In een boeiend interview met Stef Bos in de nieuwe ‘Zin’, zegt hij over doodgaan: ‘Dat begin en eind maakt het leven mooi. Wij zijn teveel met onszelf behept, daardoor wordt dat  einde  dramatisch. Zo leg ik het uit aan mijn kinderen: ‘Papa is er op een dag niet meer. Maar papa blijft altijd kijken door jullie ogen’. In eerste instantie dacht ik, wat zegt hij dat mooi. Maar kennelijk is de betekenis ervan blijven doorsudderen , want vanmorgen  rolde ineens dit zinnetje door mijn hoofd: ‘Kinderen hebben recht op hun eigen herinnering’. Elke menselijke behoefte wordt op die manier namelijk beladen. Kan je nog wel onbekommerd vrijen, boeren, liederlijk uit je dak gaan, als papa altijd meekijkt?

Ons werd van kleins af aan verteld dat ‘God’ overal is. Dat kon handig zijn als je je onveilig voelde, maar ook heel vervelend, als je in de kelder je zakken stond vol te proppen met snoepjes. Het leverde een groot schuldgevoel op bij alles wat je gedaan had. Dus kwam het op het lijstje van de biecht, want als je dan te biechten ging een keer per week, dan vertelde je de priester dat je er spijt van had, je kreeg een Onze Vader en een Weesgegroetje om te bidden en werd het je weer vergeven. Schuld wordt teniet gedaan met spijt en boete. Dat gold voor een katholieke God, maar wat te doen met zo’n allesziende vader.

Waarzeggersbol

Het is relevant dat Stef zoiets zegt, in de wetenschap dat hij 15 jaar ouder is dan zijn vrouw en betrekkelijk jonge kinderen heeft. Maar feitelijk zegt het niets. Het toeval stuurt planningen of verwachtingen nogal eens in de war.

kring

De kern van het opvoeden is dat je kinderen kan laten, dat er geen interventies zijn, geen opgelegde gedachten. Dat was zo belangrijk bij de reflectiekring. Geen predikaten op werkstukken. of het geven van een oordeel, maar vooral luisteren hoe het tot stand was gekomen en het proces was vergaan. Het maakte niet uit wat van het eindresultaat werd gevonden, maar wat deed het scheppen met de maker zelf. Luisteren als hoogste goed is moeilijk. Je moet jezelf immers buiten schot houden en we geven maar al te graag een mening.

Vroeger zei men ‘laat maar’ als de kachel roodgloeiend stond. ‘Ze lopen er maar één keer tegenaan’. Uit liefde voor het kind en door de vreselijke gevolgen van zo’n nare brandwond, waarschuw je toch. Een ander spreekwoord was ‘Voorkomen is beter dan genezen’. Dat vond ik dan nog wel te doen. Geen kleine tafel in het midden met punten waar ze op konden vallen. De onderste boekenplanken werden omgebouwd tot kisten met speelgoed. Nooit meer last gehad van een kostbare platenverzameling die door de kamer werd verspreid of een levendig scheurspel met mijn kleinoden uit de boekenkast.

een oceaan van tule met zelfgemaakte vissen

Aan de andere kant leverden op school de voorzorgsmaatregelen van de Brandweer en de GGD een regelrechte belemmering op voor de beleving. We mochten geen gordijnen meer rondom de kring, of anders geimpregneerde, maar die waren niet te betalen. Er mochten geen brandbare attributen zoals droge takken voor een vogelnest naar het robbeneiland versleept worden. Alle lappen moesten in de ban. Zo draai je verwondering heel snel de nek om, als fantasierijke aankleding verboden wordt.

Stef wil ze een houvast geven en dat is prachtig. Maar dat ene zinnetje zorgde wel voor gemijmer. Helemaal onderschrijven kan ik het niet, omdat ik ieder mens zijn eigen herinneringen gun, een persoonlijke beleving en ervaring. Helemaal alleen door de persoon zelf, kind of volwassene, gevoeld en gekoesterd.

Vannacht schoot ik wakker. Ik zag mezelf de dropjes in de bekerhouder van de auto leggen en ineens wist ik, dat dat nooit kon, omdat mijn mascotte daar normaal gesproken daar in lag. Een kleine magneet van Don Bosco, die mijn vader al op al zijn dashbord had zitten. Het rijdt al jaren met me mee. ‘Waar is de magneet?’ is nu de vraag. Ik vroeg zoonlief nog voor de zekerheid of hij het bij de laatste schoonmaakbeurt had opgezogen, maar dat was niet het geval. Het Bosco-mysterie is een feit. Tijd voor een grondig onderzoek.

Het oude hobbelpaard

Ik ontdekte het, omdat ik onderweg was geweest naar zoonlief. De zon scheen uitbundig en hij had me uitgenodigd voor een heerlijke wandeling met hem en de kleine.  Dat betekende de lange Cartesiusweg aflopen, richting Julianapark. Daar waar jeugd opveert en nostalgie zich verankert. De voetstappen van mijn moeder en ons gezin liggen er, die van mijn kinderen en hun kinderen. Het is een baken in Utrecht als het om onze geschiedenis gaat.

 

Zon zorgt voor warmte en schoonheid. Het mos is groener dan groen, speenkruid, sneeuwklokjes en kornoelje in volle bloei, kippen en hanen in grote getale bij het grote veld, snellen zich op een draf naar elke wandelwagen die aan komt rijden. In mijn hoofd zingt het versje van Annie.M.G. Schmidt: ‘De kippetjes van de koning zijn zo akelig koket, altijd ringetjes aan de tenen en een strik op hun korset’ , maar er lopen ook veel Zwartbessies tussen, als haar befaamde kip met de zwarte spikkels. Straks als kleinzoon groter is zal ik hem er alles over vertellen. Nu slaapt hij nog de slaap der onwetenden.

Haha, zoon probeert mijn beeltenis te vangen zonder camera. Dat valt niet mee, maar als ik de wagen duw en hem mijn exemplaar geef, schiet hij snel een aantal kiekjes. Heerlijk om te wandelen en te filosoferen over het leven, toekomstwensen, verlangens maar ook gewoon ontvangen wat op het pad komt. De herten, die ik maar niet vast kan leggen, de pauw en zijn harem van vijf vrouwen scharrelen hun kostje bij elkaar tot aan het hek van het park. Ze blijven ervoor drentelen. Een meisje dat langs komt fietsen, stopt, schiet snel een foto en gaat dan weer.

Het houten paard, een zwak aftreksel van het echte hobbelpaard van vroeger, is nu een dankbare afleiding voor het oudere jongetje dat met zijn opa op stap is. Bij de speeltuin heerst een hoog Oma-gehalte met kinderwagens. Zoonlief en ik wisselen het duwen af. We rusten uit bij de grote vijver, waar twee ganzen een harde waarschuwingskreet geven, waarop kleinzoon prompt wakker schrikt. Met de kap naar beneden kijkt hij verwonderd naar alles wat er ruist boven zijn hoofd. De duiven strijken neer aan onze voeten. Pikken hier en daar wat tussen de kiezels. We hebben geen brood en ik zou het ze ook nooit geven. Het park heeft voedsel in overvloed. Zelfs de muggen dansen al.

De bomen botten uit en op de weg terug vang ik een klimhortensia dik in knop. Utrecht  laat de spits los over de Josephlaan, die daarbij een kakofonie van geluid oplevert met rollende traktorbanden, bussen en vrachtwagens. De wijk voor het julianapark toont het kleine wonen, omdat er renovatie plaats vindt. We verbazen ons over de relatief grote tuin vergeleken bij de kleine woonkamer en over de heerlijke straatnamen. Leo de dertiendestraat bijvoorbeeld. Het doet me denken aan een vriendin van heel lang geleden, die samen met haar moeder daar in zo’n piepklein huisje woonde. Haar moeder vond het huishouden maar onzin en de ramen waren ondoorzichttig door het vuil van jaren, maar voor ons maakte ze Haagse Bluf, die mierzoet en zo koninklijk lekker was, dat ik maar wat graag met vriendin meeging naar huis.

We hebben tegenlicht en de ons tegemoet komende wandelaars zien er daardoor potsierlijk uit, als staketsels die alle kanten op bewegen zonder hoofd. Tegen de tijd dat we bij huis aankomen is de kleine weer in slaap gedoezeld. Domweg gelukkig. Heerlijk, zo’n gestolen lentedag midden in de winter.

De duiven spelen het echospel. De een vliegt naar een tak, de ander haast zich erachter aan , dan kiest de ander een tak en vliegt de een erachter aan. Zo bevliegen ze de hele boom. Ze kunnen er geen genoeg van krijgen. Steeds als ze heel even elkaars schaduw zijn, vliegt er weer een.

In het ziekenhuis viel het mee met de drukte op de dagbehandeling, al waren alle stoelen bezet. De kamers bleven lang leeg. Voor sommige was het de laatste keer. Het verloop was spannend, maar de opluchting was groot. Het was of wachten op de operatie of wachten op de uitslag van een scan, die na een paar weken gemaakt zou worden. Er kwamen veel nieuwe mensen voor een behandeling. Dan is het vooral een kwestie van vertrouwen opbouwen. Daarbij laten steeds kleine delen persoonlijkheid los, tot de contouren compleet zijn in een wederzijds vertrouwen.

’s Avonds de leesclub met het bespreken van het boek van Ocean Vuong met de intrigerende titel: ‘Op aarde schitteren we even’. De beoordelingen liepen uiteen van een mager zesje tot een dubbele negen. Onder de huid kruipen van iemand wiens cultuur je niet kent, die komt uit een wereld die niet onder je ervaringshoek valt, gaat niet vanzelf. Voor veel geschreven zinnen bleek verdieping nodig, omdat hij beeldend spreekt en in symbolen. De taal vloeit als honing.

Pas als hij bekent, dat hij homofiele gevoelens heeft voor de Amerikaanse jongen wordt het verhaal zichtbaar. Maar de brieven aan zijn moeder, de flarden Vietnam die voorbij schieten, de herinneringen aan zijn gewelddadige vader naar de echtgenoot toe,  het optreden van zijn moeder naar hem toe, zorgt voor de lading in het bestaan. Een  moeder die, volgens de overlevering  van de grootmoeder, schizofreen zou zijn, ‘net als zijzelf ook niet goed was in haar hersenen’.  Ze zijn onvoorspelbaar, want de wreedheid komt uit het niets, zonder specifiek aanleidng. Dat maakt de dreiging groter.

Vanaf zijn geboorte wordt hij Hondje genoemd, omdat grootmoeder het gebruik aanhangt een kind naar iets onbelangrijks te benoemen, zodat kwade geesten het met rust zouden laten.

Het leven in Amerika is een grote struggle for life. De moeder met haar kapotte nagels en pijnlijke rug door het ongezonde werk in de nagelsalon, die nog steeds op een matje op de grond slaapt, is een van die tegenstrijdigheden. Het Hartfort in Connecticut ademt troosteloosheid. De varkenskarkassen die aan de vleeshaken hangen lijken sprekend op de ribben van verkoolde mensen, vertelt moeder Rose. Zo wisselen schoonheid en pijn elkaar af en vergezelt hem op de zoektocht naar zijn eigen identiteit.

Het boek beschrijft hoe hij voortdurend tegen racisme oploopt. Hij leert pas lezen op zijn elfde en bouwt zijn Engels uit. De lange brief aan zijn moeder zal zij nooit lezen, want ze is analfabeet. Een aandoenlijke scene is het overlijden van oma Lan, waarbij de moeder van Vuong, haar zus en hijzelf waken en de twee dochters liefdevol, teder zelfs, na het overlijden de moeder de laatste eer bewijzen. Zijn grootmoeder was de spreekbuis van het verleden, zijn moeder de belichaming ervan.

Als hij op het laatst ook de schoonheid ervaart, waar hij eerst dacht uit een kogel geboren te zijn, ontroert hij. Net als de beschrijving van de waarneming, de natuur om hem heen. Het feit dat je beelden op kan wekken door er in te geloven. Maar altijd is het verweven met de ruwe werkelijkheid. De verslaving om hem heen, de vrienden die sterven aan een overdosis, de dood van zijn eerste liefde door het gebruik van verslavende medicatie, het begin van het einde.

Zijn gedichtenbundel: ‘Night sky with exit wounds’ verheldert. Er komt een gedicht in voor, dat alles zegt over hoe hij zijn verleden, heden en toekomst met zich meedraagt: ‘An American soldier fucked a Vietnamese farmgirl. Thus my mother exists. Thus I exist. Thus no bombs = no family = no me./Yikes.’ Ik ben dankzij de oorlog.

Dankzij de taal heeft hij zijn onzichtbare status overwonnen en de woorden gevonden die zijn werelden verbindt. De losse gedachten die tussen de verhalen door zweven, lijken associaties, haastig opgeschreven om uit te werken. Prikken soms pijnlijk helder in de omstandigheden en fileren met regelmaat zijn diepere gevoelens. De liefde voor de moeder blijft in een nuchtere constatering dat zij op elkaar aangewezen zijn, waardoor hij op een nacht tegen haar zere rug aankruipt en de lotsverbondenheid koestert.

 

 

In een stralend zonnetje reed ik gisteren naar De Hilt, een theater gevestigd in het nieuwe cultuurgebouw van Eemnes, waar ook de bibliotheek en de sportzaal een ruime plek hadden gekregen.  Twee voorstellingen van een kinderopera voor de groepen 1 en 2 van het basisonderwijs. Wat een uitdaging om daar de aandacht bij vast te houden. Het stuk heette ‘Het boompje’ en werd uitgevoerd door ‘Alle hoeken van de kamermuziek’.

Er was nog een ander obstakel, dat merkten we pas tijdens het eerste stuk. De leuningen van de stoelen konden ingeklapt worden met veel geluid. Dat had de eerste rij al snel ontdekt en omdat de juffen allemaal aan de buitenkanten zaten, was de uitdaging compleet. De zaal was duidelijk niet op de experimenteerlust van de kinderen gebouwd. Ze gingen er mee aan de haal en het was bij het eerste optreden van Het Boompje onrustig.

In de pauze dachten we naarstig na over hoe we dat probleem zouden kunnen tackelen. Om te beginnen alle leuningen inklappen was één manier. Twee rijen volwassenen in het midden de andere. Dan werden de oncontroleerbare rijen overzichtelijker. Goed plan. Het vergde wat meer voorbereidingstijd eer iedereen op de juiste plek zat, maar bij de tweede voorstelling was er veel meer rust en ruimte om geboeid te kijken naar de verrichtingen van de spelers. De muziek was sfeervol en de kostuums van het allerkleinste dennenboompje in het bos ingenieus gemaakt.

Het verhaal is de bewerking van het boek  ‘Het Boompje’ van Loek Koopmans en gebaseerd op een oud gedicht van Friedrich Rückert: Vom Baümlein, das andere Blätter hat gewollt (1813).  De kleine dennenboom is ontevreden over haar stekelige naalden en vraagt zich af wat er zou gebeuren als ze van goud zou zijn. De tweede keer als ze van glas zou zijn en de derde keer als ze zacht en wuivend blad had. Er komt een dief langs om haar goud te stelen, de wind blaast haar glas kapot en een geit eet haar malse blad op. Bedroefd accepteert ze dat ze nog steeds prikkende naalden heeft.  Maar als het winter wordt en alle bomen hun bladeren verliezen staat dat klein dennenboompje fier groen te wezen in al haar pracht. Ze is tevreden met zichzelf, zoals ze is, want iedereen heeft mooie kwaliteiten. Een heerlijk verhaal.

De instrumenten zijn niet alledaags. Een trombone, een tuba, een harp, een hoorn, maken het extra spannend of grappig en vormen de rode draad. Een gewaagd maar ook een zeer geslaagd stuk om de kinderen kennis te laten maken met deze speelse vorm van muziek.

Als je naar het theater gaat dan ga je op chique. Daar hadden ze gehoor aan gegeven.  ik zag jongens met vlinderdassen en stropdassen en meisjes in prinsessenjurken. De haren stijf in de gel of opgestoken.Alle dames en heren moesten nog even naar het toilet, want onder de voorstelling kon dat niet. Twee van de muzikanten hielden een inleidend praatje buiten de zaal om te vertellen dat er alleen maar gezongen zou worden en niet gesproken. Een goede voorbereiding is het halve werk.

Fijn om weer helemaal aan het werk te zijn. Uiteindelijk zijn de voorstellingen de kers op de taart, al was het alleen maar om al die verwachtingsvolle toetjes aan het begin en de rode wangen van de spanning achteraf. De weg terug naar huis was lang genoeg om alle indrukken te overpeinzen en op te slaan. De boodschap was er een om te koesteren. Je bent goed zoals je bent.

Mijn moeder is jarig. Nee, zingen van lang zal ze leven zal niet gebeuren. Onze moeder is namelijk al 30 jaar niet meer onder ons. Vandaag was ze 101 jaar geworden. Het is altijd een mooie datum om extra aan haar te denken, al komt ze veel vaker te voorschijn. Door een opmerking, een blik van iemand, een eigenschap van mij of de zussen, een foto, een gedichtje, een boek, de herinnereing als de familie samenkomt.

Met mijn moeder verdween de samenhang een beetje. De saamhorigheid werd alleen maar groter, maar het bij elkaar komen op een verjaardag daar was de rol van mijn moeder belangrijk in. Ze was gek op verjaardagen. Ze sleepte aan haar fiets al een week van tevoren veel te zware booschappen naar het huis in de Amandelstraat, zorgde uiterst nauwgezet dat de bestelling van de sneeuwballen bij Boonzaaijer was gedaan. Er kwamen feestelijkheden als advocaat en slagroom in huis. Verjaardagen moesten gevierd worden met alle toeters en bellen die daar bij hoorden.

verjaardag met toeters en bellen

Ineens moet ik aan een aandoenlijk project denken. Op het Robbeneiland, een ruimte tussen de groepen van de onderbouw in, hadden we een gedekte feesttafel met ballonnen en slingers, vlaggetjes en confettie gemaakt. Klein varkentje  zat midden op de tafel en zong luid: Lang zal ik leven, lang zal ik leven. Ze zong het steeds hartverscheurender. De kinderen waren aan het werk, maar ik had de deur naar het robbeneiland opengezet. Verbaasd gingen ze kijken wat daar toch voor herrie vandaan kwam. Nadat iedereen er bijgehaald was kon varkentje haar verhaal doen. Ze had geen vriendjes en er was niemand die het feest met haar wilde vieren. Dus zong ze verder: Lang zal ik , snik, leheven, snik, in duhhhhuh, snik, gloriboehoehoehoe”. We waren zwaar onder de indruk allemaal. Arm varkentje. Zonder dat ik erop aan moest sturen, boden de kinderen spontaan aan om te helpen en vroegen naar varkentjes grootste wens. Die wilde het liefst in een luchtballon naar de jungle om vriendjes te zoeken. Zo begon een groot avontuur. Een heerlijk project. Eerst vierden we varkentjes verjaardag mee met versierde cake en aanmaak limonade. Daarna moest er een luchtballon komen en het robbeneiland werd omgebouwd in een jungle om het avontuur compleet te maken. Bij elkaar waren we er allemaal zes weken zoet mee. Dat was al een feest op zich.

verrast worden

Eigenlijk vierde ik nooit mijn verjaardag tot de kinderen zo groot werden dat ze mijn stokje over namen en mijn feest met elkaar op touw zetten. Niet zelden met een enrom cadeau owaarmee ik compleet van mijn sokken wordt gblazen. Geen feestje compleet zonder huilbui, hoor ik  ze denken. Ik hou het niet droog, sentimentele oude dwaas als ik ben. Elke begeleidende brief, of met Sinterklaas een gedicht staat garant voor een dichtgeknepen keel en gepiep, waarna zoon-of dochterlief het over moet nemen. Zo kreeg ik al eens een opoefiets, gloedje nieuw, een familievakantie voor een week in la douce France in een echt kasteel  met de belofte van de herhaling elke twee jaar. Een lichttentoonstelling van Van Gogh in Parijs, met zuslief en twee zonen, door de kinderen bijeen gespaard.

Als ik aan die liefdevolle en prachtige gestes terugdenk, dan denk ik dat we moe wel eens te weinig in het zonnetje hebben gezet. Aan de andere kant weet ik zeker dat haar grootste wens was, dat we allemaal bij elkaar zouden zijn om haar verjaardag te vieren met de kleine cadeautjes als de zoveelste cyclaam, bonbons, kippetjes voor haar verzameling en alle liefde. Dat cadeau geven we haar eigenlijk tot op de dag van vandaag. In gedachte vieren we alle elf haar verjaardag met toeters en bellen, waar we ook zijn. Lang zal ze voortleven in kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Proost.

De stoofpot van de befaamde ‘Amandel’keuken lag te wachten op schoonzoonlief, in twee bakjes samen met krielaardappelen en verse sperziebonen. Een keer in de zoveel tijd was erdie onbedaarlijke trek. De belofte was gedaan voor zijn verjaardag begin januari, maar daar stak een virus een stokje voor. Zaterdag waren de riblappen van ‘beter leven’ in de aanbieding en was de som al gauw gemaakt. Belofte maakt schuld en één en één is twee. Bovendien hield ik van de geur, die door het huis trok. Pure nostalgie. Laurier, mosterd, broodkruim, kruidnagel  tekenden de jaren zestig.  Ze kwamen met vier man, vrouw en kind sterk, om het lang verbeide cadeau binnen te hengelen. Doorgaans eet schoonzoon vegetarisch/vegan mee met dochterlief. Een keer in de zoveel tijd, net als ik, was dit een van de onstilbare verlangens. Nostalgie naar moeders pappot.

De rest van de dag doezelde ik voort. De nacht was om te waken. Dat droevige verhaal van alleen zijn en thuis op de grond terecht komen, na een hersenbloeding. Pas een paar dagen later gevonden worden door een buurman. Geen kinderen of echtgenoot,  een zus en zwager op leeftijd. Zelfs in een serviceflat kan het mis gaan.

Dat malle gezichtje

Morfine dempte de pijn, die van tijd tot tijd aanzwol. Het lieve personeel, het blad met koffie en heet water voor thee en bouillon, het schemerlampje en dat malle gezichtje op het andere bed, van mijn positie uit gezien, dat de hele nacht bleef mee waken, vormden mijn decor voor de nacht. En de onregelmatige ademhaling. Het boek in de aanslag, een artikel over Vasalis, toepasselijk, op de Iphone. Mijn lievelings-woordenvangster en voorgoed aan het ziekenhuis verbonden, toen ik met haar hele oeuvre, drie dunne bundeltjes, de afdeling verloskunde binnenstapte met een tweeling in hun weeënde huls.

Vasalis schreef in het gedicht ‘Zien’ uit de bundel ‘Vergezichten en Gezichten’:

Ik zie een boom. Een stam met takken, takjes, naalden.

Wat zou ik jong zijn als het daarbij bleef.

Maar ’t is een lariks, hij beweegt zijn lange armen

met draperieën en hij danst en rouwt.

Wat ben ik oud.

Ik moet denken aan de oude, zieke, rode beuk van 170 jaar in het Wilhelminapark, waar hedendaagse nimfen, half zo oud als het leven dat vertrekt, dansen om haar stam om te eren wat ze ons geschonken heeft. Straks wordt ze gekapt. Zo stel ik me de Lariks van Vasalis voor, terwijl ze in het laatste stuk van het gedicht eindigt met:

Ik zie de zee, het water danst tot aan de horizon.

Daar blijft het bij: het doet me denken aan de zee.

Wat ben ik jong.

Je kan iets ‘oud’ waarnemen of ‘jong’. Het ligt er maar aan hoe je er naar kijkt.

Pijn vertaalde zich in grimassen en onrustig bewegen van de arm en het been van de niet getroffen kant. Ik voel me, alsof ik kijk naar die oude monumentale boom. Ieder mens is monumentaal op de dagen van het afscheid. Tegelijkertijd voel ik, als Vasalis die kijkt naar de zee, de jeugdigheid van een nieuw begin. Ooit dichtte ik over afscheid nemen en doodgaan  ‘Met slechts de stofmantel als wachter, ook al blijft die eenzaam achter’.

Zo voelt het. Dit is een leven geweest in volle heftigheid, waar nu alleen de contouren zichtbaar van zijn, op de linkerzij oogt het oud als de jaren zelf, op de rechterzij steekt jeugd boven het lijden uit. ‘Het leven snurkt en ratelt, zucht soms wat, terwijl de klok haar uren tikt en verder gaat, maar de tijd hier stille staat’.

Na een lange nacht en een lichtheid die niet komen wil, vult de wandelgang zich met dag en dienst. Mijmeren over ‘jong zien en oud zien’. Voer voor dromen en filosofie.

 

Gisteren was ik al vroeg op pad voor de zaterdag. Twee lieve vriendinnen speelden in de bibliotheek voor de kinderen het verhaal van Moppereend uit, het prentenboek dat centraal stond bij de nationale voorleesdagen.  Heel veel jonge ouders met hun kinderen hadden zich al beneden verzameld bij de afdeling kinderboeken. Ik mocht er tussen door glippen om de dames een ‘break a leg’ te wensen. Half om half namen ze het verhaal nog even door, het ingenieuze kleine decor stond klaar voor ontvangst. Muziek werd getest en de laatste hand aan de make-up gelegd. Ze waren er klaar voor. Daar stroomde de ruimte vol met het kleine grut,

Bibliotheken gaan steeds meer mee met de tijd. Vroeger waren het bolwerken van stilte en werd elk geluid ontvangen door verstoorde of verbolgen blikken. Niet in de kleine bibliotheek in het woonhuis in de Elsstraat, waar we als kind wekelijks vertoefden, maar wel in de grote statige bieb in het centrum van Utrecht, in de Voetiusstraat, een indrukwekkend gebouw, waar boven de deur nog steeds te lezen staat: ‘Openbare leeszaal’. Bibliotheken werden voor mij een bezienswaardigheid. Graag ging ik er bij een stedenbezoek binnen om de gewijde sfeer te proeven. In de tijd dat ik een avondstudie MO-A Nederlands deed, studeerde ik in de universiteitsbibliotheek, waar de stilte bijna sacraal te noemen was, omdat niemand wilde storen en ieder met toewijding met de neus in de boeken zat.

Maar het liefst waren de bibliotheken waar ik met de vinger over de ruggen mocht wandelen. De openbare bieb verhuisde naar de Oude Gracht en werd veel toegankelijker. Even binnen wippen behoorde tot de mogelijkheden. Ooit werd ik lid, maar dat was mijl op zeven. Ik vergat vaak de boeken voor de juiste datum terug te brengen. Een eigen bibliotheek aanleggen was een betere optie. Als ik wil kan ik een kamer vullen.

Tijden lang was de boekenkast naar boven verbannen, maar ik miste teveel de sfeer, die ze opriep. Het is dubbel. Merendeel van mijn bezoek vindt het stofnesten, waar het voor mij alleen maar bezieling betekent. Uitleggen waarom je van een boek houden kan, is nauwelijks te doen. Voor mij draait het met name om de taal van een boek, mooie rijke zinnen met verbeeldingskracht. Geen platgeslagen nuchterheid, maar sfeergevoelige warme woorden. In gedachte moet ik meegevoerd worden naar nieuwe werelden, waar ik geen weet van heb, maar die eigen worden door wat het oproept en los maakt.

Ik hoorde de kleintjes tijdens de voorstelling onbedaarlijk schateren en genoot. Er is niet veel nodig voor werelds vermaak. Een doek, een vijver die verandert in een regenboog, twee oranje kussens als voeten en een eend die eend wordt door een pet met een hele lange snavelklep. Als eend moppert, dan kwakkert hij. ‘Kwakkerdekwakkerdekwak’.  Succes verzekerd.

Kinderboeken als voorlopers op het grote lezen, omdat het zo heerlijk is om te doen. Het is de zoveelste grauwe dag op rij met regen en motter. Tijd om op reis te gaan, dit keer naar Amerika. Om mee te leven met Ocean Vuong en de poezie te vangen van zijn verhaal als zoon van een Vietnamese moeder in Amerika en de kracht van het woord. Tussen twee werelden schrijft hij zijn eigen taal. Een, die de moeite van het lezen meer dan waard is.

Ik kwam haar tegen op het parkeerterrein bij het winkelcentrum. De achterkant van de medaille. Een zus van. ‘ Ben je het echt’, vroeg ze. ‘ Ik geloof het wel.’  Heel even was de ontmoeting uit de context geplaatst, maar toen ze zei dat haar zus was overleden, met de toevoeging ‘kort daarna’ op tweede kerstdag, viel alles op zijn plek. Woensdagochtenden lang hebben we elkaar begroet, maakte ze grappen, babbelde ze honderduit en als zussen gevulde koeken gingen halen voor haar, het enige wat ze nog at, ademde ze ongerustheid tussen de kwinkslagen door. Doorschijnend zat ze met opgetrokken knieen, de nagels en de lippen vurig rood, op de stoel en telde af.

Ze was een markante vrouw. Lang en benig, kleurrijke sjaal bij bijpassende kleding op haar kale hoofd, waar al weer haar doorheen schemerde. Dat had ze me laten zien. Trots had ze de sjaal afgetrokken en streek over het zachte dons. ‘Kleinzoon vind het nog een beetje eng’, vertrouwde ze me toe. Met een handig routinegebaar trok ze de sjaal weer over het hoofd. Ze had na al die maanden geen spiegel meer nodig. De felle ogen achter de grote bril, de blossen en vuurrode lippen extra aangezet om een zweem van ziek zijn te maskeren. Ruwe bolster, blanke pit.

Zus schetste  haar laatste weken en het feit dat ze zich groot hield tot de pijn de overhand kreeg en ze op een punt aanbeland  was, waar ziek zijn en pijn zwaarder wogen dan het afscheid nemen. We stonden op het troostelloze parkeerterrein en de kou die ons deed rillen, kwam niet alleen van buiten. Als ik haar niet tegen was gekomen, was alles ongewis gebleven. In een oogwenk werd ik een stukje zus, een stukje familie en het lijdzame leven ingetrokken.

Zus brilde verdriet in meer rimpels en wallen dan anders achter het glas. Gearmd liepen we tot waar haar auto was. Een ontmoeting zo maar op straat, een oplopen voor een korte tijd, om elkaar weer los te laten.

Ik liep verder met het kunsttijdschrift onder mijn arm. Twee werelden even bij elkaar gebracht en nu weer ieder een eigen weg. Het werkte wat vervreemdend. Thuis besloot ik na het droedelen in het klein, wat groter te werken als voorstudie op een doek. Notorious Big als model. In potlood was het effect anders dan met de pen. Toen ik de volle wangen vorm gaf, trok het benige koppie er weer dwars doorheen. Ik zou haar moeten tekenen, zoals ze in mijn geheugen is gegrift. Voortdurend bleef de boodschap van vandaag door alles heen sluimeren. Ik keek naar the Voice, maar hoorde Robert Long met zijn ‘Liedje voor als ik er niet meer ben’.

Ze heeft een stempel gedrukt en betekenis gegeven aan het bestaan. Om haar heen zullen mensen zijn die terugdenken aan haar ‘stoere’ karakter met het zo gevoelige hart, die ontroerd kon raken door het minste of geringste. Vrouw, moeder, oma maar bovenal ook zus.  Drie zussen die haar kenden van de hoed en de rand, die ze van tijd tot tijd wegstuurde, omdat ze het gekwebbel zat was, maar waar ze zo van hield. Zussen, die haar steunden door dik en door dun. Zussen, die de make-up bijwerkten als het felste rood door de begrafenisondernemer was weggeveegd en die haar en eigen nagels rood lakten. Solidair lijdende zussen. De vier zussen bij elkaar vormden het paralelle leven en dat schiep een band, die groter bleek dan de aangegeven grenzen. In voor-en tegenspoed…

 

Malle Pluis wil nog niet naar binnen. Ze is onder een terrasstoel gekropen en loert naar de somberte van de winterplanten op het balkon. Sinds ik het hekje weer tussen ons en dat van de buurman heb vastgeklemd op de rand, laat de witte kat zich niet meer zien. Het is maar goed ook. Pluis krabt haar het vel van de oren en vice versa. ‘Het is mijn balkon’,  hoor je haar denken, terwijl ze alle grijze haren imponerend op zet.. En zo is dat.

Pluis toen er nog sneeuw lag

Gisteren voor het eerst weer naar de fysio geweest. Daar ben ik nog altijd, ook al is de conditie nul, de meest fitte die er tussen loopt. Er is een vrouw die de hele tijd praat, mompelt, roept. Ze heeft het tegen iedereen en niemand in het bijzonder. Ze maakt zich druk over de conditie van de man die van de loopband stapt en bleek wordt, naar zijn hoofd grijpt, gaat zitten. Ze kijkt me in paniek aan, schudt haar hoofd, mompelt ‘Als dat maar goed gaat’. Er staat een fysio en een stagiair bij. Ik vermoed dat het wel goed zal komen. Ze houdt hem angstvallig in de gaten. Er is een vrouw die moeizaam schuifelt van steunpunt naar steunpunt. Het handvat van de hometrainer, de greep van de crosstrainer, de stoel van de legpress, tot ze neerploft op de stoel van de bicepstrainer.

De man van de loopband is ondertussen weer opgeknapt en gaat naast haar zitten. Samen doen ze ups en downs. Ze bespreken ze niet. Een vrouw krijgt bij de ladder een looptraining, een voetbaltraining waardig. Er worden steeds leuke varianten verzonnen, die eerst voorzichtig maar allengs gewaagder worden uitgevoerd. De fysio legt mij vast aan het gewicht om de benen te trainen. De lieve praatgraag schoof door naar de legpress, babbelend over vakanties en wintersport. Ze zoeven in gedachte slalommend met z’n drieën al pratend van de piste af.

PLuis in oongerepte sneeuw

Wintersport is iets waar ik absoluut niet over mee kan praten. Ik hou van sneeuw, als ik ervan mag genieten. Maagdelijk wit, ongerept, bomen met hun witte pruikenpracht. Dus langlaufen had misschien nog gekund. Maar een piste, de berg afzoeven, en de after-ski dat alles is niet aan mij besteed. Een berghutje, de stilte en de schoonheid graag.

Ik hou mijn mond terwijl het gesprek verder gaat. Praatgraag is in haar element. Hoewel ze met een stok loopt, komen er glimmers in haar ogen bij de gedachte alleen al. Volgende week gaat ze al. Ze nemen de ultieme theorie door, benoemen haken en ogen en de ontlading bij het afdalen.

Wilskracht doet wonderen, bedenk ik me, als ze even later achter mij langs schuifelt met de stok, terwijl ze zwaar leunt op haar mans arm.

Ziezo, we zijn er weer. Dit jaar is er nog maar vergoeding voor één keer per week fysio. Dan zal ik naar de ‘sportschool’ moeten. Geen opgave. Het blijft daar ook  leuk, omdat er veel te zien is en te overpeinzen valt. Rustig aan beginnen en kalmjes uitbouwen. Vanmiddag eerst maar eens kijken hoeveel spinazie ik erbij moet nuttigen om het ijzergehalte omhoog te vijzelen. De Popeye in mij is wakker.  Nu de biceps nog.

 

Iets later dan anders doordat alle wegen blokkeerden. Zes rijstroken lang lint van rode lichten. Toch viel er aan de linkerkant in een rustig tempo door te glippen, want alleen de weg naar de tunnel stond vast. Incidenteel op de vrije baan de wachtenden om in te voegen. Het werd slalommen.

De  twee dwergkonijnen in het gras graasden onverminderd voort. De grote run op de draaideur was alweer geluwd. Bij de post kreeg ik twee enorme zware pakketten toegeschoven, waardoor de gang twee keer zo lang scheen. Bij het overleg was het druk, de inluider voor een wat rommelige ochtend. Op de dagbehandeling waren er al stoelen gevuld. De eerste koffie of thee kon geschonken.

Een jonge man in de stoel in een van de kamers. Zoals altijd stelde ik me voor. Een uitnoding om zijn doopceel te lichten. Klaarblijkelijk was de behoefte aan ventileren groot. In een notendop hoorde ik zijn relaas aan. Voor een onschuldig dingetje naar de dokter, over het opgezette gevoel in zijn buik vertelt, dokter met gevoelige vingers, echo besteld.  Totaal onverwacht bleek er een tumor te zitten. donderslag bij heldere hemel. Niet de chemo was erg, maar de pijn die de grillige werking van zijn darmen opriep. Bij de laatste controle bleek dat de chemo was aangeslagen en de tumor slonk. Hij vond het mazzelen, als je, hier op oncologie, om je heen keek en luisterde. Leed leggen naast de gradatie-meetlat van de afdeling is een gave, want dan bof je al gauw. De positieve blik stond op voorwaarts en een thee graag. Goudkleurige rooibos.

Een lieve bekende met zus. Zo’n prachtig mens, haar warrig op zolder, een persoonlijkheid. Binnen vier weken was ze mens-af en patient-rijk en stond ze oog in oog met het einde. De levensdraad doorgeknipt door een tumor en diens gretige lange vingers, die als een dolle door het lijf heen hadden gegraaid. Ik moest denken aan het aangrijpende nummer van  Stromae en wist dat het zo gegaan was. Naast me vloeiden tranen van onmacht middenin het relaas en huilde mijn hart mee. Troost was een knuffel en daarna koffie. De wens was een mooi jaar met de kleine familiekring, in alle rust. Chemo om te lengen.

De man met de kwinkslagen en een praatje voor iedereen. De vrouw manend tot kalmte, maar hij bleef kletsen en iedereen aanspreken. Al gauw bleek waarom hij meer eufoor was dan anders. Het was zijn laatste keer, dan was de behandeling afgelopen en kreeg hij de uitslag over het verloop eind februari. ‘Wie dan leeft, die dan zorgt’ met een gulle lach erachteraan. Woorden krijgen hier eenvoudigweg altijd een diepere lading. Twee volle dropzakken bleven achter.

De vrouw met haar hoofddoek met de cyclaamkleurige wijze uilen dacht in symbolen. Ze zag er beter uit dan ooit. Trots kwam uit het zijvak van haar handtas de witte mini-kralen met in het midden een rijtje gouden, vier rijen dik om elkaar heen geweven. Een proeve van geduld. Bosvruchten om de uilen te voeden. Ze was bijna klaar, nog maar twee keer. Hier telde de regel van het afstrepen, de laatste dag van de kuur als baken.

uitzicht

Op zaal mocht iemand naar huis. Geen blijdschap maar berusting. Daar ging ze heen omdat hier niets meer te doen viel. Ze had het goed met dochterlief, een close band. Dat was fijn, maar moeilijk. Hoe geef je de liefde een eervolle plek als het naderende einde als in de steek laten voelt. Ik stopte haar pantoffels in de koffer. Het zware paarse geval kwam op haar schoot te liggen en zwagerlief duwde haar voort. Welke woorden vervangen ‘tot ziens’.

Bouillon delen, broodbriefjes…het leven gaat voort ook al staat het hier stil. Het brengt een ‘pas op de plaats’ en als vanzelf wordt je teruggeworpen in gedachten. Terwijl ik uit de draaideur rolde, sneed een ijzige wind mij de pas af en nam mijn gedachten mee.

Gisteren was ik aan het droedelen en bedacht me, dat het gaaf zou zijn om een keer te lijnschetsen met olieverf. Zou dat mogelijk zijn. Vriendinlief stuurde me voorbeelden van grote namen die ooit aan lijntekenen deden. Picasso en Matisse, maar dat zijn alleen  lijnen. Daarmee wordt het een andere manier van schetsen.

‘Every object in Museum Modern Art’.

Bij het zoeken naar lijnschetsen stuit ik op Jason Polan, een illustrator en kunstenaar, die iedereen in New York wilde tekenen. Hij liep met zijn schetsboek rond en tekende op afstand de mensen die hij zag zonder dat ze het in de gaten kregen. Hij heeft meer dan 30.000 Newyorkers getekend. Zijn tekeningen zijn in boekvorm verschenen en zeer de moeite waard. Twee dagen geleden is hij op 37-jarige leeftijd overleden. Hij had een doel voor ogen met zijn vele schetsen. Hij wilde mensen samenbrengen. Eerder had hij al alle kunstwerken in het Moma getekend.

Bijzonder dat ik op dit moment op zoek ging en hem nu vond, twee dagen na zijn dood. Het boek heb ik besteld om zijn daadkracht te eren. Wat een moed om in zo’n overvolle stad al tekenend rond te lopen. Met Urban Sketchers zijn we ook op locatie aan het schetsen, maar dan ben je met elkaar. Alleen er op uit trekken met een schetsboek in de hand is weer een ander ding. Ik weet niet of ik dat zou durven.

De kleine schetsboeken en de fineliners liggen altijd onder handbereik. Vaak stop ik er voor de zekerheid een in de rugzak.

   

Oefening baart kunst en niets is minder waar. Tijden heb ik ook een tekendagboek bij gehouden. De wereld in dagelijkse schetsen. Het is plezierig om te doen en ook overal mogelijk. De volgende tekenaar, die ik ontmoet op mijn zoektocht naar lijnschetsen is Cees Bantzinger. De verslaggever met de tekenpen, staat er in een kop van het NRC boven een artikel. Hij werkte met houtskool en lijnen, maar ook met stift en pen.

Portret  is waar mijn hart ligt. De ontwikkeling komt vanzelf. Binnenkort met olieverf aan de slag en gewoon eens gaan proberen om de techniek vast te houden, die bij het schetsen wordt gehanteerd. Fijne uitdaging. De ontdekking van Jason Polan is de meerwaarde van dit eerste uur van de dag. Wat een bijzonder mens.

Buiten is het nog aardedonker. De dagelijkse routine sluipt de dag in. Tijd is sneller weggetikt dan ik dacht en nu moet ik eigenlijk opschieten, als ik niet te laat in het ziekenhuis wil zijn. Vanmiddag gaat de zoektocht verder naar de groten der aarde. Rembrandt onder andere. Dankzij het etsen heb ik per slot van rekening het schetsen op deze manier ontdekt. Wie weet wat er nog op mijn pad komt.

Het boek is besteld. Straks ben ik ‘Every Person in New York’ rijker. Jason had gelijk. Het schept een band en brengt mensen dichter bij elkaar. Al was het alleen al mijn bescheiden persoon, die dankzij zijn werk hem heeft leren kennen, omdat hij zijn naam in tekeningen heeft geschreven. Voorgoed vastgelegd en vorm gekregen.

 

 

 

Met de zussen afgesproken voor de eerste wandeling van dit jaar. Nou ja, buiten de piepkleine rond het Spoel om. Nee, we zouden weer ouderwets van leer trekken, maar ook niet te lang. We schaalden in op een aantal kilometer tussen de 3,5 blauw en de 12,5 geel. Goed plan. De zussen met hun vertrouwde bevers en ik met mijn oude trouwe zwarte kloffen. Rugzak op de rug, fototoestel in de hand, Iphone in de jaszak.

Zoek  het roodborstje

We kozen het Panbos. Vertrouwd terrein, omdat we er vroeger als kind vaker waren geweest. Als eerste verwelkomde ons een roodborstje. Ze hipte van paaltje naar paaltje en net voordat ze voorgoed tussen de bomen verdween, drukte ik af.

De grote bonte specht

Het was een tijdstip waarop de vogels massaal aan het buiten spelen waren. We zagen in korte tijd een boomklever, de boomkruiper en koolmezen en merels op het pad.  Er stonden veel holle bomen tussen met afgebikte basten, de torenflats van de grote bonte specht en toen we verder liepen, hoorde ik hem. Met turen zagen we hem ineens in een kale boom op de hoogste tak. Een goed begin.

Torenflat van de grote bonte specht.

Het leek wel of het bos overspoeld werd door willekeurige grilligheid. Prachtige houtsculpturen, gedraaide luchtwortels, bomen die zich hoog lieten optillen op de zandvlakte in het  hart van het bos, bomen die zich hadden laten ringeloren door…ja waar door eigenlijk. Bij het nazoeken bleek het om het ‘ringen’ te gaan, dat gehanteerd wordt als beheermaatregel met trekmes en een staalborstel. Het was een wonderlijk gezicht, die stam zo afgeroomd.  De bastloze bomen waren bros en brokkelden af als je ze aanraakte. We liepen langs het glooiende groene golfterrein, waarbij het hek een onnatuurlijke begrenzing vormde.

De heuvels waren pittiger dan ik had gedacht. Kalm aan, dan breekt het lijntje niet. Zuslief wachtte steeds even bovenaan, tot ik met een slakkengang de heuvel overwonnen had. Adem in en adem uit en doorrrrrr! Het was fijn om te kunnen genieten van alles, wat het kleine leven in zich had, ik had het te lang gemist. We raakten het gele pad kwijt en belandden bij rood. Daar herkende ik de omgeving als dat van het, voor het panbos gelegen, landgoed Beerschoten. We staken een groen veld over en kwamen bij een vijver te midden van een symmetrisch aangelegde omgeving. Rododendrons en rode jonge beuken in een cirkel rondom, twee grote trappen naar het roestbruine water toe. Een wonderlijk stuk beschaving temidden van het ruige voorland.

De navigatie van zus leidde ons alle kanten op, dus vroegen we het twee passanten, die wat benauwd opkeken bij het horen van ons doel. Kennelijk moest de pas erin, want de vrouw zei optimistisch, dat het wat later pas donker zou worden. Stug doorgaan. We waren niet voor één gat te vangen.  Daar was het gele bordje weer. Dat moest lukken. De Amersfoortse weg was voortdurend aan de rechterzijde. Verdwalen kon nauwelijks, wel een heel eind afdwalen van waar we moesten zijn en wie dan leeft, dan zorgt.

Een man met de kruiwagen strompelde voetje voor voetje zijn eigen wereld binnen, terwijl twee paarden aan de andere kant ons geen blik waardig keurden. Ineens doorkruiste een pad de brede laan, waar we in terecht gekomen waren. Aan de rechterkant zag zuslief blauw doorschemeren. Sneller dan verwacht, weliswaar 10.600 stappen ver, bleken we op de bestemming te zijn aangekomen.

In het rustige geroezemoes, de warmte en met een wat schuchtere ober smaakten de bitterballen opperbest. Na gedane arbeid was het zoet rusten. We konden er weer tegenaan.

De zon tegemoet, zo tufte de kleine Blauwe Prins richting Haarlem. Twee jaar geleden reed ik iedere zondag van oktober tot en met december naar deze historische vertrouwde stad. Herinneringen aan de leuke teken-en schilderacademie roepen een gevoel van lichte weemoed op. Wat vond ik het jammer, om haar af te moeten breken, toen mijn gezondheid steken liet vallen. Ik had graag die jas afgebreid, maar kwam niet verder dan halverwege.

Er waren lessen van Koen Ebeling-Koning, die naar mijn optiek bijna grafisch werk maakt. Ik schilderde in opdracht een voetbalschoen, die veel te realistisch was. Stap uit je comfortzone, was de boodschap. ‘Wek een indruk, een impressie’. Ineens herinner ik me de grote canvasrol, die ik daar speciaal voor had aangeschaft. Ze staat te zieltogen in de meterkast Uit het oog uit het hart. De hoogste tijd om daar mee te gaan stoeien. Doeken zelf opspannen of in het platte vlak houden en prepareren.  Goed om te experimenteren in portretten. De kant die ik toch op wil. Ineens krijg ik weer zin om aan de slag te gaan, terwijl het animo zich in de winterplooien had verstopt. Op mijn eigen manier de boel verkennen, dat ga ik doen.

Al mijmerend was ik doorgereden tot de ingang naar Parnassia. Het bleek volgens een app van zoonlief de juiste te zijn. Nog niet eerder was ik in de Kennemer duinen geweest, omdat ik eerder op Noordwijk en Katwijk was aangewezen toen ik in Leiden en Noordwijk woonde. Wat een juweeltje had ik laten liggen en wat was ik blij dat zoonlief deze locatie kende. Weliswaar hadden we de volgorde verkeerd ingezet. Het ging van laag naar hoog. Via de duinen liepen we het eerste stuk, tot daar waar strand en zee beloftevol lonkten door de houten palen heen. We zochten de opening en daalden af. Zonlicht schoot okertinten in alle schakeringen tegen de dreigende donkere achtergrond. Breed opende het duin een opening tot haar zee, een glorieuze entree naar het majestueuze brede strand.

De kleintjes hobbelden met hun dribbelpas achter de groten aan. Naturlijk was er de bal, aan de voeten van de oudste en trapten de jongens een balletje mee. Kleindochter hing als een klein eskimootje op de rug van haar moeder in een warm winterpak en genoot met rode wangen. De allerjongste spruit lag in zijn draagdoek warm tegen schoondochter aan, terwijl de mannen de lege kinderwagens sjouwden, die ietwat overbodig bleken, maar als een extra conditietraining fungeerden. We vormden een bont gezelschap.

Halverwege lagen er scheermessen te over. Een uitstekende plek om onze boodschap mee te geven aan de zee. Kleinzoon twee zat vervaarlijk dicht bij de vloedlijn. Hij vertelde dat hij een gedicht had geschreven voor opa, maar dat hij er voor de zekerheid een hartje had bijgetekend, omdat hij niet wist of het goed was opgeschreven. ‘Maar’, vertrouwde hij me in de wandelgangen toe: ‘De zee neemt het mee en maakt mijn gedicht wel af, hè oma, en dan gaat het regenen en komt het bij de wolken(proces van verdampen vulde ik in) en dan komt het vanzelf bij opa’. Ik beaamde zijn verhaal met smeltend hart en hij kroop even onder mijn armen.

Het was er eigenlijk helemaal niet druk, terwijl het parkeerterrein toch vol stond met auto’s. Ik nam me voor om deze heerlijke plek met de zussen te delen. Zeker toen we, na een fotosessie door een aardige passant overgenomen van zoonlief, bij het paviljoen Parnassia arriveerden. Aan de achterkant een magistraal uitzicht op die mooie duinen en aan de voorkant met eerst het ruime terras, de zee. Het werd een aangenaam verpozen met centraal de verbondenheid en liefde voor elkaar. Een plek om te onthouden, omdat het toont hoe rijk een klein land kan zijn. Adembenemend rijk.

 

Gelukkig. er vallen gaten in het grijze dek. Vandaag is het zo’n bijzondere dag die dat verdient. Eerst was er een ontmoeting tussen Israël en Palestina, ik in mijn blauwe Israelische jurk en hij in een Palestijnse traditionele kaftan op de grens van de droom. Met Gouden spikkels achter een zilveren montuur.

Dan een foto ter herinnering aan ons zessen van zes jaar geleden, zodat ik niets anders kon doen dan hem delen. Vandaag de sterfdag van de vader van de vier. Inmiddels een kostbaar koestermoment, boodschappen in het zand om het gemis van het hart af te schrijven en een heerlijke brunch samen, met alle kinderen, schoonkinderen en de kleintjes. Bij het paviljoen naar beneden en een kortstondige wandeling naar een plek waar het nog ongerepte zand ruim baan maakt voor wat ieder kwijt wil. Een warm samenzijn ondanks het vaak koude weer.

Gisteren hadden we een aangenaam verpozen met de vijf kleintjes. Dat zijn de jongste vijf van de rij van elf. Het was erg fijn. Zuslief trakteerde, omdat ze in deze maand haar eerste vrijheidssalaris had ontvangen. Nu zijn alleen de jongste twee nog aan het werk en genieten de drie oudsten van de vrijheid van het bestaan. We kozen voor een kaasfondue, omdat onze traditionele erbij ingeschoten was, dit jaar. Er was een ‘thuis’restaurant, die het op de kaart had staan. Een lekkere Gruyere, die lange draden trok op de drie waxinepitjes naar mate de avond vorderde en nog een keer op het vuur werd gezet. Lekkere hapjes erbij.

Wij vijven trokken het meest met elkaar op van de elf. Altijd samen. In de tuin en buiten aan het spelen, samen of met de buurkinderen. ‘De maan is rond’ tegen de kopse muur van de Amandelschool, stoepranden, hoepelen, tollen en tikkertje. Er was gisteren een uitgebreide theorie over het ontwikkelen van linker-en rechter hersenhelften, maar ooit kregen we het als kind met de paplepel ingegoten. Ergens daar werd een basis gelegd voor gelijk opgaand evenwicht.

Een rijk weekend met de hereniging en het afreizen in de gedachte. We vierden ‘ruim baan voor de wensen en verlangens-vrijheid’, bespraken de dood. Het komt zo het komt. We constateerden met elkaar dat we allen een mooi leven hadden gehad. Met ieders eigen haken en ogen, maar nooit diep doorgebogen, was de eindconclusie. Geestelijke vrijheid was het hoogste goed. Van nu af aan was alles in tijd mooi meegenomen. Een troostrijke gedachte. Als we de kansen berekenden op mijn moeders sterfelijke leeftijd kwam die inderdaad rap dichterbij. We bespraken ‘gezond’ en ‘ongezond’. Liever kort en een tikkie baldadig, lees ‘tegen de angstcultuur in maar gelukkig’ dan leven in de wetenschap dat plezier nooit meer samen op zou lopen met verboden vruchten. Dat konden we omarmen en beamen. Het werd een heerlijke avond met kwinkslagen en diepgang.

Zo trekt het volle leven voorbij en schrijft geschiedenis. De droom over de twee verenigbare werelden, Palestina en Israël, is misschien wel de langst gekoesterde wens, waar ik diep van binnen in geloof. Grenzenvrij. Als daar gouden spikkels achter een zilveren montuur bij komen kan dat alleen maar een verrijkende betekenis hebben. De kaftan heb ik niet meer, de jurk nog steeds wel. Ooit in de jaren zeventig in een kleine Egyptische winkel in den Haag gekocht.

Kijk, de zon komt te voorschijn. Gouden spikkels dus, voor een gedenkwaardige dag. Een dag zonder afscheid, omdat de liefde in het hart zit. Voor altijd.

 

 

Iemand komt op facebook langs met een vraag voor de filosofische praktijk. ‘Hoe word ik gracieus oud’. Ik ben nog nooit op het idee gekomen om daarover na te denken. Het blijkt dat er veel meer achter steekt, dan zo op het oog lijkt. Haar man is wat aan het kwakkelen met zijn gezondheid. Bij doorvragen blijkt dat hij minder vitaal is en dat ze daar van alles van denkt. Dat vitaliteit een luxe is, het probleem derhalve een luxeprobleem en dat het maar een gevoel is en daarom niet erg.Het wordt een interessant gesprek. Voor mij ligt hier de boodschap, dat vitaal en niet kwakkelen opgevat kunnen worden als een luxe en dat de definitie van gracieus er alles mee te maken heeft.

Ik vind kleine tengere vrouwen over het algemeen heel gracieus. Als ze zich daarbij ook modebewust en vrouwelijk kleden, maakt het het plaatje rond. Maar gracieus zal nooit de graadmeter zijn voor het gevoel dat ik bij iemand heb. Ikzelf ben nooit fijntjes geweest. Eerder een beetje grof van snit en ik hou zo van zwart en henna dat ik nooit als ‘bevallig’ zal worden weggezet. Daarnaast hou ik van kleding, die niet alledaags is. Veelal zwierig, want ik heb een hekel aan strakke en knellende banden. Zoals mijn geest waait, zwabbert mijn broek. Maar fijnbesnaard, dat wel. Onder al die lappen en warrige haardos zit een teer gevoelsleven. Dat zou op zichzelf wel als een kenmerk van gracieus kunnen gelden.

De gracieuze vrouwen in mijn omgeving zijn er zeker. Ze zien er uit om door een ringetje te halen, hebben altijd de juiste combinaties aan, zilverwit haar, fijne gezichten, perfecte make-up. Nooit zal er eens een kohlpotlood uit de pas lopen, of een lippenstift in gaten en hoeken kruipen, waar je het niet wil hebben. Mascara loopt nooit door en ze schieten niet uit met de dagcrème. Ze zijn te benijden.

Je wordt minder gracieus oud, als je van alles vindt over manlief, die niet uit de voeten kan, of die vergeetachtig wordt, of nog heftiger, als je het gevoel hebt hem op sleeptouw te moeten nemen. Ik vermoed dat dat diepere groeven brengt, verbitterde lijnen rond mond en oog, gemopper in de marge.  Slepen maakt het dubbel zwaar.

Mijn moeder had haar modus gevonden bij het verzorgen van de oude knorrepot, die mijn vader was geworden. Ze walste rond hem heen en trok zoveel mogelijk haar eigen pad. De stortvloed aan verwijten liet ze van zich afglijden. Mijn moeder was een praktische vrouw. Ze had zich bij het ziek worden van mijn vader afgevraagd, hoe ze zichzelf kon blijven naast zijn veeleisende aanwezigheid. Alle gaten van het net had ze dichtgemaasd met haar eigen energie. Daarom was het vol te houden. Welke indruk ze zou wekken was geen issue. Je bent. Zo simpel was het.

‘Gracieus’ is sierlijk, bevallig. ‘Bevallig’ is lief en aardig. ‘Sierlijk’ is bevallig en elegant, volgens De Dikke van Dalen. Het is maar onder welke noemer een mens wil vallen. Ik zou van alles wat kiezen. Een beetje fijnbesnaard, een beetje erudiet, een beetje empathisch, een beetje chaotisch, een beetje impulsief, een beetje grappig. Een hollewaai dus, met gebreken, dat ook, maar met een positieve instelling en een drive om eruit te halen wat er in zit. Het leven leven. Dat lijkt me meer dan genoeg.

Vannacht was ik op school. Er waren twee  leerlingen, Theo en Lars. Eigenlijk was Lars meer een Theo, want overgestructureerd en op zoek naar ritme en duidelijkheid. Theo was veel meer een Lars, met de chaos in zijn hoofd. De oorspronkelijke Theo wilde niet meer praten. We stonden in een kast om de was op te ruimen. Ze was door een van de ouders diezelfde avond nog gewassen, gedroogd en gestreken. Ik kreeg het terug in kartonnen rechthoekige dozen met een handvat aan de zijkant, en een venster, zodat je kon zien wat er inzat. In iedere doos gingen twee stuks van elk. Theedoeken, handdoeken, schorten. Heerlijke dozen om mee te knutselen.

Terwijl ik ze een voor een op de planken schoof, zei Theo dus: ‘Ik praat niet meer’. ‘O’, zei ik. ‘Dat geeft niet want ik weet een lijntje achter in je nek, en als ik die knuffel, dan praat je wel met mij. ‘, en ik voegde de daad bij het woord. Het bleek dat hij niet meer wilde praten omdat er niet naar hem geluisterd werd. Lars was altijd bezig met zijn eigen dingen. Ik legde uit hoe dat kwam. ‘Door de chaos in het hoofd van Lars zwiepen daar de hele tijd deuren en luiken open en buitelen er allerlei verhalen, ideeën en woorden door zijn hoofd. Dat maakt dat er geen ruimte meer is om naar een ander te luisteren. Het is er eenvoudigweg te vol’. ‘Dan kan hij nog maar een ding doen’ zei schrandere Theo. ‘Hij moet zich leeg schrijven’. Met deze simpele en hoogst waarschijnlijk zeer effectieve oplossing werd ik wakker.

Het was nog donker buiten en het verkeer begon al een beetje aan te trekken. Rond vijf uur moest het zijn en ik duikelde de volgende droom in. Er waren twee eenden in een modderige plas aan het zwemmen. Ik liep naar de rand van het water en ineens was het er heel helder, als een verse bron. De eenden waren ondergedoken en zwommen bijna als een rechte streep, de kleuren intens. Ik dacht spijtig aan mijn Iphone die thuis lag en voelde voor de zekerheid in mijn zakken. Hé daar was ie toch. Maar net toen ik wilde fotograferen, dook zoon langszij de plomp in, die ineens weer de modderige plas werd en zwom een paar baantjes. Ik maande hem eruit te komen, maar liet tenslotte ook mijn ochtendjas vallen. Zoon keek verbaasd naar de blauwe plekken die naast de tatoeage van een Lotus op de kop van mijn schouder stonden. Ik schokschouderde verlegen.

Op dat ogenblik denderde zoonlief in het echt de zoldertrap af. Met het nasoezen registreerde ik de droom en was nog steeds verbaasd over de eenden. Zo glashelder als de kleuren waren. Die lotustatoeage is er niet. Er waren in beide dromen mooie elementen. Dat zoon erin voor kwam, was ook omdat ik er ’s middags nog op  de thee was geweest. Heerlijk genoten van de zon in de knusse kamer en als vanouds een gesprek van hart tot hart. De kleine groeide als kool en kreeg de fles van mij. De thee zat in een beker met de tekst: ‘I-hartje-Mama’ en dat moest op de foto vereeuwigd worden, terwijl het mijne smolt.

Even daarvoor had ik de longfunctietest laten doen. In en uitademen zo lang je kan, met de knijper op de neus, terwijl je hebt gehapt in de breedbekkikker-mondkap, bij de laatste twee zelfs tien tellen helemaal zonder lucht en dat in de herhaling. Omdat ik weet wat er komt, is er geen paniek. De uitslag hoor ik pas volgende maand.

Ik wil de lotus en de eenden wel op papier nu ze nog zo duidelijk op  het netvlies staan. De Lotus staat symbool voor eeuwige vernieuwing van het leven, nieuwe kansen of een nieuw begin. Dan hoop ik, om met Gorter te spreken, dat ze staat voor de nieuwe lente. Met ingang van nu.

 

Alsof ik nooit was weggeweest, zaten de twee dwergkonijntjes in het gras. Ze keken af en toe even op, hipten een paar grassen verder en knabbelden dan gemoedelijk aan het malse geluk. De grote kolos slokte, zoals elke dag, de haastig toegestroomde mensen op met zijn zoevende draaideur. De gebruikelijke ochtenddrukte bij het wisselen van de wacht.

Op naar de afdeling en de metamorfose van neutraal naar medewerker. Haar op zolder, ringen af, bril schoongepoetst.  Met de andere rol kwam ook een andere energie, iets wat ik van het begin af gevoeld heb. Door de zorgfactor verandert de instelling. eigen zorgen maken ruim baan voor die van hen, die het zwaarder hebben dan jezelf. Het is een ideale positieve wending voor het eigen gemoed. Daarom snijdt het mes met deze baan van twee kanten. Het werkt helend.

Koffie en thee zijn dankbare attributen voor mensen die soms eindeloos hebben moeten reizen om hier terecht te kunnen. Het echtpaar uit de Betuwe bijvoorbeeld. De vrouw haalt altijd wat leesvoer van de middentafel weg en manlief mijmert wat voor zich uit. Ik vraag hem naar zijn schilderijen en dankbaar laat hij er een paar zien. Kleinkinderen aan zee, vrouw aan zee. Hij is van de landschappen en stadsgezichten en er is een hele mooie bij à la Israëls. En passant laat hij ook met ingehouden trots zijn kleinkinderen op een rijtje zien. Vergeet daarbij even de lange wachttijd, die druppelsgewijs lengt.

Verderop wil mijnheer nu wel koffie, met een Tia Maria erbij en een schalkse knipoog volgt. Zijn vrouw lacht een tikkeltje verlegen. ‘Och malle’. Bij het tweede bakkie ben ik hem voor. De kwinkslag maakt hem vrolijker dan een echte Tia Maria zou doen.

Op de afdeling ligt in het kamertje een vrouw alleen. Ze kijkt wat sip als ik langs vlieg. Ik besluit even om een hoekje te kijken. Ze schenkt met een bibberende hand de antibiotica in een maatbekertje. Ik probeer het land van herkomst te peilen, want ze praat met een accent en draagt een Hollandse naam. Er zal geen bezoek komen, verwacht ze, want iedereen is aan het werk of heeft het druk. De zucht is veelbetekenend. Al vier dagen hier, met een negatieve boodschap op haar bord, daar wordt een mens gelaten onder. Het blijft ondergaan als de keuze tussen twee kwaden is. Haar telefoon gaat af op seniorensterkte, luid en indringend.

Nog meer mensen van over de rivieren. Hij oogt norsig, maar is gewoon der dagen zat. Het lange wachten, de infuzen, de bijwerkingen, het doorbreken van de week op die plek, waar je eigenlijk niet wil zijn. Hij begroet me uitbundig voor zijn doen. ‘Waar was je nou’. Trots laat hij de vaste lijn in zijn ader zien. Nu kan het er gewoon blijven en is de kwelling van het eindeloze zoeken naar bruikbare vaten voorbij. Het scheelt enorm in de wachttijd, want de uitslagen zijn sneller gereed. Voor de lunch verlaat hij met zijn vrouw, dochter en kleinzoon het oord. Opgelucht en vrolijker dan ooit daarvoren. De kleinzoon heeft ondertussen de volle wachtkamer vermaakt met zijn guitige koppie en het wat kromme gerebbel. Hij mag water, maar sinaasappelsap vindt hij ook lekker en chocola. De ogen worden groot en hij kleurt er sneller van bij het idee alleen al. Met mama telt hij  tot tien en wil dan een high five en een grote en een klein boks. Die laatste kende ik nog niet.

De grote gele meneer aan de tafel schiet ervan in de lach.  De man blijkt wat verward en maakt luide grapjes, waarop zijn vrouw hem beschamend terecht wijst. Ik zou haar willen geruststellen. Het gaat buiten hem om. Als hij staat valt vooral de lengte op die overal bovenuit torent en de wonderlijke kleur. Zenuwachtig reddert zijn vrouw achter hem aan. De zuster maakt grapjes met hem. Koffie wil hij niet.

Na gedane arbeid is het zoet rusten. Letterlijk. Na de omgevlogen ochtend mag de energie in de schoenen zakken, terwijl de film nog een keer voorbij trekt. Prietpraat, kleine gestes, afleiding. Alle kleine beetjes helpen.

 

 

Dochterlief had een lieve kleine panter in huis. Hij gromde wat, kreeg af en toe een stukje vlees toe geworpen om in zijn hol op te peuzelen, sliep soms onder de tafel en hielp zijn moeder met tafeldekken. Soms zei hij ‘Mama’.  Zijn hol was een kleine tent bestaande uit drie stoelen en een schuimrubberen valmat met daarover heen een dekentje. Hij gaf soms kopjes en at in een keer twee borden met spaghetti op. Alleen het raspen van de parmezaanse kaas was voor panters nog wat moeilijk. Er was een pandaknuffel, die mocht erbij maar de grotere cheetah moest uit het hol blijven. Die hoorde niet bij de familie.

Aan het eind werd panter wat beduusder, want de tweede zwemles kwam in zicht. Soms viel hij even uit zijn rol en vroeg vooral aandacht om de spanning te overbruggen. Toen ik wegging was hij er bijna klaar voor. Ik vormde een hartje met mijn handen voor het raam en kreeg een lief hartje terug. Zo werkt dat met panters.

Er heeft ook al eens een dino bij dochterlief gewoond en nog meer Freek Vonk-bestendige wilde dieren. Ze hadden allemaal hun eigen functie. Kleinzoon laat zich dan de hele middag alleen bij toeval zien. Heerlijke fantasie die grenst aan het oneindige. Het deed me denken aan het boek van Yono Severs en Sandra Klaassens met de titel ‘Julia is een olifant’. Daarin is Julia van vier jaar iedere dag een ander dier. Ze drijft haar moeder soms tot grote wanhoop, omdat ze tot bij het boodschappen doen, in haar rol blijft. Ze hangt in de gordijnen als ze een aap is, plast, net alsof, tegen lantaarnpalen en bedelt om worst bij de slager. Elke dag is het een verrassing welk dier er uit de kast komt.

Bij DWDD een indringend gesprek over discriminatie, naar aanleiding van de documentaire ‘Terug naar de Akbarstraat’ een tweeluik van Felix Rottenberg en regisseur Gülsah Dogan. Over de veranderingen van deze straat sinds het eerste drieluik van Felix in 2002 en de veranderingen die hebben plaats gevonden. Daarin kwam een man aan het woord, die zich afvroeg wanneer je eindelijk als Nederlander opgenomen zou worden. Nog steeds had hij het gevoel niet geaccepteerd te zijn. Derde generatie, goede opleiding, eigen baas, huis, geld en nog is het niet genoeg. Het werd een interessant onderwerp omdat Ali B en Özcan Akyol ook aan tafel zaten met hun eigen licht op de zaak.

Wat het plaatje compleet maakte, was daarna het lied, dat Ayoub, een Marokkaanse jongen, en Kes, een Nederlands meisje, als duet hadden gezongen bij de Voice of Holland in het team van Ali B. Het lied heette Verleden tijd/ Menak Wla Meni het werd hier door Inez vertolkt, die het ook als eerste ooit heeft uitgebracht. Tijdens de Voice zongen beide jonge mensen Nederlands én Marokkaans en daarmee werd het lied de brug die voor verbinding zorgde tussen twee culturen. De kritieken waren lovend en terecht. Het was zo’n prachtige manier om te zeggen, dat je er meer aan hebt om de goede dingen van elkaar over te nemen en met die schoonheid ieders eigen wereld te verrijken.

Het is vroeg dag, vanmorgen, zoals vanouds. Straks ga ik naar het werk en kijk hoe ver ik kom. De laatste antibiotica zit erin. ‘Kalmpjes aan dan breekt het lijntje niet’, hoor ik fluisteren. Zo is het. Niets moet en alles mag met mate. Het leven begint weer vorm te krijgen.

 

Vroeg uit de veren. Een dag vol verrassingen lag in het verschiet. De Kom is een heerlijk gebouw voor een dergelijk gevuld programma. Het begon met een opening voor iedereen met Meesters van de tijd door theater Jaski en Percossa. Vier wonderbaarlijke  mannetjes, die in alles muziek zagen en een meisje dat moest wachten op haar oom. Om de tijd te overbruggen hielpen de meesters haar een beetje. Een speels en heerlijk verbeiden van de tijd met prachtige zang en gave percussie. Ze spoelden de tijd vooruit en ze spoelden de tijd terug. Het deed me denken aan de keer dat ik het thema ‘Tijd’ voor een project had gekozen. Intrigerende momenten deden zich daar voor. Er was een klok die de tijd terug kon draaien en spannende briefjes op een kast met ‘Lees dit niet’ erop. Maar ja, dan was het al te laat natuurlijk. Hoeveel begrippen er niet met tijd te maken hebben. In bijna iedere zin zit wel een tijdsaanduiding. Iets om over te mijmeren.

Zo volgden de voorstellingen elkaar op. Er werd uitstekend voor de inwendige mens gezorgd, buiten al dat geestelijke voedsel om. Steeds kwamen we even bij elkaar om kort uit te wisselen. Theater is om van te houden. Het talent was groot en vooral ook jong. Er waren ingenieuze, overdadige en stilistisch eenvoudige decors. De laatste was er een over Geluk. De acteur, een fiets, een etalagepop-jongetje en een wit doek. Het concept dat aangesneden werd was groots en meeslepend met een duidelijke boodschap. ‘Volg je hart, waarheen je ook gaat’. Als je dat op die manier over kan brengen, dan kan ik alleen maar diepe bewondering voelen. Ik probeerde me te verplaatsen in het kind dat ik was. Had ik het opgepakt op die leeftijd. Toen nog niet, maar het wereldbeeld is zo veranderd. Kinderen zijn zich veel meer bewust van de wereld om hen heen. Die van ons was klein. Het gezin, de buurt, de handbalvereniging, het zwembad en op woensdag kinderseries.

De eigen versie van Bliep

De laatste voorstelling was vernieuwend van aanpak. Slapstick-theater. Het heette Bliep-Bliep en ging over een mannetje en een robot. Het herinnerde aan een eigen Bliep, met verve en veel verf door de kinderen gemaakt. Deze robot was van een heel ander kaliber. Eigenzinnig en niet bang.

The making of…

Er zaten in deze vorm van theater-maken fantastische elementen in, die ik, als ik nog een groep onder handen had gehad, beslist had meegenomen. De achtergebleven indruk was beklemmend door het einde. Uit de reacties van de anderen bleek dat zij het ook zo gevoeld hadden. Dat maakt de beoordeling altijd lastiger. Wat schrijf je bij op tere kinderzieltjes. Eenmaal gezegd is gedaan en onomkeerbaar.

Al met al was het een onderdompeling  in de beleving. Ik had zolang niets meer aan voeding gehad, dat er niet genoeg overdaad kon zijn. Temeer omdat het ‘ondergaan’ was, de liften vrolijk op en neer zoefden van één naar vier en verder alles onder handbereik bleef. Met een hoofd vol inspiratie lieten we de borrel voor wat het was. De meerwaarde was de dag zelf.

 

Het mooie weer had niet alleen mij, maar ook mijn buurtjes om me heen aangetrokken, om naar de tuin te gaan. De Bernagie stond, in haar monumentengroen, te glimmen in de zon. Roodborst liet zich zien in een paar tuinen terug, waar gesnoeide wilgentakken lagen te wachten op de verdere verwerking. Niets fijners voor roodborst dan te hippen tussen kreupelhout. ‘Ze zien me niet, ze zien me wel, ze zien  me niet…’

Buur was aan het zagen en elke tak was goed om verstookt te worden in de kachel, waar de rook in sluiers uit omhoog kringelde en neerdaalde. Ik besloot om er alleen maar te zijn, binnen te zitten en te kijken naar het uitzicht, mijn doeken, een aquarelletje te maken van de scheefgezakte hut van de oude, die op instorten stond. De fruitbomen stonden al  in beloftevolle knoppen. De tuinbeeldjes hadden vrij uitzicht nu alles nog sluimerde onder de droge staken. Mol had de winter van haar leven, getuige de grote zwarte omhoog gerulde aarde, de kleine gangetjes waren van de woelmuizen. Het was feest ondergronds met deze zachte winter.

De wilgen willen nodig geknot en verwerkt worden, maar daar zou ik hulptroepen voor moeten inschakelen. Meer dan ooit, ook door het gezaag van buur, zou ik willen dat ik daarmee zelf nog aan de bak kon. Knotten en vlechten, de heg vernieuwen, takken-ril aan leggen en ruimen. Een frisse wintertuin. ‘Je kan nou eenmaal geen ijzer met handen breken’, bedenkt de ratio met weemoed. Zo is het. ‘Weg met weemoedige gedachten. Wat kunnen we wel’. Vooral genieten en kijken wat al dapper groen is. Het grote rozet van het vingerhoedskruid en de frisse rozemarijn, die fier de kou trotseert en zon vangt. De geraniums houden de rijp gevangen tussen de harige blaadjes en vertonen zo een zweem van wit.

De vijver spiegelt de scheefgezakte roestige wulp aan de rand, die roerloos in het water tuurt. Buuf komt begroeten en de omarming is hartelijk. Bezorgde blikken door de overduidelijke raspende ademhaling, maar we lachen het weg en kijken naar wat er uit de kale grond spriet, praten de kerst bij, roemen het uitzicht en de kleinkinderen.

Als het koud optrekt en de zon achter de wolken zakt, is het tijd om te vertrekken. Buuf en buur lopen mee op, passen met liefde snelheid aan en hoffelijk wordt het hek open gemaakt.

De zon duikt glorieus te voorschijn in haar dalende pracht, telefoon leger dan leeg, fototoestel is thuis. Dan het beeld maar achter mijn ogen stallen. De hele avond blijven ze in zoete glans stralen. Niet door het beeld alleen, maar om de warmte die de kleine oase een aantal kilometers verder op, me steeds weet te schenken, de eenvoud, het evenwicht., de lieve mensen erom heen. Klein maar fijn, meer is niet nodig.

Thuis wacht de bank geduldig en Studio Sport. De winterstop voorbij. Het gewone leven kan weer een aanvang nemen. Morgen een presentatiedag als thuiswedstrijd en vooral dan ontdekken op welk level het lijf zich bevindt. Ik heb er vertrouwen in.

Pluis komt me mauwend tegemoet. Mijn voetstappen op de galerij trekken haar naar de deur. Warm welkom. Ook hier vertier. We nestelen ons samen met een deken op de bank. Laat de dagen maar komen.