Uncategorized

Dans, muziek en zoete herinnering

Er komt een aankondiging voorbij van VPRO’s vrije geluiden. Als ik de bijbehorende foto monster trekt er een warm, ietwat weemoedig gevoel door mij heen. Er staan vier prachtige dames op in klederdracht. Ik zie hun uitstraling en als ik de video aanklik hoor ik hun krachtige stemmen sonoor en indringend. Het zijn vrouwen van het koor Le Mystère des voix Bulgares. Ze nemen me mee terug naar 1990.

https://www.vpro.nl/vrije-geluiden/media~WO_VPRO_12002606~vpro-vrije-geluiden-buiten-spelen~.html

Het vliegtuig ronkte en trilde amechtig, er was geen sleuf om door heen te wandelen, zoals ik op televisie weleens had gezien. We moesten buitenom en stapten de trap op van wat duidelijk een benedenmaatse vliegmaatschappij was. De wanden en de vloer van het toestel waren gestoffeerd en tijdens het vliegen kwam meerdere malen in mijn hoofd op dat het bouwpakketje zo maar eens uit elkaar kon vallen, omdat elke schroef of moer wel moest zijn los getrild. Het was mijn eerste vliegreis met bestemming Sofia. Na deze tocht de zondvloed. Niets kon meer erger zijn.

Maanden daarvoor was er een vrouw, die ik ontmoet had tijdens het volksdansen. Zij zong Bulgaars. We zaten op haar woonboot en luisterden naar de lp’s, die ze een voor een op de pick-up legde en ik was diep onder de indruk van wat een driestemmig koor teweeg kon brengen. Het trilde elke vezel aan gevoel los. De entourage, die kleine warrige boot met haar kerstverlichting in een nis, prullaria overal en de Gaida, de Bulgaarse doedelzak, prominent aanwezig, ademde beleving. Er was een koor in Zeist, die nog stemmen konden gebruiken. Meerstemmigheid a capella is kwetsbaar en vereist een zuiver treffen van de beginnoot. Zo ver was ik niet. Er zou nog heel wat scholing volgen. Ik wimpelde het af.

081In de heuvels van Koprivshtitsa

Wel gingen we op reis met nog drie vriendinnen. Daarom zaten we op een van de heuvels rond Koprivshtitsa uit te rusten van alle optredens die er plaats vonden tijdens een festival, toen er boven alles uit onmiskenbaar, meerstemmige schelle keelklanken  het geroezemoes doorsneden en lieten verstommen. Traditioneel kostuum, ons zo vertrouwd, omdat we er ook in optraden, in hun bijna onbewogen pose, de armen langs  het lijf, alleen de hoofden deinden wat mee met de klanken. Daar in die bergen, midden tussenhet Bulgaarse volk, bijna allen traditioneel gekleed in eigen streekkostuums, steeg ik met de klanken mee omhoog en proefde het rauwe verdriet om het verlies van mijn moeder, die een paar maanden daarvoor plotseling was overleden. Bulgaarse vrouwenstemmen en melancholie bleven vanaf dat moment nauw verweven met elkaar tot op de dag van vandaag.

079Op weg naar een Bulgaars optreden.

De kostuums voeren rechtstreeks naar de gloriedagen van de optredens met Cioful. De voelbare spanning in de kleedkamers voor elk optreden, het ritueel van rokken en bloezen, sjaals en kousen, de Caractère schoenen, de opmaak, nog een vleugje lippenstift, de opstelling, de eerste klanken en dan je laten meevoeren in de roes, om pas weer te ontwaken als het achter de rug is en het applaus klinkt. De brede glimlach verkleeft in het gezicht, de oplichtende ogen die blijven hangen in de vreugde van het publiek en de voldoening van een geslaagde inkijk in die andere wereld, een vleugje zon, een sprankje vakantie.

Nieuwe dingen kwamen op mijn pad, een andere invulling. Tijd gaat voorbij. Dan ineens is er die opleving bij het zien van de foto, bloemen langs de sjaals, de gestifte lippen, de zuivere tonen in die krachtige en vastberaden aanzet en raakt ze even het verleden aan,  waar dans, muziek en zoete herinnering met elkaar waren verweven