Uncategorized

On y va

Het werd een barre tocht in de sneeuw. De kerstmarkt viel letterlijk in het drabbige dooiende sneeuwwater en de wind zocht elke kier om doorheen te blazen. Maar qua schema verliep alles , ondanks uitvallende treinen en aangepaste diensttijden, op tijd.

Het enige nadeel van het reizen met de trein is de tijd die er mee gemoeid is. Ineens is persoonlijke tijd dan zoveel kostbaarder geworden. De auto die je voor de deur afzet, het warme compartiment, het comfort en gemak is vergeleken met de trein en de bus pure luxe, die eigenlijk zo gewoon is geworden, dat ze niet meer als zodanig te herkennen valt.

Door ruimschoots op tijd weg te gaan kan het enigszins in de hand gehouden worden en het vergt uithoudingsvermogen en voortvarendheid. Bij de pakken neer zitten kan altijd nog als je op het station moet wachten. De koffer met verf en de schilderkoker werd met elke stap zwaarder en verlengde gaandeweg de reis de arm met centimeters. Op de terugweg was het in volle treinen en bussen een behoorlijk obstakel. Bij het schilderen waren we maar met zessen, maar daardoor hadden we kwaliteitstijd van de meester. De doeken werden zo groot als zijn eigen doeken. Het onderwerp, een wastafel met spiegel, moest daardoor opgeblazen worden tot fameuze omvang. Er viel bijna denkbeeldig in te poedelen. De uitdaging bleek tonen zetten en vorm en vlakverdeling. Naast penseel kwam schuurspons er aan te pas om te egaliseren.

De tocht van de academie naar de grote markt was snijdend en door de bank genomen over de hele dag de meest barre tocht. Ik liep met een mede-cursist op en het tempo was eigenlijk te hoog. De wind benam letterlijk de adem. Aan het einde van de horizon verrees een trap als een laatste vesting die nog genomen moest worden. Het duurde even eer ik iedereen kon omhelzen.

In een simpele tel werden jaren overbrugd, Een oogopslag en het kind in ons werd wakker. Herinneringen schoven over de tafel, eerst schuchter, allengs talrijker in geuren en kleuren. We hadden elkaar jaren niet gezien, maar dan is tijd een rekbaar begrip. Het kostte geen enkele moeite om heen en terug te flitsen in die teletijdmachine. De kerstmarkt mocht dan verwaterd zijn, met spekgladde rubbeten matten over de vele elektriciteitskabels op de grond, maar de bescheiden réunie was een succes. Het afscheid beloofde een voortzetting.

Terug in de overvolle trein, zitplaatsen in de eerste klas coupé. Waarom niet. De tweede klasse puilde uit, om van het gangpad maar te zwijgen. Nood breekt wetten is een gouden regel, die elk moment mag worden toegepast in dit soort verwikkelingen. Als haringen in een ton, met de geur van natte hond door de wolletjes om nek en aan handen en de dikke duffels. Thuis wachtte de bank, troostzetel bij uitstek, om de reis in alle rust nog eens te maken.

Vandaag viel het beloofde zachte front aan stukken op weer een winterse inslag. Als ik Naar school moet komen in Woerden zal ik nu in de benen moeten. Beter dan een lang lint file rijden. Koffie op het station en weer een avontuur tegemoet. On y va.

Uncategorized

We gaan het zien en beleven

Het is de dag van de vage beloften. Alle weergoden en godinnen hebben met een prangende vinger gewezen op hun felgekleurde vloeiende weerkaarten, de lucht kleurt code oranje en ik moet naar Haarlem toe. De voorspelling in de wind slaan zou waanzin zijn, al wantrouw ik, welke code dan ook, omdat ze vaker gesmoord worden in het langs de werkelijkheid schampen. Net iets te vroeg wakker is het hoofd al vier keer afgereisd. Met de bus en de trein en nog een trein en weer een bus. Het grote vel papier dat ik nodig heb voor het schilderen veilig opgeborgen in de plastic koker en mijn koffer gevuld met verf en potloden. Tot de tanden gewapend om sneeuwval, glijpartijen en slipgevaar te ontwijken.

De NS-routeplanner is dankbaar en lispelt alle tijden en perrons onberispelijk door. Als ik om tien uur in Haarlem wil zijn, moet ik met wat speling om vier over half acht in bus 77 zitten, die hier op een steenworp afstand vandaan vertrekt. So far so good. In Haarlem wachten na het schilderen de zussen en de nichten  en graven we ons in het centrum in met vermaak, waarbij een sneeuwval niet zal misstaan. Glühwein en Pretzels.

De andere vage belofte zit in mijn keel en doet al twee dagen niet anders dan pratten. Bij ieder slikbeweging heb ik het gevoel dat er een zuurstok overdwars naar binnen wil. In allerijl, omdat ziek worden niet op het lijstje van voornemens staat, heb ik voor het eerst van mijn leven Strepsils gekocht. Onmiddellijk is daar het beeld van mijn vader in zijn stoel, die bij het eerste het beste omen van een verkoudheid zo’n strip met die dingen weg sabbelde, een hele dag lang en als het moest een week. Op den duur werd het meer gewoonte dan noodzaak.

strepsils

Angina was vroeger een schrikbeeld en we waren er vrij vatbaar voor. Met wat antibiotica was het leed zo weer verholpen, maar ik heb er al net een kuur op zitten. Een van mijn collega’s belandde na een genegeerde angina in het ziekenhuis. Het blijft schipperen en de symptomen goed in de smiezen houden. Ik moet mijn keel vrijwaren om vrijdag alle stemmen van Kikker en de vreemdeling te kunnen doen. Het mag wel raspen, maar niet te erg. Dus gaan er pastilles tegenaan met honing en citroen en als dat niet helpt, het aloude beproefde recept van het gorgelen met zout water. Wat is het toch een mooi woord en wat klinkt het zoals te doen gebruikelijk. Lekker is anders, maar in het kader van de genezing maken zachte heelmeesters stinkende wonden en worden zoete broodjes niet gebakken. ‘Ja Moe’ beaam ik over de grenzen heen en de harde leerschool van vroeger indachtig, strompel ik al smakkend en proestend voort.

koker

De eerste gladheidsbestrijders schuiven met hun imposante geluid en de bekende zwaailichten langs, de straat ligt er glimmend van de plassen bij, automobilisten negeren roekeloos de voortekenen. Mijn kleine blauwe prins staat veilig in zijn open haven. Vandaag wordt de vage belofte vast bewaarheid. Het risico is te groot. Ik ga brekebenen en als stut heb ik de koker waar het grote vel papier in zit. Die sneeuw zal wel loslopen, maar het addertje onder het gras is het zoetgevooisde keeltje, dat nu aanvoelt als schuurpapier. We gaan het zien en beleven.

 

 

Uncategorized

Dans, muziek en zoete herinnering

Er komt een aankondiging voorbij van VPRO’s vrije geluiden. Als ik de bijbehorende foto monster trekt er een warm, ietwat weemoedig gevoel door mij heen. Er staan vier prachtige dames op in klederdracht. Ik zie hun uitstraling en als ik de video aanklik hoor ik hun krachtige stemmen sonoor en indringend. Het zijn vrouwen van het koor Le Mystère des voix Bulgares. Ze nemen me mee terug naar 1990.

https://www.vpro.nl/vrije-geluiden/media~WO_VPRO_12002606~vpro-vrije-geluiden-buiten-spelen~.html

Het vliegtuig ronkte en trilde amechtig, er was geen sleuf om door heen te wandelen, zoals ik op televisie weleens had gezien. We moesten buitenom en stapten de trap op van wat duidelijk een benedenmaatse vliegmaatschappij was. De wanden en de vloer van het toestel waren gestoffeerd en tijdens het vliegen kwam meerdere malen in mijn hoofd op dat het bouwpakketje zo maar eens uit elkaar kon vallen, omdat elke schroef of moer wel moest zijn los getrild. Het was mijn eerste vliegreis met bestemming Sofia. Na deze tocht de zondvloed. Niets kon meer erger zijn.

Maanden daarvoor was er een vrouw, die ik ontmoet had tijdens het volksdansen. Zij zong Bulgaars. We zaten op haar woonboot en luisterden naar de lp’s, die ze een voor een op de pick-up legde en ik was diep onder de indruk van wat een driestemmig koor teweeg kon brengen. Het trilde elke vezel aan gevoel los. De entourage, die kleine warrige boot met haar kerstverlichting in een nis, prullaria overal en de Gaida, de Bulgaarse doedelzak, prominent aanwezig, ademde beleving. Er was een koor in Zeist, die nog stemmen konden gebruiken. Meerstemmigheid a capella is kwetsbaar en vereist een zuiver treffen van de beginnoot. Zo ver was ik niet. Er zou nog heel wat scholing volgen. Ik wimpelde het af.

081In de heuvels van Koprivshtitsa

Wel gingen we op reis met nog drie vriendinnen. Daarom zaten we op een van de heuvels rond Koprivshtitsa uit te rusten van alle optredens die er plaats vonden tijdens een festival, toen er boven alles uit onmiskenbaar, meerstemmige schelle keelklanken  het geroezemoes doorsneden en lieten verstommen. Traditioneel kostuum, ons zo vertrouwd, omdat we er ook in optraden, in hun bijna onbewogen pose, de armen langs  het lijf, alleen de hoofden deinden wat mee met de klanken. Daar in die bergen, midden tussenhet Bulgaarse volk, bijna allen traditioneel gekleed in eigen streekkostuums, steeg ik met de klanken mee omhoog en proefde het rauwe verdriet om het verlies van mijn moeder, die een paar maanden daarvoor plotseling was overleden. Bulgaarse vrouwenstemmen en melancholie bleven vanaf dat moment nauw verweven met elkaar tot op de dag van vandaag.

079Op weg naar een Bulgaars optreden.

De kostuums voeren rechtstreeks naar de gloriedagen van de optredens met Cioful. De voelbare spanning in de kleedkamers voor elk optreden, het ritueel van rokken en bloezen, sjaals en kousen, de Caractère schoenen, de opmaak, nog een vleugje lippenstift, de opstelling, de eerste klanken en dan je laten meevoeren in de roes, om pas weer te ontwaken als het achter de rug is en het applaus klinkt. De brede glimlach verkleeft in het gezicht, de oplichtende ogen die blijven hangen in de vreugde van het publiek en de voldoening van een geslaagde inkijk in die andere wereld, een vleugje zon, een sprankje vakantie.

Nieuwe dingen kwamen op mijn pad, een andere invulling. Tijd gaat voorbij. Dan ineens is er die opleving bij het zien van de foto, bloemen langs de sjaals, de gestifte lippen, de zuivere tonen in die krachtige en vastberaden aanzet en raakt ze even het verleden aan,  waar dans, muziek en zoete herinnering met elkaar waren verweven

 

Uncategorized

Ongekende mogelijkheden

Daar liggen ze op een grote stapel. Een gestencild voorbeeld er boven op. Vliegertjes vouwen van vouwbladen en trapsgewijs in een ronding op elkaar plakken. Er ontstaan wat jeukende plekken aan de binnenkant van het hoofd. Vouwblaadjesallergie. Je hebt het of helemaal niet en in dat laatste geval ben je zuur af. Ik mis het afvalkarton van de drukkerij, mijn ecoline en mijn vetkrijt.

0131.jpgsterrenpracht in de maak!

Kerststerren vouwen, ze mochten nog wel worden uitgevoerd in een zelf gekozen kleur gelukkig. Straks hangen er 19 identieke sterren voor het raam en ik weet nu al bij voorbaat dat ik er niet intuin. Helaas wil de modus dat we überhaupt niet aan knutselen toe komen, anders had ik uitgepakt met mijn gezichtsbedrogjes. Een spiraal uit papier geknipt, die aan een dun touwtje hangt en waarbij je je afvraagt of ie naar boven of naar beneden wandelt. Kleine, grote, geglitterde of geverfde, de moeilijkheidsgraad van het knippen bepaal je zelf door ruimere banen of een flink aantal dicht opeen te tekenen. Ze voldoen aan alle eisen van de techniek. Als ze anders worden van vorm is dat geen enkele bezwaar, maar als spiraal zijn het echte gezichtsbedrogjes. Ooit lang geleden had ik twee houten windspiralen, waarmee ik voor de onderbouw het toverkunstje deed. Het waren een sooort sennapeulenachtige platte gedraaide stengels van hout. Ze hingen boven de verwarming en door de opstijgende warmte klommen en daalden ze dat het een lieve lust was. Welkom in het land van de verbeelding riepen ze ieder verbaasd oog toe!

Ieder jaar, 27 jaar lang, weer nieuwe kerstluiken openen is best een opgave, maar een thema brengt een scala aan nieuwe mogelijkheden. Een grote winterberg bijvoorbeeld van papiermaché, mooie figuren uit gestijfseld doek, geheel en al te modelleren naar eigen goeddunken, weven met glitterwol in kleine spaakwielen, kleien met natuurklei, batikken met kaars en ecoline, kerstkleden verven met de Tie-dye techniek, glas in lood met vloeipapier, kleine sterren en bomen timmeren van dunne latjes, takken verven en aankleden met glitter, lappen, slingers of wol. Het is allemaal langsgekomen en niet zelden vermengde zich de ene techniek met de andere door het experimenteren van de kinderen zelf en ontstond er weer een nieuwe vorm van. Zo werkt dat.

boekenkerstboomDe ‘afgeschreven’ boekenboom

Arme omgeving dood elke inspiratie. Als dat mij al overkomt met mijn enorme bagage, hoe moet dat dan bij onze lieve intens belevende kinderen zijn. Iedere groep zou minstens verplicht een goed gevulde knutselhoek moeten hebben. Dan zijn we direct af van de voorgeschreven kerstactiviteiten. Ga los, verzin het en zorg dat ze een aantal basis vaardigheden en technieken in hun vingers hebben. Daar heb je drie maanden lang de tijd voor. Daarna kunnen ze naar hartenlust met al het materiaal dat voorhanden is verder experimenteren. Evalueer, reflecteer en verzin samen nieuwe stappen, laat ouders meedenken in lappen, lapjes, bakken, wol, maar ook afgedankte schroeven, oorbellen, ijzerdraden, wielen, raderen, stenen, rolgordijnen(de mooiste kerstbomen op een rolgordijn geverfd), de losse latten van de luxaflex, prachtig materiaal voor gezichtsbedrogjes.

Ik heb de kerststerren links laten liggen en de allergie in mijn hoofd weg gekrabd en straks komt het er. Mijn eigen galerij der ongekende mogelijkheden. Ik voel al weer een nieuw idee opkomen.

 

Uncategorized

Alle deuren openen

Ik  kwam een boek tegen met een titel, die me verwarde. ‘Dichter van de droge naald’ is een boek dat geschreven is door Rineke van Houten. Het beschrijft het leven van Frank Lodeizen. Bij de naam van de kunstenaar startte de verwarring. Een van mijn lievelingsdichters heette Lodeizen, maar was op 26 jarige leeftijd gestorven. Deze Frank Lodeizen was 81 jaar geworden.

Mijn dode dichter heette Hans en schreef sfeervolle gedichten, streefde de gedragen verzen van J.C.Bloem en Adriaan Roland Holst voorbij en zette gewone regels om in herkenbare poëzie. Lodeizen ontmoette ik in mijn opleiding en lange tijd sleepte ik het boek “Het innerlijk behang’ mee als zielsbagage. Een van zijn mooiste gedichten is later door Herman van Veen op muziek gezet en ook Jan Rot heeft zijn gedichten bezongen.

‘Weet je nog…? – Toen de wind, de bomen
Tergde en hen de mantels, van het lichaam trok,
Dat wij samen – de regen kletterde bij stromen –
Schuilden onder ‘t loof, en jij zó schrokToen ik je zei dat dit het eind was, en voorgoed
Onze wegen voortaan zouden scheiden.
‘Mijn arme kind ‘t is droevig maar het moet;
Beter is het heen te gaan’ Ik zweeg en jij schreide.

Weet je nog? Toen mijn hand de jouwe
Zachtkens drukte, omdat jij spoedig zou zien
Dat ik niet de beste was. ‘zo zijn vrouwen!’
En dat jij door je tranen lachte, en zei; ‘Misschien…!”

Nu is het herfst opnieuw en regen, maar alleen
Schuil ik onder ‘t lover, denk aan jou – en ween…’

-Hans Lodeizen, 1944-1945-

https://youtu.be/vxvWjRM0tjY

De naam ‘Frank Lodeizen’ is me nooit ter ore gekomen tot nu en de verwarring, terwijl hij toch tot Cobra en de vijftigers behoorde, is groot. Hij trok veel op met de schrijvers Bert Schierbeek, Hans Andreus, Remco Campert, Gerard den Brabander, Simon Vinkenoog, Lucebert. Met Remco Campert had hij een speciale band, beiden waren traumatisch uit de oorlog gekomen. Ik kan, nu ik door flarden van zijn leven trek, begrijpen, waarom hij ‘dichter met de droge naald’ werd genoemd. Zijn kunst, zijn etsen, is zijn poëzie.

Afbeeldingsresultaat voor frank lodeizen drie turkse vriendenFrank Lodeizen: Drie Turkse vrienden.

Ze zijn familie van elkaar. Frank is een achterneef van Hans. Op de vraag in een interview met een journalist van de Telegraaf in 1989, waarom hij nooit beroemd is geworden, geeft hij aan ongrijpbaar te zijn, niet in een bepaalde hoek in te delen, omdat hij steeds veranderde en bleef zoeken naar nieuwe uitingsvormen. ‘Ik(…)blijf niet bij één onderzoekingsveld, maar probeer alle deuren. Voor mij zit het grote avontuur in dat soort dingen.’

Hij maakte veel van zijn kleuren zelf met jonge en oude wijn, bloemen, groenten, as en oude koffie. Zijn tekeningen leiden je een verhalende wereld binnen, een dichter waardig.Ik heb veel van de vijftigers gelezen en toch zijn zijn etsen aan mij voorbij gegaan. Het wordt me meer dan eens duidelijk dat de interesse in een bepaalde kunstvorm vooral gewekt wordt als je het ontmoet en het raakt. Pas sinds ik zelf af en toe een ets maak, is het wezenlijke ervan los getrild als een snaar die beroerd wordt. Het krijgt betekenis en iedere keer weer overvalt de verwondering om dat specifieke ervaren, de diepgang.

Alle deuren openen is een missie. Ontdekken en ervaren wat er achter iedere deur op je pad schuilt en dat eventueel eigen te maken of te laten gaan, speelt op dit ogenblik. Er openen zich heel wat deuren en ik ben nieuwsgierig genoeg om de verbinding met de inhoud aan te gaan, het avontuur tegemoet.

Uncategorized

Zien en beleven

Groep drie van donderdag  spookt door mijn hoofd en heeft me door een onrustige droom wakker gemaakt. Hoe is het de schatjes deze week vergaan met al die verschillende invalkrachten. Vorige week was het voor mij behoorlijk wennen. Het luisteren naar mij en naar elkaar ging moeizaam. Er waren meerdere storende factoren. Daarnaast is het zo stimulerend om de ochtend gezellig in een kring te beginnen en daarna uiteen te gaan. De klassieke tafelopstelling in rijen schiep letterlijk en figuurlijk afstand tussen mij en de kinderen.

Nu ik ze wat beter ken, kan ik daar iets mee doen. Ik had al bedacht, dat ze geen flauw idee hebben, wat het doel is van de dag. O ja, het staat keurig op het bord. De oe-ui-eu woorden. We hebben alle opdrachten gemaakt, maar om nou te zeggen dat het l-eu-k was, is weer een ander verhaal. De stof is nog niet eigen genoeg om naar mijn hand te zetten. Ik ga het toch vrijer, maar wel met structuur, inzetten. Ze moeten veel meer bewegingsvrijheid krijgen.

9789001304522 Rekenrijk 3e editie 3 a-1 antwoorden

Morgen wil ik in de kring beginnen en de doelen van die dag helder maken met de kinderen. Er is een leerdoel, een leefdoel en een streefdoel verzin ik, al piekerend, ter plekke. Een leerdoel is de stof uit de methodes. De andere twee zijn persoonlijke of groepsdoelen. Omdat de groep zo uit het lood is, lijkt het me belangrijk om de laatste helder te krijgen. Wat wil deze groep op korte termijn met elkaar bereiken. Als er een goede sfeer heerst, komt het leren vanzelf. Wat opviel bij het nakijken vorige week was de manier waarop er gewerkt werd. Schriften waren bekrast, er was op getekend, kaften waren eraf. Het hele stapeltje rekenrijk zag er alles behalve verrijkend en uitnodigend uit. Zelfs het rekenen met pepernoten had niet het stimulerende effect gehad.

23032878_10210991311278872_961243809391179749_nwerken aan wat werkt!

Als onder de loep genomen wordt, wat wel werkte, dan was dat schrijven, waar ze allen , zonder uitzondering, hun uiterste best op gedaan hadden, nadat ik het bloemetje en de gelpen had beloofd. Belonen en straffen behoren niet tot mijn persoonlijke aanpak. In dit geval had het een enorm effect. Om ergens te kunnen komen met elkaar moeten we dat eens aan de kaak stellen. Hoe werkt het nou. Hoe kom je tot een goed resultaat. Werken aan wat werkt. Hoe buig je de attitude om. Wat is de kracht van de gelpen. Is het de uitzondering, de beloning op zich, werkt het ook met een stempel of een bemoedigend woord? En het allerbelangrijkste, voor wie werk je eigenlijk?

Het zingen en het voorlezen vonden ze fijn, even als het oefenen van de dans voor Sinterklaas. Het werken in de hoeken ging ongestructureerd. Ook hier viel op hoe slordig er met het materiaal werd omgegaan. Als je lekker wil werken, zorg je goed voor de ‘bouwstenen’, anders kan je niet uit de voeten. Er waren geen duidelijk afgebakende hoeken gemaakt. De klassikale opstelling stond dat in de weg. Kortom, er is een weg met ze te gaan. Een uitdaging ligt er zeker. Mijn eigen doel is om deze kinderen, ook al is het maar voor een dag in de week voorlopig, een inzicht te geven in hun eigen leerproces, zodat alle veranderingen die ze steeds moeten ondergaan, daar in ieder geval geen afbreuk aan hoeft te doen.

23032356_10210991310718858_6956069117186514769_nWakker kriebelen

Het allerbelangrijkste is het ontwaken van het besef dat we samen een wereld van verschil kunnen maken voor ieders persoonlijke ontwikkeling en dat een veilige en vertrouwde sfeer een van de pijlers is, om tot je recht te komen en ieders kwaliteit te kunnen inzetten op een volgend plan. Dat wordt mijn persoonlijke doel. Ze wakker kriebelen. We gaan het zien en beleven.

Uncategorized

Mooi van lelijkheid

Duitse onderzoekers hebben ontdekt dat de Archaeopteryx uit het Teylers museum eigenlijk een nog meer unieke oervogel blijkt te zijn, behorende tot de anchiornithiden. De foto van het fossiel diept een fantasierijk verhaal uit het verleden op, die we in de onderbouw verzonnen hadden als verhalend ontwerp bij het project vogels.

Archeopterix-img 0293.jpgFossiel van een Archaeopteryx

We wilden enig historisch besef bijbrengen en hadden een soort Pino, kleurrijk en groot, verzonnen en de Archaeopteryx, de oervogel. Vriendin had hem in een avondje in elkaar geknutseld en eigenlijk was hij angstaanjagend ‘oer’ geworden. Ik was op slag verliefd. Hij  had een krassende stem, was verlegen en dorst niet om de hoek van de kast heen te kijken uit angst dat ze hem zouden uitlachen. De grote kleurrijke, enigszins naïeve, flierefluiter had onmiddellijk medelijden en zette alles op alles om de oervogel te rehabiliteren.

0041.jpgDe Archaeopteryx

Zo griezelig als hij eruit zag, lukte dat toch. Iedereen leefde diep mee met die arme lelijkerd. Toen ik vorig jaar alles aan het inpakken was, kwam ik hem weer tegen samen met mol, die vriendin ook had gemaakt en ik besloot hem van een wisse opruimwoede te redden en hem mee te nemen naar huis.

Nu ligt hij op een plank van mijn boekenkast en kijkt me af en toe licht verwijtend aan, omdat de rust waarin hij belandde wel een hele diepe is, een fossiel waardig. Op de foto van het Teylers museum is te zien hoe geweldig ons exemplaar is nagemaakt naar het vermeende prototype. De fantasie kende in de gloriedagen van sparren en creëren geen grenzen.

Dat de kinderen alles gewend waren bleek wel uit het feit, dat ze hem nooit als griezelig hebben beleefd. Het was wel in een periode dat de dinosauriër grote opmars beleefde, omdat een van de jongens een passie had voor de enorme dieren en ze allemaal met naam en toenaam kon opnoemen en tekenen. Ze waren dus gewend aan grote bekken met woeste tanden en een pokdalig uiterlijk.

003.JPG

Het verhaal begon met de Flierefluiter, die een enorm ei had gelegd en gezellig zat broeden op haar nest. Haar bonte verschijning in tule en kleurrijke Boa’s was een prachtige tegenstelling met de onooglijke oervogel, die krassend van zijn gestaan gewag maakte vanuit een geïmproviseerde kast. Zo’n verhalend ontwerp is het ei van Columbus, want in een oogwenk is er beleving. De kinderen worden met hun hele ziel en zaligheid het verhaal ingesleept. De Flierefluiter en de Archeopteryx werden in harten gesloten. Op het robbeneiland waar het hele tafereel zich had  afgespeeld en het grote nest van de Flierefluiter lag, speelden ze het hele verhaal in geuren  en kleuren na. Met de angstaanjagende Archy als was in hun handen! ‘Van oer tot ei’ , alle ingrediënten om de geschiedenis te laten herleven was aanwezig.

Daar moest ik aan denken, toen ik de foto van het fossiel zag. Heel even teruggeworpen in de tijd en heimwee naar de onnavolgbare hoogtepunten van weleer, toen er geen berg te hoog en geen zee te diep was, we op de toppen van het kunnen zeilden en brandweerregels en andere veiligheidsargumenten nog geen deel uit maakten van de aanpak in school. Met lappen, veren en planten werden andere werelden geschapen en stapten de kinderen letterlijk een andere dimensie binnen, waar het avontuur hen wachtte.

Zoete heimwee en fantastische herinneringen is wat rest. Dat, wat we moeten koesteren én de kleine Archy op de boekenplank, mooi van lelijkheid, tot in lengte der dagen.

 

 

Uncategorized

Hou vol, hou vast

Wakker worden was er nauwelijks bij, vanochtend. Het koste moeite om de ogen weer te openen. Het was een intensief dagje gisteren. Eigenlijk merk ik, dat ik nog het meest moeite heb met de passiviteit. De dochters nemen me al het werk uit handen om me te ontlasten. Dat slaat de energie uit elke vezel. Nietsdoen maakt murw.

Aan de andere kant had ik er al heel wat activiteit opzitten. In de ochtend vroeg wakker om de laatste hand te leggen aan de surprise en een inpakritueel met het uitprinten van de gedichten. Een surprise maken is een, maar het nog mee krijgen naar de auto is een tweede. Alle tassen waren niet groot genoeg, dan maar twee vuilniszakken openknippen en om het gevaarte heen knopen.  Het lukte allemaal wonderwel.

005

In Haarlem wachtte weer de voetbalschoen en dit keer met borsteltje, potje met vet en stoflap er naast. In mijn hoofd had het plan genesteld om me aan de opdracht te houden. Hij had een reden om het zo te willen. Het was de basis van een andere uiteenzetting. Er was een rotsvast vertrouwen, dat het allemaal op z’n plek zou vallen. De vlakverdeling was goedgekeurd, de manier van schilderen ook. De puntpaprika van een van ons, oorspronkelijk alleen de vorm, maar langzaam ingekleurd en vormgegeven, was toch nog te realistisch. Laat het los. Vorm, compositie, de taal die de objecten tot elkaar spreken, je handschrift. Het blijft zoeken en daarmee niet minder boeiend. Volgende week gaan we iets met wastafels en spiegels doen.

024

De laatste boodschappen. De cadeautjes omzichtig naar binnen geloodst. De opgewonden gezichtjes. Glimmers in de ogen, het heen wen weer springen, de hak op de tak verhalen, rode koontjes van de opwinding. Dat spannende van geloven en de oudste kleinzoon, die net ingewijd was in de werkelijke staat van dienst van Sinterklaas, nam zijn taak om het voor broerlief zo echt mogelijk te maken, serieus. De heimelijke blikken van ons kent ons was een mooie evenknie voor het rotsvast geloven en bracht evenveel verwachting mee. De verdwenen oom, het gebonk en het strooien. Dit keer van beneden naar boven, omdat in de maisonnette de woonkamer op de eerste verdieping lag. Schuimpjes en pepernoten op de trap. Een kinderhand is gauw gevuld.

076

Er was hard gewerkt. Iedereen had fantastische gedichten en rake surprises gemaakt. Het aloude potje met gele gel, een cadeau met alleen maar een sleuteltje en later nog een, tussendoor cadeaus voor de kleinsten. Pas achteraf ontdekte ik dat Sinterklaas een aantal schilderijen van FaceBook moest hebben afgeplukt en uitgeprint, die me een Gouden penseel ‘Pour l’ensemble des Oeuvres’ bezorgde. Er was over nagedacht. Voor een van de voetballende godenzonen was een ingenieus inwisselbaar shirt dat in de lengte en breedte een overgang van Ajax naar Feijenoord in gang zette. Een lied over Ajax op ‘Geen woorden maar daden’, die hij, als oprechte Ajacied,  niet bij machte bleek om te zingen. De sjaal met luipaardenprint kon om het ranke nekje gewikkeld worden.

 

Weer moest ik na twee regels het gedicht aan iemand anders geven. Mijn sentimentele inslag hield het niet droog. Alles dat het samenzijn mogelijk maakt, zet de sluisdeuren open. Er helpt geen lieve vadertje of moedertje meer aan. Het zij zo. Het zit nu eenmaal in de genen. Het rijke gevoel is er niet minder om. Nog twee dagen sinterklazen en dan kan de rust weer indalen met nachten die voldoende blijken te zijn. Hou vol, hou vast.

Uncategorized

De spanning en de zoete pleister

Gisteren ging ik in vliegende vaart op pad om de laatste hand te kunnen leggen aan de surprise. Het waren de details, want het grote frame stond er. Op maat gesneden uit een dankbare lege verhuisdoos, die het nutteloze niets in mocht ruilen, kwistig beplakt om alle onderdelen in de vorm geduwd te krijgen. Doos bleek een uitkomst te zijn. Details dienden verlijmd te worden. Daar greep ik mis. De lijm was op. Geen nood, dan zou ik na de voetbalwedstrijd van de jongens de grande finale inzetten.

IMG_9675

De wedstrijd in een koud optrekkende mist was troosteloos evenals het resultaat. Voortdurend werden boze kreten het dichte dek ingesmeten.  Al naar gelang de rode neonminuten versprongen, trok de kou zich hechter en hechter om het publiek heen. Liet ze stampvoeten en ijsberen. De thuisvlagger van de tegenpartij had zijn doel bereikt. Hij had een aanvallende goed voetballende ploeg stuk geslagen met zijn vermeende buitenspelletjes. Vlaggers zouden, net als scheidsrechters, ook en juist op amateurniveau, neutraal moeten zijn. Dat zou een stuk agressie schelen. De jongens raken uit het lood.

Wat de tweede helft betrof had het geen ramp geweest als dat dichte dek als een deken naar beneden was gevallen. Einde verhaal. Daar begon de zoektocht naar de lijm. Waar de ochtend gladjes verlopen was en alle handelingen naadloos in elkaar schoven, werd de middag een groot debacle. De lijm was op. Heel Nederland had zich in de huizen achter hun surprises verschanst met hun Pattex en Bison kit en nergens was nog lijm te koop. Er moest aan meters geplakt zijn. In elke winkel en op elk schap greep ik mis. De Gotspe.

Ten einde raad stoof ik de non-food winkel van de grote supermarkt binnen. Die was bij deze vestiging gescheiden, wat nu alleen maar een uitkomst was. De grote bakken en rekken waren bijna leeg. De artikelen door het plunderend publiek dankbaar gewogen en goed bevonden en naarstig mee naar hun huizen gesleept. Geen lijm, nergens, nou ja, glitterpritt, maar daar viel niet mee te kitten. Wanhopig stelde ik mijn vraag. De behulpzame beheerder schudde aanvankelijk zijn hoofd, tot hij ineens het licht zag. De blik werd helder, de frons verdween en hij dook kwiek in de kleinere schappen, die naast de lopende band, tegen de kassa aanleunden. Ergens, tussen allerlei wonderbaarlijke huis, tuin en keukenmiddelen, grabbelde hij het minuscule kleine tubetje secondelijm op en hield het triomfantelijk omhoog. ‘Mijnheer, U bent een held.’ juichte ik. Ik bleef hem prijzen, engel, redder in nood en wat al niet meer. De glimlach om zijn mond werd breder en breder. Toen ik het pand verliet, hadden twee mensen in ieder geval een geluksgevoel.

Zo simpel kan het zijn. Alles is tot in lengte der dagen vastgekit. Pakjes zijn ingepakt, de cacao en de melk en suiker staan met de slagroom klaar om mee te nemen. Sinterklaas wordt dit jaar ouderwets gevierd, met surprises en gedichten, warme echte chocolademelk. Vanuit de mist doemt het bekende Droste-effect op, de beker met de cacao en suiker die we, met de theelepels in onze kleine kinderhanden, moesten roeren en daarna af mochten likken. Dat was zó hemels en troostrijk, omdat in dat ene kleine moment, alle spanning van die dag gebroken werd. ‘Alsof er een engeltje over je tong fietst’ glimlacht de herinnering. Inderdaad. De spanning en de zoete pleister, dat wil ik ze meegeven die drie kleine mannen, die straks opgetogen staan te springen.  Daarna kan het grote raden beginnen. Wie had wie. We zullen zien.

Uncategorized

Missie geslaagd

Het cadeau dat in zwarte letters duidelijk op het lijstje staat, is niet meer te bestellen. Er zit niets anders op dan ‘Expeditie Binnenstad’ te starten. Luchtig met de bus is uitgesloten door een tekort aan zuurstof om dergelijke stukken te lopen. In te wisselen door de rijkdom van de auto, die even later onder de krochten van Utrecht doorschuift naar de meest luxe en dure garage ever, 7 minuten voor 0,50 eurocent, tel uit je winst. Dat betekent dat ik de uitgespaarde energie in tien minuten zal trachten te niet te doen door een stevige doorstap in Hoog Catharijne. Mijn hemel, alles staat op z’n kop, waar zit die vermaledijde winkel. Als een volleerde snelwandelaar schicht ik tussen de slenterende, kauwende, kletsende, stilstaande massa heen. Ogen schieten langs de gevels om de juiste naam te vangen.

Helemaal vooraan bij het station blijkt een informatiepost met twee vrouwen. Met een geduldige glimlach zet een van hen omstandig uiteen welke richting er genomen moet worden, terwijl de parkeermeter in mijn hoofd maar door blijft lopen. De hele andere kant op naar het Vredenburg dan maar. Een twee drie in Godsnaam en nog eens een duik in die woelige menigte. Achter hoge schotten vindt de hectiek van de bouw plaats. Klotterende mannen en vrouwen met overalls en stoere heupgordels, ze drijven met hamers de spijkers in het  hout en peuren met schroevendraaiers lichtaansluitingen op de juiste plaatsen. Boven het gonzen van het winkelende publiek uit meen ik een flard muziek uit de radio te horen ‘Hilversum drie bestond nog niet’ zingt het in mijn hoofd. Mijn hoofse meter laat met snelheid weer twee kwartjes vallen, als ik probeer een breed zwalkend stel te omzeilen en maar steeds wordt klem gelopen.

005

Jullie zijn gewaarschuwd. Hoog Catharijne is op vrijdagmiddag een heksenketel, een doolhof pur sang en ik loop er ‘Als een vreemde zeker, die verdwaald is zeker.’ Noodzakelijk kwaad om een doel te bereiken. Thuiskomen kan pas in de oude binnenstad, maar dat is niet aan de orde. Ook het Vredenburg wordt overlopen door de massa. Er is markt. Kooplui prijzen hun waren aan, laten stemmen schallen, kijken dwingend in de poppetjes van de ogen. Gehaast mijd ik de blikken. Geen tijd. Daar is de winkel.

Van de regen in de drup, blijkt al gauw. Het lijkt allemaal te geef. Graaien en grabbelen, passen en meten, eenzelfde patroon blijft in alles terugkeren. Men schrijft mode met een luipaardenhuid die tijgerprint heet, volgens het in zwart geklede behulpzame meisje als ik haar om raad vraag. Het te verkrijgen onderdeel ligt nergens, maar is wel achter. Ze haalt het voor me op, terwijl de longen op adem komen. Dan volgt er nog een kleine cultuurshock. Op deze verdieping zijn vier kassa’s. Twee zijn er in werking, men heeft de wachtenden om de pilaar geleid in dezelfde wachtgangen als bij Schiphol. Braaf draaien we in carrévorm de wachttijd door. Als de gangetjes vol zijn, gaat de derde kassa ook open en verdriedubbelt de snelheid van verwerken. Als ik aan de beurt ben, is het achter mij nagenoeg leeg.

Terug naar de zorgvuldig geregistreerde plek van de immer verstopte garages. Voor de domino pizzeria, na het terras. Ergens in het midden dalen de trappen af naar het verdwenen, uitgegraven, historisch verleden van de oude jaarbeurshallen en ver daarvoor. Met enig historisch besef zou men uit de luidsprekers de paardenhoeven moeten laten kletteren op de kasseien. Dat zou een mooi contrast zijn met de snelheid waarmee de pk’s zich brullend verheffen.

De automaat slikt mijn kaart naar binnen. Angstvallig hou ik mijn hart vast. De opluchting tekent sterretjes, als ik slechts een half uur onderweg ben geweest en nu voor de aderlating van 2.50 het pand mag verlaten. Ze spuugt de kaart uit. De weg naar het hemelse buiten is lang. Letterlijk opgelucht rij ik de mij zo bekende binnenstad uit. Missie geslaagd

Uncategorized

Een tegenpool achter een vermeende waarheid

Gisteren sukkelde de slaap de avond binnen, terwijl het lijf er nog niet klaar voor was. Onderuitgezakt op de bank nam ze bezit en pas tegen middernacht drongen de geluiden van de televisie vaag tot me door, een indringend geluid.

https://www.ntr.nl/Het-Uur-van-de-Wolf/6/detail/Adieu-a-G/VPWON_1244838

Het bleek de achtergrond muziek bij de documentaire van het Uur van de Wolf over de conceptueel kunstenaar Gert van Elk. ‘Tel uw zegeningen’ knikte het verleden me toe. Nooit bereiken mij in deze overvolle dagen nog de late avonduren met zinnige en verheffende informatie. Vroegtijdig haakt het vege lijf af op een blik reality en duikt onder de wol, met boek, maar nooit voor lang. Uitgeblust en opgeveegd.

Een gouden moment. De volgende dag wachtte er geen school . Het heilige moeten verzandde in een glaasje wijn en de betekenisvolle zinnige wereld van Gert van Elk. Deze kunstenaar, die gewag maakte van zijn escapades in het land der verbeelding, schiep een treffend beeld met zijn zoektocht naar de contramine. Het zoeken achter het waarom der dingen in zijn eeuwige drang om het onzichtbare zichtbaar te maken. ‘Het is er, maar is het er’ vertaalde ik die gedachte in mijn hoofd. Hij noemt het nadenken met een glimlach en in het opvolgen van de beelden en zijn prachtige verklaring ontspint zich een gedicht, die hij onbewust geschreven heeft aan de hand van zijn denkbeelden en die zich in mij woordelijk verklanken in de stilte van de nacht.

ger van elk

Adieu

Een glimlach observeert

de beweging van de rust

Die absolute stilte met als contrast

beroering door wind, wolken en water

‘einder’loosheid

valt stil en krult zich rond op zwart fluweel

Het onzichtbare zichtbaar maken

De trekker zwaait rimpels over het gladde oppervlak

beroering door het aftoppen van het spiegelende water, A Surface

Net als de dierbare amputatie, aanwezigheid als arm of been

Reëel afscheid vindt aan de einder plaats

Afstand rekt het vertrek

Inwisselbaar,

kleine mannen worden groot

Het leven als Replacement Piece

allesomvattend en minder dan niets

een rijzend adieu

(c)lemvanderlinden: Ger van Elk 1941-2014

Zijn verhaal is ontroerend berustend. Deze docu van Djoeke Veeninga, Marlou van den Berge en Jeroen Visser is een wandeling door zijn leven, maar ook een welgemeend adieu aan deze grootmeester van de verandering. Zijn blik op kunst zorgde voor verheffing van de beleving, door elementen toe te voegen, die vragen oproepen. Filosofie binnen beeld, vorm, karakter. Dat andere been, omdat we zo geneigd zijn steeds op het bekende te blijven hangen. Tot op het laatst bleef hij in de contramine geloven, zijn dwarsigheid was het handelsmerk en zelfs zijn sterfjaar duidt op de omkering. Dit juweel dat binnen handbereik lag in die verstilde kamer, het aardedonker dat de beelden indringend kaderde en luister bij zette aan het gesproken woord, zorgde voor een nieuwe energie, die de slaap verdreef.

Het beeld van zijn vriend, de verdwenen Bas jan Ader, bleef rondspoken. Met het te krappe bootje, een guppy op die onmetelijke oceaan, letterlijk te klein bevonden, waarbij de boot het redde, maar de schipper niet, omdat ze leeg aanspoelde aan de Ierse kust, hinkte hij op twee gedachten en ging aan de kunst voorbij. Waardevolle herinneringen die veelzeggend de gemoederen zullen blijven beroeren.

De grootste contramine die hij met zijn dood bereikt heeft, ligt en hangt en staat. In zijn levenswerk, dat zijn groot gedachtegoed staaft en luister bijzet, leeft Ger van Elk voort en zwaait hij af met een Adieu à G op een plek voor het Stedelijk, met voeten getreden en  inwisselbaar, omdat er altijd en overal een tegenpool achter een zich vermeende waarheid bevindt.

Uncategorized

Boeken met karakter

Er wordt hard gewerkt door vriendin en mij om de vertelling van Kikker en de Vreemdeling van Max Velthuijs inhoud te geven. Met de rust en de timing groeit de basis en met de stemmen van de dieren krijgen hun uitgesproken eigenschappen gestalte. In dit specifieke geval wordt varkentje ineens een oude betweter, die narrig op de buitenwereld reageert en vooral kritiek spuit. Eend is een wat suffig kipje dat neuzelt en met de wind, die varkentje met veel bombarie op laat stuiven, mee waait. Haas wordt in dit geval een deftige mevrouw, een soort juffrouw ooievaar. Kikker en rat blijven dicht bij hun oorspronkelijke zelf. Geaarde stemmen die niet anders kunnen klinken dan hoe ze doen. Verstandige en wijze mannen, die twee. Het is een mooi verhaal en bijzonder actueel met de vreemdeling, die als indringer wordt ervaren, terwijl het tegenovergestelde het geval blijkt.

Boeken met karakter behoren tot mijn lievelingsboeken. Dat maakte dat ik het boek van Carlos Ruiz Zafón: Schaduw in de Wind, zo verschrikkelijk goed vond. Zijn vondst, het kerkhof der vergeten boeken, waar in labyrintvorm alles wat gedrukt is, staat, is er een van onsterfelijke aard en de jongen, de hoofdpersoon van het boek, krijgt een lading mee, die het hele verhaal lang blijft sidderen. Een andere blogger maakte gewag van het laatste deel van het vierluik. Ik blijf nieuwsgierig, maar deel twee en drie kwamen niet in de buurt van de beklemmende spanning uit het eerste deel.

alleen1

Ik las, dat Youp van het Hek ooit gehuild had bij het voorlezen van Alleen op de wereld aan zijn kinderen jaren geleden. Dat ontroerde mij, want vanaf het allereerste begin dat het dikke blauwe boek van Hector Malot in mijn leven kwam, omarmde ik Remy en zijn vrienden en fantaseerde een groot deel van mijn jeugd om hun emoties heen. Ineens graaft mijn herinnering naar mijn vergeten boeken. Er zijn er  een paar, die de eindstreep niet haalden en voortijdig weer werden dicht geslagen. Daar zijn boeken bij van gerenommeerde schrijvers, die niet de opening van mijn bewustzijn konden vinden. Ze staan in mijn galerij der boeken omdat ze door mijn handen zijn gegaan en de pogingen om door het verhaal heen te komen, onuitwisbaar in mijn geest staan gegrift. Ze vervagen sneller dan de boeken van lang geleden, waar kleur en herkenning om op te snuiven waren. Soms is de sfeertekening in woorden stuk gevallen en misschien spreekt het de persoonlijke verbeelding minder aan. Het heeft niet met de schrijver zelf te maken, want het kan per boek wisselen. Mijn vergeten boeken zijn nooit echt uit het hoofd verdwenen.

De schaduw van de wind

De stad Barcelona krijgt in De Schaduw van de Wind haar spannende en geheimzinnige lading, die vervlochten wordt met een bezoek , lang geleden, aan de kunstenaars scene  daar. Met vrienden gingen we gangetjes door, trappen op en af, passeerden kleine opkamers om in de ontmoetingsruimtes te komen waar heel de kunstminnende natie zat. Logeerpartijen in panden, die rechtstreeks beschreven konden worden met hun karaktervolle hoge kamers, tegelpatronen en artistieke inrichting. Grenzeloos en verheffend schreven ze de geschiedenis rond, lang voor De Schaduw zijn vruchten afwierp.  Een leven met identiteit, waard om je eigen te maken en toe te voegen aan een  persoonlijk bestel.

Of het nou om een eenvoudig kinderboek gaat of om een ingewikkeld plot, als de boodschap iets te zeggen heeft, filtert het de juiste sfeer tot leven. Mijn levende galerij der boeken bestaat bij mijn persoonlijke gratie tot in lengte der dagen in de tijd die gegeven is. Boeken, die bijdragen en vormen, onnavolgbare boeken, boeken met karakter.

 

Uncategorized

De aard van het beestje

Gistermiddag kwam ik, zoals één keer in de zoveel tijd, het verleden weer even tegen. Ineens stond ze voor me, terwijl ik afwezig en peinzend over de bon en de zojuist verkregen pakketzegel, in gedachten verzonken stond. We keken elkaar aan en dwars door onze vermoeide blikken heen, dreven de gloriejaren van weleer boven.  Samen bij de kringloop aan het werk. We waren allebei Second Hand Roses in hart en ziel en hadden  heel wat kilometers gemaakt tussen alle verkregen spullen. Van een kleine achteraf loods was het tweedehands winkeltje opgeklommen naar een gerenommeerd bedrijf met een aantal vaste werknemers, mensen die via deze werkplek terug konden keren in de maatschappij en mensen uit de reclassering, die hier te werk werden gesteld.

scannen0677

Ik zocht de kleding uit, zij hield zich bezig met het sorteren en de inrichting. Alles wat we tentoonstelden werd onder onze handen weer afgebroken met een snelheid, waar niet tegenaan te klussen viel. Door de loop der jaren heen, vielen vertrouwde mensen weg en kwamen er nieuwe bij, regels veranderden, de visie veranderde. We probeerden flexibel mee te groeien en iedere keer weer moesten we wennen aan een nieuw gebouw of een nieuwe werkplek. Het echte eerste grote pand werd, na casco te zijn opgeleverd, door ons zelf afgebouwd en ingericht. Met grote steigers konden we bij de plafonds komen van het grote fabriekspand. Ergens staan nog namen op balken en vermeende boodschappen op de sponningen geschreven.

Naast het werk in de kringloop was er die andere passie. Alles, wat ze onder handen nam, kreeg betekenis. Ze was kunstenaar.  Zij zette oude lp’s naar haar hand en die veranderden in grappige en handige gebruiksvoorwerpen, strak uitgevoerd of grillig. Ze maakte installaties avant la lettre en niet zelden waren de wonderlijke voorwerpen die binnenkwamen de dankbare bouwstenen voor haar diverse creatieve projecten. Daarnaast ontpopte ze zich steeds meer als binnenhuisarchitecte. Haar derde oog zorgde ervoor dat er werd gesorteerd op kleur, vorm en inhoud. Door het groeperen en het speuren naar de juiste snuisterijen, kleden en kleedjes, schilderijen en gebruiksvoorwerpen werden het toonkamers. Deze verkooptechniek was dezelfde als die van Ikea, lang voordat die naam inhoud kreeg.

scannen0678

We keken elkaar aan en wisten beiden dat  we in de nadagen van het bestaan voort ploeterden met dezelfde snelheid en gedrevenheid als vroeger. Ook dat daar onze grootste valkuil zat. We hadden allebei een ‘snelle’ maaltijd gehaald, omdat we niet meer de puf hadden na een dag hard werken, om nog te koken.  De rimpels in huid en hoofd werden milder tijdens het gesprek en de uitwisseling van gemeenschappelijke  problemen met dat lijf van ons, dat moeite had met de energie en de passie waarmee we de dagelijkse invulling aangingen. Ze vloeiden zacht in elkaar over. Ons kent ons. De glimlach om de monden, de blikken van herkenning, het stille lijden van vrouwen alleen, al zouden we het nooit zo noemen.

We lieten elkaar weer los, een warm bad, de herinneringen om mee te mijmeren en dat wat steeds waardevoller werd, de herkenning. In de ogen, in de woorden, in het afgematte lijf. Niets anders nog te wensen dan een goed boek en een warme knusse plek op de bank. Om de volgende dag weer voort te jakkeren met alle remmen los. Niets aan te doen. Het is de aard van het beestje.

 

Uncategorized

Maak dan je borst maar nat

Tijdens het draaien en woelen trok de hele dag voorbij. De binnenkomst van de kinderen, een hele kring vol schattige gespannen Pieten en hun ouders, twee man en vrouw sterk. Zo’n optreden dat maar eenmaal in de twee maanden wordt gegeven is direct heel bijzonder. Sporadisch maakt de lading groot. Dat bleek wel. Menig ouder had op die druilerige maandag het werk opgeschort.
Geluk bij een ongeluk was dat ze daarmee de file ontliepen, die rondom Woerden alle wegen inmiddels had dichtgeslibd.

IMG_0533.jpgSint intocht

De zaal was goed gevuld. Het is anders als een weekopening een optreden vraagt van de groep. Er is geen oefentijd meer na het weekend. In dit geval hadden we zelfs de doorloop vorige week woensdag al gedaan. Ik zag achter de gespannen blikken langzaam maar zeker weer wat herkenning komen.Toen de pepernotenmachine eindelijk opgesteld achter het gordijn stond, verdween een eventuele bravoure als bij toverslag, bij de muur van afwachtende ogen, de hele zaal zat vol. Spontaan verslikten ze zich in de bergen van steen en van speelgoed. Bij het jodelen waren er slechts drie die hun huppelpassen nog in de strijd wisten te gooien. Daarna werd er op een machinegeluid de lopende band ingezet. Aandoenlijke schattige te kleine bewegingen, waar nog net het strooien , het kneden en het eitje tikken uit te filteren was. De kleinste piet achteraan mocht na het checkerdecheck van de opperpiet de pepernoot stiekem in zijn mond stoppen. Hij speelde de rol met verve en zijn ondeugende glimmers  zorgden voor een overweldigend succes. What’s in a name.

Daarna volgden een Pietengym met tegendraadse Pieten en een zoektocht omdat Sinterklaas verdwenen leek na een storm op zee. Groot applaus en gelach. Afsluitend een heerlijke vrije Pietendans en de klus was weer geklaard. Veertig kleine Pieten op het podium vertederen zonder meer. De kracht zit in de trots waarmee ze het applaus in ontvangst nemen, een mooi en diep Chapeau voor het welwillende publiek met een staande ovatie als beloning en een spiegelend effect. Hier en daar werd een traantje weggepinkt. Triomfantelijk marcheerden ze het podium af. Weer een mijlpaal neergezet.

Dat het spannend was geweest bleek uit de ontlading, waarbij de chaos zoals altijd een uitweg zocht in onophoudelijk willen vertellen en oren die dicht bleven voor de ander. Ieder in een eigen wereld. Onstuimig trok de regen aan de ramen en zorgde onwillekeurig voor een grotere onrust. Tijd voor vreedzame binnenpret, pepernotengeknabbel en een medley aan liedjes. Puzzelen helpt en een pas op de plaats. De kunst is die rust te bewaren en de emotie in de kiem om te leiden naar begrip en open armen. Kom maar. Wees maar angstig, gespannen, opgewonden, bang. Het klankbord staat klaar. De soep wordt nooit zo heet gegeten als ze wordt opgediend.

IMG_0511.jpg Blije Pieten

Tussen de kleine voorvallen door zijn de gouden momenten, de gedrevenheid, de vragen en het ouderwetse verhaal van ondeugende Omi die haar prikkende wollen borstrok in vier stukken knipt en tegen de Sint raast nooit meer zo’n ding aan te willen. Het brengt beelden binnen van zestig jaar geleden en nog schuurt het. Net als die Piet, die dreigend met zijn roe sloeg en de zak opende als je omzichtig langszij schoof.

Sinterklaas brengt heel wat meer teweeg dan de gewortelde angst van vroeger. De spanning is er niet minder om. Nog maar een paar nachten slapen dan volgt de ontlading en glijden we de zoete rust van kerst weer in, met stille nachten en ononderbroken nachtrust, omdat de afwachting verdwenen is. Tenminste…Als je zo wijs bent er geen cadeaus aan vast te plakken. Maak dan je borst maar nat.

 

 

 

Uncategorized

Nieuwe ronde, nieuwe kansen

Op zondagmorgen naar Haarlem rijden is voorwaar geen straf. Achter elkaar verandert het blikveld door de wisselende lucht en het elkaar opvolgende landschap. Zonder moeite trekt de kleine blauwe Prins door hagel en regen uit donkere wolkenpartijen geserveerd om dan ineens weer naar het felle licht van een openbrekend wolkendek toe te rijden. Een groep kieviten viert de nazomer door uitbundig te scheren over het braakliggende akkerland. Het wit vormt een prachtig contrast met de dreigende lucht. Het contemplatieve van de zondag strekt zich uit over de normliter zo overvolle wegen. Het land ligt nog op een oor.

In Haarlem druilt het, maar de gevels van de oude huizen ogen vriendelijk en nemen ook de zondagsrust in acht. In de verte slaat de kerktoren tien uur, als ik zeulend aan de zware tas, de deur open van het academiegebouw. Precies op tijd. Daar staat onze nieuwe bron van inspiratie. Koen is spullen klaar aan het zetten. Een koolraap met blad, twee bevroren makrelen, voetbalschoenen, een plant, een grote tak, een ananas, een stijve amaryllis in een vaas.

022

Hij is korter van stof dan Margreet. ‘Hou de vorm in ere, maak het spannend, geef er je eigen handschrift aan.’ Dan volgt het kiezen van het werkblad. Ik had twee behoorlijke stukken van mijn rol geïmpregneerde Zwanenburg katoen afgeknipt en tackerde er een tegen de houten wand, anderen hadden grote vellen papier. Volgende week moest ieder voor eigen papier zorgen. Met de heerlijke voetbalpot van gisteren voor ogen viel de keuze op de voetbalschoenen in een compositie zoals de jongens die jaren lang hadden voorgedaan, door ze gewoon te laten liggen waar het viel. Redelijk waarheidsgetrouw, maar Koen wilde eerst eens de vorm, de eenvoud. Het ging om de penseelvoering, om de spanning in de verf zelf. Dus vielen er weer twee schoenen af. Het werd een wat wonderlijke compositie, die verdwaalde schoen op het papier. Aandoenlijk ook door zijn solitude. Waar was zijn kompaan.

015.jpg

Om me heen hoorde ik zuchten en geploeter. Uit de warme veilige comfortzone van het tekenen getrokken, ging het gevecht niet langer om de lijnen, maar om het durven neerzetten en opblazen, structuur aanbrengen en los te gaan. Het werken met acryl vergde gewenning. Waar olieverf zacht en soepel onder de kwast uitglijdt, ligt acryl op het doek en vergt snelheid van werken. ‘Niet te snel’ beoogt de meester ‘kijk naar je werk’. Monster het, maak afwegingen, vul ik in. Dan komt er onder mijn handen een voetbalschoen, die aardig de werkelijkheid weergeeft en daar blijkt de kneep te zitten. Het moet geen monsterboard worden, of een reclameplaatje. Het moet spanning oproepen, vervreemden desnoods, iets dat vragen oproept. Bloed aan de paal, dus rode veters en noppen. Dat was te verhalend, denk beeldend.

010

Boeiend om te zien welke kwaliteiten los komen als het blikveld zo wordt bepaald, ieder van ons uit een andere hoek. Even was er het verlangen naar de weerbarstige koolraap. Die was simpel van vorm en vroeg om structuur, terwijl het grillige karakter voldoende improvisatie bood. Maar ach, die voetbalschoen. Een hele autorit lang werd het stukje bij beetje eigen, terwijl in mijn hoofd de melodie van weleer een weg zocht. ‘Op een slof en een oude voetbalschoen….’ Feijenoord had gewonnen, de jongens hadden gewonnen en die schoen werd mijn eigen beeldende beleving. Vanuit het autoraam knipoogde de zon me bemoedigend toe. Volgende week is er weer een zondag. Nieuwe ronde, nieuwe kansen.

002

 

Uncategorized

Nostalgie als een warm bad

Ik wilde niet wakker worden uit de droom, waarin de halve bric à brac van Frankrijk tentoongesteld werd, in het huis waar ik kwam te wonen. De prachtigste voorwerpen stonden en hingen er. Teer linnen, mooie wonderlijke stoelen met prachtige oude trijp als bekleding en poppen met hun verstarde schildpad glimlach uit de jaren dertig.  Gehaakte randen, het keramiek dat op kleur bij elkaar stond of hing, teer en met motieven herkenbaar uit de stijl, maar ook van vroegere tijden. Voorzichtig haalde ik alle gordijnen en kleden en kleedjes weg om te wassen. Onder alles kwam warm en diepbruin notenhout dat om boenwas bedelde om weer in oude luister te mogen bestaan.

Er waren kapers op de kust, zoals bij erfenissen altijd of als er wat te halen viel. Ze bevolkten de hal van de flat, waar veel nog hing om naar boven te sjouwen. Iemand gaf me de tip eruit te zoeken wat ik nog wilde bewaren en dan een opkoper de rest mee te laten nemen. Direct stond een vriendin van lang geleden een kleed van de muur af te trekken. Dat wilde zij wel. Geen besef om om geld te vragen. Het ging niet om het geld. In de kamer boven wist ik nog wat oude mensen, die ik kennelijk met het antiek had mee geërfd. Ergens achter een verwarming kwamen twee wajang goleks te voorschijn en stond er een ivoren ruggenkrabber.  De droom zweefde weg in Smaragd groen en Pruisisch blauw.

scannen0226

Misschien was er een onbewust verlangen naar het overvolle bestaan van de jaren zeventig, waar we menige tweedehands winkeltjes  afspeurden naar grootmoeders spullen uit de jaren dertig. Elk veroverd tierelantijntje kreeg een eervolle plaats tussen de vele varens, Chinese lantaarntjes, hedera’s, citroengeraniums, kamerlindes in de overvolle kamers, met meubels en plantentafels, theemeubels en kabinetten. De wanden en de vloer waren bekleed met sisal en kurk, de wonderlijke schemerige sfeer werd versterkt door de gedempte sobere kleuren van de worteldoeken en de vermeende Perzische tapijten. Oude verstelbare rookstoelen brachten de warmte binnen. Tegen het raam weefden de planten een natuurlijk gordijn. De keuken was bevolkt met blik van de kleine Droste cacao tot de enorme Douwe Egberts. Aan de randen van de planken hingen dunne katoenen gehaakte picootjes, er waren hartjes op de muur geschilderd en voor het keukenraam hing een gedrapeerde rode voile op een koperen roe.

scannen0043wit met grenen

Met kinderen werd het onpraktisch en moest van lieverlee de helft weg. De stofhappers en de lichtontnemers werden opgeruimd, de ramen zogen het licht gretig naar binnen en dat liet zien, waar de ‘schattige’ oude stijl werkelijk voor stond. Stof danste sierlijk in de repen zonlicht en toverde een waas van vuil. Onpraktisch en onhandelbaar met de plakhanden van kinderen, hun beweeglijkheid, die de fragiele porseleinen Leda en de Zwaan liet sneuvelen. De traproeden die vervaarlijke situaties toverden bij het naar boven gaan met volle handen en manden wasgoed. Het dik verzamelde stof op de blikken werd pijnlijk zichtbaar.

Aan de slag en ruimen. Mooi wit moest het worden. Alles wat bruin was kreeg een lik verf tot aan de buffetkast toe, planten werden vervangen door lange statige gordijnen en alleen een Ficus Benjamini mocht blijven op een van de inmiddels roomwit geschilderde plantentafels. Op de vloer kwam gelakt grenen. Praktisch, handzaam en voor het fleurige wat felrode accenten. Platte kussens voor de oude eetbank.

Vijf kleine kinderlijven op een bank. Het paste net. Nu is boekenkast het enige wat ik me aan tierelantijn permitteer. Daar huizen twee Japanse poppetjes, een heksenbol, wat kleine doekjes, de tafelbel van mijn moeder. Geen andere kleden dan een warme wollen in de zithoek voor de enorme bank, waar ruimte is voor ontvangst van allen. Het verleden verpakt zich vooral in mijn gedachten en komt regelmatig aankloppen. In een te schrijven blog bijvoorbeeld of onaangekondigd in die andere dimensie naast de onze, die zich enkel ’s nachts of in de vroege ochtend openbaart en dankbaar blijft hangen op het netvlies. Nostalgie als warm bad.

Uncategorized

Je hart volgen

Je hart volgen. Daar moest ik aan denken toen ik in de column van Youp over Fred Teeven las, de ex-staatssecretaris, die zich laat omscholen tot parttime buschauffeur. Fred zelf geeft aan ook nog de optie van internationaal vrachtwagenchauffeur te hebben overwogen, maar uiteindelijk te kiezen voor deze haalbare mogelijkheid. ‘Het is een jongensdroom’,  zegt een woordvoerder van Connexxion in het AD. Een keer eerder heb ik dit meegemaakt. De zoon van de directeur van onze basisschool wilde vrachtwagenchauffeur worden. Iedereen keek daar van op. Toen bekende de vader dat hij zijn hele leven lang al die droom gekoesterd had. Met zo’n prachtig rollend gevaarte de wegen van Europa doorkruisen leek hem het toppunt van vrijheid.

foto van Berna van der Linden.

Sinds ik mijn vaste stek vaarwel heb gezegd en nu te hooi en te gras inval, overkomt me hetzelfde gevoel van vrijheid. Eigenlijk voelt het als eigen baas. Ik kom een school binnen. Verken de kinderen, kijk ze diep in de ogen bij binnenkomst, maak een grapje of een compliment en begint aan een onvoorspelbare dag. Mijn pappenheimers pik ik er onmiddellijk uit, want die vallen zelf al op. Door er een lekker lied in te gooien of een anekdote heeft het ijs nauwelijks de kans om op te bouwen, dus hoeft het ook niet gebroken te worden. ‘Ons kent ons en ouwe jongens, krentenbrood’. Zo voelt vrijheid.

Ik kan me zo voorstellen dat, als directeur, de grote verantwoordelijkheid zwaar kan gaan drukken op je persoonlijke leven. Die druk is al voelbaar als groepsleerkracht met de verantwoordelijkheid voor de kinderen, maar op macroniveau, waarbij én het welzijn van de kinderen én de teamleden met aan de andere kant de inspectie aan je rukt en trekt, je van goede huize moet komen om zelf overeind te blijven. Ik snapte het verlangen van onze directeur destijds maar al te goed. Als verpleegkundigen op de Intensive Care verzuchtten we vaker tegen elkaar dat we best eens een tijd achter de lopende band wilden werken, los van alle zware druk die er op ons lag, omdat er bij elke handeling letterlijk mensenlevens mee gemoeid waren. Niet goed over nagedacht, want er bestaat niets méér dwingend dan een lopende band, waar de machine het tempo bepaalt.

Wat ik knap vind van deze ex-staatssecretaris is dat hij met open vizier en geheven hoofd blijft strijden voor zijn  rehabilitatie. Met deze daad maakt hij een duidelijk statement. Door zich om te scholen tot buschauffeur en zich niet te ‘goed’ te voelen voor het verwezenlijken van een lang gekoesterde jongensdroom, steekt hij met kop en schouders uit boven de ‘besmette’ status die hij heeft opgelopen.

foto van Berna van der Linden.Dromen bij de treinen.

Daarnaast is het een opwaardering van het beroep zelf. Een kinderdroom die waarheid wordt. Als hier de grote truckers een keer per jaar door de straat rijden, glimmend gepoetst en opgetuigd, staan alle ouders met hun kinderen met dezelfde begerige blik in de ogen te kijken naar die stoere chauffeurs met hun armen als bielzen door het draaien aan dat enorme stuur. Hoog verheven boven de massa schallen de hoorns hun vrijheid en hun onovertroffen grenzeloze bestaan.  Ik ben een angsthaas en durf dat alleen niet aan. Als ik diep van binnen graaf, dan zou ik niets liever dan die vrijheid van ‘je neus achterna gaan’ verkiezen, los van alle banden. Ja, en daar zou ik best zo’n enorm bakbeest voor willen temmen.

Dat is wat ik bewonder in deze actie van Fred Teeven. Het aangaan van een nieuwe status, los van een vermeend imago. Je hart volgen en dat had hij al veel eerder moeten doen!

Uncategorized

Pootjes op de grond

Een gat in de dag geslapen, bewust, want ik was al twee keer eerder wakker. Mijn biologische klok van vijf uur was paraat. Na een half uur dook ik weer onder zeil en om acht uur bekeek ik met een lodderoog de lucht links van me, dat voor het raam miezerde en grauwde. Geen moeilijke keus.

2864_300px_thumbEscher: Relativiteit

In het tussentijdse onderdompelen gebeurde er meer dan ik had kunnen bedenken. Er was een speurtocht in een nieuw bibliotheekgebouw naar de galerij met boeken. De gang ging met lopende banden omhoog en naar beneden in meerdere uitvoeringen van  verantwoorde strakke architecturale vormgeving, waar ik al liggend en zittend op vervoerd werd. Weg met de roltrap leve het horizontale bestaan. Hier en daar moest er een sprong gemaakt worden over vervaarlijke dieptes. Angst sloeg soms om het hart. Het gebouw was eerst gesitueerd in Nieuwegein, maar zoals het een goede droom betaamt, bleek ze uiteindelijk toch in een typische Limburgs stadje te staan. Niet in de laatste plaats omdat een van de oudere broers van een goede vriend daar een voorstelling gaf in de kelders van het pand. Hij had zowaar een gedicht geschreven en een boekje erbij gemaakt. Zijn toon was van dezelfde treffende arrogantie als waar hij normaliter in het dagelijkse bestaan zijn onzekerheid mee trachtte te verbergen. Het boek was koren op zijn molen. Nog beter kon hij zich verheffen boven de goegemeente. Het snobisme sneed dwars door de droom heen, want bij het ontwaken lag zijn afwijzende houding als een film over de huid.

Het oneindige grijs vroeg om een tweede duik in het grote niets naar een zolderkamer, waar ik met de zussen verbleef. We moesten inpakken, maar twee van ons konden er niet toe komen. Het leek of ze de afreis niet wilden maken. Het gesprek talmde en draalde, toen warempel de verwaten kwast uit deel een weer op kwam draven en ons van repliek ging dienen. De aversie groeide met de vermeende minuut. Tijd in dromen is een rekbaar begrip en lijkt het meest op de speelse seconden uit het vesthorloge van het witte konijn, die als een haas heen en weer raasde, dwars door wonderlijke wandeling van Alice heen.

049

De kwast had me in beide dromen nog geen blik waardig gekeurd. Het eindigde toen er een wit wolkje aan kwam drijven met schimmen erop, die steeds duidelijkere contouren kregen naarmate ze dichterbij zeilden. Dat was het uitgelezen moment om weer te ontwaken. Het buitengrijs lichtte op, maar was nog steeds ondoordringbaar. Uit de verte kwamen de stemmen van kinderen. Dat betekende dat de school verderop haar pauze had. De lucht vulde zich met schaterlach en uitbundig gekwetter. Het aantal zorgde voor een muur aan geluid.

Dromen duiden is een beleving op zich.  Gebouwen staan voor de constructies die we in ons leven maken en het karakter, de hoop en de bezorgdheden kunnen zich erin weerspiegelen volgens mijn oude droomencyclopedie. Ieder mens die in een droom verschijnt toont een aspect of een facet van de dromer zelf.

De val van Icarus, door Peter Paul Rubens

Ik voel een diepteanalyse opkomen. ‘Hoogmoed komt voor de val’ oreerde mijn oma als er iemand in haar omgeving was die treden hoger trad dan zijn stand en vervolgens de oude schepen verbrandde. Daarachter kwam steevast de koude kermis, waar hij van thuis zou komen. Mijn kinderoren hoorden kermis en koud en hadden direct een draaiende rood met goud gekleurde carrousel in de ongerepte sneeuw voor ogen. Dat is het punt waar de droom begint, als de verbeelding heeft toegeslagen en ze de cryptische werkelijkheid omzeilt met een tegenpool. Verwaten kwasten vragen om vriendelijke rondborstigheid.

In het lichte grijs hipt een kleine koolmees bedrijvig van tak tot tak in de boom voor mijn raam als antwoord op de vraag en zet de werkelijkheid met beide pootjes op de grond. Aan de slag.

Uncategorized

Met recht een levenswerk

Gisterenavond heb ik de documentaire Alicia gekeken. De regisseur Maasja Ooms neemt ons mee in het leven van een meisje, dat tot dan toe alle pech van de wereld heeft gehad. Er volgt een leven vol hele en halve brokstukken tijdens een tocht langs aanvankelijk veilige kindertehuizen, waar ze steeds dieper in haar vertrouwen beschaamd wordt en het gemis van een warm en veilig nest zich vertaalt in agressief gedrag, dat keer op keer een bevestiging vormt omtrent haar ongewenst zijn. Dergelijke indringende documentaires zijn absoluut ongeschikt als slaapmutsje.

Het was dan ook niet verwonderlijk, dat ik midden in de nacht wakker schrok uit een onrustige droom met als eerste het beeld van Alicia op mijn netvlies. De droom bleef als een losse flard om me heen hangen. Daar lagen alle gemengde gevoelens in verstopt, verkleedt als een zoektocht bijvoorbeeld, een langs elkaar heen lopen, in een confrontatie, huilbuien en een unheimisch voelen, in het oververhit wakker schieten om tot het nog niet goed doorgedrongen besef te komen dat de droom op z’n minst een deuk had geslagen in, wat normaal gesproken, de algemene veiligheid van een kind had moeten zijn.

De documentaire droeg een doodongelukkig bang en onzeker meisje mijn hart binnen, dat haar gevoel overschreeuwde met veel bravoure. Hoe harder je van je aftrapt, des te minder hoef je te voelen. Daardoorheen vlocht zich de kwetsbare onmacht van de liefde van een moeder, waar zij haar eigen leven gespiegeld zag in dat van haar dochter en alleen maar kon beamen en bevestigen wat de gevaren zouden kunnen zijn, die in het verschiet en op de loer lagen, omdat ze zelf voor die hete vuren had gestaan. Indringend en meevoelend gaven de beelden weer, waar sprake was van een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Een te jonge onervaren moeder, een pleegvader die vroegtijdig kwam te overlijden uit het eerste pleeggezin, waarmee uithuisplaatsing voor de tweede keer een feit werd en daarna één lange grote hunkering naar liefde.

IMG_0181.jpg

Waar het onvermogen groeide, groeide haar weerstand tegen alles wat haar lief was. Verzorgers, kinderen, haar zusje trekt ze aan en stoot ze af met een gemak waarmee ze het voor zichzelf zo ervaren heeft.  Het schrijnde en schuurde een hele documentaire lang en als ze ten slotte, tussen alleen maar meiden, in een gesloten tehuis terecht komt, waar haar moeder ook gezeten had, is de cirkel voor de docu rond, maar blijven de open vragen nog lang door malen in mijn hoofd. Wat zou een geruststellend einde een bevrijding geweest zìjn. Realiteit, rauw en ten voeten uit, zorgde ervoor dat dit indringende portret als een van de beste twee IDFA-docu’s werd bekroond.

Het werd vanuit het hart gemaakt, dat viel af te lezen uit de manier waarop de gesprekken verliepen, de doordringende regels uit de rapporten werden gefilterd, die de pijn en het verdriet omlijstten van dat kleine bange  meisje en later van die onzekere, hunkerende, angstige puber.  Het tekende nauwgezet de rauwe open wonden op bij het zoveelste nieuwe bed dat met haar eigen lakens een zoveelste ‘thuis’ moest aankleden. Het viel te lezen in het peilloze ondoordringbare pantser dat zorgvuldig werd verstevigd, bij iedere nieuwe bijting van de groeven op haar ziel.

Alleen iemand, die weet wat hechting en binding en het hele scala aan mogelijkheden  dat er tussen ligt, betekent, is in staat om in het onthechte kind te kruipen en een binding voor het leven aan te gaan.  Met recht een levenswerk.

 

 

Uncategorized

Een grotere wereld

Na een dag hard ploeteren is het zoet rusten. Dat gevoel was er, terwijl toch de kwasten hun werk deden. We zaten in het atelier met vijf mensen. Drie waren er verhinderd. De beelden van Leonora Carrington stonden op het netvlies gebeiteld en ergens uit de diepte kwam de voorstelling omhoog, die ik na twee weken rust eindelijk weer mocht aanschouwen. O ja. De libelle met haar vrouwenkopje en de vogel. Die waren een eindje weggezakt.

Ze hadden misschien zelf een wereld aan beleving meegemaakt. Waren los van het paneel gekomen, hadden rond gezweefd in het donkere stille atelier samen met de witte onderschilderingen van de anderen. Stille witte wieven. Er was verwarring over, want dat witten bleek niet noodzakelijk te zijn, omdat het wit transparanter was dan gedacht. Het riep in mijn beleving wel het vervreemdende effect op. Eindelijk kon de fijne kwast uit de tas komen. Met drie of vijf haren schilderen is andere koek dan het impressionistische geweld. Dat maakte, dat de avond voelde als een weldadig rusten. Zittend aan de tafel met het fijne penseel aaiden we de impressie tot leven.

Fysiek matte het niet af, maar het surrealistische beeld riep wel het vervreemdend effect op in het hoofd, dat zich allengs afvroeg waar deze techniek nu weer in uit zou monden. De witte onderschildering werd vervangen door schakeringen in licht en donker. Daar lag het accent op, die avond.  Het lukte door het krakende hoofd niet om ten volle in het tafereeltje te kruipen en het bleef stoeien met het kleurcontrast.

Leonora Carrington: The Sphinx & the Milky Way

Dat wordt experimenteren van de week in de effecten, want contrasten versterken de vervreemding evenzeer. The Sphinx & the Milky way van Leonora Carrington zelf komen letterlijk beter uit de verf door hun tere silhouetten tegen de oplichtende blauwe achtergrond.

010

Onze taferelen zijn aandoenlijke lucide verschijningen. De sfinxachtige in de volle maan, de boomgodinnen, de tere Siciliaanse Oudheid maken sprookjesachtige verhalen los door hun tere breekbare illusie.

006004  008

Het kind in ons wordt wakker en creëert een eigen wereld, zoals alleen een onbevangen geest kan doen. Bij de kinderen op school voltrekt zich dat dagelijks. Los van elke regel worden beelden in een ruimte geplaatst, die volstrekt ondergeschikt is aan de verbeeldingskracht zelf en die daardoor zoveel meer zeggenschap krijgen. Onmogelijkheid wordt realiteit als fantasie de vrije loop krijgt en onnavolgbare wegen op mag. Geen enkele druk van kunnen of willen is er. De hand volgt het hart, dat kleur en vorm vrijelijk de voorrang geeft. Het gezicht van een piet wordt krassend neergezet met veel geduld en in mijn ogen, niet met het passende materiaal, maar ik laat hem begaan en met engelengeduld, waarbij het proces minstens zo belangrijk is, ontstaat er een fantastische Piet met een grote mond vol rode tanden, die het effect van de grijns versterken. De kunst van het kind is de vrije hand en het leerproces zit in het bewonderen van het kunstwerk, waarbij vooral zijn eigen overwinning telt, omdat bij binnenkomst de onzekerheid de overhand had.

Onbetaalbaar is de glans, die het oproept. Bij ons niet anders dan bij hem, dezelfde opgetogen bevestiging na de onzekerheid over deze volstrekt nieuwe techniek en een scala aan mogelijkheden die zich openbaart onder de verfijnde dunne haren van het penseel. Een andere dimensie, een nieuwe werkelijkheid en daarmee alweer een grotere wereld.