Terwijl ik aan het schrijven ben, let ik met een oog op een eventuele eenzame fietser die langs komt rijden met zijn krantentassen achterop. Hij staat waarschijnlijk in de zaterdagstand, een uurtje later of zo. Geeft niets. De tijd geeft ook gevoelsmatig honderd procent aan uren.

Ik probeer blind te typen, wat soms nogal cryptische omschrijvingen oplevert. Ooit, heel lang geleden, zat ik als veertienjarige achter een typemachine net als andere gegadigden van de Mulo, naar de gekleurde toetsen te turen en trachtte me een voorstelling te maken welke letter er onder die zuurstokkleuren schuil zou gaan. Daarmee leerden we niet zozeer de letters, alswel de kleuren onthouden. Ik heb het toetsenbord daarna nooit meer losgelaten en ram op mijn modern toetsenbordje nog net zoals ik op de oude Remington deed. Zo werkt dat met aangeleerd gedrag. Pavloveffect is doorgaans moeilijk weer af te leren.

Ik heb verschillende exemplaren versleten. Een statige kantoorgrijze, een kekke rode, een lief plat metallic gevalletje, totdat dan eindelijk de PC haar intrede deed. Naast de typemachine was ik een schrijver met de pen. Geen vulpen zoals die waar de Oude nog steeds bij zweert, maar eerst de Bic, daarna de Parkers en de rollerballs. Heerlijk. Nog steeds gebruik ik fineliners om te tekenen, te schetsen en te schrijven. Maar ook met de Bic is er zo een prachtige lijnschets.

Van dat heugelijke moment achter de typemachine moet nog ergens een aanbeveling zweven voor een Mulo die toen ULO werd en haar moderniteiten etaleerde in een glanzende folder.

Dat was niet mijn eerste publiekelijke openbaring. Daarvoor mocht ik op een folder van de Spar laten zien hoe klantvriendelijk hun bediening was. Die foto heb ik bij de hand, want ze zit in mijn eerste vergeelde fotoboeken van ooit.

We schrijven 1967 en het leven was uitgekiend goedkoper, zoals de folder beloofde. Van de groenten maakte ik een switch naar de vleeswaren met de eigenaar als waarschuwend voorbeeld, want hij had negen en een halve vinger, omdat het restant ooit in de snijmachine was gebleven. Dat zorgde ervoor, dat je met ontzag, moed en beleid de plakjes sneed, daarna promoveerde ik naar de kaas en ten slotte naar de kassa. Je moest onderaan beginnen. Dat allemaal na schooltijd en op de zaterdag. Ons ervaringsgerichte leren zat in een maatschappelijke verpakking. In de bijbanen leerde ik het leven kennen. Zo werkte ik nog een jaar bij een poelier en een patatzaak en stond ik een zomer in een campingwinkel.  Als ik nu zou mogen kiezen, zo jong als ik toen was, dan had ik in een theater, een museum of een bioscoop willen werken. Goed beschouwd doe ik dat nu jaren later, wel. Eigenlijk heb ik weer een bijbaantje. De cirkel is rond.

Hoe langer ik blind typ, hoe minder verwarrend de letters zich laten spellen.Oefening baart kunst. Zoonlief gaat voor me kijken of de krant er inmiddels is. Je hebt bijna een dagtaak om die door te lezen. Ik slecht de koppen en bewaar in mijn achterhoofd wat later ter tafel mag komen. De columns en de kunst worden meteen uitgelezen. Als de pen voor handen is dan los ik wat kruiswoordraadsels op.

In de Pest ben ik halverwege. De heftigheid van het hele proces is niet hetzelfde maar wel te vergelijken. De manier waarop de ramp zich voltrekt, de eenzaamheid, de gelatenheid, de twijfel die het oproept, het al dan niet gescheiden zijn van geliefden. Ten tijde van die zwarte dood werden steden afgesloten en kon niemand er meer in of uit. Met verpleeghuizen die dicht gaan komt het dichtbij. We gaan een nieuwe werkelijkheid in, die het leven op haar kop zet, maar ook nieuwe sociale ontwikkelingen losweekt. Waar het ons brengen zal, weet niemand, maar er wordt koortsachtig aan de oplossing gewerkt. De tijd zal het leren.

Er waren twee bijzondere gebeurtenissen voor deze thuismuis, deze blijfsijs, deze binnenvetter. Gisteren belde dochterlief of ik even naar beneden wilde kijken. Daar stond ze met haar drie jongens, twee op een eigen fiets en een achterop. De laatste keek wat stuurs onder zijn helmpje door. Snel schoof ze het gevaarte af en gaf hem een peer te snoepen. Lieve prietpraat, niet zoals vroeger over de schutting, maar over de galerij . Ze kwamen zwaaien en handkussen brengen uit Utrecht. Een respectabele afstand voor korte benen om te fietsen. Het was heerlijk, ook al was er van vasthouden geen sprake. De kussen vulden het hart tot in elke uithoek met de liefde, die ze brachten. Cadeautje. Wat een mooie geste in een tijd van facetime en app.

Het tweede cadeau kwam vanmorgen met een belletje. Gisteren had broer beloofd om langs te komen en een fiets te brengen van zijn schoonzus. Helemaal vergeten in mijn monkelingen over virussen, leesvoer en grote en kleine gedachten, verdronken in het boek van Camus, dat ik door de boekenclub van Mondo aan het lezen was. De Pest gaf naast prachtige literatuur ook wat beklemming en de optimistische gedachte dat alles altijd nog erger kon. Nog erger, niet voor te stellen. Midden tussen de grote stervende bruine ratten belde broer. De fiets. Ja dat was waar. Lichte paniek. De schuur en zoonlief, die nog op een oor lag. Wat nu. ‘Vraag of broer hem in het halletje wil zetten’, zei deze oernuchtere Hollander, ‘dan maak ik straks plek in de schuur’.

Wat had ik broerlief graag geknuffeld en op de koffie onthaald. Later nog eens dunnetjes over doen. Hij gooide de sleutel in de brievenbus en na zijn vertrek sloop ik naar beneden voor de acculader en de reservesleutel. ‘Te weinig beweging’ hijgde het vege lijf na de trap, die ik voor de tweede keer die ochtend weer af en op moest. Bij de eerste tred op de trap had ik de krant uit de brievenbus gevist. Het adres van schoonzus werd door geappt en natuurlijk bedacht ik iets om mijn intense dankbaarheid vorm te geven. Dat schrijf ik niet op, want het is een verrassing.

Camus had me in de greep. Wat een boek en wat fijn dat hij  in ere werd hersteld. Ik las hem in de jaren ’70. Beneden in de kast ontdekte ik gelukkig het merendeel van zijn boeken nog. Niet weg gedaan in de eerste grote opruimwoede na het arbeidzame leven. Daar stonden ze. De Vreemdeling, De Val en de Gelukkige Dood naast het nu zo fel begeerde exemplaar van De Pest. De kaft vertoonde net als haar lezer ouderdomsvlekken en zag er wat groezelig uit, het bijtje onder de titel vloog nog altijd dapper op. Achterop de kaft stond de indringende kop van Camus. Ik was vergeten hoe zeer ik van hem genoten had.

Zoals Camus staan er meer stille schrijvers in de kast. Exemplaren die ooit zijn binnengekomen en die ik vol vuur heb uitgelezen, maar nu vergeeld stof staan te vangen. Een mooie gelegenheid om ze onstoffelijk en onsterfelijk te maken door een nieuw herlezen. Met al die boeken zal dat een reis opleveren die eindeloos lang kan worden uitgesmeerd. Reis door de kamer, deel twee. Voorlopig blijf ik nog even in Algiers, waar de Pest om zich heen klauwt en er onverbloemd over geschreven wordt. Vreemd genoeg brengt het de onrust tot bedaren, geen tijd voor virale beslommeringen.

De post bracht van de week een lieve verrassing. Een geheimzinnige envelop met hartjes en een dikke bult in een hoek. Daar kwam een prachtige tekening van kleinzoon uit tot in het vierkant opgevouwen. Liefde op bestelling. Leed brengt oprechte gevoelens, dat is bewezen.

Vriendinlief stuurt een heerlijk nieuw ontwerp voor een nieuw doek van haar. Een  klein meisje op een schommel, dat straks in het groen zal zwieren. Het onderschrift erbij luidde: De wereld staat op zijn kop en ik wil eigenlijk vrij zijn…De wens is de moeder van de gedachte in dit geval. Zo herkenbaar en zo’n prachtig plaatje in mijn hoofd. Een jong onschuldig kind zwierend op de schommel het vrije zwerk in

Er schieten liedjes door mijn hoofd van dezelfde onschuld. ‘Hè Kleine Meid op je Kinderfiets’ van Herman van Veen, het lied ‘Af en toe gaan Pa en Moe’, en ‘Love is all’ van Roger Clover and guest.

Heerlijke zorgeloosheid, toen de wereld ‘dreiging’ alleen nog bij het woord kende. Ik kan niet wachten tot het schilderij klaar is.

In een scène van Falling dreams, een voorstelling van het Filiaal komt ook een scene voor van een meisje op een schommel, razend knap verfilmd en suggestief, want ze schommelt niet echt. Wind wappert haar haren vrij. Niet de vallende dromen zoeken we, maar de vrije dromen.

Ik pluk uit de krant de virusvrije stukken over kunst en literatuur, lees hoe schrijvers vooral binnenzitters bij uitstek zijn en weet dat dat niet zozeer voor mij geldt. Ik moet juist naar buiten, indrukken opdoen, associaties krijgen, iets wat wakker kriebelt. Broodschrijvers gingen soms over op het beschrijven van hun kamer, lees ik in een artikel van Wilma de Rek in de Volkskrant. Xavier de Maistre schreef  in 1794 het boek: ‘Reis door mijn kamer'(in 42 dagen) als parodie op de vele reisboeken uit die tijd. In die kamer zijn we vrijer dan je denkt. We reizen wat af. In gedachten, in de fantasie, in de verbeeldingskracht, in verhalen, in dromen.

Ze schrijft dat King Lear is ontstaan ten tijde van een quarantaine van Shakespeare gedurende de Pest. Camus had het onderwerp nodig om een boek te kunnen schrijven. Zo zijn er meer inspiratiebronnen aanwezig dan je denkt. Bij een opsomming van de dingen in mijn kamer kom ik als eerste uit bij de oude rotanstoel van mijn oma. Als die stoel eens kon praten. Een vredig tafereel, want Greetje zit erin, Schaap en Muis en wat kleding achteloos over de rugleuning. De stoel is al vijftig jaar in mijn bezit en het allereerste meubelstuk voor onze eerste kamer op de Hoge Rijndijk in Leiden.

De stoel reisde mee door het hele leven, verhuisde van Leiden naar Voorschoten en van Voorschoten weer terug naar Utrecht. Kleine kamers, grotere kamers, dure kamers, een huis zelfs. Alle vrienden hebben er wel een keer in gezeten. Nu staat ze boven, op de slaapkamer. Haar vriendin, de tweede stoel van het setje, erfde ik van neef, toen hij veel te vroeg overleed. Die staat nu op het atelier en ze zijn niet van elkaar te onderscheiden. Beide zijn in de witte lappen gestoken. De kleine bijpassende tafel heb ik bij de kringloop gevonden.

Alleen al de stoel is goed voor nostalgisch terugreizen in mijn herinneringen. Er gaan heel wat deuren open, daar op die stoffige plekken en de verhalen breken los, ze buitelen over elkaar. Er valt genoeg te mijmeren vandaag.

Een winterkoninkje in de es voor het raam. Zou hij me gevolgd zijn vanuit de tuin. Gisteren lokte de zon en smeekte of ik naar buiten wilde komen. Dat was niet tegen dovemansoren gezegd. Ik sneakte het huis uit met fototoestel, penselen en verf. Op de tuin stond de parkeerplaats vol auto’s. Midden op het pad gaan lopen en nergens stilstaan, had ik al bedacht, met de lange lintweg voor me. Achter op de tuinen bleek dat er slechts één iemand was. Ze begreep woordeloos mijn haastige tred. Ook zij zocht de afzondering.

De eerste die een welkomsttriller liet horen was de winterkoning. Die had de plek ingenomen van de roodborst. Hij scharrelde tussen het grillig gestapelde hout van de takkenril en floot het hoogste lied. De Bernagie stond glanzendgroen te stralen in de zon, met op de ezel dat portret, dat niet leek, maar wel als portret een goede eerste poging was.

Zilverschildzaad

Eerst moest de lenteoogst geïnventariseerd worden. Longkruid in bloei, evenals de dagkoekoeksbloem, de peer dik in knop, de verbena schoot uit, wat kleine narcissen en buiten de tuin langs de sloot een belofte vol met bloeiend Groot Hoefblad. Als tegenhang voor al die overweldigende pracht het nietige kleine zilverschildzaad in de oude pot op het terras. Overal sprongen de rozetten van het vingerhoedskruid op.

Groot Hoefblad

Steeds weer was het een openbaring om te zien dat de dorre wintertuin haar cadeaus een voor een ontvouwde voor wie er oog voor had. In het atelier had ik achter uitzicht op de puinhopen waarop straks het glazen palies van de oude zou moeten herrijzen. Juni had hij bedacht. In deze tijden is dat een kwestie van ‘Bij leven en welzijn’.

De olieverfklodders van meer dan een week geleden had een klein bewaarvel getrokken en bleek, dankzij de zilverfolie, nog goed te gebruiken. Een grote tube titaan wit had ik van huis meegenomen. Nu kon ik alles, wat daar behoefte aan had, oplichten. In deze wonderlijke dagen is scheppend bezig zijn een fijn alternatief voor het duimendraaien op de bank. Sombere of onrustige gedachten sluizen als vanzelf met elke streek mee naar buiten om, door de verwachting van wat het worden kan, gesmoord te worden.

Als ik buiten even uitpuf en nog net de late middagzon vang komt hommel dik en brommend begroeten. Hij duikt, net als de winterkoning, in een holletje onder de takken op de grond. Mochten we nog twijfelen, het is lente. Boven me kleurt de lucht hemelsblauw. Als de kou optrekt, wordt het tijd om richting huis te gaan. Het loopt tegen vijven.

  Oud werk in de voetsporen van Chagall

’s Avonds nestel ik me in de bank. Chagall staat op het programma. Een toepasselijke docu van Krabbé, over een schilder die in tijden van nood zijn eigen dromen schiep. Hoe vlucht je uit de werkelijkheid. Door het scheppen van een nieuwe wereld, middels woord, gedachte of gebaar. Chagall kon dat. Zijn leven was een aaneenschakeling van vervolgingen, oorlogen en beschimpingen. Dus maakte hij zijn droomwereld, waarvan Picasso zei: ‘Hoe komt hij aan die beelden, hij moet een engel in zijn kop hebben’.

https://www.npostart.nl/krabbe-zoekt-chagall/17-03-2020/AT_2127966

Voor iedereen die wil ontsnappen aan de verontrustende realiteit, zal ik niet méér verklappen. Kijk de uitzending terug, want ze is verlichtend, omdat ze de energie, die we hebben, zal leiden naar het scheppen van een eigen droomvlucht.

Wat kleurde vanmorgen de hemel prachtig oranjerood en zette de wereld in een warme gloed. Natuur blijft strooien met bemoedigingen.

Er kwam een mail van mijn vriend de Wijze waarmee ik heel blij was. Een teken van leven uit Hongarije is iets om in de balk te kerven, deze dagen.

Gisteren had ik er zo’n behoefte aan om even de benen te strekken, dat ik naar de Lek ben gereden. Daar vind ik mijn eigen geheime plekje, waar op een dunne strook, de uiterwaarden nog steeds vol water, het speenkruid, de mossen, madelieven, distels en het opschietende loof van het fluitekruid, hun eigen paradijs creëren.

Eend en woerd dommelen op het ritme van het kabbelende water. Twee zwanen zeilen waardig naar het midden van de rivier. Op een kleine strook opgehoogd land zitten twee watersnippen, terwijl de meeuwen hoog boven feestelijk krijsen als er weer een schip langs vaart, dankbaar om de nieuwe voorraad hulpeloze vis, als de boeg het water klieft.

Ik vind het kleine stuk strand, net groot genoeg om neer te strijken en te genieten van de zon. Anti-coronawarmte. De brede rietkraag wuift goudgeel in het licht. Het kabbelen golft als het water wordt geroerd en sluist door naar vredig geklots. Pen en schetsboek neem ik de volgende keer mee, bedenk ik me.

Mensen boven aan de dijk fietsen haastig langs, sommige kijken niet op of om, en missen de schoonheid ten enenmale. Wielrenners zijn asfalttuurders. Een auto toetert en ik zie een arm zwaaien achter het raam, maar kan niet ontwaren wie me daar begroet. Een zwaai terug, en rust. Er cirkelt een buizerd tussen de meeuwen, maar verdwijnt weer net zo snel als hij gekomen is. Dochter stuurt een video via facetime en ik film mijn uitzicht. Kleinzoon  vraagt met klem of ik de brievenbus in de gaten wil houden. Haha.

Thuis werkt zoonlief en belt met collega’s. We drinken samen gezonde smoothies, die hij heeft ingeslagen nu ze spotgoedkoop werden aangeboden. Iedere dag extra vitaminen naast de vitamine C en D. Vers sap dat een maand goed blijft volgens de verpakking. Ja, dag hoor. We spelen ongelovige Thomas. De violen staan op me te wachten evenals de vergeetmenieten en drie potjes Tête à Tête, die lieve kleine narcissen, voor het broodnodige kleuraccent. Ze bedelen om een pot in hun doorwortelde plastic bakjes en gelukkig heb ik nog wat aarde staan. Het balkon oogt weer wintervrij en vrolijk. Neerlands Hoop in bange dagen.

Het ziekenhuis heeft alle vrijwilligers afgeblazen. Dat zal een pittige aanslag op de verpleging zijn. Het betekent 700 paar helpende handen minder in de twee ziekenhuizen. Tel uit het verdriet. De zon staat hoog en ik denk dat ik me naar de tuin kan wagen, al heb ik nog niet alle energie om uit te pakken. Dat komt later. Voorlopig even genieten van de warmte en alles aan bloem de grond uit kijken. De oude heeft zijn krakkemikkige bouwval gesloopt. Straks zal er een grote kas voor in de plaats komen. Een oppepper, want het was mijn uitzicht als er aan de tafel getekend werd.

De weg hier beneden het huis is nog steeds even druk, er loopt, fiets en rijdt van alles. De krant geeft een overdaad aan informatie, maar ook een kruiswoordpuzzel. Voor het eerst in hele lange tijd breek ik mijn hoofd op het vinden van het juiste woord. Straks schrijf ik in raadselen.

Na het persbericht gisteren dacht ik dat de wereld stil zou vallen, maar op de weg voor het huis draait ze gewoon door. Ik lees zin en onzin op de media en filter eruit wat er toe doet. De bussen rijden nog, de fietsers haasten zich, de auto’s zoefen voort en weer een bus. De duif voor het raam pikt aan de proppen in de boom. Voor hem is elke dag zoals ze komt. Niet meer en niet minder. Alleen te ontvangen en niet te verlangen, wat zou dat handig zijn. Charie Mackesy tekent wijsheid op in zijn prenten van ‘The Boy, the Mole, the Fox and the Horse’. Hij laat de jongen zeggen ‘I can’t see the way through’ Het paard zegt: ‘Can you see your next step’. ‘Yes’. antwoordt de jongen. ‘ Take that’ is de goede raad.

Iedere dag staat zo’n nieuwe tekening met een doordachte opmerking op zijn side. Het zijn kleine lichtpunten, die gedachten kunnen ombuigen en wat positiviteit brengen. Ze voeden de dag.

Per stap voorwaarts. Trager dan ooit, hier binnen. Waarom schiet dat lied van Boudewijn de Groot door mijn hoofd: Avond, met het eerste deel van het eerste couplet. De tekst van de onvolprezen Lennard Neigh:

Nu hoef je nooit je jas meer aan te trekken
en te hopen dat je licht het doet.
Laat buiten de stormwind nu maar razen in het donker
want binnen is het warm en licht en goed.
Hand in hand naar buiten kijken waar de regen valt.

De rest van het lied is onlosmakelijk verbonden met vriendinlief, die vorig jaar overleed. Dan krijgt een tekst als ‘Nu hoef je nooit je jas meer uit te trekken’ een hele andere lading. De omstandigheden geven de betekenis aan het woord. Dat is de samenhang der dingen, bedenk ik me. De opdracht van Else Kramer voor vandaag is om verbinding te fotograferen. Het blijft onbewust meespelen bij alles wat aan mijn oog voorbij trekt en stuurt de gedachte. Dat is waar iedereen naar zoekt. Dan kan de sociale  media een zegen zijn met  haar langsflitsende prachtige flinters van schoonheid. Dan is verbondenheid te voelen in hoe iedereen probeert een riem onder het hart te steken voor het eenzame bestaan van de hoestende en proestende medemens.

Ik denk voortdurend aan de afdeling en hoe daar de kwetsbaren der kwetsbaren liggen, omdat ze al zo ziek zijn en een weerstand van nul hebben met een chemo die de vitale functies belaagd. Dan belt zoonlief over viooltjes en stuurt een prachtige foto van lichtpaarse exemplaren die lente kleuren en vreugde brengen. Zo is dat. Stap voor stap, zoals Mackesy zegt.

Ik moet wel straks even in beweging. Een stukje langs de Lek banjeren in mijn uppie. Even uitwaaien. Al die muizenissen verassen met een frisse wind. Woei en waai voor het spinnerag daarboven. Niet naar de kinderen, de kinderen niet naar mij.

Zoonlief had het toetsenbord van de PC virusvrij gepoetst, en ze heeft het prompt begeven. Helemaal steriel is ook weer slecht voor de weerstand. Duif is terug op haar tak en houdt me in de gaten. Een mooie dikke doffer. Ze koketteert want daar komt manlief al aanvliegen. Ze schuift stapje voor stapje naar de uiterste twijg en als hij ook verlangend verder stapt buigt de tak te ver door en vliegen ze samen op voordat ik een foto kan schieten. Dat had een prachtige verbinding geweest.. Toch nog vertier.

De digitale wereld is een waar woud van ontdekkingen, waar niet op de laatste plaats de krant een idee voor opwerpt. Ik val met mijn neus in de boter bij de NPO-docu ‘Op de tast’. Een kijkje in het leven van een blind tot zeer slechtziend echtpaar, die eerst tweehoog woonden in Amsterdam en toen toch kozen voor een speciale aangepaste woonplek op de Veluwe. Het verplaatsen in hun donkere wereld, door met ze mee te wandelen door de roerige stad, met wegwerkzaamheden, een kast voor het regelen van het stoplicht die openstaat, fietsen en karren op de stoep, was intrigerend en nauwelijks te doen. De stok tikte het ritme van hun levenswandel. De laatste tijd ging het vaker mis, door de drukte en de onvoorziene omstandigheden, die obstakels vormden op hun weg.

Ze verhuisden met tientallen zelf ingepakte dozen mee , een opschrift in braille erop geplakt en kwamen in een zorgflat met overal leuningen, die vastigheid gaven aan het bestaan, letterlijk en figuurlijk, en hen naar het winkeltje of de receptie leidden, zonder al te grote problemen. Het bos bood het soelaas van frisse natuur. Beelden had de echtgenoot te over in zijn hoofd en kleuren. Hij las over iemand die die beelden achter zijn ogen kwijt raakte. Het ergste wat je kon overkomen, vond hij. Blind zijn was hun leven geworden. Nee, ze zouden allebei niet meer verlangen naar ‘te kunnen zien’. Over een eventuele kinderwens, die in de dreigende erfelijkheid gesmoord werd, hoorde ik berusting tussen de woorden door en een lichte weemoed.

Zo dook ik van de ene in de andere wereld en kwam terecht bij Elizabeth King. Vol verbazing keek ik naar de frêle vrouw die haar beelden tot leven brengt. Minutieuze evenbeelden van haarzelf, haar moeder en haar oma. Verbazingwekkend om de ogen te zien rollen. Ze laat handen bewegen alsof het die van haar zelf zijn. Ze blaast leven in de tere modellen die ze nauwkeurig, schraapje voor schraapje, tot wasdom laat komen. Emotie kwam los bij het zien van het bijna breekbare omahoofd op een skelet van koper, waarbij elke wervel een ingenieuze scharnierfunctie heeft gekregen, die met volharding en wilskracht in elkaar is gesleuteld.

Ik was onder de indruk van haar ontwikkelingen, haar karakter, die tegen de stroming van de tijd in, wars van alle trends en macho mega-sculpturen, trouw aan zichzelf bleef. Vanuit haar marionetten ontstond deze schijnbaar breekbare wereld, die zo krachtig en standvastig bleek te zijn.

Een andere leuk tijdverdrijf is de actie van fotografe Else Kramer op FB  en Twitter. Ze heeft een versie ‘#Binnenkijken’ gestart, waarbij we iedere dag in huis op zoek gaan naar bepaalde elementen voor een foto. Drie dagen geleden was dat bloemen, gisteren was het smaakmakers en vandaag is het kruisingen. Dankbaar om Pluis die, boven op haar kruisingen, de dromen van de dag verwerkt, hoog en droog. Door de reacties op de foto weet ik nu dat de gekozen mand, waar ze op ligt, ooit een KPN-en een NOS-geschenk was in de jaren ’80. Het is een kringloopje geweest. Het zal haar de bout hachelen. Ze spint rustig verder in totale onwetendheid.

Alle afspraken zijn afgezegd. Ik blijf binnen. Met een verkoudheid en extra vitamine C van zoonlief. Op het balkon heb ik gisteren de blauwe druiven en de vergeet-me-nieten lenteklaar in het zonnetje gezet. Zelfs de stoep is geveegd. Er wordt op alle fronten druk geappt, over goede raad en nieuwe invullingen voor een goede dagbesteding. Geen nood. De krant is nog lang niet uit en film en docu is er in overvloed, muziek te over. ‘La Solitude’ van Georges Moustaki bijvoorbeeld. Om je nooit meer te vervelen.

Hoera. Eindelijk weer eens een echt ontbijt met de door zoonlief bestelde ochtendkrant n de bus, die ik eerst wel helemaal op moest gaan halen. Maar geen nood. Ik weet nu hoe ik de trap zonder ademnood kan overwinnen. Bij tijd die stil staat past ‘pas op de plaats’, dus treed ik, tree voor tree, een stap erop, andere voet bijsluiten, volgende stap  met het andere been, voet weer bijsluiten, etcetera, naar boven. Het heeft de aard van een slak, maar het resultaat is een glorieuze triomf.

Op bed liggen nu twee kranten, want die van gisteren was nog niet helemaal uitgespeld, het essay van Özcan Akyol: Generaal zonder leger, geliefd en verguisd en het boekenweekgeschenk van Annejet van Zijl: Leon & Juliette met de prrachtige omslag van Jean-ëtienne Liotard: ‘Portrait of a young woman’. Ik zal naar Missouri moeten om het te mogen aanschouwen, maar ja, de grenzen zijn dicht.

Er staan nog twee schilderijen op de ezel. Notourius B.I.G. hier in huis en een vrouwenportret op de ezel in de Bernagie.  Er is genoeg te doen. Het huis roept stof, maar ik hou mijn oren dicht. Ik mis maandag ‘De Nachtreis’, een verteltheater van Sahand Sahebdivani,  over de vlucht na de Iran-Irakoorlog. Teveel kinderen op een kluitje, al dan niet verkouden of daaromtrent. Ik had het graag gezien. Kijk nu de trailer en geniet alvast een stukje mee. Sommige oplossingen liggen zo voor de hand.

Onduidelijke foto van moe met krant

De krant is echt een cadeau. Er staat een beeld in mijn hoofd geprent van mijn moeder, die ’s morgens wachtte tot bijna iedereen weg was, dan kwam ze naar beneden, plukte de krant van de mat, schoof op haar knieen op de grond, vouwde de krant open en steunend op haar ellebogen spelde ze alles van A tot Z uit. Op zaterdag een crypto om het hele weekend stuk te bijten en ze was volmaakt gelukkig.

Miijn beeld van de ochtendkrant is een tafeltje met ontbijt, croissant, kopje koffie, een ei, een vleug zon erbij, openslaande serredeuren en wapperende tule gordijnen, een zwoele lentebries en het gekwinkeleer van de vroege vogels.

Weliswaar worden de serredeuren balkondeuren en ontbreken de wapperende gordijnen, maar er kan veel. Huiselijkheid. Dat is het woord wat er binnen valt. Het balkon en de kamer weer huiselijk maken, nu we toch gedwongen zijn om zoveel mogelijk in huis te blijven. Ik zou ook in alle vroegte de krant mee kunnen nemen naar de Bernagie en daar in de prille ochtendzon mijn krant openslaan. Het belooft in ieder geval meer leesvoer.

Naast het gebruikelijke wereldleed ook nog een aardig aantal opinies, meningen, deelzaamheid om stuk te bijten of om over te mijmeren. Zo lees ik, dat het kunstwerk van de week in het Catharijeneconvent hangt. Het is een foto van Gert jan Kocken is van een kamer in de Uiterwaardenstraat. Het is zo bijzonder omdat daar Maria 56 keer aan Ida Peerdeman is verschenen. Hoe had ik in Godsnaam ooit afgeweten van deze vrouw, anders dan door dit artikel. Zelfs een tikkeltje wijzer weet ik nu dat in het Catharijneconvent de tentoonstelling ‘Allemaal wonderen’ te zien is. Tenminste na 30 maart moeten we hopen dat alles weer open mag.

Mijn wonderen zijn die kleine, de tuin die opbloeit na de dorre druilerigheid van een te natte winter, al die knoppen die uitbotten vanuit nietige oksels, de ochtend dat ik de pot op mijn balkon ineens weer vol blauwe druiven vind, een merel die merelt in de boom voor het huis. Nu er niets gebeurd buiten alle ellende, is dit een welkome afleiding. Lang leve het leesvoer.

De eerste actie van de dag was het annuleren van mijn bezoek aan de handenkliniek. Toch een beetje wijsheid betrachten. Het was per slot van rekening slechts een controlebezoek. Wat niet noodzakelijk is kan uitgesteld worden. De oproep om al bestelde kaarten, voor welke voorstelling dan ook, te schenken aan de gedupeerden spreekt voor zich. Daar zou ik geen seconde over hoeven na te denken

De berichten over annuleringen en sluitingen sijpelen binnen. Dochterlief belt en deelt grote en kleine zorgen.  Schoolgaande kinderen, verhalen over hoestende broertjes of zussen van kinderen in de groep, ouders op het schoolplein en het hoofd koel houden. Berichtgevingen deleten en het houden bij de bepalingen van de RIVM en duimen voor het gezonde verstand van de medemens. Prietpraat, lekker lang aan de telefoon en de tijd staat stil.

We praten over dappere medewerkers, die zorgen dat het hoog noodzakelijke blijft draaien. Waar we op mogen leunen in deze vervreemdende tijdsspanne, waarbij we de ongerustheid bedden in het zoeken naar een balans in deze nieuwe situatie.

lente tegemoet

De tuin is voor mij een uitvalsbasis en de natuur. Wandelen kun je altijd. In de frisse buitenlucht. Wij zijn gezegend met die Utrechtse heuvelrug en haar zandafgravingen en duinen, de bossen en de weidsheid van de polders.

Gisteren reed ik terug van dat kleine dorp in midden Nederland over een kruip-door-sluip-door-landweggetje. Een auto breed, ongerepte velden achter de boerderijen, stevige wind, die de witte veren van de zwanen omkrulden. Vanuit een ooghoek zag ik een jonge buizerd of havik. Ik stopte bij een grote rietgedekte boerderij, die te koop stond, om terug te lopen naar de verwaaide gast daar in het gras. Zou hij hulpeloos zijn of had hij net een prooi te pakken. Fototoestel in de aanslag. Twee veraf foto’s, van dichterbij vloog hij haastig op. Nog een op de paal voor hij achter de hooiberg uit het zicht dook. Terug naar de kleine blauwe mijmerde ik over de droomwens ooit zo’n bezit te hebben, met buizerds, zwanen en ooievaars in je achtertuin, de kieviten boven het land. Wind nam de gedachte mee, een ongestild verlangen.

Vannacht op FB kwam een berichtje voorbij van het overlijden van een dierbare van een lieve vriendin. Naast diens foto, een van een puttertje. De putter is meer dan een vogel. Het is een troostrijke gedachte.  De putter is een symbool voor de ziel. Die vliegt, na het overlijden, als Putter op. Het is mooi als de dood zich in symboliek hult. Net als de roofvogel voor de vader van de kinderen, de gierzwaluw voor vriendin, de vlinder voor een jong verlies. De putter is er een om te schilderen, niet omdat Carel Fabritius dat ook had bedacht en ik dat kleinood met eigen ogen heb mogen aanschouwen in het Mauritshuis, niet vanwege het boek van Donna Tart: Het Puttertje, waar ik zo van heb genoten, ook niet de zieltogende putter van Helmantel, die ik spotte bij More.

Foto: @Mirk

Nee, meer om deze drager van de ziel te vereeuwigen, te bevrijden van de ketting om zijn pootje bij Fabricius, de teloorgang bij Helmantel. Vrij tussen de berkekatjes, zoals zus hem wist vast te leggen. Een zinvolle uitdaging voor deze verstilde tijd.

En weer een vroege dag. Corona eist haar tol. De nacht was doorspekt met het idee dat dochterlief met haar man naar Amerika af zou reizen, terwijl de kinderen hier bleven vanwege de schoolplicht. Maar ‘God zei geloofd en geprezen’ heeft Trump de grenzen dicht gegooid. De eerste keer dat ik het eens ben met deze man. Zo veel ongerustheid om de actie an sich en de hele situatie in het bijzonder. Ik ben de nuchterheid zelve. Het is zoals het is. Maar dochterlief liet haar bezorgdheid blijken. O  ja. Hormonen schudden en prioriteiten bij stellen en inbinden.

Slapeloze nacht in die wetenschap en ook dat ik straks 177 kinderen zal ontmoeten voor de voorstelling van ‘Ik zie je’ door de stichting Tranz. Geen handen geven, elleboog en handen wassen dreunt het systeem. Het is er goed ingehamerd.

Montfoort oogt veel vriendelijker dan dit pad. Zonnetje, iets te harde wind en oude gevels met bijzondere gevelbeelden, de kerk, het haventje en de draaiende wieken van de molen. Holland op haar smalst. De kinderen komen met verwachtingsvolle kreten en verlangens die verwaaien in de wind luidruchtig hun jassen ophangen. Een kapstok per school, het is krapjes maar lukt.

Een boeiende voorstelling volgt. Over wat hen bezig houdt. Iphone die tussen elke ontmoeting staat. Buitengesloten worden door de digitale plaat voor de relatie, die vroeger voor de betonnen plaat voor het hoofd zat. De boodschap komt duidelijk over. Mede door de rap en de beat, de smilies die, life and kicking, zich voortbewegen boven het flitsende scherm waar heel veel evenbeelden aan het dansen zijn. De kinderen zijn blij verrast, hun scherm levend te zien op dat podium en herkennen heel veel, blij verrast.

Na de optredens, twee dit keer, blijft de zon uitbundig schijnen en is het op goed geluk op naar de fysio. Ook hier die Corona kriebels. Waar is de alcohol en de zeep. Wonderlijke roller coaster, zeker als je daarna de retirade aan maatregelen hoort verkondigen van Rutte en zijn virologen. Ik adem in en adem uit en bedenk dat die ziekenhuisstop van mij op de woensdag toch echt het beste was. Maar hoe is het nu met het mannetje uit… en de dame van….! Het blijft gissen op alle fronten. Dit zijn de onzichtbare kanten van het hele zijn. Leven in angst. Het is een nieuwe ervaring en voor veel mensen een flinke hobbel om te nemen.

‘En het is allemaal angst, allemaal angst ‘ zingt Robert Long, maar toe waren de tijden anders. Wij, van de naoorlogse situatie, hebben nog niets meegemaakt dat ons van ons apropos kon brengen, maar dit is nieuw. Een echte crisissituatie. Hoe te handelen. ‘Geen paniek’ zeggen mijn nuchtere wortels. Als het je tijd is is het je tijd, denk ik dan altijd. Aan de andere kant zijn er wel wat kruimels om rekening mee te houden. Mijn lieve bloedjes van kinderen en schoonkinderen en wat te denken van de voortzetting van dat kroost, die al die tijd nog naar school moet, om de zorg te ontlasten. Dat snap ik aan de ene kant wel. Je wilt de maatschappij mobiel houden.

Wat is wijsheid. Dat is wel zo’n  beetje de hamvraag. Los van het vrijdenken.

Waar is de grens tussen liefdadigheid, gemeenschapszin en maatschappelijke onderbouwing. Luister naar je lijf. Ze geeft aan hoe het er voor staat. Bedenk dat enige twijfel een nee verkondigt. Liefde voor ieder.

Omdat ik in de avond vaak te moe ben om alles goed in me op te kunnen nemen, kijk ik graag in de vroege ochtend wat programma’s terug. Een daarvan is Dwarsdenkers waarbij Eus Akyol mensen opzoekt en hen laat vertellen over hun notoire gedachtegoed. Vandaag keek ik de eerste twee uitzendingen terug. De eerste met Maarten het Hart en de tweede met Herman Brusselmans. Ik vond het fantastisch. In een ontspannen sfeer liet Eus hen de ruimte om te vertellen over de dwarsdenkers, die hun leven bewogen hadden.

Voor Maarten het Hart was dat Kierkegaard. Niets ontroerender dan het kleine beduimelde pocketboek dat hij liefdevol opent en waaruit citaten rollen die er niet om liegen. ‘Het begrip ‘predestinatie’ moet beslist als een miskraam worden beschouwd’. Op het moment dat Maarten dat las in 1958, hingen alle waarden en normen aan dat begrip predestinatie. Iedereen was voorbestemd. Hoe diep kan je vallen als een ander het tegenovergestelde beweerde, of hoe hoog kan je rijzen. Er moet een wereld zijn opengegaan.

Bij Brusselmans was het een verzet tegen de gevestigde orde van zijn vader. Dwarsdenken is meer dan schoppen tegen de heilige huisjes of vloeken in de kerk. Het is vrij denken. Jezelf mogen zijn en trouw daaraan. Dat hoor ik uit alle voorbeelden die beiden aanhalen. Uriah Heep, Jan Cremer en Gerard van het Reve voor Herman, Brusselmans en Multatuli, Kierkegaard en de Tjechische componist Bohuslav Martinu voor Maarten ’t Hart..

Beide mannen hebben hun leven eigenzinnig geleefd, al lijkt het erop dat Herman meer rebels is in zijn schrijven dan in het dagelijks bestaan, terwijl Maarten in zijn jeugdsentiment nu diezelfde kerk met vooral het orgel omarmd heeft. Niet de leer, zoals hij benadrukte.

In mijn beleving is dat totale vrijheid. Als je je los kan maken van alles wat wrevel oproept en agressie, van een tegengesteld gedachtegoed, van een star insituut door er die emoties  te vinden, die voldoening en liefde schenken, ondanks de dogma’s of de verpakking. Het is de manier waarop Eus die ruimte laat aan de verteller en daardoor worden het juwelen van gesprekken, waarop subtiel de verbinding ontstaat. Ik kijk uit naar de volgende afleveringen.

Ik denk aan het buitenbeentjesgevoel dat ik gisteren benoemde. Dat gevoel maakte bij tijd en wijle ook rebels en opstandig. Natuurlijk ging je in zo’n geval juist tegendraads. Als je tot de dwarsdenkers wordt gerekend, dan maar voor de volle 100 procent. De patriarchale Pa, het grote gezin, de droomwereld die ik uit de boeken haalde en het gras dat altijd groener was bij een ander, het zorgde ervoor dat mijn puberteit uitmondde in het zoeken naar een onbestemd verlangen. Als puber nog in een geloofsgemeenschap omdat het er gezellig leek en later in vriendschappen en verboden activiteiten, zoals het studentenmilieu in de werfkelders en de feesten, die waanzinnig waren. Muziek en literatuur versterkten de drijfveer van de queeste.

Welke heilige graal jaagt men na als dwarsdenker en rebel. Wat zorgt ervoor dat je trouw kunt blijven aan jezelf wars van het oordeel van anderen. Bij de Denksmederij van Elke Wiss over dooddoeners, die een gesprek lam leggen, is een bekende: ‘Dat is nou eenmaal mijn waarheid’. Daarmee sla je iedere troef van de ander uit handen. Hebben beiden zo’n waarheid, dan speel je schaakmat. Je kunt het idee dus positief en negatief uitpellen. Wat is wijsheid.

Meningen zijn er om naast elkaar te leggen. Zoveel hoofden, zoveel zinnen.  Dat maakt letterlijk en figuurlijk de weg vrij en geeft sjeu aan het leven

Iemand loste de woorden op een feest. Zomaar uit het niets kwam het binnen. We hadden het over leeftijd. Het was per slot van rekening een verjaardag. Ik was verreweg de oudste. Altijd heerlijk om jongere vriendinnen te hebben. Het houdt de geest jong. ‘Zou je nog een keer 34 willen zijn’ vroeg iemand aan niemand in het bijzonder.  Ze lanceerde het in de knusse kring, die zich spontaan had gevormd. Al dan niet achter thee, wijn, water en taart.

Er viel een stilte. Daar moest over nagedacht worden. Ik wist het antwoord onmiddellijk. Nooit. Alles wat geweest was lag achter me, alles wat nog is, komt er aan.  Het verleden was niet altijd even makkelijk. De onzekerheid was eigenlijk het grootste obstakel. Al zo lang ik me kon herinneren heb ik me een buitenbeentje gevoeld. Alsof ik de acteur was in het verkeerde stuk, de foute jurk op het feest. Het hoofd vol met gedachten, een flapuit, maar van een oppervlakkige onnadenkendheid omdat, wat ik dacht, tegen mijn verhemelte geplakt bleef zitten. Soms vielen onbeholpen stiltes, een veelzeggend, maar ongemakkelijk zwijgen. Wat doe je dan.

Ik verschool die onzekerheid achter mijn uitdossing. Lange hippiejurken, veel zwart, verhullingen voor het niet geliefde lijf, dat altijd te stevig oogde. Vriendenkringen van studenten, die vriendlief mee naar huis sleepte, met hun soepel bewegende prachtige donkerbruine lijven na de domino een salsa, meringue. Ik was lenig, maar net als de woorden bleven de heupen onwrikbaar en het angstzweet kroop onder mijn oksels, zorgde voor rode wangen. Lang voor de reclame, avant la lettre, vinkte mijn hoofd het hokje ongeschikt aan.

Het was een lange en niet de soepelste weg van huisje boompje beestje. Moederschap kwam niet aanwaaien, maar werd bevochten op mijn eigen weifelend gemoed. Iedere beslissing daarna hield nog altijd de gedachten  gevangen, tot ik eindelijk de euvele moed had ze te bevrijden. Sinds die tijd was mijn leven van mij en van niemand anders. Dat is wat ik moest leren. Het leven eigen maken. Een lang en ingewikkeld proces van vallen en opstaan. Dat is de reden dat ik geen 24 meer zou willen zijn. Blij als ik ben met de rust die is neergedaald.

Dansparels

Gisteren ontmoette ik de jeugd bij de interactieve voorstelling Dansparels. Lieve dansers van 24 en 25 vol ambitie. Die een kant gekozen hadden, met een ontwikkeling die zou groeien. Zo zeker van zichzelf, zo vasthoudend aan hun idealen, uitgestippeld en doordacht. Een van hen wilde de overgang maken naar leerkracht en ik hoorde mezelf de wijsheid uitvouwen die ik in een loopbaan van 30 jaar had opgebouwd, of nee in het leven had uitgebouwd. Zonder restricties of dogma’s mogen vertellen wat fijn was aan de omgang met jonge kinderen om hen te begeleiden in de eerste schreden op het pad van hun ontwikkeling. De enthousiaste vrouw tegenover me, stond te popelen om fantasie te prikkelen en verwondering te brengen op een ZMLK-school. Ze was al dansdocente. De manier waarop ze de taal sprak van vijfde en zesde groepers en zestig kinderen wist aan te sturen tot het tonen van hun beste kunnen was liefdevol en knap.

Het duurde bij mij twintig jaar voor ik wist dat Jenaplan de richting was die me op het lijf geschreven stond. Ik had me jaren terug afgekeerd van het reguliere basisonderwijs.  Nee, ik zou niet graag nog eens over doen wat ik nu weet. Liever kijk ik vooruit. Nieuwe vaardigheden ontdekken en stroomlijnen wat ik aan kennis bezit. In ontwikkeling blijven. Er werd onder de groep vrouwen wisselend gedacht, maar over het algemeen koos men voor die vooruitgang. Mooi onderwerp voor een groep die ik niet kende, maar wel herkende in het gedachtegoed.

Het was een feest op alle fronten. De verjaardag, de ontmoeting bij dansparels, een verhaal op twitter dat me tot deze overpeinzing zette en waar ik één waardevolle gedachte uitfilterde. Het credo ‘Regeren is vooruitzien’. Om op door te borduren.

Het was genieten van jarige vriendin en een eigen theeuurtje voordat iedereen binnen zou komen stommelen. Het was al weer te lang geleden en dan moet er bijgepraat. Over missen en liefde en vriendschappen en alleen zijn of niet. Om vier uur kwamen de eerste vriendinnen binnen druppelen. Het was internationale vrouwendag en in mijn beleving was dit dé onbenoemde dag bij uitstek met al die buurtvriendinnen, die zo eigen en open waren. Waar tussen neus en lippen door, de gebruikelijke zorgen werden gedeeld en een hoger doel. Vrouwen die, al dan niet zonder echtgenoot, het leven aan gingen en keuzes maakten. Iemand had een date, waarbij de hond meer gestresst was dan de vrouw zelf. Ze had haar baggy broek aan, geen kekke jurk, maar was gewoon als zichzelf gegaan en zag er wonderschoon uit met haar grijsblonde haren in een staart en de los omgeknoopte lichtgrijze das op al dat zwart. Zo moet het zijn. Niets te verliezen. ‘Wordt het niets dan kom ik weer terug om gezellig door te zakken’.

Er werd gewag gemaakt van puberzoon, die uit huis was en het bepalen van een grens. Wanneer zeg je kinderen de wacht aan en stuur je ze op hun eigen ontdekkingspad. Op kamer bij moeder is goedkoop, maar moeder schiet er niets mee op. Iets om mee aan de slag te gaan. Het ligt aan de ruimte die puber in blijft nemen. Steeds een tandje meer, tot hij het hele huis overneemt en moeder denkt: Help ik verzuip. Dat zijn grote en kleine zorgen en een druilerige zondag is bij uitstek geschikt om deze zaken te bespreken.

Elkaar complimenten geven en vragen om de stoere paardrijlaarrzen van het lijdend voorwerp onder haar mooiste jurk in plaats van de afgetrapte crocksloffen. Ook al ben je thuis, omdat ze jarig is en compleet mag zijn. Een lach en een traan en veel Corona, want angst blijft twijfelen over genegenheid tonen. Een warme omhelzing of afstand houden. Vooral als je elkaar een tijd niet hebt gezien blijft het moeilijk. Gelukkigzijn er ook prachtige taarten uit dat gerenommeerde warenhuis. In het kader van ‘Als je je zelf niet kietelt…’

Bij de volgende pitstop, het enorme restaurant in het dorp om de hoek, zitten de zussen, zwager en broer, waar de gesprekken van de middag worden weggewuifd met de Hollandse nuchterheid, er geen gradatie meer wordt aangebracht in conditie of risico. Nuance ontbreekt. Het was gezellig maar weer totaal anders dan de twee verschillende ontmoetingen daarvoor. De doop in de ochtend en de verjaardag van vriendin. De akoestiek was lastig. De houten binten van het half ronde hoge dak namen flarden gesprek mee en weerkaatsen terug, Een sonore ondertoon bleef rondbrommen en maakte het gesprek moeilijker te verstaan. Kwinkslagen en het lot van een pakjesbezorger kwamen langs. Ook de voorgeschiedenis van de familie. Boeiende materie voor een andere keer. Arme hardwerkende voorvaderen, die allen een zwaar beroep hadden gediend. Van het veen tot aan het steen. Waarom grootvader zestien keer verhuisde in de stad in korte tijd. Dat was dan om de belasting te ontlopen. Als je korte tijd ergens woonde, werd die niet opgelegd. Deze moeite, die men moest doen om wat centen uit te sparen was voor ons nauwelijks voor te stellen. Buiten de prietpraat om die mooie gedachten. Werelden van verschil op alle fronten.

Lubach trekt  in de late avond de boel weer recht. Kritische geluiden die tot overpeinzing aanzetten. De grollen en grappen af laten glijden en de kern eruit vissen.

Deze ochtend werd ik vroeg wakker door een harde knal, alsof ze tegen de pui van de flat aangereden zijn. Op blote voeten het balkon op, maar ik kan niets zien. Ik hoor wel praten. Gauw weer naar binnen. Als ik nu verkouden wordt, weet ik wel waar het aan ligt. De twijfel voorbij. Kou die optrekt en doet huiveren. Koffie dan maar en daarna weer een nieuwe dag met dansparels.

Dat was een matineuze ochtend om iets mee te maken dat allang niet meer was gebeurd.  Een van mijn kinderen van de oude school had me uitgenodigd voor haar doop in ‘Een dienst in de taal van de kinderen’ zoals dat zo mooi heette.

Het was een ranke kerk met mooie spitse toren, een modern ontwerp van zo’n tien jaar terug. Het paste perfect bij de naam die aan het gebouw gegeven was of vice versa, een bedachtzaam gekozen naam. ‘De Rank’. Het lag op een steenworp afstand maar de Tomtom wilde me over de snelweg laten rijden. Eigenwijs besloot ik mijn eigen weg te volgen. Ik begreep de beweegreden. De kerk lag niet een wijk verderop, maar in die voorbij het park. Hemelsbreed gemeten paralel aan de snelweg. Ik was op ruim op tijd en dat was de hoofdzaak. Een dienst is in deze kerk meer een optreden van de dominee. Ze had een mooi roomwit gewaad aan. Haar haar was wit en warrig. Ze liet zich helemaal gaan met een verhaal uit de bijbel over de vrouw van Mozes, ja dezelfde uit dat biezen mandje. Zij heette Sippora en ik vond het een zorgvuldige invalshoek zo op internationale vrouwendag. Er was over nagedacht. De dominee speelde zelf de rol van Sipporra en hield daarmee de aandacht van de kinderen vast. Als ze in de verte tuurde om te zien wie daar aan kwam gereden in de vertelling, draaiden alle hoofden om.

De kinderen kregen de gebruikelijke rituelen voorgeschoteld. Elk kind afzonderlijk werd naar voren gehaald. Dat oogde bijzonder prettig. Evenveel aandacht voor elke doop. Mijn leerling mocht als oudste als eerste. Bovendien was er nog iets bijzonders. Ze had nadrukkelijk aangegeven dat het haar wens was gedoopt te worden, want dan had ze het gevoel erbij te  horen. Het water, al dan niet gewijd, vloeide, de doopkaars brandde en de kinderen stonden al dan niet verlegen voor het publiek in hun mooiste outfit. De jongste, een baby zelfs in een echte doopjurk.

Wat heel bijzonder was dat Berdien Stenberg er was, de dwarsfluit-docent van ons kindlief. Samen met de moeder van de laatste achter de vleugel gaven ze twee miniconcerten. De eerste was het Siciliano van J.S. Bach, het tweede, na het doopritueel, was haar bekende Rondo Russo. Met de heerlijke akoestiek en de overgave waarmee beiden speelden was het een extra cadeau voor iedere aanwezige. Het was een mooie dienst, warm en sfeervol. Na de doop trok de stoet dopelingen met ouders door de kerk terwijl ieder uit volle borst ‘Lang zullen ze leven’ zong al dan niet in Gods Gloria.

De koffietafel erna was een aftasten van wel dan niet handen geven of omhelzen. Bij de wc werd druk handen gewassen, extra grondig  ingezeept en afgespoeld. Daarna was er een klein feest bij ons lijdend voorwerp thuis, die genoot van alle extra aandacht. Een van mijn lieve kinderen, die na de onderbouw naar een andere school was verhuisd, was nog steeds bevriend met haar. Ik sloeg dus twee vliegen in een klap. Twee schatjes-patatjes om te knuffelen. De dag kon niet meer stuk. Alles wat muziek speelde trad op. Een dwarsfluitconcert van Berdien en pupil, mams weer achter de piano, een  concertje van Berdien zelf, een vioolconcert van mijn ex-leerling en een piano-optreden van haar jongere zus, een dwarsfluitconcert van het feestvarken, moeder achter de piano met optreden van zus, die Tango-gewijs haar danskunsten liet zien. Met een optreden van de zingende vader en nog een nocturne van Moeder kwam er een einde aan een onverwachts mooie en gevulde beleving.

Het werd een prive concert ‘Gluren bij de buren’, de dominee was er, Berdien natuurlijk en de vrienden, lekkere cupcakes, cadeautjes, drank in overvloed en Oma legde alles vast. De kinderen, waaronder een aantal kleintjes, waren muisstil. Wat muziek al niet vermag. Rode konen en de volle aandacht.

Door een aankondiging in Hebban op Facebook over het nieuwe boek van Elle van Lieshout vloog ik jaren terug in de tijd. Het kwam door de titel ‘Het verhaal van de voorzitter van de diepvriesvereniging’.

Ooit, op school, in een warme septembermaand zochten mijn duo en ik naar een passend kampthema. Wij waren inmiddels door de ervaring specialist in het ontwerpen van boeiende projecten. De verhalen brainstormden we bij elkaar en niets was te dol. Duo had in haar hoofd dat het radicaler kon. Waarom ook niet, dus verzonnen we een winterlandschap en maakten het ons bepaald niet makkelijker. Uitgangspunt van ons verhaal vormden de diepvriesdames van Annie M. G. Schmidt. Het verhaal zelf hadden we passend gemaakt. In ons geval ging het niet om een kapper zoals bij Annie maar om een vader die een verjaardagstaart wilde halen bij de Hema en in de koelcel in slaap valt en terecht kwam in het rijk vn de diepvriesdames. Een beetje van ons en een beetje van Annie. Het verhaal zelf kwam uit het boek: Heksen en zo.

De moeilijkheidsgraad zat hem in het aankleden van dat IJsrijk. Het bos was herfstiger dan ooit. We speurden naarstig naar lakens, bedelden bij ouders, liepen de kringlopen af. Daar viel wel wat op te duilkelen.Een van de ouders werkte in een bruidsmodezaak en daar konden we de afgeschreven exemplaren van krijgen. Het was hier en daar een tikje behelpen, want die jurken waren gemaakt voor maatje pink, maar met veiligheidsspelden en stukken laken was er een mouw aan te passen, We wurmden onze moederlijke buiken in de jeugdige tailles en lieten de rits open middels die inzetstukken. Het werd een hilarisch kamp en de kinderen waren onder de indruk vaan al dat wollige wit in tule en kant.. Een heel avontuur ontspon zich en toen er ten tijde van de ontknoping echte Hemataart werd voorgeschoteld kon het feest niet meer stuk.

Misschien dat dat wel een onderliggende gedachte was. Het onmogelijke mogelijk maken, een maakbare wereld. Die filosofie heeft heel wat mooie avonturen opgeleverd. Soms geïnspireerd door het verhaal van een ander, maar vaker dankzij de ongebreidelde fantasie van ons zelf en het brainstormen, waarbij geen zee te hoog was. Er waren evergreens bij als Bep en To, die wel drie keer zijn teruggekomen in het tijdsbestek van mijn schoolloopbaan.  Liesje Herfstbriesje en Pollonia de heks kwamen ook meermalen aan bod.

Liesje Herfstbriesje

Het land van Kijkjerijk ging over Kunst en was een echte Eye-opener. Met de fototoestellen van de groep werd er anders gekeken naar de gefotografeerde objecten. Afval bijvoorbeeld of vergankelijkheid, rond of hoog. Naar alles werd gekeken vanuit een ongewone invalshoek, waardoor een klokhuis of een roestig blik tot kunstobject werden getransformeerd. Natuurlijk ondersteund door een spannend verhaal en een meisje dat hulp nodig om de schatkist van het land van Kijkjerijk te vullen met de verkoop van de gemaakte foto’s en zo de koning uit zijn depressie te halen.

Ieder kind wilde daaraan meehelpen. Succes verzekerd door de grote betrokkenheid. De wisselwerking tussen de kinderen en ons leverde nog veel meer ideeën op. Het verhaal kwam tot leven, telkens vanuit een ander perspectief.  Het was kneden en trekken aan mogelijkheden en onmogelijkheden, breien van gedachten, omvormen van invallen tot ze bruikbaar waren. Een rijke voedingsbodem voor iedereen. Destijds, nu en later.

Om zeven uur reed de kleine blauwe Prins mij al naar Mijdrecht. Het beloofde een afwisselende dag te worden. Bij de gymzaal stond de sleutelportier iedereen op te wachten. Het dansgezelschap was al binnen bezig met het afplakken van de dansvloer en het klaar zetten van de geluidsapparatuur. Vandaag kregen de kinderen van twee scholen ‘Dansparels’ van dansgezelschap ‘Sally’ uit Maastricht, voorgeschoteld. Juwelen als welkome aanvulling op het lesprogramma. Kennis maken met de taal van het lichaam. Dans zo vlak voor je, dat je het zou kunnen aanraken, de lijfelijkheid van dichtbij ervaren, hoe spieren spannen, hoe zweet ruikt, hoe mooi dansers zijn in hun gestrektheid, hoe lenig een lijf zich kan ontwikkelen. Met de ogen op steeltjes, soms ginnegappend, met verholen bewondering ‘wat kan dat been hoog’ en bedachtzaam op buik of zittend volgden ze elke beweging nauwgezet.

In de workshop, die eraan gekoppeld was, mochten ze zelf aan de slag. Ze werden in vier groepen verdeeld met voor iedere groep een aandachtspunt: Beweging, ruimte, tijd en relatie. Dat was een slimme zet, want zo moesten ze focussen op iets. Opvallend goed kwam eruit, wat ze gezien hadden tijdens de dans zelf. Dat je kon praten met je lijf, dat je elkaar kon afstoten of aantrekken, dat je met elkaar meer kon bereiken. Daarna zelf aan de slag in een kleine reeks van vier momenten. Vier bewegingen, ruimte benutten, tijd verdelen in langzaam snel en bevries, en in tweetallen de communicatie zonder woorden.

Er waren twee keer twee groepen gepland, een pittige groep van rond de vijftig kinderen om aan te sturen, maar er was voldoende routine en ervaring. Vier klappen en iedere groep zat, met bijna alle monden dicht weer in het eigen vak. De ochtend vloog om. Twee Dansparels reden met me mee terug, dwars door de polders, naar Utrecht Centraal.

Voor de middag stonden er twee korte oppassen op de planning. Een bij zoon en een bij dochterlief. De jongste pork om te flessen en te knuffelen en derde kleinzoon om mee te spelen, terwijl zijn zus op bed lag. Alle pokémonkaarten mochten uit hun blik om op kleur en nummer gelegd te worden. De mooiste viste hij er telkens tussen uit, dat werd een stapel van minstens eens zo dik. Daarna een spelletje, waar helaas Oma niets van snapte. ‘Nee, jij moet zeggen bliksem en dan ben ik dood’ dirigeerde hij mijn handelen. Gelukkig werd zus wakker en konden we boeken voor gaan lezen.  Daar hadden ze alle twee wel oren naar. Grote beer en kleine beer en Dikkie Dik met magneetjes. Dochter kwam door de stromende regen met twee pizza’s. Snel en makkelijk, heerlijke salade erbij en klaar. Er bleef niets over om de pratende prullebak te voeren. Alles ging schoon op.

Thuis waren de beide mannen aan het afwassen en beloofde de televisie de bekerwedstrijd van Feijenoord tegen NAC. Een ongelijke strijd, dat was van het begin af duidelijk. Bij het vierde doelpunt van Feyenoord kachelde ik in. Dat het 7-0 werd, las ik vanmorgen pas. Hoe een bal rollen kan.

Er was nog een ander opmerkelijk verhaal. Dat van fotograaf Anaïs López. Ze heeft vanaf 22 februari tot en met 21 juni 2020 een multimedia-project in het Nederlands Fotomuseum. Het heet ‘De Migrant’. Ze gebruikt fotografie, audio, video en tekst , om de relatie tussen mens en dier, de verstedelijking en de positie van de ongewenste vreemdeling te duiden. In dit geval speelt de Javaanse Myna de hoofdrol. Een kleine zwarte vogel met een gele snavel en gele poten en een schelle roep. Het is een spreeuwsoort. Ze werd als pronkstuk naar Singapore gehaald, maar wordt daar nu verguisd en er wordt op haar gejaagd.

In deze roerige tijden een thema om eens goed over na te denken en dan niet alleen over Myna en andere exoten, maar vooral over de rol van de mens zelf. Iets om bij stil te staan en meer dan dat.

Het was al vroeg dag vanmorgen. In mijn hoofd had zich vannacht het scenario van achterstallig onderhoud volledig afgespeeld en de slaap verjaagd. Vandaag zou het de dag worden van de spijkers met koppen. Ik werd klokslag acht uur wakker. In de benen en de kamer op het oog klaar maken voor ontvangst van kleinzoon, het vijfde op rij. Om kwart voor negen werd hij gebracht. Altijd gezellig, ook al schreeuwden de ramen in het zonlicht om ander werk.

Net voordat zijn vader weer de deur uitging, stootte hij zijn hoofd aan de punt van de eettafel, waar de meegebrachte crackers op lagen. Huilen. Op schoot genomen en in veilige armen getroost, terwijl ik schoonzoon gebaarde te gaan. Niet dralen maar gaan. Hoeveel kinderen heb ik niet op deze manier verzachting voor het achterlaten geboden en even vaak ouders weggewuifd. Kusje, dag dag en gaan. Hoe langer het duurde hoe hartverscheurender het afscheid. Ja, ja. Leer mij mijn pappenheimers kennen.

Ik had Greetje naar beneden gehaald, ze mocht weer even in haar rol, samen met schaap en muis. Het was precies voldoende om te wennen aan de nieuwe situatie. ‘Hap’, zei Greetje en hapte in zijn buik. Hij schaterde het uit. Hij deed me denken aan de oudste van de tweeling, die vroeger net als deze pork zo vergenoegd kon blijven eten. Crackertjes, rozijnen het ging er allemaal in. Water erbij, nog een rijstwafel toe. De rozijnen mochten meerijden in een auto en werden er een voor een uitgepulkt. Het was de perfecte vondst om zijn ongeremdheid wat te kunnen dimmen.

Tussendoor waren er liedjes uit het meegebrachte boek van Mieke Van ’t Hout: ‘Daar buiten loopt een schaap’. Heerlijk. Ik kende ze allemaal, dus de bijsluitende cd hoefde niet op. De dozen met autootjes hadden we al onder de bank uitgetrokken en ze reden mee op het ritme van het lied. Alle bewegingen met de handen en het hoofd werden nagedaan tot omrollen van het lachen aan toe.

Poes Pluis vond het maar niets en liep met grote bogen om ons heen. Intussen was het tijd geworden voor het serieuzere werk. De kattenbak moest verschoond en ik wilde stoffen en stofzuigen. Daar had het kroost wel oren naar. Hij deed de stofzuiger en ik de bak. Een prima verdeling. Vooral de ronde knop voor het toerental had zijn belangstelling en de rol vuilniszakken.

Na gedane arbeid was het zoet rusten. Bij het filmpje van Jodokus Kwak: Ik ben vandaag zo vrolijk, begonnen zijn ogen te knipperen, bij het tweede filmpje lag hij bijna in slaap. Net op tijd kwam zijn vader hem weer halen. Sokken en schoenen aan, jas dicht en gaan. Twee dikke zoenen kreeg ik en vijf kushanden op de galerij.

Een huis is altijd stiller daarna. Mijn werk lag te wachten. De kopij voor de Jeugdkroniek moest nodig de deur uit. Het geraamte stond, nu nog redigeren en aanvullen, foto’s erbij en weg. Heerlijk als iets is afgerond, wat moest. Wat zal ik vannacht lekker slapen.

Gisteren had ik een dag ‘pas op de plaats’ gemaakt en was begonnen met de tweede laag van Notourius Big. Balkondeuren open, zonnetje in de rug en duwen en trekken aan het portret. Vanmiddag door aan deel drie. Zo blijven we van de straat. Dochterlief had onder het hashtag ‘#Durf te vragen’ gevraagd of ik moest gaan werken in het ziekenhuis als risicofactor, die ik was. Haha, ze vond dat RS-virus genoeg geweest. Ik besloot om, ter geruststelling van haar en de anderen thuis te blijven. Veel handcontact met Jan en Alleman door de rondgebrachte koffie en thee. Troost gaat veelal gepaard met aanraken.

Een rustig dagje in het verschiet en een opmaat voor morgen. Dansparels in Mijdrecht en nog meer kleinkinderen. Vandaag dansen de penselen, wie weet wat het oplevert.

Ondanks de regen kwam er toch een verwachtingsvolle app van zuslief. Natuurlijk wilden we mee wandelen. Het was de eerste keer weer sinds drie weken, omdat er allerlei bezigheden tussen door waren gefietst. Ons gevoel bracht ons naar het Doornse Gat. We besloten de groene route te nemen, dat zou twee uur wandelen zijn.  De naam ‘Het Doornse Gat’ voelt als volksverlakkerij, want het gaat niet de diepte in, maar juist de hoogte. Ik kende het al en zette in op bedaard. Met de pauzes om naar vogels te turen, de uitbottende knoppen te bewonderen of een manier te vinden om de modder te ontwijken en daarbij stiekem op adem te komen,  kwamen we boven. Zuslief merkte nuchter op: ‘Als je omhoog bent gegaan, mag je ook altijd weer naar beneden’. En zo is dat. Hou vol, hou vast.

 Rond de top was het een slagveld, bomen lagen ontworteld kris kras door elkaar of leunden steunend op andere bomen. Af en toe kwam er een met mos bekleed groen tapijt tussendoor, dat er uitnodigend zacht uitzag en de helling vriendelijk liet glooien. Een grote tractor had bovenaan de berg naar beneden toe diepe voren getrokken in het modderige pad. Ze hadden zich met hemelwater vol laten lopen hier en daar. Gelukkig lag er een groot weiland naast. Daar was het wandelen goed te doen.

De boomstructuren leverden een mooi schouwspel, net als de verharde zwammen en schimmels op het dode hout. Hoog boven ons tekenden silhouetten een ragfijn filigrain. Ergens roffelde een specht. Hier en daar stond nog een verdwaalde paddestoel en onderaan de berg waren een paar bomen, die aan kunst deden. Om de stam heen had zich een ingenieus bouwsel van bast gevormd. Het deed me denken aan Fred Carasso en zijn ‘Worstelaar’, die te bewonderen is in de Fundatie. Ook de boom zelf was in het gevecht gewikkeld, omdat ze rondom werd omarmd.

Het was inmiddels gaan regenen en dat zette harder aan. Ik had een poncho en was een grote hemelsblauwe vlek tussen het glimmende natte bruin. Lekker lang en een goede bescherming. We kwamen aan het eind van ons wandelpad, 4000 stappen verder en een stief uurtje gelopen. Bij lange na geen twee uur, maar omhoog. Misschien telde dat dubbel. Voor mij in ieder geval wel.

Zus wist een restaurant voor de bitterballenborrel, vaste prik en geliefd na iedere wandeling, maar schoot halverwege een bospad in. Daar was het Doorns Rosarium. Het bleek een aangenaam en ruim opgezet restaurant te zijn, met heerlijke lounchhoeken, grote raampartijen en uitzicht op het terras. Daar streken we neer. Na gedane arbeid is het zoet rusten en keuvelden over van alles en nog wat. We raken nooit uitgepraat. Terwijl we er zaten, ging de bui helemaal los. Goed gedaan, vonden we zelf. Een mooi begin om er weer in te komen.

Via Langbroek op huis aan voerde het lange lint ons door de polders. De kieviten waren al aan het dartelen en bovenop een lantaarnpaal zat een verregende buizerd naar het wegdek te loeren. Versomberen doe ik niet met al die nattigheid, maar het is nu wel mooi genoeg geweest. We hebben regen voor het hele jaar gehad.

Vandaag schijnt weer de zon. Daar moeten we ons dan maar aan laven, want ik vrees dat er nog voldoende hemelwater in het vat zit. De kauwen gaan los en vormen een mooi contrast als zwarte schaduwen tussen het goud. Ze spelen Van Gogh in mijn ‘voortuin’ en lente.

Het weer is de bekende spreuk aan het veranderen. Ze voert het spel uit: Na zonneschijn komt regen. Wie fluistert het haar in, dat het andersom is.

Met zon een een flinke waai toch maar voor een warme sjaal gekozen. Onverwachts een uitje naar het park in Oog in Al. Daar was ik in mijn  hele leven nog nooit geweest. Wonderlijk is dat. Ik dacht alle plekken van de stad te kennen, maar deze was mij vreemd. Dochterlief wist dat daar Landhuis in het Park was. Een aimabel restaurant met een heerlijke serre midden in het park. De naam was goed gekozen en ook een om te onthouden. Spontaan hadden we een ontmoeting met het gezin verzonnen. ‘Is er een feest’ vroeg zus bij het zien van de foto’s. Nee, eigenlijk niet. Ja het grote feest van het ontmoeten. Daar hadden we allemaal behoefte aan. De drie kleinzonen Frankrijk en hun vader waren helaas geveld door griep of overdraagbare verkoudheden, dus dochterlief kwam alleen. Daardoor konden we wel even bijpraten. Schoonzoon van andere dochter zat in Berlijn. We hadden een tafel voor zeven en drie kinderen in die leuke serre. Soms past alles in elkaar.

Thuis besloot ik dan toch maar eens wat houtskool op te pakken en het portret van Notourius Big op te zetten. Ik dacht dat achter hem P. daddy stond, maar zoonlief lachtte me uit. Nee malle dat is Diddy P. Ik hou ze niet uit elkaar en de muziek is te weinig eigen. Zoonlief wil al heel lang een geschilderd portret van de eerste. Een aantal foto’s stuurde hij op, waaronder deze. Een mooi item om uit te werken en weer eens wat te proberen. Het luie zweet eruit. Met omber lijkt het een beetje op het lijnschetsen. Heerlijk om op je dooie akkertje in het mini-atelier vrijuit te kunnen werken. Wat heb ik dat gemist. Notorious had er ook zin in, want hij gleed zowaar onder mijn vingers vandaan. De eerste opzet was geslaagd te noemen. Vandaag deel twee.

Kauw en ekster zitten elkaar in de veren. Kauw verdedigt het territorium, bovendien hebben de eksters al het hele kastanjeplein hierachter ingenomen. Een paar van de zwarte veders komen helpen. Ka, ka, ka. Ekster kiest het hazenpad. Door de regen is het nog steeds geen tuinweer, daar staat het andere portret alweer weken te wachten. Maar met deze drassigheid is het niet te doen, om er naar toe te struinen.

Raymond van het Groenewoudt net teruggekeken. We hadden met de band het nummer ‘Meisjes’ in het repertoire. Met mijn ‘Backing vocal wederhelft’ voerden we een hele act uit, daar op het podium en we genoten van de reacties van het publiek. Daar stonden we. Een bejaard en een iets minder bejaard meisje. Wat voelde ik de jeugd weer trekken bij dat lied.  Raymond bleek een doorleefd leven te hebben gehad, waarbij ook zijn Coeur d’Artishaut, zoals hij zijn weke hart voor vrouwen benoemde, een grote rol speelde. Natuurlijk was er een arsenaal aan verdrietige en aangename emoties, succesvolle en minder succesvolle tijden. Hij heeft veel vrouwen gehad. Zijn zonen noemen hem een afwezige vader, maar een van hen ziet ook de muzikale kracht van die vader, los van zijn leven. De kunstenaar.

Het was een mooie docu en zet aan het denken. Van Raymond zijn teksten en liedjes heb ik altijd gehouden. ‘Hij is een authenticiteit’, zegt een van zijn vrouwen, maar ook ‘een seriemoordenaar van relaties’, zegt een ander. Heftige uitspraken voor een man die zich in uitersten geeft. Op de toppen van gevoel leven betaalt zijn tol, ondanks de roem.

De Oude vraagt me om raad. Hij had een plant van al minstens dertig jaar. Ooit van een goede vriend gekregen. Ze bloeide welig en de vriend noemde de plant De Zee-ui. Maar de Oude vond hem op die naam nooit terug. Kon ik dat met mijn wonderapp determineren. Heerlijke app. Nooit meer neuzelen in grote dikke plantenboeken, een heldere foto maken met de app en daarna rolde de naam eruit. Het was de Albuca Bracteata, een soort Slime Lillie. Ook wel Zwangere ui, Valse Zee-ui of Zee-ui genoemd.  Raadsel opgelost. Gooi het maar in mijn moderne glazen bol.

De dromen waren weer tomeloos vannacht. Ik heb alles langs zien komen, maar het meest bleef me een scène met de zussen bij. Er was een grote schaal met chocolaatjes, een buitenissig groot formaat, vierkant en met lucht gevuld. Er lagen er veel op. Ik moest eerst een patient wegbrengen. Hij moest naar het station met bed en al. Hij had van die wonderbaarlijke inkt-onderarmen en benen, zoals in de schilderijen van Michaël Borremans de handen en armen verkleurd zijn.  Een jonge broeder trok het bed en ik duwde. Het was een behoorlijke lange reis en onderweg gebeurde er van alles en nog wat. We raakten zelfs de patient en het bed kwijt, maar dat scheen niet belangrijk te zijn. Bij thuiskomst bleek dat er nog maar een chocolaatje over was. Vooral de teleurstelling bleef me bij. Die ene proefde ik in vol ornaat, zoals chocola mij vroeger smaakte. Een bijzondere sensatie.

Het was flink aan het waaien, vannacht zelfs een beetje aan het stormen.  Het zoveelste weekend op rij. Gisteren had ik eindelijk de euvele moed gevonden om mijn schildershoek af te maken. Dat betekende grondig stofzuigen. Waar kwam al dat groene stof vandaan. Het bleek dat de plumeau die tussen de verwarming geklemd zat, aan het uitvallen was. Een unicum dus, een plumeau die stof levert in plaats van verwijdert. Het was even puzzelen om de balkontafel op de juiste plek te krijgen aan de verwarming. Maar met een beetje gepuzzel en een ingenieuze inval lukte het me. Oud dienblad op de nu zo koude verwarming en de verf en de glasplaat op het tafeltje. Perfecte match. Er stond nog een draaistoel van de oude school op zolder, ze was in hoogte verstelbaar en kon dus met de ezel mee de hoogte in, indien wenselijk.

Direct de kunstboeken  keurig opgestapeld in de buurt. De tijdschriften weer op de bank, goed voor maanden leesvoer annex studie. Het voelde goed. Een mijlpaal in het opvijzelen van het energielevel. Het hagelwitte doek zal niet lang wit blijven. Dat voel ik. Langzaam groei ik er weer naar toe.

De chocolade in mijn droom staat voor ‘Het je niet erkend voelen in een recentelijk succes’ of ‘De behoefte aan extra aandacht van een onattente vriend of geliefde’. Ik vermoed dat het laatste in een totaal andere vorm speelt, omdat de zussen erin voorkomen. Gsteren bleef een vraag van mij onbeantwoord in onze app. Zo gaat het leven met je aan de haal.

Vannacht schoot ik als vanouds wakker om half twee en ontspon zich het verhaal met het thema ‘Oorlogskinderen’ voor de kroniek. Het is nu bijna rond. Goed om er met de kinderen uit de groep over te praten en vooral ook met eventuele vluchtelingen in de klas te delen. Het is interessant om te vragen wat ze perse mee zouden nemen op hun vlucht, welke kleding ze aan zouden doen. Kunnen ze zonder hun mobiel, is make-up dan nog belangrijk of hoe je eruit ziet. Je mag alleen meenemen wat je zelf dragen kan. Kan je een tijd zonder eten, zonder slaap. Met die vragen op het netvlies was de slaap ver te zoeken, maar vermoeidheid had gelukkig de overhand. Vandaag verder tot het klaar is.  En wie weet, een eerste penseelstreek.