ik me, dat die glaszetter het glas kon komen brengen natuurlijk en misschien zelfs wel zetten. Er zal een prijskaartje aanhangen, maar de gedachte dat het nog steeds niet geregeld is drukt zwaarder op mijn gemoed. Ik nam me voor het straks onmiddellijk te gaan informeren. Wie weet hoe een koe een haas vangt.

stukje van de vensterbank

Kleinzoon stond in de vroege morgen glunderend op de app. Vandaag wordt hij vijf. Wat vliegt de tijd. We hebben geld gelapt met de hele familie voor één cadeau. Dat was de grote wens van dochterlief.  Ik vind het een wijs besluit. Beter een mooi speeltje dat zorgvuldig uitgekozen is, dan al die kleine prullerijen. Nu krijgt hij een ‘Pokémon battle multi set’ als aanvulling op zijn vensterbank speelpark, waar steeds meer kleine beesten en dieren in komen te staan. Hij is er uren mee zoet. Zo heerlijk, als ze over een ongebreidelde fantasie beschikken.

 

Toen de kinderen klein waren hadden ze op de zolder ook hun hele eigen wereld gebouwd, met oude sari’s als tentdoek, verkleedkleren en alle barbies en little pony’s gaven met oude schoenendozen, kistjes en ander spul, gestalte aan spannende avonturen. Geen kind had ik aan ze, als ze opgingen in hun spel.

Herfst is binnen komen stormen en door de steigers en de opgestapelde warboel buiten ziet het er een beetje troosteloos uit. Tijd voor wat zonnige overpeinzingen en voor een bezoek aan de kleine grote man. Het boek van de Gorgels mag ook mee. Voedsel voor de geest.

Voor me ligt het kloeke formaat van het tweede boek van Jochem Myjer & Rick de Haas. Het prentenboek is in 2016 verschenen. Het doet me goed om te zien dat in de titel zowel schrijver als illustrator in een lijn genoemd worden. Het boek brengt me weer terug naar vier jaar geleden. De dag na Sinterklaas mochten de kinderen een gekregen lievelingscadeau meenemen naar de kring. Nog zie ik de twee verwachtingsvolle ogen en de rode konen van opwinding. Met trots in zijn stem overhandigde hij me het eerste boek van Jochem Myjer:  ‘De Gorgels’.

Afwachtend keek hij naar me op. ‘Wat een lekker dik boek. Is het een mooi verhaal.’ Haastig bevestigde hij het ‘En heel spannend.’ ‘Te spannend voor de groep?’ Dat dacht hij niet. ‘Nou dan moesten we er maar eens in beginnen. Mag ik hem een poosje lenen’. Het werd een heen en weertje, want zijn lievelingsboek moest natuurlijk wel iedere middag mee naar huis. Al was het een tikje spannend hier en daar, ze hebben er van genoten. Het was een schot in de roos. Op dat moment had ik veel oudste en weinig jongste kleuters in de groep. Al gauw behoorde het boek tot de klassieke kinderbijbels samen met Kikker en Pad, Toon Tellegen, Pluk van de Petteflet, Pippi Langkous, de GVR, Winnie de poeh, Kikker en nog een aantal van dergelijke meesterverhalen.

Tot mijn grote vreugde kwam dit tweede boek uit, dat met aanstekelijke tekeningen de wereld van de Gorgels voor de jongsten uitrolde. Daarin volgden we de kleine Bobba die, als alle Gorgels, twee keer zo snel volwassen kon worden als wij, mensen. Hij ontpopte zich tot een snelle leerling. Het was heerlijk om in die wereld te toeven en aan te schuiven tijdens het verjaardagsfeest of te leren hoe je de gemene Brutelaars kon verslaan. Het hele verhaal is een goede inleiding voor het eerste boek en uitstekend geschikt voor de jongsten.

De Gorgels werden een begrip. Boven in het speelhuis werden er hele hoofdstukken nagespeeld. Herhaaldelijk klonk er een ‘joebelabambam’ of  het ‘of-niet-of-wel’ dat iedere Gorgel herhaaldelijk achter zijn zinnen plakt.

Jochem vertelt grappig over het laten uitkomen van zijn droomwens op Youtube. Dankzij de Gorgels die beschermen en genezen hoeft geen kind meer bang te zijn ’s nachts.  Het was ook een mooie uitlaatklep voor zijn ongebreidelde fantasie. De kinderlijke verwondering is er nog altijd. De kinderen uit mijn groep identificeerden zich allemaal met Melle, het mensenkind waar Bobba over waakte, maar ook met dappere stoere Bobba zelf. Ze griezelden bij de Brutelaars en genoten van de onverschrokkenheid van Bobba. Klein, maar dapper en slim. Als aanvulling daarop had Melle een ‘scherp’ oog. Daarmee was hij in staat om de Gorgels te zien. Dat scherpe oog gingen de kinderen oefenen. Een van de geliefde spelletjes in die dagen was ‘Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet’. Waar een goed boek al niet toe kan leiden.

Morgen ga ik met dit prentenboek naar de verjaardag van kleinzoon. Ik gun hem deze heerlijke wereld,  waarin je moeiteloos weg kan dromen. Zijn eerste kennismaking met de Gorgels als voorbereiding op het grote boek en het nieuwe avontuur, dat er nu is. ‘De Gorgels en Het grote avontuur op de Gletsjer’. Want als je de Gorgels eenmaal in je hart hebt gesloten, dan wil je ze nooit meer kwijt.

 

De zon knipoogde gemoedelijk vanachter een van de gebouwen vandaan. Een veelbelovend begin van de dag. Het voelde als mijn terugkomst vieren na twee weken afwezigheid. In de lange gangen was er volop bedrijvigheid. Er was veel post.

Ik had de spalk afgelaten. Om de haverklap moest je de handen ontsmetten en wassen.  Bij aankomst op de afdeling wachtte een aangename verrassing. De wachtkamer had een  metamorfose ondergaan. Met een fris behang, nieuw gesausde muren, maar vooral een vensterbankzitje in warm terra en een ronde tafel met vier comfortabele stoelen erom heen zag het er uitnodigend uit. Weg ziekenhuissfeer. Het was nog niet helemaal af, maar dat zou in de loop van de week volgen. Het was bijna een feest om de mensen daar te mogen ontvangen.

Achter elkaar druppelden de vertrouwde gezichten binnen. Ze hadden me gemist. Dat was fijn te horen. Hier en daar liep ik bij de kamers binnen, waar men alleen lag met veel tijd om te piekeren. Wat afleiding is een remedie, een luisterend oor een andere. Van drie verschillende vrouwen hoorde ik in korte tijd hetzelfde scenario, waar hoop en, als tegenpool, gelatenheid altijd doorheen schemerde. Vrouwen die jaren jonger waren dan ik. Een van hen nog met betrekkelijk jonge kinderen thuis. Heel vaak hadden we het over die kant van de zaak. Waar liep je tegenaan als de omgeving een complete verandering onderging nu zij als spil steeds met opname voor langere tijd weg waren. Een van hen vertelde dat de kinderen hadden geappt dat de chips op was. Een stille klacht over het reilen en zeilen van vader als ‘moeder’ thuis. Ze moest lachen maar tegelijk was er dat kleine randje bezorgdheid. Wisten die kinderen veel. Negen dagen had ze al niet gegeten. Ze kon geen hap door de keel krijgen na de eerste chemo. Welk stil protest zat daar achter. Vanmiddag zouden nog meer onderzoeken volgen.

Op de andere zaal ving ik een vrolijke lach. Mevrouw mocht naar huis met een redelijk goede uitslag van stilstand en kleiner worden. Hier waren deze woorden toverwoorden en hielden een belofte van positiviteit in, waar het elders achteruitgang betekende. Woorden werden iets om op een goudschaaltje te wegen. Niet alles kon gezegd tegen iedereen en veel juist weer wel met humor en berusting.

Bij de dagbehandeling troffen twee lotgenoten elkaar met een praktisch identiek verhaal. Een uitwisseling van de feiten en een verbondenheid in deze rode draad van tegenslag bracht licht in de ogen van de tweede vrouw. ‘Hoe is het mogelijk hè’. Opgetogen kunnen zijn over wat te delen valt en wat daardoor lichter wordt. Haar evenknie was een sterke optimistische vrouw. Ze keek met opgeheven vizier de grillige gang van het leven aan. Had ze in de gaten hoe helend die houding was. Het spiegelde in de ogen van de anderen.

De ochtend vloog om. Het was nog steeds heerlijk zonnig buiten. De zelfregelende lamellen bleven gelukkig open, zodat er letterlijk licht in de duisternis bleef.

Na een middagje rust op de bank en wat ‘geïnktober’ volgens de natural science version, vertrokken we ’s avonds weer naar zee om de kinderen te laten spelevaren. Interessante leerzame details kwamen boven drijven. Wat was het bijzonder om te zien dat ook hier ieder een eigen handtekening had en de gedrevenheid bracht dat aan het licht.

Eerst aarzelend, zoekend, met duwen en trekken, maar met steeds meer durf en zekerheid. De roep van de zee, in een dromerige sfeer, een uitgelaten spel, een opgetogen ontmoeting.  Een mooie afsluiting van deze betekenisvolle dag.  Het hoofd leeg en het hart vol.

Er stonden twee ‘Taschen’ boeken tussen de nieuwkomers. Picasso en Cézanne in een klap voor de somma van 12 euro. Geen geld natuurlijk. Na een korte overweging nam ik ze mee. Het boek ‘Oei, ik groei’ waar ik eigenlijk naar op zoek was, vond ik niet.

Even daarvoor was ik aangewipt bij de jongste spruit. Als een heerlijk helder manneke lag ie in de door zon verlichte vriendelijke kamer en straalde tevredenheid uit. Kleine geluidjes getuigden ervan. Heerlijk jong leven en nog zo piepklein. Maar hij groeide goed. Er zijn periodes dat je ze wel ouder wilt kijken. Zou hij straks de krullen krijgen die toebehoren aan de schoonfamilie. Zou hij die kleine bruine knikkertjes van ogen behouden, zou hij…Gedachten sprongen alle kanten op. Geduld was een schone zaak. Ze werden snel genoeg groot.

Bij de kassa graaide ik naar mijn portemonnee. Het kleine rugtasje zorgde er wonderlijk genoeg voor, dat er toch dingen verdwenen in de diepte. Nu was het lijdend voorwerp wel heel ver weggezakt. Nergens te vinden. Ze zat vast in de andere tas, die thuis aan de stoel hing of ze was in de auto eruit gegleden. Ik verontschuldigde me bij de vrouw achter de kassa, die beloofde ze nog even vast te houden. Als het lang duurde, mocht ze ze weer terug zetten, want als ik naar huis moest, kwam ik er niet meer voor terug.

Thuis gooide ik de deuren open en wandelde Pluis naar buiten. Onze binnenstebuitenpoes vond het heerlijk op het balkon. Omdat de twee boeken me vaag bekend voorkwamen stortte ik me op de stapel kunstboeken. En jawel. Cézanne lag bovenop Monet en Picasso ontwaarde ik helemaal onder aan de stapel. Pfff. Het lot, karma, de voorzienigheid of welke buitenaardse kracht ook, hadden me gered van het aanschaffen van twee overbodige boeken. Men zij geloofd en geprezen.

’s Avonds stortten we ons op de zonnebloemen van van Gogh. Officieel de laatste avond. De dikke klodders waren niet droog, dus ik legde er geen oil-out over. Het maakte het schilderen stroever. Eerst de achtergrond, dan de stelen en de vaas. Een echte klassieker. Vaas met bloemen. Het doel was schilderen naar waarneming, dat gebeurde en ik was er zelf niet ontevreden over. Ik hou van kwast en paletmes. Ze kwamen letterlijk goed uit de verf. Heel anders dan het grote doek van de buuf, die een detail uitvergrootte tot een knallende ervaring met het glorieuze geel en het paars eronder.

Voor een ander, schuchtere eerste schreden op het witte doek, is het een aarzelend begin. Ik herinner me mijn eerste keer tussen de routiniers en hoe mijn onzekerheid groeide. Niemand kon dat wegnemen. In eerste instantie lukte helemaal niets meer tot ik de vrees overwon en aan de gang ging, zonder op anderen te letten. ‘Veeg de aanname dat anderen beter zijn van je schouder’, merkt een van ons op. Het is waar.  Dat belemmerde. Doe en ga los, zet je eigen handtekening. Het zal goed komen.

‘Zonnebloemen maken vrolijk’ merkte iemand op. Dat klopte ook. Door je te verdiepen in het onderwerp, bemerk je dat je letterlijk opfleurt. Net als Van Gogh, die ze in eerste instantie schilderde voor Gauguin als finishing touch in de kleine kamer in Arles. Twee doeken hing hij op en ze werden dankbaar ontvangen. Een vriendschap die uiteindelijk sneller verwelkte dan zijn zonnebloemen zouden doen.

Ik boog me over het volgende probleem. Hoe bewaar je de transparantie als de omgeving verandert. Dat onderwerp was voor een volgende keer. In de volgende lessen gingen we met Georgia O’Keeffe aan de slag. Glad en gestroomlijnd waren haar opgeblazen bloemen, anders dan de natuurlijke eenvoud van die rossige man in het warme zuiden van Frankrijk. Ze wilde dat men de bloem ten volle zou aanschouwen. Het ingenieuze werk, de stamper, de meeldraden, de groei van de bloemblaadjes. Daarom blies ze ze op. Zodat iedereen het zou zien, een Modernist pur sang. Ze bewonderde Picasso en Cézanne  en daarmee sloot zich de cirkel voor vandaag. Toeval bestaat niet. De boeken liggen onder handbereik. Klaar om bestudeerd te worden. Zeg het met bloemen.

De eerste keer een stuk zien is spannend omdat je niet weet wat er komen gaat. de tweede keer hetzelfde stuk zien is fascinerend, omdat details opvallen die je bij de eerste keer ontgaan zijn. Ik ben in de positie om dat te kunnen, dankzij mijn vrijwilligerswerk als publiieksbegeleider, een droombaan. Gisteren was de jeugdvoorstelling ‘De Nachtwaker’ gespeeld door Noël van Santen van Het Filiaal voor de scholen in Vianen in de Blauwe Zaal, dat verborgen  juweeltje van een theater in het sportcomplex Helsdingen.

Ik was er een uur van te voren. Er hoefde niets klaargezet te worden, maar bij onvoorziene omstandigheden is er nog voldoende tijd om iets te regelen. Ik moest iemand inwerken die voor het eerst was. Gelukkig was ze net zo vroeg als ik en dat was een mooie manier om met elkaar aan de praat te raken over motivatie en invulling van de te verrichten handelingen.  Er volgde een  kennismaking met de jongens van het geluid en met Noël, van het doornemen van de veiligheidsvoorschriften van het gebouw, de plek waar we de scholen zouden verzamelen. Er bleek ook begeleiding te zijn van het Filiaal zelf. Ze had informatie bij zich voor de diverse groepen, begeleidde ze naar hun stoelen in de zaal en hield het inleidende praatje. Een lief en vertrouwd gezicht kwam namens Kunst Centraal kijken. Ze had de voorstelling nog niet gezien. Warme omhelzing. Altijd fijn om elkaar te ontmoeten bij zo’n inspirerende gelegenheid.

Na de herfstvakantie was dit voor de kinderen een ongebruikelijk begin. Ze waren uitgelaten, in afwachting van wat komen ging, en babbelden honderduit. De meiden deden hun klapspelletjes met het patroon van de wapperende handen en de jongens hingen tussen de V-vormige zuilen van de hal en hielden grootspraak. Het gekwetter klom tegen de muren op en zwol aan, tot een van de leerkrachten een schel gefluit liet horen en haar stem verhief.  Mobieltjes uit, een begeleider op tien kinderen en geen wc-gang tijdens de voorstelling. Als de Rattenvanger van Hamelen liep ik voor de 150 kinderen uit, terwijl bij de deur boven mijn metgezel al stond te wachten.

Het podium stond klaar. Het licht ging uit. Het publiek verstomde in afwachting van wat komen ging. De nachtwaker kwam op zijn werk. Een kwartier lang keken we naar de handelingen van het Pietje Precies. We volgden de uitgestreken verrichtingen, die uiterst nauwkeurig zich tot twee keer toe herhaalden. Er werd geen woord gesproken. Kleine oneffenheden gaven aan dat er iets stond te gebeuren en voerden ongemerkt de spanning op. Daarna ontwikkelden zich allerlei gebeurtenissen,  die tot gevolg hadden dat de nachtwaker een reis maakte en avonturen beleefde met een voortrazende trein, een reuzevogel en een octopus, een wonderlijk bos en een woeste zee. Elk geluid had functie en was tot in de finesses afgestemd op het geheel. De tweede keer was de zaal veel onrustiger, maar ze leefden wel intenser mee dan bij de eerste lichting.

Spanningen ontlaadden zich door en masse te gillen van schrik, met lachsalvo’s. Er was een grotere interactie met de nachtwaker en zijn avontuur. Het gekrakeel bleef voortduren. De afwisseling van theater en object theater was kenmerkend voor het theatergezelschap, maar voor de kinderen een verrassing. Het feit dat je met wc-borstels een bos kon creëeren, een eye-opener. Dat gesproken woord niet nodig was een openbaring. Bij het naar buiten drommen was de spanning af te lezen aan de rode konen, de schitteringen in de ogen.  Met ongeloof merkte een van de vriendinnen op ‘En er werd geen woord gesproken…’ Druk delibrerend verlieten ze het pand via de grote trap. Wat achterbleef was een oorverdovende stilte.

Zuslief en ik hadden dezelfde drang. Ik appte: Wat gaan jullie doen en zij antwoordde wat ik in mijn hoofd had. ‘Is het Zee-tijd’. Nou en of. Ik had me al voorgenomen te gaan als niemand meeging. Een zus had een verjaardag maar de rest was te porren. Wassenaarse slag was hemelsbreed het dichtste bij. Het was nog altijd een uur rijden. De beloning was navenant. Het werd stralend en helder, zonnig en niet te koud. Lucht met de mooiste wolkenpartijen en zee met heerlijke grote schuimkoppen. Onstuimig maar oogverblindend, het hele strand lang. Wit, witter, witst met uitzicht op de pier en de draaimolen van Scheveningen. Van hieruit bezien een grijze nevelige Turner.

Het was het perfecte weer. De zee schuimde van tevredenheid grote witte vlokken. Vaal geelwit oogden ze op het strand tegen de woeste golven, die elkaar voorbij streefden in schoonheid en kracht. Soms spatten ze hoog op, een jubelende fontein.  Natuurschoon in oneindigheid,  zo ver als het oog reikte.

Zuslief was haar nieuwe camera aan het doorgronden. Andere zus had het juiste schoeisel in de auto laten liggen en ging halverwege terug om lekker in de zon op een bankje te ziten. Wij hadden het druk met indrinken, vastleggen en opslaan in hart en hoofd. Er zat een mijnheer op het zand in een wonderlijk stoeltje. Boven hem hing een scherm roerloos in de lucht. Als hij wat hendels bewoog met zijn handen kwam hij een stukje van de grond. Klaarblijkelijk was hij aan het oefenen. Wij liepen door en ik keek af en toe om. Ineens hing hij boven het duin in de lucht en had zijn vervoer onder controle. Een zoektocht achteraf vertelde dat het om een Grasshopper ging, een veilige manier om te leren paragliden. Het leek me fascinerend om zo vrij boven iedereen uit te torenen en een magnifiek uitzicht te hebben over land en zee. Hoger dan het hoogste duin zweefde hij heen en weer. Vreemde eend in de bijt van de meeuwen.

Aan de horizon lagen drie grote rode schepen roerloos. Zichtbare bakens. Een vrouw trotseerde kou met hoog opgestroopte broek en blote benen en kletste door het woelige water. Iemand liep met de fiets aan de hand en wandelde stevig door, verzekerd van vervoer terug door de duinen. Wassenaarse honden sprongen rond en buitelden over elkaar heen, renden uitgelaten naar de bal. De kleinsten waren kleiner dan de golven die op hen af kwamen.

Het hele strand lang waren mensen stevig aan de wandel, druk aan het praten of gaven in stille verwondering hun gedachten mee aan de zee. De vloedlijn kwam brutaler naderbij en als ze zich terugtrok sleepte ze het zand tot een rafelige voile.

In het stilvallende water weerspiegelden de wolken alsof ze wilden wedijveren met de rollende golven. Ik had uren kunnen blijven turen, maar we liepen toch langzaam terug naar zuslief. Twee uur lang de kop leeg geblazen is voldoende om er een hele week tegenaan te gaan. We mijmerden over wonen aan zee en dat misschien dan de stille kracht niet meer zou werken. Ik heb een tijd aan zee gewoond en we gingen altijd na de maaltijd voor een wandeling. De echte schoonheid heb ik pas opgedaan toen ik haar wilde vangen in beeld. Met de foto’s kwam het dubbele genieten.

Vanmorgen bij het uitzoeken van de foto’s heb ik de hele middag dunnetjes overgedaan en ben ik stil gevallen bij het beeld van de rij paaltjes op het duin. Ongekende schoonheid van de eenvoud in zo’n verstild moment.

Gisteren begon de dag met een groot mysterie. Spalk was zoek. Hoe ik ook zocht en waar ik ook keek, hij was in geen velden of wegen te bekennen. Ik riep de heilige Antonius aan, haalde alle vergeetplekken voor de geest, overwoog elke mogelijkheid, maar ik vond hem niet. Dan maar zonder spalk naar het tweede om zoonlief  te kunnen zien voetballen. Warmpjes aangekleed want het beloofde een koude dag te worden, dat had de weerman op de radio gezegd. Een prachtige lucht met flarden wolk en de horizontalen en verticalen van vliegtuigen, druk met elkaar in gesprek. De jongens deden hun best, maar het was de dag van het gelijke spel. De zon bleef schijnen en al puffend pelde ik uit. Eerst de poncho af, dan de vingerhandschoenen, vervolgens het ‘schaap’uit (een gerulde mouwloze bodywarmer) de sjaal ging los. Zon op de toet.

’s Middags de wedstrijd van Zoonlief twee, maar eerst tussendoor naar huis om Spalk te zoeken. Lorgnet op de neus en speuren als een echte Sherlock Holmes. De wasmachine leeg gehaald en de was opgehangen. Geen spoor van Spalk. De vuilnisbak ontleed en uitgerafeld en de kattenbak verschoond geen glimp van Spalk. Terwijl ik het vaatje aan het wegwassen was, liep ik nog eens mijn gangen na. In gedachte had ik Spalk op de bank afgedaan en naast me neergelegd. Daar was ie het laatst. Ineens een lumineuze ingeving. Spalk had klittenband.

Kleding onderzocht die ik in de armen mee naar boven had genomen. Nul op rekest.  Tussen de kussens had ik zonder resultaat allang gezocht, de hele vloer had ik afgespeurd, de boekenkast uitgekamd. Ineens zag ik mijn wollen plaid een beetje oprullen. Een miniscuul bultje maar toch. En ja hoor. Het voelde harder dan de omgeving. Spalk had zich als een volleerde Zwaan-kleef-aan vastgebeten in het wollige en liet slechts met moeite los. Verguld liet hij zich na het avontuur verenigen en gleed soepel om pols en duim.

Opgelucht en klaar voor de middag nogmaals naar het voetbalveld. Ik had de helft van de kleding thuis gelaten. Zoonlief twee was aan de beurt. De scheidsrechter had kennelijk een moeilijke week gehad, want hij besloot om een straffe hand te voeren. Drillen en tegenstrijdigheid werken niet goed samen. Boven me klonk het protest luid van de tribune. Trainer had het elftal omgegooid en daarmee is het nog geen team. De lucht was nog prachtiger dan de ochtend met haar cumulus. Af en toe klonk er een harde knal van een van de velden om ons heen en vlogen de meeuwen, die door het stampen de wormen voor het oppikken hadden op het achterste lege veld, luid protesterend op. Vormden witte stippen tegen de dreiging die zich aan het ontwikkelen was.

Toen ik naar huis reed kleurde de lucht in alle toonaarden van blauw naar paars.  Tijd voor de boodschappen. In de winkel rees er ineens een vraag. De curry had een toevoeging gekregen. Curry-ketchup of Curry-kruiden-ketchup. Smaakte dat dan als Curry, zoals ik ze zelden maar ooit proefde,  of meer als Ketchup. Gelukkig. Buiten de reuzeflessen om, om een weeshuis mee te besauzen, bestonden er ook tubetjes voor weinig. Die dan maar na rijp beraad met de vrouw, die naast me stond. Waar een mens zijn hoofd al niet over kan breken.

Dankzij Spalk oogde het huis opgeruimd en uitnodigend. De Curry smaakte naar Curry. Gelukkig maar. Met een stevige Deense thrillerserie tot besluit ging het Spalk mysterie de boeken in. Het was me het dagje wel.

Ooit, later als ik in een huis woon, waarbij ik niet vier trappen hoog moet, neem ik zo’n gezellige wollebaal als broerlief en mijn lieve schoonzus hebben. Wat een heerlijke blijde grenzeloze lieverd is het. Als je naar hem kijkt, begint de zon te schijnen. Goudgeel van buiten en goudgeel van binnen. Heel even kon ik hem knuffelen toen ik de sleutel bracht van het hek van het tuinencomplex. Van de week ontdekte ik dat het dakje van de kachelpijp eraf was gevallen. Broer was er al voor op het dak geweest, met gevaar voor eigen leven en gaat er aan knutselen.

Fotocompositie is van schoonzus

Ik moest snel door, want kleinzoon en kleindochter waren met dochterlief bij de Geertjeshoeve, een bekende kinderboerderij in Haarzuilens. Met ons hadden meerdere ouders en oma’s het idee opgevat. De laatste dag van de herfstvakantie, een tikje onstuimig weer en genoeg geiten om de aandacht te kunnen verdelen. Het hobbelveld dat parkeerplaats heette, nam iedereen voor lief, maar was eigenlijk ondermaats met die diepe kuilen. Hobbeldebonk en modder. De kleine blauwe Prins oogde na dit ritje als een kleine zwerver.

Het drietal zat al hoog en droog in het restaurant. Dochterlief was aan het voeden.. Keinzoon speelde schaak. Of ik mee wilde doen. Natuurlijk. Het spel volgens zijn eigen gemaakte regels was iedere keer weer een glorieuze overwinning voor hem. Binnen no time had hij met zijn zwarte stukken al mijn witte van het bord geveegd. Hoeveel hokjes je opschoof of in welke lijn deed niet ter zake. Bij het volgende spel, iets met magneten, liet hij me ruiterlijk winnen. Bij het terugzetten van de spellen verbaasde me de chaos midden op een Perzisch tapijtje, waar die spelletjes in het midden op een berg lagen  en kinderen her en der verspreid over de grond aan het liggen, kruipen of spelen waren. Kinderparadijs zonder grenzen.

Bij de geiten leerde kleinzoon hoe hij de brokjes moest voeren. Plat op de hand. Griebelen bij de natte snuit die over de huid snuffelde. Net als bij de kinderen in het restaurant verwonderde me vooral de intentie van veel.. Veel geit, wat minder varken, waarvan één met aandoenlijke kleintjes, onschuldig roze en prachtig gevlekt, Kleinzoon genoot met teugen.

Een winkeltje met heerlijke kazen en jam, knuffels en hebbedingetjes en ouders met het kleine grut die overal aan mochten komen. Gemoedelijk en vriendelijk, in dat milde klimaat van onthaasten. Een fantastische zet was de kastanjebaan. Doorgesneden pvc-buizen-weggetjes  in de wilgen, waar de kastanjes van buurboom in een kist voor lagen en er naaar believen maar kon worden aangerold. Wel de ronde zoeken en niet die met een platte zijkant.

De gekochte kaas nuttigden we later op een heerlijke bruine boterham. Er zat peper en tomaat doorheen en ze  smaakte naar herfst en kinderboerderij, zoals het beloofde. Een kaas met een bite.

Thuis zocht ik naar een boek, dat ik zou recenseren, maar het was in de herdruk.  Morgen maar even een tochtje naar de bieb. De achttiende komt het weer in de handel. ‘Wanneer is stilte belangrijk’ filosofeert  iemand van de denksmederij op FB. Niet op een kinderboerderij in de herfstvakantie. Dat is mijl op zeven. Geroezemoes, gekrakeel, vallende kinderen, huilende kleintjes, mekkerende geiten het mocht wat. Maar daarna doodse stilte in huis. Heerlijke voedzame stilte. Het zorgt voor de balans na zo’n ochtend en wordt dubbel en dwars gewaardeerd. Pluk de vruchten op het juiste uur.

.