De winter kruipt er een beetje in. In de ochtendberichten stond dat het leven een verandering van leefstijl nodig heeft in plaats van de hoeveelheid medicijnen die we gemiddeld slikken. Wat mij opvalt (maar hé, ik ben ook maar een leek) is dat mensen een angstcultuur aangekweekt krijgen. Ik schreef het al eerder. Mijn moeder had een gulden stelregel. Alles waar te voor staat deugt niet. ‘Behalve tevreden’, antwoordde een alert persoon. Ik heb het idee dat mijn medicatie voor de longen voor geen meter meer lucht laat opnemen. De hartmedicatie zorgt er aan de andere kant voor, dat ik me zekerder voel, omdat daar alles onder controle lijkt te zijn. Waar komt dan die moeheid vandaan. is het nog steeds een nasleep naar een zomers verlangen. Donkere ochtenden , die druilerig en zwart beginnen. Het bed dat stukken warmer is dan haar omgeving. De vermoeidheid hangt onder mijn ogen als een vleug blauwgrijze weerschijn. ‘Je doet teveel’, zeggen mijn toehoorders, maar niets is minder waar. Waarschijnlijk doe ik op dit moment te weinig. Bewegen is het nieuwe stokpaardje.

De vicieuze cirkel heeft toegeslagen. Ik ben kortademig, dus kan minder uit de voeten, dus ben nog kortademiger, dus kan nog minder uit de voeten, enzovoort. Het is  het grote angstsyndroom der ouderen. Wordt geen bankhanger of een begonia-aanbidder, want dan ben je de klos. Ja ja, makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe zit het dan met die vochtige atmosfeer, die me de adem afsnijdt.

Natuurlijk, op een dag zijn er altijd ergens wel drie of vier ontmoetingen. Ik moet vandaag met iemand een verhaal doorspitten en op de rails krijgen, ik ga naar de fysio en zoonlief is zijn middagmaal voor een deel vergeten, dus breng ik dat zo langs. Dan is er waarschijnlijk nog een ontmoeting te verwachten met vriendin voor onze gezamenlijke vertelling, dus saai is het leven niet en het wordt er ook echt niet passiever op. Feit blijft dat het amechtig hijgend gaat.

Het brengt me naar vorig jaar waar ik een mal hoestje had ontwikkeld en dezelfde moeheid me overviel. Daar rolde het infarct uit. Destijds had ik wat pillen tegen de hoge bloeddruk en ging vooralsnog op eigen kracht, maar Bruin trok het niet. Zover was duidelijk. En nu dan. Die negen farmaceutische hulpmiddelen lossen de benauwdheid niet op en ook niet het gevoel van intense vermoeienis, maar zonder pillen zou op dit ogenblik als drijfzand voelen. Mensen zouden hun eigen verantwoordelijkheid moeten nemen, stond vanmorgen in het artikel. De interpretatie is zeer persoonlijk. De een piept al bij een schaafwondje en bij de ander moet eerst het bot achterstevoren staan, bij wijze van spreken. Dat laatste lijkt me rigoureus, maar verbeeldt met name de intensiteit waarmee pijn verdragen kan worden.

Balans

Een gezonde levensstijl zou ook een teveel aan sport kunnen opleveren, een overdaad aan beweging, een fanatisme dat de perken te buiten gaat. Ik sportte drie keer per week twee uur voor het infarct manifest werd. Daar ging duidelijk iets fout. Ik wist dat het hoestje vreemd was, maar als ik naar de dokter ging, was er steevast hetzelfde riedeltje en het gevoel door de bril van een hypochonder het leven te bezien. De fysio vond me wel weer rijp voor de sportschool, onder de vleugels van de kenner uit het vrije veld in. Het voelt niet goed. Maar ja, je kan ook niet in lengte der dagen zo gefocust blijven op jezelf. Daar word je pas echt beroerd van. Hoe nu verder.

De paden op….

Doorgaan met ademhalen lijkt me een goeie en verder wat minimaliseren met het hooi op de vork, waar aan de andere kant de training van het vege lijf erin mag blijven, balans zoeken en vinden. Nee, met Tai chi of Mindfulness red je het ook niet alleen. Lichter leven, te beginnen met de ochtenden en een zomertijd, mijn chemische fabriek in balans en voldoende ontspanning.  Leefstijl dus, geen sinecure. We gaan het zien. Te beginnen met een robbertje rond de Lek. De paden op, de lanen in.

Je kunt niet alles bewaren. Soms is dat jammer. Tien jaar geleden vertelde ik voor het eerst de Chinese nachtegaal. Het verhaal in het boek was lang en breedsprakig. De prenten spraken voor zich. Door de illustraties uit het boek te gebruiken werd het verhaal al tot de essentie ingekort. Van de week hoorde ik het hele boek tot op de letter nauwkeurig verteld worden. De toehoorders haakten halverwege af, de verteller werd zenuwachtig en ging hoog in de stem zitten. De platen konden het verhaal niet meer bij houden. Het werd een rommeltje door de enorme hoeveelheid aan attributen, het wisselen van decor, de kamishibai die er hulpeloos bijstond met haar prachtige platen en de grauwe nachtegaal die achteloos voorover lag, terwijl zijn gouden evenknie druk en aanwezig heen en weer galmde in de overdaad aan woorden.

de Chinese Nachtegaal

Er tussendoor speelden kinderen van het huis en keek het beoordelende publiek kritisch toe. Ik zocht thuis de computer na op het bewerkte verhaal van lang geleden, maar helaas zat daar de Nachtegaal niet meer bij. Ik had nog wel de foto’s. Er waren zulke beeldende zinnen bij en de verteller maakte er in haar zenuwen nog veel mooiere van. ‘Ze leunde tegen de lucht’ werd ‘Ze leunde tegen de wind’. Ik zou dat graag willen kunnen, tegen de wind leunen. Soms word je door de wind gedragen als ze in je rug duwt en soms snij je er doorheen, maar niet op de poetische wijze van dit kleine meisje in het land van de keizer. Het publiek vangen met woorden op dezelfde wijze als de keizer zijn nachtegaal de vrijheid ontfutselt om daarna de bevrijding ten volle voelbaar te laten zijn. Dat is de beleving ten top. Morgen gaan we aan het schrappen en het wordt een juweel, want dat heeft deze kleine nachtegaal in zich.

De poort in de Amandelstraat

Vannacht droomde ik van bergen paprika’s. Niet een klein beetje, maar echt bergen. Er dwarrelt momenteel nogal wat door het hoofd met al die surprises en gedichten, die straks uitgepakt gaan worden. Het weer en de afgelopen gebeurtenissen zijn ingedaald als een oververmoeide oude dag en ik voel even de leeftijd  tot in de kleinste vezel. Het heeft ook alles te maken met het grauwe sombere weer. De droom speelde zich af in het ouderlijk huis aan de Amandelstraat. De kinderen op school waren er en het begon allemaal in de slaapkamer van mijn vader en moeder. Daarna liepen we door de keuken de tuin en de poort in. Voorbij de tuin van de buurvrouw lag het landje van school met de bergen rode paprika’s. In de droom verzon ik er gerechten mee, goulash en paprikasalade, terwijl er flarden gedichten doorheen zweefden.

Ik schoot wakker met een diffuus gevoel van haast. Ik moest de kippenpoten laten rijmen met de venkel, de pompoen, de courgette en de selderij die ik gisteren in het mandje had geschoven, nu het hoofd toch met eten bezig was. Er kwam geen rode paprika aan te pas. Dochterlief zou de Vega-champignonnensoep maken. Anderen zorgden voor brood, salade en toetjes. Ik voor een ouderwetse kippensoep met een moderne biologische vleug. Zonder paprika, dat dan weer wel.

Ergens voel ik me als het kind dat leunen kan tegen de wind en zal ik de roep van de grauwe nachtegaal horen, zilveren klanken uit een gouden keeltje, straks…Bij dat hartverwarmende samenzijn.

Kleine wolkjes wit, als adem die zich verankert in de vrieskou, kleine wolkjes lichtgrijs en tussen door, kleine wolkjes grijzer. Zoveel tinten om een lucht mee samen te stellen. Tijd en rust zijn de twee belangrijkste elementen en een weten hoe schakeringen in kleur zijn opgebouwd. Eigenlijk is 50 Shades of Grey een bezoedeling van alles wat met de edele nuance van kleur te maken heeft, want nooit meer kan je het grijs los zien van de titel van de film en het boek, als die eenmaal de geest heeft bereikt.

Paynes Grey

Er zijn vaker negatieve verbindingen gelegd met deze uit lagen opgebouwde kleur. Stalin, zo leert Het geheime leven van de kleur van Kassia St. Clair mij, werd ook ooit vergeleken met een grijze vlek, die geheimzinnig bewoog en geen sporen naliet. Het boek volgt ook de sporen  naar het ontstaan van het Paynes Grey. Een zorgvuldig samengesteld mengsel van Pruisisch blauw, geel, oker en Karmozijnlakrood. Paynes Grey is een belofte voor een atmosferisch perspectief en heeft niets van doen met de betekenis, die in de film werd gelegd, het aardse grijs.

wolkjes

De meester loopt rond en strooit zijn opdrachten. Langzaam begin ik de opbouw te begrijpen, de gelaagdheid, de belangrijkheid ervan. Met zijn woorden in gedachte. ‘Ik leer je geen kunst te maken, ik leer je de techniek. Wat je ermee doet, is aan jou.’ Ik stip, ik veeg, ik penseel het gewolkte oker, wit en bruin over het boek en voel de jaren erin trekken. Oud en beduimeld, met een zachte glans van het licht. Nog een aantal lessen te gaan, maar onmiskenbaar ingewijd te worden in de betekenis van de kleurenleer en daarbij deze edele kennis.

oud en beduimeld

“s Avonds, na de geslaagde inkopen voor Sint, kleine cadeautjes met grote betekenissen, zit ik in de oude molen en luister naar een vertelling. Het is de doorloopavond met een bij elkaar gesprokkelde hoeveelheid aan vertellingen en verhalen voor de uiteindelijke Avond van Mevrouw Sprokkelhorst. De schuchtere vertellingen van mensen, die een try-out doen, met alle zenuwen die door kelen gieren en soms te horen zijn in een schrille klank, een hapering, een verspreking. Wij horen aan en kijken toe. Geven aanwijzingen bij een te breed uitgesponnen verhaal. Geven de raad de bol wat op te winden, het verhaal te beperken tot de hoofdlijnen. Hier en daar wordt een lichtadvies gegeven , is er een aanvulling op het decor. Een inwijding in de geheimen der Kleinkunst met een grote K. De avond voedt en geeft bestaansreden aan nieuwe inzichten, gevoel verwarmt zich aan de saamhorigheid. We klinken op de belofte. Het gaat goed komen. Ook hier gaat het om de diepere laag.

De oude molen

Het zijn de dagen der veranderingen, letterlijk en figuurlijk, van lichaam en geest. Op kleine en grote schaal vinden schijnbaar kleine wendingen plaats met een grote omvangrijke uitwerking. Er worden ingrijpende gebeurtenissen mee ingeleid. Het zijn de dagen voor de midwinterwende. Een stukje duisternis doorspekt met een erewoord op het licht en een nieuw begin. Voor de zussen met hun nieuwe huizen, voor de zoon met zijn herboren lichaam, voor de beloftevolle aanwassende bolling onder de trui van de dochter, voor de oude met een nieuw leven.

Pluis speelt een spelletje met een klein sluitertje, instinctief een prooi met een verdediging van poot en tand. Door alle ervaring heen klinken de woorden als een echo na. ‘Wat je ermee doet, is aan jou’. Dat en niet anders.

 

Door alle commotie is me de fysiotherapie gisteren geheel ontschoten. Het was bijzonder aangenaam om weer een dag te hebben, die voortkabbelde zonder afspraken, maar ’s avonds begon het geweten te knagen. Hoe kwam ik aan die rust en vrijheid. Stiekem afgesnoept. Gestolen tijd doet zoet rusten.

Door de relaxte stand waarin de geest verkeerde, ontstond het idee om ’s avonds een plaatsje te boeken voor de film Bohemian Rhapsody. Om het parkeergeweld voor te wezen, dacht ik slim te zijn en uit te wijken naar Leidsche Rijn, waar de vierkante logge kolos van beton, glas en blinkend staal  me opwachtte met zijn langoren voor de parkeerhavens en bij de deur. Het enige voordeel was het feit, dat er altijd te parkeren viel en gratis dacht ik, maar ik kwam bedrogen uit. Acht euro moest ik na afloop bijtellen en dat deed mijn korting op het seniorenkaartje weer teniet.

Voordat ik er naar toe ging, moest ik op het industrieterrein een pakje ophalen. Mijl op zeven eer het distributiecentrum gevonden was. Het voordeel van dit nadeel was dat ik  wel in de buurt van de kringloop de finishing touch van de sinterklaassurprise kon aanschaffen. Meer dan geslaagd reed ik langzaam naar de avond vol herkenning. Jaren had ik nummers van Queen gezongen in alle toonaarden, nou… voornamelijk als tweede alt, en ik was van hun meerstemmigheid, de zuivere akkoorden, de emotie gaan houden. Queen verovert je of je wilt of niet.

De dramatisch wending in het verhaal, het leven van Freddy Mercury ten voeten uit, was niet minder triest dan dat van andere grote en jong gestorven helden. Vooral de verspilling van de mogelijkheden door een losbandig alle remmen los gooien en ondergedompeld te worden in een verdoofde schijnwereld blijven op het netvlies hangen. Ongemerkt verplaats je je in de positie van de ouders, die half met trots, maar ook met lede ogen hun zoon zijn grillige wegen zien bewandelen.

Ik overbrugde tijd bij een stopcontact om de telefoon op te laden met een glaasje chardonnay en een half zakje chips, had zo gehoopt dat ik er een hapje had kunnen eten. De film smaakte er niet minder om. Er was wel een klein element, niet onbelangrijk, dat stoorde. Het bitje van de acteur Rami Malek, die in zijn metamorfose op de Bühne Freddy werd, was net iets over de top. Het stak weliswaar naar voren, zoals bedoeld, maar het was te groot. De acteur kon er maar moeizaam door praten, moest voortdurend slikken. Het was me bij ‘De enige echte’ nooit op die manier opgevallen. De overbeet op zich wel. Het feit dat hij twee rijen snijtanden had en daardoor extra bereik, was me niet bekend. Ooit prijkte er achter mijn rechter nog een andere snijtand. Een en ander is vroegtijdig verwijderd. Mijn bereik werd in de kiem gesmoord.

 

Er zijn maar weinig benen, die de weelde van de roem kunnen dragen. De recensies zijn lovend. Niemand heeft het over het bitje. Het is mijn eigen smet op een fantastisch beeld. Rami Maleks eigen tanden schitteren van het televisiescherm af in de diverse interviews. Zonder de aangemeten tanden klopt zijn gezicht  weer. De stem is een remix van Freddy, de enige echte, een Canadese zanger, Mark Martel en Rami Malek zelf. Zo boetseert de regisseur het gewenste beeld.

Queen kwam, zag en overwon nadat hun knappe muzikale nuances zich aan mij hadden geopenbaard in het fileren van de vele zangpartijen. De zanger veroverde met zijn glorieuze durf en uitstraling  mijn hart. Met moeite verliet ik, onder voortglijdende klanken na de aftiteling, de zaal. Buiten was het koud en guur. De lange lepeloren staarden me na. Zwijgend als het gebouw zelf, maar binnenin zong het nog lang na. Empty spaces…

 

 

Verdriet vangen. Het kan. Een hele dag schrijnende gedachten laten verlopen in zachte tinten, een avond eindigheid. Gemijmer over een mensenleven, de dood als bevrijding. Verzet, verlangen en doel. Koesteren, ontvangen, vechten. Vrijzinnigheid en leven.

De dag weende mee, gisteren, in alle toonaarden. De ontheemde jongens, zo liefdevol opgevangen door hun schoonouders, die een belangrijke taak erbij hadden gekregen. De ontrafelde veiligheid als ‘fait accompli’, het verstoorde leven, waarmee de rouw zich opende, waren de beelden die ik mee torste naar het lege huis. Het huis kan soms leger zijn dan ooit gevoeld.

Ron Mueck

De knop gaat op de automatische piloot en tot de avond wordt er doorgesudderd in de wetenschap, dat een avond bezinning niet ver weg meer is. Letters van het boek blijven zweven en laten zich niet tot woorden, zinnen rijgen maar blijven ronddwalen als los zand. Dus niet dat boek ter hand. De doos met aquarel en al haar kleuren schiet haar doel voorbij, de juiste tint voor het verbleekt gemoed zit er niet bij. Dood gaat verder dan beleving en zwemt in de lethargie van het moment.

Dan maar basale dingen en de macht der gewoonte aangezet. Dat redt het net. De handen doen de wortelen, bami, de boemboe in de pan. De uien huilen het verdriet weg. In de spiegel drukken de gestifte rode lippen de rouw achter het gordijn, zorgvuldig dicht getrokken. Vasalis en haar woorden uit de bundel achter de oude kustlijn: ‘Het werd, het was, het is gedaan’ vormen de zin waarmee we verder mogen gaan. Een bezinning over gebeurtenissen, die om ons heen een vlucht nemen  en waar we bij staan, naar kijken, maar niets aan kunnen veranderen. Het is de nuchtere constatering, het voldongen feit en daarna verder.

Ook daar geven Bram van der Vlugt en Nettie Blanken onder de bezielende muziek van Floris van der Vlugt, jazeker, zoon van, een antwoord op. Het hele spel van ziel en zaligheid trekt voorbij. De psychose beschreven als de vierde wereld vraagt om uitleg over de andere drie. Het leven zelf dat dient als haar Hades, de onderwereld, vult in dat alles hierna alleen maar mooier kan worden, een verlichtende gedachte. Ik neem het op en verweef het met de pijn, die achterbleef na deze dag van verdrietig zijn over dat jong verlies, het jeugdig zijn en krachtig. Onmachtig, als het lot toeslaat. Weet niet hoe het verder gaat, verder moet en toch…

De avond brengt dan zoet die woorden in deze herinnering: De bundels van Vasalis destijds, droeg ik onder mijn arm, zoals de tweeling onder mijn borsten. De vogel Phoenix verhaalde, verteerde, verwoordde mijn hoop en vurig wensen. En bij het zien van dat kleine wonder, twee mensen op weg naar hun sterfelijke onsterfelijkheid, voelde ik me op de toekomst voorbereid.

Fanciullo Morso da un Ramarro-Caravaggio-fragment

Nu spreekt Bram de woorden uit, ze dringen dubbel en dwars door alle zinnen heen, ze dringen voor, ze staan alleen en bovenaan. Ik hoor:

Over de rand

Even te lang hield ik mijn hand
over de rand van mijn bestaan,
in ’t snelle donkre water van de tijd.
Toen ik hem terugtrok over de dunne trillende boorden
was het alsof hij niet meer bij mij hoorde:
hij greep niet meer, hij lag koud op mijn schoot,
hij was zijn lichaam kwijt.
Erger dan dood.

Vasalis

Als even later de vogel Phoenix, haar overleden zoontje Dicky, met zijn kleine klauwtje de pols vasthoudt van haar, de treurende moeder en haar vinger blauw van inkt laat schrijven, weet ze dat verlies een verrijking is, door wat het te weeg brengt en schenken kan. Eeuwige troost.

Het glas wijn walst rond in onze glazen, we kijken elkaar in vervoering aan. De avond heeft zoveel goeds gedaan. Dank lieve Vriendin. Het hoogste goed, de troost verzacht, tijd om de nacht weer in te gaan en de ochtenden te laten gloren.

 

Gelukstreffer, bedacht ik me vanmorgen. Ik heb het hem gelijk ook maar verteld. Wij, zoonlief en ik, zijn samen eigenlijk een gouden combinatie. Zonder veel poeha leven we vooral ons eigen leven en treffen elkaar op de hoogtij-uren. “s Morgens bij het koffie maken, als hij de maaltijd van zijn eiwitrijke voeding op de dag bereidt en ik vast zijn asperges in een pan schuif, terwijl hij de kipfilet fileert tot op de millimeter. Ik verschoon de kattenbak en hij krijgt de verwarmingsketel weer aan de praat en terwijl het koffiewater in mijn waterketel zingt, Annie M.G. Schmidts keteltje op het kolenfornuis maakte meer reuring, besef ik ten volle het klein geluk.

Mijn waterdrager

Gisterenavond tijdens de schilderles, waarbij de anderen Victorie kraaiden over het doek wat ik gemaakt had in een les of drie, voelde ik hetzelfde. Balsem in de wonde van de afgelopen dagen. Het is fijn om te beseffen dat het een goede weg is, die is ingeslagen. Bij het schilderen voerde de gedachte het penseel en bijna als vanzelf stond daar de eerste opzet op doek. Aanwijzingen van de anderen waren bakens. Nee, niet dicht smeren’ drong de een aan. ‘Neem afstand, kijken, kleine stapjes’, de docent met dichtgeknepen ogen monsterend. ‘Prachtig dat licht, niet aankomen hoor’ klonk het uit de gindse hoek. Ik luisterde trouw, bekeek om de seconde na elke streek het resultaat en beaamde wat gezegd werd. De opmerkzaamheid die leerde dat ik aan het penselen was met olieverf zoals ik met acryl deed, was een eyeopener. Laag voor laag en niet in één keer de vervolmaking. Later, geduld, tijd gunnen werden een houvast. De doeken van de anderen gingen ook gepaard met de nodige aanwijzingen en waren prachtig geworden, waarbij vooral het ijzeren doorzettingsvermogen bleek. Uit de comfortzone getrokken worden, iets moeten neerzetten wat niet jouw ding is, maar wat uiteindelijk toch lukt. Niets is lastiger. De overwinning smaakt zoet.

Een volgende opzet voor het nieuwe doek staat al weer in de steigers en weer smeer ik het in eerste instantie dicht, poetsen en opnieuw beginnen. Het resultaat op de foto, afstand, laat de juiste mogelijkheden zien en de effecten die een en ander te weeg brengt. Het waardevolle ervan, op deze manier, is het ontdekken van nieuwe intervallen.

Voorbereidingen voor het verhaal.

’s Middags waren we op locatie in de winkel Het Poppenhuis. De vlag dekt de lading. Daar gaan we het verhaal van ‘Nacht in het poppenhuis’ van Sieb Posthuma en Thé Tjong-Khing vertellen. Nog nooit was ik in deze winkel geweest. Een luilekkerland voor geluk in het klein. Hele huizen, uitgedacht, ontworpen, ingericht. Binnenhuisarchitectuur op kleine schaal, maar met hoogstandjes. Je ging vanzelf over op verkleinwoorden, spontaan, want alles was zo petieterig en miniatuur. Onvoorstelbaar mooi, wat daarin te halen viel. ‘O, had ik het voor school geweten’, verzuchtte ik. ‘Maar het is heel kwetsbaar’, zei vriendin. Juist dan, als je als kind niet leert omgaan met kwetsbaar, hoe wordt je dan ooit een porseleinhoeder. Al dat onbuigzame plastic maakt de wereld zo veel harder. Hoe groot is verdriet als iets breekt wat je lief is. Hoe veel gevoel halen we op dat moment uit ons zelf. Behoedzaam, precair in de omgang, gericht op gevoel. Eigenschappen, die de kleine wereld leert, daar in die winkel. Klein geluk, zeker, maar reusachtig in het aanleren van fijngevoeligheden. Letterlijk en figuurlijk.

De overpeinzing van de ochtend vervult en is voldoende om de dag aan te kunnen. Klein geluk op grote schaal, groot verdriet op kleine schaal en het Leven, meer dan de moeite waard.

 

Een domper op de plannen. Er even niet op gerekend en dan komt iets extra zuur binnen. Diep ademhalen, tot tien tellen en doorgaan. Niets is erger dan de eindigheid, dus er blijven nog veel leuke vooruitzichten over. Wat in het vat zit verzuurd niet. Zeiden ze vroeger. Alleen moet ik even alle zeilen bij zetten om zelf niet het gevoel te hebben in een vat azijn te zitten.

Wat doet een kind ook weer met iets wat tegenvalt. Die gaan doorgaans heel hard huilen, kusje erop en klaar. Dus dat moet bij zo’n volwassen gedachtegoed ook lukken. Verzin ergere dingen. Ik zag het achterstallig onderhoud van een flat van een vriendin en het schaamrood steeg me onmiddellijk naar de kaken. Nee, slecht hebben we het nog lang niet, ook al is er even een kink in de kabel. Voorlopig staan er nog allerlei leuke ontmoetingen op het programma en verder is het zaak voldoende rust in te bouwen voor deze dagen

.

Morgen is de uitvaart en, net zoals bij haar man, zal ze in de kerk een dienst krijgen. Alle doden komen daar dan langs en vragen op hun manier om aandacht. Achter de oogleden schiet het verdriet heen en weer, tossen en touwen om aandacht. Het zijn moeilijke momenten en het is zaak bij het verdriet van hen, die het op dat moment aangaat, te blijven en het eigen gemis te parkeren in je eigen hoofd. Moeilijk genoeg. Het weer sombert haar entourage er door heen. Beginnende winterdag is bij uitstek het jaargetijde om afscheid te nemen. De tuin ligt er verstorven bij, de vijver is een poel van inkt. Er tussendoor zijn de lichtpuntjes, ze kwinkeleren een belofte rond en vragen om geduld. Wacht maar. Alles zal straks weer opbloeien, ook uit verdriet ontstaan weer nieuwe zaden, beloften voor de toekomst, kleurrijke bloemen die de sombere zompigheid verdrijven. Ze hippen over het dode hout en pikken vermeende zaden weg, de roodborst en de koolmees, de winterkoning en de boomklever, mijn kleine vrienden zijn de troost.

‘Wat gaat het hard allemaal’ zegt schoonzoon, die net nog een jonge blom was en nu al over de veertig. Voor mijn gevoel schiet mijn jeugd in snel tempo voorbij en trekt lichtzinnige voiles over mijn ouderdom.  Weemoed slaat toe en mijmert. Een briefwisseling met het verleden rakelt zoveel vrolijkheid op dat de teleurstelling al een beetje naar de achtergrond verdwijnt. Er zijn zoveel belangrijker zaken en het leven is te kort voor negatieve bijverschijnselen. Dat bleek deze weken eens te meer. Ook al zal het verdriet hoogtij vieren dan nog hoop ik dat de zon zal schijnen, als het licht dat ze zelf was. Vrolijk, zonnig, Mexicaanse warmte en een vat vol verhalen, sportief en veerkrachtig. Daar weef ik mijn gedachten mee.

Door de correspondentie met zeven jaar Leiden waart de jeugd rond. Ze doolt wat door de muziek, pikt hier en daar een weemoedige strofe op en ruikt aan een herinnering, eerst vaag maar later vast omlijnd, als de contouren helder zijn geworden. Ze kijken over de zee aan mogelijkheden, die ten leste toch op een andere golfslag verder voer en zoveel ander en nieuw leven bracht. De krachtige klank van de dwarsfluit, zilverzacht bij hem en rauw en opzwepend bij mi,j tekent die vertakking van destijds. Hoe mooi is het om bij leven elkaar weer te ontmoeten en al die jaren te doorgronden. Een sprankje licht. Zoals beloofd werd op de tuin, in deze droevige dagen van november op een koude winterdag. Teleurstellingen drijven over. Het leven wendt en keert.

 

 

 

Terwijl de bonen onder mijn handen door glijden en ik ze een voor een afhaal met een puntig mesje, stelt een filosoof aan een groep jonge mensen prangende vragen over dood en leven. Nooit hebben bonen zo’n wijsgerige omlijsting gekregen. Af en toe heb ik stukjes gemist en glijd ik binnen midden in een stelling of het verhaal. Het mag de pet niet kreuken. De oplettende toehoorder zit zo weer in het steekspel met opmerkingen en woorden.

Het verhaal neemt een interessante wending als het niet langer gaat over arm en rijk, tegenstellingen, wat eerlijk is en wat niet. Het feit dat rijken kunnen betalen voor een pil, die ze veel langer in leven houdt. Langzaam golft het naar een veel diepzinniger gedachte. Het feit dat dood inherent is aan leven en dat de waarde van het leven mede bepaald wordt doordat het eindig is. Met andere woorden, het feit dat je dood kunt gaan, maakt het leven stukken waardevoller.

Een etalage onderweg

Wat een mooie gedachte. Het bestaat bij de gratie van dat andere. Als het zwaard van Damocles niet boven onze hoofden hing, hadden we niet zo aan het leven gehangen. Het verlangen maakt het leven waard. Natuurlijk waren er mensen die daar weer anders over dachten en ik besloot dat een winters verlangen mijnerzijds het volgen van deze serie met die boeiende gedachtegang zou kunnen zijn op zondag. Jonge mensen die nadenken over de existentiële lagen in het leven. Kom daar bij de groenteboer of in de supermarkt maar eens om.

Niet helemaal waar. Juist daar waar je het het minst zou verwachten gebeurt met regelmaat iets dat noopt tot verder denken. Dan zit ik in de auto, of fiets mijn boodschappen naar huis en vind me peinzend over een vraagstuk terug, dat ik hoorde bij het gebak, of achter de vleeswaren. Een opmerking over het weer, of de kinderen, een bepaalde intonatie, een blik ook. Blikken spreken boekdelen en meer dan woorden soms doen.

De titel van het programma dat uitgezonden wordt op Human heet ‘Change your mind’. De afleveringen zijn herhalingen van augustus. Het zien van de zonnige Haarlemse binnenstad en de aankomende en vertrekkende treinen op locatie, een stationshalletje, verwarmen. Als je dan ook de populatie in al haar verscheidenheid ziet, een afspiegeling van de huidige maatschappij en je koppelt daar de leeftijd van de kinderen aan, is het feest compleet. De hoogleraar en filosoof Michael Sandel staat er ontspannen en rustig bij, maar leidt met vaste hand, vat samen, trekt uit wat gezegd of geopperd wordt, nieuwe stellingen.

Na het afhalen van de bonen gaan de handen door met het schillen van de aardappelen. Extra groot. Grote stappen, gauw thuis, heb ik onbewust gedacht bij aanschaf. Dochterlief merkte op dezelfde te hebben gekocht, ja, ook met die reden. Is dat zo. Bij aardappelen werkt het, maar bij ons. Als we grote stappen nemen en de details overslaan zijn we dan sneller waar we zijn willen of vergeten we juist op die kleinere  belangrijke momenten te letten. Haastige spoed is zelden goed. Maar details overslaan wil niet altijd zeggen dat er haast om de hoek heeft gekeken. Het kan ook zijn dat je je niet wil verliezen in futiliteiten. Zoals je dood en leven los pelt van alles wat daar aan vast kleeft. Als je alleen naar de hoofdzaak kijkt dan geldt de opmerking van dat ene meisje. De waarde van het leven stijgt door de dood.

Zo zie je maar. Zelfs boven de bonen en de aardappelen zweven gedachten. Het enige wat je hoeft te doen om ze te vangen is er alert op zijn en ze volgen. Of is dat nou die filosofie van de koude grond. Wie het weet mag het zeggen.

 

 

 

Ik heb vast en zeker onder een steen geleefd, want nog nooit heb ik iets gemerkt van Black Friday, totdat het dit jaar Sinterklaas van de dakpannen verdreef en die zwarte vrijdag van de daken geschreeuwd werd in alle advertenties, die ik tegen kwam. De oorsprong ligt in Amerika. Moeten we echt alles overnemen, ook al is het niet onze beleving. Oorspronkelijk komt het gebruik Black Friday uit de Amerikaanse stad Philadelphia en deze werd rond 1965 voor het eerst gebruikt om te verwijzen naar de enorme verkeersdrukte in en rond die stad op de dag na Thanksgiving.

Thanksgiving, waarbij oorspronkelijk God bedankt werd voor de goede oogst, wordt hier ook niet in die mate beleden als dat in Amerika het geval is. De enige kalkoen, die vroeger bij ons op tafel pronkte met witte sokjes aan, stond daar tijdens de kerst en was een gewiekste en praktische aankoop van mijn wijze moeder. Het gevogelte was groot genoeg om voor ons alle dertien een stuk van af te snijden. De Black Friday overzee dient vooral om de commercie hoogtij te laten vieren en biedt hoge kortingen aan op artikelen, die beperkt voorradig zijn. Ze luiden de kerstinkopen in. Wij hebben Sint Maarten, en Sint Nicolaas. Dat moet voldoende zijn om de kooplust te bevredigen. In de laatste decennia zijn daar Halloween en de cadeaus met Kerst bij gekomen. Je zou zeggen dat een en ander volstaat. Het geld wordt ons toch wel uit de beurs geklopt.

Dat Black komt, volgens de overlevering, vermoedelijk van het feit dat de straten zwart zagen van de mensen en dat de cijfers in het zwart werden geschreven omdat er een hoge omzet werd behaald. Als je een een ander op de keper beschouwd zou ik zeggen dat het voornamelijk komt door het feit dat iedereen op zwart zaad zit, als je je in het gewoel stort en op koopjesjacht gaat.

Ik winkel niet graag in een drukke menigte. Op het gevaar af dat bepaalde zaken gesloten zijn, een fenomeen dat tegenwoordig nog zelden voorkomt, slenter ik het liefst door de winkels op maandag of op de tijdstippen dat iedereen onderweg naar huis is, rond vijf uur. Zo op de valreep kan je heerlijk lummelen en dwalen. Stofje voelen, weifelen, met je aankopen naar de paskamer gaan zonder de rijen dik van overdag, voor de spiegel staan zonder de veelzeggende blikken van een ander, die het misprijzen of het aanmoedigen. Ik hou zó van het niet beïnvloed tot een keuze komen.

De aankopen die ik met anderen heb gedaan zijn bijna nooit volledig mijn eigen keuze. Ik ben veel te gevoelig voor andervrouws mening. Alleen op pad gaan, is bijzonder prettig, objectief kopen.  Daarnaast ben ik verzot op het voelen van de textiel. Zodra mijn vingers blijven haken in het synthetisch geweld, haak ik af. Als er een geknetter opstijgt uit mijn haren bij de trui, die ik over het hoofd trek, leg ik het als de bliksem naast me neer. Ik kras heel wat hokjes ‘ongeschikt’ aan. Maar die zachte heerlijke viscose, kasjmier, stoere katoenen, chique linnen of zachte wolletjes zijn de mijne, mits het model wijd en luchtig om me heen valt en ik niet als een rolmops uit het pashok rol.

Dat is het voordeel van ‘au naturel’ winkelen boven het internet. Bovendien heb ik iets met het terugsturen van goederen, die niet voldoen. Op de een of andere manier loop ik daarbij telkens tegen mijn eigen blokkades op. Ken je grenzen, bedenk ik me. Dus liever een late maandagmiddag op pad dan terugsturen. Het voorkomt dat de kast vol komt te hangen met onnodige hebbedingen, die ik in een opwelling aanschaf, omdat het zo schattig staat op het plaatje.

Nog liever rommel ik de tweedehands winkels door, daar hebben ze één en al dankbaar koopjesbestand, geen rijen dik, geen gegraai, geen verbeten hoofden en de wetenschap dat ik recycle waar ik bij sta. Dat voelt goed. Mijn eigen Fluwelen Maandag, daar kan geen enkele Black Friday tegenop.

‘En jij?’ We hadden bedacht dat ieder van ons aan het werk zou gaan en daarna wilden we de gedane arbeid bespreken. Zo kon je even reflecteren en resumeren wat de opbrengst van de ochtend was geweest. Daar kwam de Schuchterheid om de hoek kijken met neerbuigende gedachten in haar kielzog. ‘Ach, wat ik doe is gerommel in de marge, jij hebt vast omlijnde plannen en kan recht op je doel af, ook al slaat de twijfel bij tijd en wijle toe. Ik weet het allemaal nog niet. De vele vormen waarin mijn creativiteit haar weg zoekt, zijn veel te versnipperd. Van alles wat komt iets net niet helemaal uit de verf. Wat is een kinderboek nu bij een persoonlijk document’. Die gedachten struikelen over elkaar heen bij de vraag. ‘En jij?’

Michaël Borremans

Ik noem ze niet, maar slechts een deel van het feit, waarom ik verzand in de veelheid der mogelijkheden. Het allereerste mantra dat ik ga handhaven is deze: Ik wil iets afmaken. Ik wil de verhalen, die als schets allemaal weliswaar af zijn gekomen in de projecten,  boekstaven. Ik wil het lopende verhaal, dat als een ruwe bolster op de plank heen en weer rolt, ontvellen en uitschrijven, afschrijven. Ik wil, ik wil, ik wil…

Het voelt als een opstandig kind, dat niet meer in het gareel wil lopen, maar alleen nog maar zelf wil doen wat er in haar opkomt. Bij Annie M.G. Schmidt heet het ‘Ik ben lekker stout’, maar bij mij ligt er een gekoesterde wens aan ten grondslag. een keer van mijn leven zal ik toch iets wezenlijks afmaken. ‘Nee malle, denk ik er direct achter aan. Je hebt best wel van alles en nog wat afgemaakt, maar er ligt ook nog aardig wat op de plank. Het voornemen is goed en als je geluisterd hebt naar je kompaan, dan heb je gehoord dat haar worstelingen dezelfde zijn als die van jou. Alleen liggen ze op een ander vlak, is ze bezig met een ander genre en is ze verder in haar eigen proces dan jij.

Ik lik mijn wonden en peins verder. Wat in de weg staat is die valse bescheidenheid, want ergens vind je allang dat je een weg zou kunnen vinden. Het hangt niet van de expertise af, het draait om de standvastigheid en het doorzettingsvermogen. Dat zijn andere elementen van het geheel. Zonder die laatste twee blijft het los zand.  Tijd is een derde factor, die gelukkig gunstig is in de komende dagen.

Nu het voornemen strak in de steigers staat, zou het kunnen lukken. Het is als met mijn in te leveren kopij voor het blad, dat straks weer uitkomt. Daarbij is de deadline een goede stok achter de deur. Zo ratelt het maar door daarboven. Het houdt de slaap weg, laat uren door de mazen wegsijpelen. Kostbare tijd, die gevuld hadden kunnen worden met penseel of pen. Op het gevaar af dat er geen chocola van gemaakt kan worden, deel ik het hier. Het houdt me behoorlijk bezig en is relevant voor de invulling van de komende dagen. Onzekerheid en twijfel slaan toe, maar ik sla harder terug met liefde en geloof in een positieve uitkomst. Een stapeltje wilde gedachten op een rij.

‘The show must go on’, zong Freddy Mercury. Woorden die in de wereld van de schone kunsten een ultieme waarheid zijn. Dus togen de Oude en ik voor een controle naar Leidsche Rijn, waar we afdeling 71 zochten, die er helaas niet bleek te zijn. Met de Oude aan de arm voelde ik me een beetje als Harry Potter op zoek naar perron negen en driekwart. Het bleek mijl op zeven. Die specifieke afdeling behoorde aan een ander ziekenhuis, dus moesten we spoorslags naar Nieuwegein. ‘Sightseeing Utrecht Regio in three hours’. Omdat we nooit verveelde momenten kennen, verzonnen we vast teksten voor de Dames Groen, die ’s avonds de mensen zouden testen op hun Groene vingers in het tuincentrum.

Het begon ergens bij vingerplanten en mondde er al gauw op uit om potentiële onverwoestbare optimisten te wijzen op het geven van een cursus Treurwilg-depressietherapie. Als die vol zaten, dan was er nog altijd de mogelijkheid om therapie te gaan geven aan Treur-essen en Treur-iepen. Niet getreurd dus. De fantasie nam in dat besloten compartiment van de kleine blauwe Prins een hoge vlucht en er werd een demonstratie verzonnen van kindje-op-moeders-schoot en voor potentiële Monstera-kopers een lesje tussen de gaten, een parodie. De tijd vloog om en daarmee ook mijn kostbare, want ik werd om vijf uur al weer op de plaats van bestemming verwacht in dat tuincentrum en probeer Utrecht maar eens uit te komen rond de spits. Het lukte wonderwel. Ik was maar een half uurtje later. Het betekende dat de bami in een vijf minuten naar binnen geschoven werd en de grote verkleedpartij kon beginnen.

De Dames Groen

Mijn partner in crime had bij de plaatselijke toneelvereniging prachtige kleding op de kop getikt. Een Gestroomlijnd frisgroen Jacquet en een prachtige groene jurk. Mijn nagellak kleurde precies bij die laatste, dus de keuze was snel gemaakt. Twee grote Boahoeden op en Boa om het nekkie. Ons kostje was gekocht. Maar het winkelend publiek zat niet te wachten op de treurwilg-depressietherapie. Als echte straattheaterspelers schatten we de situatie ter plekke in en schaafden de bedachte vormen bij.

Ik had in de haast in een van de vele onuitputbare snuisterijenwinkels wat groene diamanten stickers gekocht, die op te plakken vielen en de andere dame Groen had de groene stabylo’s in de hand. Ter plekke kregen mensen drie groene -g’s- op hun vingers geschreven en plakte ik de een Grote Groene Groeidiamant op hun wang, die met liefde zo groot zou groeien als een pukkeltje, daarbij een lief klein lachje als Cruella, die haar zeven zonden beleed. Het was een succes.

Nu schrijf ik dit met mijn grappige groene vingers in de aanslag en sta ik even stil bij het feit dat het leven haar wendingen neemt, zoals het nieuws in de media binnenvalt. Lief naast leed ten voeten uit. Het meest gelukzalige gevoel van vandaag behoorde toch toe aan de daad van de Oude, die ineens aan de hele wereld wilde vertellen, dat de wijn  langzamerhand een probleem geworden was. Een coming out op eigen houtje. Nou ja, daar was wel het een en ander nodig voor geweest, maar het Omen werd in ieder geval opgepakt en niet genegeerd. Het betekent een weg naar een ander, dan het vermeende, geluk, dat hij per fles gevonden dacht te hebben. We kunnen weer voort.

Gisteren op de al zo Kerstige avond werd er warme appelsap geschonken met kaneel en steranijs, schijfje sinaasappel on top. Toch was er ergens de vage hang naar de verwarmende Glühwein van vroeger met een vleugje loslippigheid voor de dames Groen. We bleken ook op appelsap aardige kwinkslagen te kunnen maken, maar toch. De wijn verwarmt de binnenkant van het hoofd zo plezierig.

Het leven schrijft haar eigen concept en ik volg haar met gemengde gevoelens. Vandaag is er een dag van contemplatie en stilstaan. Morgen gaan we weer door met groene nageltjes en voldoende nieuwe energie.

Twee keer per jaar minimaal zien we een aantal vertrouwde gezichten terug  op de algemene ledenvergadering van de tuin. Heel langzaam sluipt de tijd in de gezichten. Door de bank genomen kennen de meesten elkaar nu gemiddeld zo’n tien jaar en de vrienden van achterin kennen elkaar veel langer. Ooit was er nog een oude tuin. Daar was destijds het paradijs van ontdekken en ervaren begonnen. Voor mij pas relatief laat, voor anderen al van het eerste uur. Het doet me goed om alle karaktervolle hoofden weer te zien.

Er is een meneer die de hele avond zijn rechterbeen laat trillen en schudden. Het zal een tic zijn, maar het valt op. Geen moment staat het stil, zijn kaak trekt mee in een soort bas-ritme. Zijn gezicht staat ondoorgrondelijk. Knap vind ik dat als je ondoorgrondelijk kan kijken. Ik ben een open boek. Maar niet echt vond mijn oude wijze tekenzuster Adolpha . Er schuilt nog een andere jij in de diepte, zei ze tegen mij.

Emoties drijven echter wel aan de oppervlakte. Huilen en lachen wisselen met de hoogste buigzaamheid. Net als de ballonnetjes tekst die er bij horen. Hoe ik me werkelijk voel blijft gissen. Ik licht wel de sluier op en geef tipjes, maar deep down is van mij en van niemand anders.

Het zorgt er voor dat ik ’s avonds tegenwoordig later in slaap kom, misschien ook omdat ik de avond beter binnen kan laten komen en ze nog veel langer na suddert. Toch ben ik soms net zo moe, of nog meer moe dan ten tijde van mijn reguliere werktijden. Pensioen wil niet zeggen dat er niets meer te doen valt. Mijn hemel, nee. Met het grootste gemak tuimelt het denken over elkaar heen en struikel ik over de veelheid van onderwerpen, die ik op een dag tegenkom. De vensters staan meer dan open.

 

 

Als het teveel wordt denk ik altijd aan de ingrijpende scene van de film Jesus Christ Superstar, waarbij die kleine tengere Ted Neeley, die Jesus speelt, te midden van de outcasts en melaatsen dreigt onder de voet gelopen te worden en hartverscheurend op een gegeven moment brult, dat er ‘To littlle of me’ is. Dat gevoel.

Het is weer een late ochtend omdat de avond bleef na golven in mijn hoofd zodat de slaap niet wilde komen. Klaas vaak is ook een beetje zijn ritme kwijt. Het maakt niet veel uit, want wat ’s avonds wordt toegevoegd, wordt ’s morgens ingehaald aan nachtelijke dromen. Alleen die wetenschap al werkt onbezorgder en stress vliegt door de kieren van de open mogelijkheden weg.

De bijeenkomst was productief genoeg, maar leuker nog is dat de band steeds hechter wordt. Er is een grote welwillendheid om met elkaar alle klussen te klaren, werkgroepen op te richten, te ‘dienen’ in het belang van ons allen. Niet langer zijn er werkdagen, maar commissies, waaruit je kan kiezen om een steentje bij te dragen. Denkt men na over de problemen die opdoemen bij een minder mobiel zijn. De gemêleerdheid is een verademing en geeft letterlijk kleur aan de diverse tuinen. Vruchtbare grond om vrienden te kweken, liefdevolle grond om menslievendheid te kunnen voelen. Een postzegeltje aarde met ‘Vrede’ om te koesteren.

 

Het sonore gebrom van de wasmachine zet de dag luister bij in het ritme van een perpetuum mobile. Vroeger zong Todd Rundgren op dergelijke momenten. ‘You can’t get off this wheel of Karma’ en naar nog meer bewaarheid: ‘You can’t stop the hands of time’.

Some people say life’s like a merry-go-round
I think it’s more like a ferris wheel
‘Cause sometimes you’re up, sometimes you’re down
Sometimes you just don’t know what to feel

And just when you think you’ve got the game figured out
And you say you’ve had enough
The mysterious mad man with his hand on the lever
Don’t seem to never ever want to let you off

You can’t get off this wheel of karma
You can’t stop the hands of time

 

Bij alle onverwachte, vaak heftige gebeurtenissen in mijn leven begeleiden en leiden deze woorden mij. Nee. Je kan het nog zo voor elkaar hebben allemaal, maar de onverwachte wendingen, die het leven ter hand neemt, zijn onvoorspelbaar. Hoeveel structuur en zekerheid je ook probeert in te bouwen, ze zorgt  voor een volkomen onverwacht nieuw pad, zet denken op een ander spoor. Ik sta al vier dagen stil en probeer mijn adem te minimaliseren, alsof ik het recht niet heb om te bestaan. In dit geval is het niet eens de Inner Circle, maar een schil daarbuiten. Toch komt de boodschap binnen. ‘You can’t stop the hands of time’. Nooit, niemand.

We zagen elkaar een paar keer per jaar, hier en daar in deze slaapstad met altijd weer een belofte om elkaar op te zoeken, straks, later, zo meteen. Maar dan denderde de drukte van het gezin, het werk, de beslommeringen weer over ons heen tot we, een keer per jaar, elkaar bij konden praten. De wijn vloeide, de lach schalde, de kleine en grote zorgen werden vermalen onder herkenning en aandacht. een bevrijdende lach als een saus over alles heen. Het laatste jaar de afdronk bitter, omdat er zwarte wolken hingen boven het onbezorgde zijn. De belofte ingelost, een paar maanden later. Het zwaard van Damocles hing als een schaduw boven het reilen en zeilen en zorgde voor diepe groeven in het doorgaans opgewekte gladde gezicht. Het leven nam haar eigen loop en ontwrichtte de dagelijkse gang. Soms dapper, dan weer bang maar altijd voorwaarts en de belofte bleef hangen in het voornemen. Straks, later, zo meteen.

In een blog lees ik iemand die zwanen laat kwaken. Het is een onmogelijkheid. Alleen al het woord past niet bij de statigheid van het voorname dier. Een ieder die dat begrijpt op die ene na dan. Dood had moeten begrijpen, dat deze manier niet ‘jij’ was. Zo kon het einde niet zijn, het was een gotspe, een valse noot, een slotakkoord dat de plank missloeg want het muziekstuk dat je schreef, een leven lang, eindigde met een kwakende zwanenzang.

De dag is hier gewoon begonnen, zoals altijd. Het water heeft in de ketel gezongen, en gutste in de koude glazen, damp steeg op. Kwark voor de medicijnen. De gang naar boven, de Poes aan het voeteneind , maar voor jou begint de dag nooit meer. Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat heb ik vier dagen overgeslagen. Mijn hoofd is een breiig Homburglied. Ik was er niet bij, maar jij bent er nu niet meer. Zo zwelgt ieder in een eigen verdriet en later, pas veel later, zal het schrijnen verdwijnen. Weemoed blijft. Het zoeken naar een antwoord op de vragen, die gerafeld en open blijven liggen, omdat je alleen was en niemand het ooit doorgronden zal. Losse eindjes passen niet bij jou. Dat zorgt voor deze pijn, het ongewisse, met als alleen die berusting: Tijd valt niet te stoppen of te remmen. Tijd neemt haar eigen Tijd.

Ruiterlijk bekennen dat je het verkeerd hebt gezien. In je stokpaarden klimmen en ze een voor een slechten, dat is een heldendaad op zich. Bij het zien van de documentaire Nieuwe Maan was er een ode aan de heer van Dijk. Rasechte Hollander met een grote bek. ‘De fik erin’ roeper bij de komst van een nieuw AZC. Schoppen tegen al die vernieuwingen, vermeende dreigingen van zijn bestaan. Maar wel met open vizier. Het lef hebben om nieuwelingen in de ogen te kijken, ze te ontmoeten, ze mensen van vlees en bloed te laten zijn met een eigen ziel en zaligheid.

Tegelijkertijd ratel ik mijn denkhoofd na. Hoeveel van die eigen vooroordelen zitten er in mij, laat ik bijvoorbeeld angst regeren bij het naderen van groepen mensen, die een ander beeld oproepen dan mijn gewenste.

Alberto Giacometti

Is mijn beeldend vermogen in staat om plaatjes bij te stellen, scherpe randen te schaven, een oordeel milder te stemmen. Zo ja, hoe snel oordeel ik eigenlijk gemiddeld per dag. Ik besluit om deze week eens te doen wat de presentatrice van Nieuw maan, Nazmiye Oral in het Turks als ‘Benimsemek’ benoemd, wat ze vertaalt met Toe-ikken, een lelijk woord voor een mooi begrip. Het Turkse woord klinkt veel mooier. Daar begint mijn kleine oordeel al met de bagage die ik met me meedraag: De liefde voor de schoonheid van de taal. ‘Ik merkte dat ik niet wilde aankomen…’zegt Nazmiye in dat AZC in Overvecht, waar ze twee weken zou verblijven. Toe-ikken is voor haar het ‘tot ik maken’ van de ander. Wij zouden hier zeggen het persoonlijk maken. Het personaliseren. Dekt deze vlag de lading? Het is meer. Je geeft er niet een persoonlijk karakter aan. Het is een erkennen van een persoonlijk karakter.

1958

Dan nog is het de vraag of het jouw beeld is van dat persoonlijke karakter of dat je de ander werkelijk ontmoet in een persoonlijke eigenheid. Mijn gedachten buitelen over elkaar heen en ze uitkristalliseren is lastig. Zuiverheid op de graad, dat is wat je wilt. Met alles eigenlijk. Met zo’n zwarte Pietendiscussie. Het zal de kinderen worst zijn hoe de persoon eruit ziet, als ie maar gul is en geeft. Hoeveel tere kinderzieltjes hebben die nostalgische voorgangers al niet geschonden. Hou op met vermeende sentimentaliteit, zoek naar zuiverheid, die er toe doet. In de jaren zeventig hadden we bij de metro, een van de koffiekelders van Utrecht al een witte piet en een zwarte Sinterklaas. Heilige huisjes zijn er om te slechten in alle toonaarden. Nostalgie is vaker een valkuil dan een verrijking.

Een weg te gaan…

Gisteren zag ik een stokoude verteller met een moralistisch vingertje kinderen uit leggen waarom ze geen ‘kidz’ moesten zeggen maar kinderen. Ik voelde hen afhaken. Ze schoven onderuit, keken hem steels aan of begonnen met elkaar te kletsen. Zijn kalende hoofd, met de lange manen langszij, weerkaatste in een witte aureool boven zijn hoofd.  Even later fulmineerde hij ook nog tegen de tabletten(tablets) en sloeg daarmee de plank volledig mis. Het moest verboden worden om kinderen een nieuwe toekomst af te nemen. Zij hebben een eigen weg te bewandelen en daar moeten oude mastodonten niet voor gaan liggen. Kinderen kunnen een eigen route kiezen. Ze mogen het zich Toe-ikken, door hun eigen persoonlijke weg te bepalen en niet de verstarring te volgen. Leve de toekomst, leef in de toekomst, er is persoonlijk leven in de toekomst van de kinderen…

 

 

 

Hoe gaat dat met verhalen. Net was het er nog, maar het schiet onder het nippen aan de koffie met gezwinde snelheid van me vandaan. Ik had een begin moeten maken, dan was het bij me gebleven. Net als dromen doen. Twee achter elkaar die er voor zorgden, dat ik langer sliep dan te doen gebruikelijk. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik niet in de slaapmodus kon komen aan het begin van de nacht en de extra uren nu zijn louter ter compensatie. Er was een heel naar en emotioneel beladen bericht over een goede kennis van mij. Uit piëteit en ethiek kan en mag ik er nog niet over reppen, maar het is geen seconde uit mijn gedachte en houdt het hart in een ijskoude winter gevangen. Het leven maakt soms vreemde bokkensprongen.

Vandaag is de dag van de verhalen. Ze zullen er allemaal bij leven en welzijn zijn. Niels Brandaen, Eric Borrias en Peter Faber, naast Joris Lehr. Ze zijn grote vertelhelden. Het nieuwe verhaal van mijn eigen werkelijkheid zou naadloos in de categorie gruwelen kunnen vallen. De dromen vannacht waren dan ook een wisselend tijdreizen tussen dwalen en bedreiging, ontwijken en overvallen worden. De geest verwerkt haar emoties op een hele eigen wijze.

Een aantal onbekende, nieuwe namen staan vandaag op het programma. Het is een beleving om talent te kunnen ontdekken in die wirwar, die kluwen van andere werelden waar je als toehoorder in getrokken wordt. De dendrieten staan open, een en al ontvankelijkheid. Misschien staat er een nieuwe meesterlijke verteller op en zijn wij erbij. Een groter cadeau bestaat er niet als de ontdekking van nieuw en jeugdig talent.

De kunst is het eenvoudig te houden. Mijn liefde voor de edele vertelkunst werd gewekt door de simpele vertellingen van het hertje Kantjil op televisie in een grijs en ver verleden. De onmiskenbare Indonesische tongval, de oosterse kleding van de verteller Indra Kamadjodo brachten een mystiek mee, die van verre kwam en geheimzinniger was, dan die van de dagelijkse verhalen. Pas veel later kon ik de geur en kleur, de klank van de gamelan erbij bedenken.  We deden Kantjil na, projecteerden met onze kleine krielvingers zijn schaduw op de muren met behulp van de schemerlamp, lieten hem woeste avonturen beleven met krokodillen en olifanten. Dieren die we slechts uit verhalen kenden, want ik was nog nooit in Artis geweest. Dat kwam pas later. Als een verhaal dan compleet binnen valt met de hele entourage erbij, beleef je het opnieuw. Het had nog een meer beklemmende sfeer dan de spin Anansi, die toch ook al grootse avonturen beleefde met zijn ondeugende karaktertrekken.

Daar werd de kiem gelegd voor de adoratie van alles wat Oosters was of, juistheid gebied me te zeggen, niet Westers. Grensverleggende verhalen en beelden verslond ik met liefde. Het ondenkbare denkbaar. Dat maakte dat ik de boeken van Couperus en Multatuli nooit als een verplichting heb gevoeld, maar altijd als bevrijding van die wereld, die nooit de mijne was.

Het verhaal gaat dat een van mijn ooms een pop mee had genomen voor mij uit het verre Indonesië. Een looppop, een ongekend luxe cadeau voor het eerste meisje uit het gezin met de zes jongens. Daar vestigde zich het geloof dat mijn hang naar grenzen verleggen me letterlijk met de paplepel was ingegoten, maar ik weet zelf beter. De kleine Kantjil kwam, zag en overwon tot in lengte der dagen.

We zien ze vliegen, Pluis en ik. In het stralende  zonlicht dwarrelen er, met het schudden van de boom door een niet aflatend windje, met regelmaat wat bladeren van de boom. En zoals het blad betaamt, wiegen ze zich op de aanhoudende vlagen naar beneden. Pluis denkt haar jachtinstinct groter en ziet vogels, ontelbare hoeveelheden vogels, langszij komen. Ze blijft met gespitste oren in de vensterbank zitten, waagt af en toe een sprong in een richting en mekkert haar vertrouwde onvermogen uit. Herfst sluit af en Winter zet in met groot vertoon. Straks, vandaag…morgen zal de boom een mooie boom zijn om de maan door te laten schijnen als de vermeende hoeven van Americo over de daken galopperen, kataklop, kataklop.

Herfst voltooid haar onstuimige aanwezigheid nog steeds in een zee van zon en goud. Al drie keer heb ik samen met anderen verzucht dat we dankbaar waren voor de vier jaargetijden, die zich zo uitgesproken van elkaar manifesteren hier op dit bescheiden stukje van de aardkloot. Straks gaan we de verjaardag vieren van onze grote kleine man, vader van de kinderen, die kwistig helpt strooien met al die schoonheid, daar boven op zijn wolk. Troostende gedachte voor ons, achterblijvers. Hij maakt er zijn hoogst persoonlijke eigen feest van en wij mogen ten volle meegenieten.

Gisteren tijdens het oude Rockerfeest, oude bekenden, herinneringen,is er de gedachte aan die andere makker, zanger van onze band. Als we zijn, nee…onze liedjes horen, staan we bij tijd en wijle met de armen om elkaar en denken terug in weemoed, vers, nog te vers, ligt het tijdperk achter ons. We brullen de pijn weg in de teksten. Je moet schreeuwen om boven de decibellen te stijgen en we willen zo graag dat hij het hoort. ‘Ik kan het niet….Ik kan het niet alleen’ en ‘Iedereen is van de wereld’. Maar de wereld is allang niet meer van iedereen. Stiekem pinken we een traantje weg of slaat de weemoed toe. Ik zie de vreugde en ik zie het leed, ze liggen in groeven op de gezichten, ze zijn verstopt in de symbolen, de zwarte kleding, het panterprintje, de sieraden en het lange haar. Ze blijven haken achter het kostuum van jeugdigheid, dat menigeen heeft aangetrokken in edele overmoed. Zijn als toen, heel even maar.

Terug naar huis staat oom agent met een heel bataljon. Of ik even wil blazen. Ik biecht mijn wijntje op en blaas het onvermogen, het gebrek aan zuurstof. Het ging niet helemaal zoals het moest, maar ik kan zijn alarmerende bliepjes niet lezen. Hij is nieuw, maar niet piepjong. Denkt misschien aan zijn eigen moeder. Het antwoord verwaait in het gebrek aan blaaskracht. ‘Niet meer drinken dan, hoor’, geeft hij als advies. ‘Nee joh, ik ga naar huis, wil naar bed, ben zóóóó moe. Dag dag’, maar ik kreeg geen ‘wie is de bob’-sleutelhanger. Hij vertrouwde zijn eigen uitslag niet.

 

Ik lok Pluis naar beneden om even aan zijn eigen waakzame instincten te ontsnappen, laat hem de kou snuiven op balkon, ze zet de haren van haar vacht uit en wordt dan helemaal een Wollebol. Als ik haar weer binnen wil laten, rolt ze haar ongenoegen uit over de grond. Kom malle poes, tijd om aan de nieuwe dag te beginnen. Het gaat winteren en wij zijn er bij!

 

Er zijn van die dagen bij die zich afwikkelen met het gemak van een bol wol in precies de juiste tint. Vroeg uit de veren, omdat ik op een school in Maarsen moest zijn om acht uur. Geen file en een rustig ritje. Wat gezoek om de juiste schoolingang te vinden. Ik verwachte een theatergezelschap die King Lear voor het voetlicht zou brengen.

Binnen in de podiumzaal hadden de leerkrachten  al de stoelen klaar gezet. Wat een luxe en op het podium scharrelde een mannetje. Het was niet de conciërge want die kende ik. Hij had een rood mutsje op en inspecteerde de gordijnen, het licht  en de ruimte. Ik stelde me voor. Mijn oren stonden nog in de slaapstand, dus zijn Jori werd -t-, -k- maar bleek joris te zijn. ‘Whats in a name’ om bij de groten der aarde te blijven.

Hij kwam King Lear vertellen. Nog viel het kwartje niet. We hadden een interessant gesprek over verhalen vertellers en dat je altijd bombastisch beginner bent, maar het uiteindelijk tot een kern terug brengt. Ik verhaalde van mijn grote liefde voor twee vertellers. Niels Brandaen en Joris Lehr. ‘Dat ben ik dus’, antwoordde hij en het rode mutsje knikte enthousiast mee. Hier zat ik, op vrijdagmorgen, met een van mijn grootste idolen te kletsen over koetjes en kalfjes zonder het te weten. Achteraf was het maar goed ook. Nu konden we samen heerlijk verder babbelen, omdat de juiste toon al was ingezet. Anders had ik van bewondering geen woord meer uit kunnen brengen. Zijn haardos was in de dagen dat ik hem had gezien wat voller geweest dan nu onder de muts. Hij speelde destijds Othello en ik schreef er een gedicht over.

Vuile was

Othello liet zich leiden door de holle frasen van Jago

en emotie blinddoekte zijn wanhoop

‘Wel vier doden’ constateerde de kinderziel tevreden

prachtige voorstelling en nu naar andere beslommeringen

thee met een koekje en misschien nog een uurtje naar ballet

Desdemona en consorten in de koelkast gezet

maar ’s avonds kwamen ze, die doden uit een grijs verleden,

dwaalden dreigend door de kinderziel

met nieuwe verhalen, waar strijkijzers en knijpers,

maar vooral de vuile was

uit de doeken werd gedaan

De Achillespees van een kinderhiel

Joris Lehr als de nar

De voorstelling was meesterlijk en hield de kinderen in de ban. Iemand die drie kwartier een andere eeuw tot leven kan brengen en de aandacht daarbij gevangen houdt, kan bij kinderen niet meer stuk. Ze waren zonder uitzondering vol lof, deze groepen zeven en acht. Shakespeare voor het voetlicht met zijn King Lear. De kleine nar veranderde, slechts met behulp van een touw, in veel andere karakters, trefzeker neer gezet.  Op weg naar het ziekenhuis om de oude op te halen, voelde ik me bevoorrecht.

Een app bracht weer een klein wondertje te weeg. Vriendinlief van lang geleden, wel uit het oog maar nooit uit het hart verloren, verkeerde een verdieping boven de oude, in hogere sferen. In ieder geval in lichamelijke overgave aan een op hol geslagen infuus en de medische onrust die dat veroorzaakte onder de verpleging. Tussendoor werd nog een soepje geserveerd, dat koud werd onder onze enthousiaste uitwisseling van waarden. Wat een mazzel. Dat lieve vertrouwde gezicht, onze zuchten omtrent oude mannen die nog jonge kerels hadden kunnen zijn en de veerkracht van onszelf, waarbij de verpleegkundige zich aangesproken voelde en haar spierballen liet rollen. Feest der herkenning. Met een belofte voor de toekomst namen we afscheid en spoorslags daalde ik af, waar de oude al aangekleed en wel op bed lag.

Bij de apotheek duurde het en duurde het. Zorgvuldigheid won het van haast en traag als een slak kroop er een half uur voorbij voor een maaltje maagbeschermers. Het was niet anders. In de auto serveerde ik nog een preek uit, dat niet in dank werd afgenomen, maar een noodzakelijkheid was. De boodschap, dat je ziek bent omdat het je overvalt, zonder dat je daar iets bij in de melk te brokkelen hebt en het ziek zijn, dat je ten deel valt omdat je er heel hard aan meegewerkt hebt met je levensstijl.

Ik reed en uitstappen kon hij niet. In zijn oude bedoening en een wolk van fruitvliegjes liet ik hem met deze gedachte achter. Het Wilhelminapark jubelde in goud en geel. De juiste feestelijke omlijsting voor een dag met twee waardevolle ontmoetingen. Een dag om nooit te vergeten.

Gisteren naar een oude onvervalste Hercule Poirot gekeken. De tijd had de kleine gedrongen gestalte met zijn gepommeerde snor op de bovenlip geplakt, ingehaald. Ik probeerde met de ogen van een kind van nu te kijken. Dat is lastig. Zoveel dingen herken ik nog, die zij als begrip niet kennen. Probeer maar eens af te strepen, welke het zijn. Dan pas kom je tot de ontdekking dat er toch veel ‘verouderd’ is. Het complexe geheel van moordenaars en een oppermoordenaar, waarbij de laatste zelfs gehangen werd in het Engeland van weleer, moet welhaast een van de eerste afleveringen geweest zijn. De aftiteling heb ik gelaten voor wat het was, want ik viel om van de slaap. Agatha Christie als slaapmutsje. Wie had dat ooit gedacht. Ik schrijf slaapmustje, misschien is dat het wel!

In de garage hadden ze dé oplossing voor het akkevietje, dat tijdrovend is en vaak een inbreuk te weeg brengt, alleen het idee al. Het zomer en winterbanden wisselen. Het staat bijna gelijk aan de overgang van  zomer naar wintertijd. Ik raak er in ieder geval door van slag.  Gelukkig zijn er tegenwoordig All Weatherbands voor winters als in Nederland, gestel dat die nog even blijven zoals ze zich het afgelopen decennium hebben gemanifesteerd. Je moet er niet mee naar de Alpen afreizen en in een sneeuwstorm terecht komen, maar voor een beetje winter is er genoeg grip op de weg en de situatie.

Met mijn winterbestendige kleine blauwe prins, winterbeurt, in de was gezet, all weather prooved reed ik naar het ziekenhuis in `Leidse Rijn. De oude raakt aan het idee gewend, dat er misschien iets aan de situatie zou moeten veranderen. De pijn van de eerste nachten ebt weg en daarmee ook het besef van de werkelijke oorzaak. Drie keer vertelt hij mij dat de artsen het hele voorval als domme pech benoemden. Nou, mijn beste, wij weten wel beter, toch! Vandaag mag hij misschien terug naar het lege huis, de poes zal rondjes draaien van blijdschap om zijn te dikke enkels en opgezette voeten en de werkelijke oorzaak blijft achter het rookgordijn, dat hij optrekt.

Thuis staat zoonlief nog immer in de sixpack stand, maar vergeet de voorraad in de koelkast van zijn koolhydraatarme en eiwitrijke dieet aan te vullen. Zwager op de voice mail en een stem die me roept voor een act in het tuincentrum. Groene vingers haha. Daar doe ik wel aan mee. Dat is weer heerlijk straattheateren pur sang. Ik vlieg terug naar de tijden van weleer, waar ik met vriendinlief als Bep en To het kleine binnenstadje op stelten zette met hun meters lange sjaal die de straat overspande en alle niets vermoedende winkelaars voor zich uit dreef. Of de keren dat we als marketeers het ei wilden restylen, omdat we het zo saai vonden dat de dooier altijd in het midden lag. Er was ook nog een gevalletje FC Utrecht supporter, maar dan de onvervalste van de Bunnikside, die iedereen de ziel onder het hemd vandaan toverde. Het is lang geleden, maar het heeft alleen een hoog improvisatiegehalte. In feite laat je  je leiden door het publiek. Die geven aan en wij koppen in. Iets met planten, au naturelle aanleg en een groene nagel als het ze lukt.

 Het leven rijgt een snoer van wonderen, zegt de vrouw bij de wereld draait door die ontsnapte als driejarig meisje aan de holocaust. Het beeld blijft me bij. In de hectiek van alle dag is mijn snoer bescheiden vergeleken bij de levensreddende wonderen die haar een rijk en lang leven schonken. Het brengt wel levenslust en iedere dag weer voel ik me ontvankelijk. ‘Laat Gods water maar over Gods akker stromen’ bezigde mijn vader, die nooit meer in de kerk kwam. Dát, het leven nemen zoals het zich aandient en te genieten van wat er bij hoort, die vele onverwachte intervallen. Het zorgde vannacht voor het eerst sinds lang weer voor een diepe tomeloze slaap.

Een mooi Frans woord, lentement. Dat werd de code voor gisteren. Lentement met wakker worden en met opstaan, lentement met douchen en boodschappen doen. Kringloopje in, gekke trui met alleen mouwen en nauwelijks lijfje in ‘ mooi paars is niet lelijk’ en de stokpoppen aftekenen voor de vertelling van Sprokkelhorst. Het boek uitschrijven en een goudgele thee zetten in een mooie glazen theepot met behoud van de kleur  voor mijn ‘Partner in Story telling’, vriendinlief.

Door de ingebouwde rust zag ik een film, die ik normaliter niet gauw zou kijken, met veel details van bloedige gevechten, verbazingwekkend hoeveel men er verzinnen kan in een zo’n verhaal. Hoe doe je dat toch. Neem aan dat de schrijver het niet aan den lijve zal hebben ondervonden, want dan had hij het zeker niet overleefd. Op de en of andere manier stroomde er wat lauwe adrenaline door me heen, maar kalm genoeg om me bij het slapen gaan te behoeden voor onrust en sensatie. Het duurde toch weer langer eer ik in slaap gesukkeld was. Net als mijn moeder vroeger lag te luisteren naar het klokkengebeier, sloeg mijn denkbeeldige klok meer dan eens en zeker tot drie uur. Daarna viel ik in een rare droom en werd vanmorgen gewekt door de Oude, die met ziekenhuistijden om acht uur al lang en levend aan het ontbijt zat. Alle slangen waren eruit op de twee infusen na. Hij stak als een echte Bourgondiër de kop in het zand, struisvogelpolitiek pur sang, toch wonderlijk ‘Waar zou die maag nou zo van te lijden hebben gehad’. Hij wilde het de dokter vragen.

Als advocaat van de duivel kopte ik het maar rechtstreeks in. Alcohol misschien? Hoe lang duurt het voor de mist van een verslaving is opgetrokken en de feiten koud en naakt op het bord liggen? Het verbaasde mij en ook weer niet. Het hoort natuurlijk bij een fenomeen. Hetzelfde waar mensen die overmatig eten zich schuldig aan maken, degenen die stug blijven door roken en zij, die doorslaan in rauw eten en een teveel aan bewegen. Het opgeheven vingertje ging vroeger vooral over te .’ Ze hadden meer dan ooit gelijk. Alles waar te voor staat, deugt niet.’ Met paplepels tegelijk goten ze het bij onze generatie naar binnen. Natuurlijk heeft iedereen op alle fronten zwakke momenten, omstandigheden, waardoor het geoorloofd lijkt om van een pad af te wijken. Je bent een kanjer als je op eigen kracht de weg terug vindt naar het leefbare, dat niveau dat acceptabel is.  Het is goed om er over na te denken. Dit is misschien wel een rigoureuze manier om op je tellen gewezen te worden, maar wel een mooie, om daarna, nu er zoveel geluk bij is komen kijken, je eigen kaarten en kansen te schudden.

Het blijft spitsroeden lopen als het lijdend voorwerp door een roze bril blijft kijken. Met regelmaat is dat het doekje voor het bloeden, een verzachtende omstandigheid die de werkelijke oorzaak verdoezelt en een fontein aan vraagtekens spuwt. We zijn er allemaal debet aan. Nu nog een beetje evenwicht in het geheel zien te breien. Te is nooit goed, dus ook niet te angstig, te overbezorgd, te behoudend, te benepen, te bang.

Het lijf gaf aan alle kanten waarschuwingssignalen. Te weinig gehoor aan gegeven. Dat zakje vel met botten, spieren en zenuwen deed het goed. Het weet het beter dan menig dokter. Als je met hart en ziel leeft, wint liefde voor het leven het van gewoonte en vermeende lekkernijen, maar ook van het doorslaan en de ‘gezondheidsfreaks ten koste van alles’. Over mijn schouder fluistert mijn moeder: Lieverd, alles waar te voor staat… Ik kijk om en knik. Door schade en schande wijs geworden. ‘Ja, mam’.

 

 

Als op een dag de schrik je twee keer om het hart slaat, dan is het zaak om heel snel de kalmte te bewaren vlak erna. Het lukte met moeite. De eerste kwam als donderslag bij heldere hemel in de ochtend, toen ik om negen uur in de auto zat op weg naar Amstelveen. File, radio aan, verwarming behaaglijk opgeschroefd, muziekje en de Iphone als routespecialist in de aanslag. Handsfree, want de beste aankoop ooit, was het kleine houdertje van de huishoudelijke afdeling van de grote Duitse supermarktketen, die gründlich had ingezet op het gemak. Voor 6,99 is je TomTommie meer ‘up to date’ dan ooit.

Het enige wat nog ontbrak in mijn kleine rustcoupé was de koffie. Achtbaansdik kropen we over de snelweg, terwijl de laatste regendruppels van de ochtend voor menig haastganger nog even roet in het eten gooide. Ik was benieuwd naar wat me te wachten stond. In Amstelveen zou ik voor de tweede en derde keer de gevallen dromen van het Filiaal herbeleven en ik verheugde me erop. Het telefoontje kwam indringend binnen.

Het hart maakte een vrije val. Maagperforatie, scheurtje duodenum, opname, asgrauw, ondertemperatuur, operatie, holst van de nacht, drains, infusen, intensive care. Flarden van een opgebroken bestaan, zus van de oude, verlossing, verdriet, afsluiting van een timeframe, de hoop op nieuw begin. Er was genoeg tijd om het nieuws te laten bezinken. De oude in het ziekenhuis, op de terugweg ga ik langs, vast omlijnd plan in het hoofd. Nu wegsluizen, parkeren en even pas op de plaats.

De focus op de voorstelling met een licht gevoel van afwezigheid, meer dan anders. Een been stond nog in het zojuist verworven nieuws. Kinderen ontvangen, ze zoete dromen toewensen, de uitgelaten, toegeslagen, ‘grenzen los’-aanval overleven en meekijken. Ik zat wat aan de zijkant. Die locatie bleek voor tekst in mijn dovemansoren door muziek overstemd te worden. Volgende voorstelling een uitgekiende plek van midvoor achterin kiezen.

Alechinsky

Tussen de middag naar het Cobramuseum en even onderdompelen in een zoete troost als tegenhang voor het bericht. De tentoonstelling van de Cobrabeweging met werk van Asger Jorn, Constant, Appel, en Lucebert. De werken niet allemaal onverdeeld mijn smaak, maar wel intrigerend, het elan van een overtuiging. Een welkome afleiding dus. Terug naar het dromenland, dat ingenieuze podium voor de leerlingen van groep zeven en acht. Een Driehuisschool, feest der herkenning, zo heette mijn Oma ook! De kinderen uitgelaten, gespannen. ‘Wel vreemd’ vond een jongen. Leerkrachten en ouders enthousiast. Mooi, dat is de voorwaarde voor een goed gesprek straks in de groep.

Op naar de ‘Place to be’, Leidse Rijn, maar nee. Hart weer een verdieping lager. Waar is de portemonnee. Zoeken in de tas, binnenste buiten gekeerd, geen groene beurs te ontdekken. Eerst terug naar het theater. Trappen op, speuren met ogen op steeltjes, nul  op rekest. Gedachten zochten koortsachtig verder. Waar heb ik ‘m voor het laatst gebruikt? In het museum om de kaart te pakken. Ook daar was niets gevonden, gegevens achtergelaten in een ijdele hoop. Het doemdenken nam een aanloopje. Geen geld, auto in de parkeergarage, pasjes in de beurs….help.  Naar het theater terug, trappen op, niets, onder de trappen, niets. In de foyer, nog eens de tassen doorstruinen. Ineens, en schaamte schoot omhoog, om de onrust die ik te weeg had gebracht, een dun bobbeltje in de grote enveloppe met naamkaartje en voorstellingsgegevens. Daar zat het vertrouwde groen tegen de wand aangekleefd, terwijl ik al een wonderlijke ‘einzelganger’ uit het museum begon te verdenken. Ik moest kleur bekennen, in dit geval groen en schaamrood. Langzaam klom het hart weer naar haar plaats. Adem in en adem uit.

Het saucijzenbroodje in het ziekenhuis smaakte nergens naar en kraakte zo vervaarlijk als de gedachten in mijn hoofd. Met de cappuccino spoelde ik de laatste onrust weg en spoedde me een uur te vroeg naar de zusterspost. Brutale mensen hebben de halve wereld. De denkbeeldige deuren zwaaiden open. Daar zat het lijdend voorwerp, blakend, berustend en in zalvende handen.

In de avond schilderde ik de octaven van het hart in roerige wolken. Kosmos, middeleeuwen en een ouderwetse ervaring. Als de schrik je om het hart slaat. Op een dag is twee keer teveel.