Uncategorized

Loving Vincent

‘Starry starry night, paint your palette blue and grey, look out on a summers day, with eyes that know the darkness in my soul, Shadows on the hills, sketch the trees and the daffodils, catch the breeze and the winter chills, in colors on the snowy linen land.’

Don McLean zingt het, sinds 1971, al die tijd in mijn hoofd. De woorden zijn verankerd en zodra de eerste klanken klinken, ontrolt zich de tekst als een draaiorgelboek en trekt het beeld van de zanger voorbij, forever young, bij het aanslaan van de eerste noten. Gisteren schoof de versie van Lianna la Havas er overheen, een blauwdruk, maar een prachtige, de moeite waard om het moeizame lijden van Vincent te omlijsten. Hoe wonderlijk om in de getekende beelden de herberg te zien, de weg weer te lopen naar de stoppelvelden en de bescheiden graven van de twee broers. Ik was weer terug in de tijd. Terug in Auvers sur Oise in het jaar 2008 met dochterlief.

IMG_1003.jpgDagboek gekocht in de herberg.

Lofbetuigingen en eerbetoon vallen er, de ooit zo verguisde schilder, ten deel. De Auberge is uitgebaat en een bedevaartoord geworden voor verstokte van Gogh adepten. De slaapkamer is, in volle glorie, minder kleurrijk dan het schilderij, de lucht doordringend en muffig. ‘Dust to dust’. Die associatie roept het op. Daar komt Kansas langs uit dat grijze verleden, akoestisch, ‘Dust in the wind, all we are is dust in the wind…’.en het wordt bevestigd door het uitzicht over de goudgele velden en de eenzame landweg naar de begraafplaats toe, waar een lauwe wind waait. In de kerk, die op ons pad geduldig wacht, steken we twee kaarsen op uit naam van alle vervlogen zielen en realiseren ons eens te meer, dat hier geschiedenis werd geschreven. Nu bijna tien jaar later, klinken mijn voetstappen moeiteloos door via de prachtige geschilderde animatiefilm, met de beelden die, daar en toen, voorgoed tot het referentiekader zouden gaan behoren.

Het hele verhaal over de familie Roulin was weggezakt en naamloos aan mij voorbij getrokken in zijn schilderijen. Dat werd de eerste queeste na het zien van Loving Vincent. Wie was Armand Roulin? De film zindert na en naast veel voorspelbare en een aantal onverwachte wendingen is het vooral een kust en keur aan prachtige beelden. De uit elkaar spattende kleurrijke worden overmeesterd door de ingetogen zwart wit beelden in de flashbacks van het leven van van Gogh zelf. Ze hebben een heldere fotografische uitwerking en vormen het verbond tussen heden en verleden.

De intimiteit van de kleine oubollig aangeklede pluchen zaal heeft een storende ruis van de airco, waardoor de sonore stilte, als het wegvalt, ineens een ode brengt aan de toon van de film. Ze omlijst de impressie sfeervol, om later, weer in volle hevigheid, verder te ruisen en de onrust van de kraaien in het veld, te onderschrijven. De film leest als een boek. Door de traagheid waarmee het begint, dommelen de ogen soms even weg, om later aan het doek gekluisterd te blijven. De intro als opwarmertje, zoals het een goed verhaal betaamt.

Wie ooit voor de sterrennacht heeft gestaan en de impact ervan heeft laten inwerken op het gemoed, kan alleen maar beamen dat deze schilder in zijn wanhopige en emotionele rollercoaster betekenis en toegevoegde waarde heeft. Ieder die het hart heeft opengezet, wordt begeesterd door de koortsachtige vaart, waarmee hij niet alleen zijn doeken heeft geschilderd, maar ook zijn voorstellingsvermogen heeft doordrenkt. Die zinderende beweging is te voelen door de hele film heen. Dat is de grote verdienste van de regisseurs Dorota Kobiela en Hugh Welchman en hun team van 115 schilders. Het enige wat rest, is om Vincent van Gogh en zijn doeken lief te hebben.

Uncategorized

Waar wegen elkaar kruisen

De zondag vouwt zich open en geeft zicht op een scala aan mogelijkheden en zeeën van tijd en ruimte. Het kerstdiner is achter de rug en het was een groot feest van gezelligheid. In de drukke dagen voor kerst hoef ik niets meer en dat is op zich al een zalige gedachte. met alle voorbereidingstijd die me gegeven was, kreeg ik alles in alle rust op orde. De finishing touch, de bereiding van het hoofdgerecht werd met gemak gehaald. De grote verrassing was de Crispy camembert met bosbessenjam. Wat een heerlijkheid.

006

Zuslief zit zichtbaar te genieten van al het grut. Het feest is compleet als er een mooi nieuw leven in de maak blijkt te zijn. Natuurlijk wisten wij het al op de winderige André zeedag, maar nu mogen we het verkondigen aan ieder die het weten wil. Hoe zou mijn moeder zo’n boodschap hebben ervaren. Zo graag zou ik dat over de grenzen heen willen vragen, mijn vierde kleinkind tegen de 23 van haar. Wie zaait zal oogsten. Straks is één lange tafel niet meer voldoende. Tel uw zegeningen.

Daan e n Michiel Destijds…

Drie maanden en een buikje voeren terug naar destijds. In de euforie van groei, die buik, waar geen zeggenschap meer over was en die een compleet eigen leven ging  leiden, letterlijk en figuurlijk. Nooit gepland en altijd welkom. Perpetuum mobile. De cyclus gaat voort. Verrassingspakketje was ooit de tweeling, die zich pas openbaarde bij de 26ste week. Een vogelvlucht, nu ze samen aan de afwas in de keuken zijn, meer tweeling dan ooit daarvoor.  Na deze vroege viering zal kerst een bezinningsmoment zijn, puur genieten in eigen tijd, een oase in de hectiek van alle dag.

Als de stilte weer neerdaalt in het huis, ‘kus, omhels, kus’, de laatste voetstappen verstorven op de galerij, de onttakeling van de lange tafel, is er dat moment van stilte en zalig nietsdoen. Met het voldane gevoel trekt het beeld voor mijn ogen mij de wereld binnen van vier Soedanese weeskinderen, die naar Kansas City in Amerika mogen uitwijken, vanuit het Ethiopische kamp, waar ze al jaren zitten. ‘The Good Lie’ van regisseur Philippe Falardeau. De kaarten worden geschud. Het is een wereld van verschil, zowel voor de mannen, die denken dat telefoongerinkel een alarmbel is, als voor mij die net uit de warmte stapt van het samen delen. De zus wordt geplaatst in Boston en een broer blijkt te zijn vermist.

De goede leugen is een andere dan een leugen om bestwil. De oudste broer levert zijn identiteit in als hij na omwegen de vermiste broer weer vindt en eindelijk zijn taak als verantwoordelijke voor het gezin kan inwisselen door broer ook naar Amerika te krijgen. Daar eindigt het verhaal,  in de wetenschap dat de oudste zoveel kennis heeft opgedaan, dat hij de wegen zal kennen om terug te keren. Sterk geromantiseerd, maar derhalve ingrijpend en vervreemdend. Wat, als wij, als pionnen, van het ene bord op het andere worden gezet en alles wat oud en vertrouwd is, bij toverslag verdwijnt in de onpeilbare diepten die onder het vliegtuig door glijden.

Een memorabele afsluiting in een juiste belichting door de melancholie van kerstlampjes omlijst. Waar wegen elkaar kruisen, voert de bespiegeling voort.

 

 

 

Uncategorized

Leven

Gisteren liep de hele organisatie van een leien dakje. De auto weggebracht en tegen een kerstgratificatie gemaakt door mijn vrienden van de garage. Riemen en voorbanden in een ochtend gefikst en de kleine blauwe Prins weer en wind bestendig, is klaar voor wat er allemaal nog komen gaat.  Een witte kerst zit er niet in, begreep ik uit het verhaal van de weerman, toonbeeld van optimisme, omdat, hoe droef de boodschap ook is, ik dwars door de radio zijn glimlach hoor in zijn gekrulde zinnen. Geen nood. De aankleding is feestelijk, lang leve de ledverlichting. Buiten bijna lente en binnen de sfeer.

IMG_0940.jpg

Vroeger dan anders hebben we het kerstdiner. Wat een zalig idee. Kerststress  blijkt in de twee dagen zelf te zitten. Nu het eerder mag, is het een bezoek als altijd, maar dan met een kersttintje. Er schuiven 15 personen aan en ik heb alle tijd om huis en hoofdgerecht tot een goed einde te brengen. Dat er eerst een halve verbouwing voor nodig was, is geen probleem. Het ziet er allemaal reuze knus uit. Poes is van slag. Het is een gewoontedier en alles is, zelfs tot aan de kattenbak, verplaatst en verschoven.

Boodschappen doen is vier dagen voor kerst een verademing. In alle rust en ruimte laveert het karretje door de schappen en zoekt het lijstje bijeen, dat in de telefoon is opgeslagen. In mijn hoofd zingt James Brown, ‘I feel good tehtehtehdeteh…’ en af en toe swingt het karretje mee de bocht uit. Zus komt vanuit een ander werkverband nog een kerstpakket brengen. Vier prachtige wijnglazen in een plak boomstam om de hals van de fles heen. Ingenieus en leuk bedacht. Het andere kerstpakket was een mooie juten tas met streekgerechten. Prachtige jam, heerlijke honing, kersenwijn, mosterd honing saus. Alles wat het goede leven tekent.

IMG_0944.jpg

Toch schuurt mijn hart iedere dag langs de pijn van een ander. Kilometers hier vandaan, waar kerstmannen en vrouwen uitsluitend witte jassen dragen, vecht een dappere vriend al maanden voor zijn leven. Aanvankelijk werd er gesproken van goede en slechte dagen, later werd dat bekeken van dag tot dag en nu is het zelfs al zover dat er sprake is van een leven van ochtend tot middag, van middag naar avond. Iedere keer als we bijgepraat worden in de app, zie ik het beeld voor me, dat ik maar niet weggesluisd krijg. De broze breekbare vriendin en de kinderen, die meestrijden door er te zijn, te steunen, te troosten, maar machteloos toe moeten kijken hoe stamcellen een eigen leven leiden en complicaties oproepen in dat moegestreden lijf. Licht in deze dagen krijgt er een bijzondere betekenis door. Kunnen gedachten verlichting brengen. Ik stuur ze naar hem toe, naar hen toe om ooit, ooit weer met elkaar te kunnen dansen op zijn vulkaan, als een Phoenix te verrijzen uit die poel van diepe onzekerheid en angst.

074De phoenix

Het is goed om stil te staan bij de keerzijde van de medaille. Straks ga ik er vol in, maak een prachtige schotel klaar en schenk een klare wijn, maar tussen de warmte en de liefde voor elkaar schijnt dat ene licht, het leven daar en van al die anderen, die in een andere fase verkeren en voor wie ‘leven’ het hoogste goed blijkt te zijn en geen vermeende vanzelfsprekendheid meer.

Uncategorized

Tempo Doeloe

Gisteren was een oude vriend jarig. Traditiegetrouw gingen we samen uit eten en speelden een versie van ‘Oude mensen en de dingen die voorbij gaan’. Hij speelt het uit overtuiging en ik doe voor spek en bonen mee, omdat ik niet het gevoel heb, dat ik er al aan toe ben. Dankzij het werk en de kinderen sta ik volop in het leven . Dat wilde ik ook zo houden. Om Couperus in ere te houden, had hij voor zijn feestje toko Mitra op het oog. Ik kende het niet.

Heel veel formica tafeltjes, glimlachende bediening en een keur aan de meest heerlijke Indonesische gerechten. Jeugd kwam boven drijven. Mijn geploeter uit het verleden om deze, voor mij uitheemse ingrediënten, naar mijn hand te zetten. Het kleine, oude, vertrouwde Indonesische kookboekje met de kerrie kleurige omslag en de vetvlekken tot in hoge graad was daarbij mijn baken.

Mijn vader hield van lekker eten en ik denk dat hij tijdens zijn dienst regelmatig ook wel een hapje buiten de deur at. Mijn moeder kookte traditioneel Hollandse pot. Spruiten, boerenkool, witlof, koolraap, bonen en bieten. Aan het eind van de maand kwamen de blikken op tafel. Doperwten en bruine, witte en sperziebonen. Veel aardappelen en jus, gehaktballen en schouderkarbonaden of spek en haar onvolprezen vers getrokken soepen. Veel voor weinig.. Een gezin waar elf kindermonden gevoed moesten worden vroeg om een hoog improvisatiegehalte.

We gingen al vroeg op vakantie. De auto werd afgeladen en vol gestouwd met augurk, aardappel en hagelslag onder de banken en wij er allemaal in. Veel kleding hadden we niet, dus het paste bij wijze van spreken in twee valiezen. Een van de bestemmingen was Hilvarenbeek. Daar kregen we naast de opwinding omtrent het wildpark, ook nog de allereerste keer te maken met een echte Chinese maaltijd van de plaatselijke Chinees in het dorp. We schreven 1966. In mijn optiek opende zich de hemel. Mijn moeders pot was heerlijk, maar dit riep hele andere beelden op.

Multatuli en Couperus hadden boven aan mijn boekenlijst gestaan en ook al was het niet de officiële Javaanse keuken, toch kwamen de kruiden, de geuren, het hele kleurrijke land tot leven. De groene sawa’s tussen de dessa’s, waar het lied van Sarina mijn hele jeugd al doorheen zong terwijl ik geen idee had, wat padi was. Ik klampte me vast aan die onfortuinlijke liefdesgeschiedenis en huilde iedere keer weer om die twee in de kiem gesmoorde kinderen.

Toen destijds vriendlief ook nog een piezeltje Menadonees door de aderen had stromen, werd het tijd voor dat orakel, dat decennia lang mijn stut in de branding zou blijven en waaruit ik leerde koken, anders dan mijn moeder me ooit had geleerd. Alleen het verschil al met geuren waarin het huis zich wentelde. Weg met de lucht van spruitjes of koopraap. Het leven nam een aangename wending in het verre Leiden met de heerlijkste toko’s en het Haagse Indische leven in de buurt.

Gisteren, in toko Mitra, was ik weer even terug in de tijd. De tafeltjes, het neonlicht, de ontbrekende wijn, het gaf allemaal niets. Daar lag de lontong , de gebakken tempeh en de tahoe op mijn bord, naast de sajoer boontjes en de ketimoen en deed alles om me heen vervagen. Over de borden heen leek vriend jaren ouder. ‘He needs a bit of glow’, schreef ik naar onze gezamenlijke vrienden in Washington met een bijbehorende foto.

Soto. foto Wikipedia

Toen ik om me heen keek, zag ik dat ‘glow’ inderdaad bij eenieder de grote ontbrekende factor was. Wat wat kaarslicht en een schemerlamp al niet zouden toevoegen. De kern van de toko is de nooit aflatende zorg voor de innerlijke mens. Dat bezorgt ze een warm pleidooi en ons een uurtje tempo doeloe.

Uncategorized

Wat één beeld al niet vermag

Als een kacheltje ligt poes te ronken op schoot. Maar ze moet een ander plekje zoeken, anders is er geen plaats voor het kleine toetsenbord.Na een vruchteloze nacht is er tijd om te mijmeren. Gisteren haalde de slaap tijd in en schrok ik wakker in de waan van de dag, om half zeven pas. Dat betekende, snel in de benen en op weg naar de laatste dag voor de vakantie op de school in Woerden.

Vandaag ben ik gevrijwaard van wat mijn laatste invalochtend voor de vakantie zou zijn. Ineens ging pols een eigen leven leiden. Dinsdag scherpte ze de pijn aan en ontwaakte het kind in mij, dat naar haar moeder verlangde. Troostende wiegende armen om je heen, die zouden verzachten, de veilige warmte als beschutting tegen nog meer onheil.

IMG_0931.jpg

Die volgende ochtend te laat, maar voor de rust, precies op tijd, pijnvrij, wakker.  Wonderlijke zelfregulatie. Zonder gedachten te ventileren ging ik op weg naar school. Heerlijke oase van rust en sfeer, kinderen zo ongelooflijk lief voor elkaar, dat ik een paar maal ontroerd werd door de zorg en de aandacht, waarmee ze elkanders verdriet op merkten en aftroefden met een lief en wrijvend handje, een aandachtige armslag. ‘Stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw’ zong door mijn hoofd vanuit dat verre katholieke verleden. Aandacht en de wetenschap dat er anderen zijn die een deel van de zorg over kunnen nemen. Onbetaalbare rijkdom.

Aan het eind van de ochtend ineens een malle dikke handpalm/pols. Het lijf leidt een eigen leven en er valt niets aan te beïnvloeden, vertelde de kwaal. Weer verbaasd, omdat ik zomaar tussendoor bij de arts terecht kon, waar anders een wachttijd van twee dagen normaal is. Dat voelde als de kinderlijke vertroosting van die ochtend. Ontspannen huisarts, ondanks de drukte en we grapten. ‘Ons kent ons’. Artritis en slijtage heerst in de familie, maar ik heb al genoeg bijgedragen aan de ongemakken. Dit mocht, wat haar betrof, van tijdelijke aard blijven. Daar zou ze voor duimen. Wat een glimlach teweeg bracht en de wetenschap dat erover me werd gewaakt. ‘Stil maar, wacht maar…’

Malle tweede keer, die overpeinzing en dat denken aan troost. In deze donkere dagen voor kerst, waar vocht en mist een droefheid verspreiden, maar de warmte van het verstrooide licht zo intiem en knus de gedachte leidt en er voor zorgt dat de ander meer betekenis krijgt dan anders. Vreedzaam en aandachtig.

IMG_0932.jpg

Ik bel op naar de invalschool van vandaag en deel mijn ongemak. Aan de andere kant van de lijn hoor ik de stilte en valt de hoop in scherven neer. Het enige wat ik kan doen is duimen voor nieuwe inval. Er zit niets anders op. Het is alleen voor de ochtend. De ontstekingsremmers doen goed werk, nu al. De nieuwe dag strekt zich uit in een oase van rust en tijd. Er hoeft niets meer. Eerder dan verwacht is de vakantie begonnen. Er wordt goed voor me gezorgd door dat eigenwijze lijf, dat de pas op de plaats geregeld heeft. Het voelt als een vertroosting, alweer. Kerst, het feest van de troost, van de warmte voor de ziener, die in de kleinste details kan treden. Die kleine wrijvende hand rust nu op mij en stuurt alles wat er aan beleving mogelijk is, rechtstreeks door. Wat één beeld al niet vermag!

Uncategorized

Microniveau

Gisteren hadden we een integratie middag. Nee, dat is niet wat jullie denken. Dat mensen ingeburgerd dienen te raken, door zich de Nederlandse cultuur eigen te maken. Het is een middag schoolbreed verbroederen en verzusteren en niets is leuker dan dat proces te observeren.

IMG_0911.jpg

De opdracht was: ‘Teken jezelf aan het kerstdiner’. Een rand tussen bord en tafelkleed werd letterlijk de gouden draad. De vellen hadden allemaal hetzelfde formaat, het materiaal mocht eenieder zelf bepalen. Om een uur begonnen we eraan en om half drie was het weer gedaan, met opruimen incluis. Oudere kinderen komen de vijf en zesjarigen ophalen om vervolgens naar de klas te gaan waar ze zijn ingedeeld. Daar werd de korte uitleg gegeven. Denk groot. De gouden rand met de kartels naar benenden plakken op ongeveer tien centimeter van de kant.

Luisteren is een gave en wonderlijk genoeg had ik tussen de middag de uitleg naar mijn hand gezet en maakte ik in mijn hoofd ervan dat ze elkaar gingen schilderen.De ultieme verdieping is dat, dacht ik later. Het komt waarschijnlijk omdat ik in die vorm wel vaker twee aan twee heb laten werken. Maar goed. De bovenbouwers waren geweldig in het op sleeptouw nemen van de jongere kinderen. Er werden tafels in gebruik genomen en  op de vloer gewerkt en met een overgave hadden ze binnen no time de eerste opzet al klaar. Het kiezen van de materialen, waterverf, wasco, potlood, viltstift verliep soepel.

IMG_0910.jpg

Het nam, voor sommige jonge kinderen, wel de helft van de tijd om te acclimatiseren, door de overweldigende lijfelijke ruimte die werd ingenomen en de drukte die eruit ontstond. Geleide chaos was wel een inbreuk op het doorgaans rustige leven in ons heerlijke lokaal. Reuzen in kabouterland. De verlegen blikken van een van de meisjes, die vol angstig ontzag, schouders opgetrokken, licht hellend naar de tegenovergestelde zijde, naar de verrichtingen bleef kijken en stil zwijgend de invasie gelaten over zich heen liet komen, tot ze getrokken door het proces in volle overgave mee ging doen. Of een van de jongens, die mee zwom in de bravoure van de grote stoere jongen naast hem, ook gekke ogen, ook een gekke kleur haar, ook een gekke neus.

IMG_0907.jpg

Alle stereotypen trokken voorbij, maar tegelijkertijd met die heerlijke individuele kwinkslag. De chaoot, de gestructureerde, de bedachtzame, de weifelaar en de sociale. Ze waren creatief in het vinden van hun passende oplossing, impressionistisch, expressionistisch of zo realistisch mogelijk. De naïeve schilderkunst vierde hoogtij.  De halve borden onder aan de bladzijde kreeg een extra dimensie omdat daar doorgaans het lievelingseten te vinden was. Tomaat, of aubergine, pizza, vlees of broodjes en het zoeken naar de juiste tinten om het zo realistisch mogelijk te maken was aandoenlijk. Slingers of vlaggetjes vrolijkten het op. Een en al kerst. Hier en daar zelfs wat glitter erbij.

Wat een top opdracht en wat een warme overgave om de integratie zo tot vervolmaking te zien komen. Er werd geen onvertogen woord gesproken, maar wel veel gelachen of serieus met de opdoemende problemen omgegaan.  Men hielp elkaar en leende elkaars materialen uit. Aan het eind van de rit was alles weer opgeruimd, waar het hoorde. Dat is al betekenisvol op zich, want het zegt wat over de omgang met het materiaal.

Na school hebben we in de gangen van midden-en onderbouw een lange tafelop de ramen gerealiseerd. Een groot feest van kinderen, gebroederlijk en gezusterlijk naast elkaar in alle maten, rangen en standen, met de gouden draad letterlijk als de verbinding in een saamhorigheid, ongeacht de verschillen, die de wereld niet zou misstaan. Dat is de kracht van op micro niveau te beginnen.

Uncategorized

Soms is zien zwijgen en zwijgen zien.

Na een heerlijke schilderochtend, de gladheid omzeild, door rustig te tuffen in een aangegeven tempo, was het haasten geblazen om op tijd voor de volgende afspraak te zijn. Utrecht in kerstsfeer dus alle wijken rondom het centrum waren volgelopen op de parkeerplaatsen. Hier en daar nog een enkele plek. Ik was de gelukkige. Het was een straatje stappen naar het Louis Hartlooper complex.

IMG_0905.jpg

Lief welkom met een groot glas thee, waar bier niet in zou misstaan, maar warm en lavend. De film wachtte op ons. De vierde zus was op het nippertje en ademde haast en ongerustheid. De kalmte daalde neer in het rode pluche van de dertiende rij van stoelen in zaal twee.

Ik nestelde me in en wachtte af. Visages Villages zond vakmanschap het zaaltje binnen, liefde en ontmoeten in de ruimste zin van het woord. De twee bijzondere zielen, die elkaar op voorspraak van hun professie hadden getroffen, verschilden een leven met elkaar. Zij, de kleine Agnès Varda was ruim de tachtig gepasseerd en haar evenknie JR had net de cruciale leeftijd van 33 bereikt. Beiden hadden de fotografie omarmd. Waarbij JR vanuit de graffitikunst uitgroeide tot het maken van gevelgrote pop-up foto’s, zocht Varda  de kleinoden van het leven en zette het naar haar beeldende handen, die sfeer en emotie verenigden in haar alziend oog. De camera is de rijkdom, de blik is onbegrensd.

IMG_0902.jpg

Samen op pad in een enorm fototoestel op wielen, die alle beelden opblies tot zijn eigen formaat. Twee mensen, de een als een springerige jonge hond, de ander met een wereld aan informatie door de jaren, ja zelfs de eeuw heen. Van Godart tot Varda en weer terug. Letterlijk. De verbazing omtrent de maskerade achter bril en hoed speelt als een rode draad, onbegrijpelijk voor een grande dame, die respect voor een ander vertaalt in een twintigste-eeuws concept.’Zet je hoed en zonnebril af voor je oma.’

In de film ontmoeten ze het leven op het dorpse platteland van Frankrijk in haar eenvoud en haar verborgen schoonheid door zich open te stellen, zoals het zich aan had geboden in de loop der jaren. De vergankelijkheid van beelden van weleer verenigd met de nieuwe frisse kijk van het heden. Ze smeden letterlijk een brug door vroeger te projecteren op het nu. Het maakt emotie los, bewondering, ontzag en respect voor beide.

De oude versleten ogen van Agnès krijgen het heldere zicht van JR mee, die zelfs het wazige veld weet te slechten in waarneembare objecten, door ze op te blazen. De verse blik van JR wordt ingebed door de diepte en de inhoud van het filosofische zicht van Agnès. Twee zielen, die elkaar ontmoeten en versterken. Kunst op hoog niveau.

Mijn bescheiden blik verliest zich in de prachtige sfeerbeelden er tussendoor. Jeugdige bravoure en de wijze ouderdom. Heel het leven en haar vergankelijkheid gevangen in één beeld, allesomvattend, zonder woorden. Het einde heeft de kracht van een ontlading die de diepe verbondenheid bevestigd. Hier hebben twee zielen elkaar geraakt. Hier is leven doorgegeven.

IMG_0898.jpg

Bij de ontluistering, door uit de duisternis het café binnengetrokken te worden, mijn bewogen geest nog op het platteland, wordt helder hoe divers iets kan binnenkomen. Mooi en sfeer zijn niet de woorden, die een ander kiest. Het is mijn hele persoonlijke beleving. Voor mij zijn het dorpsgezichten, die uitstijgen boven zichzelf door de decennialange sfeergevoelige ervaren kijk op het leven en de jeugdige fantasierijke en wereldse blik. Deze wereld ligt aan de voeten van iedereen die de moeite neemt om zich mee te laten voeren door de geest en de rijkdom van de beide fotografen, die Agnès tot een verhaal van beeld en weinig woorden heeft weten te smeden. Soms is zien zwijgen en zwijgen zien.

 

Uncategorized

Ieder heeft zijn eigen Droefboek

Michael Roosen schreef een kinderboek om om te kunnen gaan met verdriet. Het heeft de prachtige simplistische titel ‘The Sad Book’. Quentin Blake verzorgde de illustraties erbij. Zo ontstond er een juweel van een boek, die voor kinderen als klankbord zou kunnen dienen, als ze te maken krijgen met verlies en het verdriet daarom. Het Droefboek noem ik het en het is de moeite waard om met de kinderen er een te maken. Het doet me denken aan het verhaal van Uil en zijn tranenthee van Arnold Lobel. Uil denkt aan droevige dingen en plengt steeds meer tranen om een ketel vol te krijgen en er thee van te kunnen zetten. Het verdriet buigt om in een voorwaarde voor een alledaagse handeling en neemt daarmee direct de scherpe grievende randen weg van alles wat verlies veroorzaakt.

In The Sad Book heeft Michael Roosen het over het verschil in verdriet. Op de eerste plaats door het verlies van een dierbaar iemand, in zijn geval zijn zoon. Hij beschrijft zijn tegenstrijdige gevoelens daarin. Zijn woede, omdat zijn zoon hem verlaten heeft.  Soms wil hij erover praten. Bijvoorbeeld met zijn moeder maar die is er ook niet meer. Daar wordt je dan nog verdrietiger van. Het verlies roept de herinnering aan al dat verlies, dat achter je ligt, op en gaat ermee aan de haal.

Illustratie van Blake uit de Sad Book

Soms wil hij het uitschreeuwen of juist er niet over praten. Soms daalt het verdriet als een donkere wolk op hem neer en dan vraagt hij zich af waar het vandaan kan komen. Hij zoekt naar allerlei vermeende verzachtende omstandigheden. Er is verdriet dat minder pijnlijk is dan dat ene grote verlies bijvoorbeeld, iets wat iedereen wel eens overkomt. Elke dag probeert hij heel hard te denken aan iets waar hij trots op was. Dat verzacht. Of dat verdrietig zijn niet hetzelfde is als slecht zijn. Iedere dag probeert hij  iets te doen dat hem en anderen een goed gevoel bezorgt. Hij concludeert in het boek dat verdriet overal is en alom aanwezig, het komt op zijn eigen tijd en in zijn eigen uur, verdriet is iedereen. Het zoekt je en vind je en er is geen ontsnapping mogelijk. De tekeningen van Blake zijn er verhelderend bij.

Toen de vader van de kinderen overleed, was die behoefte erover te praten eigenlijk het allergrootst. Niet alleen om het onherroepelijke verlies zelf, maar ook om zijn zelfgekozen weg. We hebben een jaar lang gepraat over het dagelijkse kleine en grote verdriet. Daaruit kon ik filteren, dat het de lucht klaart als het verdriet handen en voeten krijgt en het er mag zijn. Daardoor leer je juist de verschillende vormen herkennen, zoals Michael ook beschrijft in zijn Sad Book en wordt het een toegevoegde waarde.

Zielepijn laat zich niet leiden, dat overvalt je of kapselt je in, dat blijft schrijnen of zachtjes deinen aan het oppervlak, dat is een dolksteek of een zachte vingerprik, het is hartverscheurend aanwezig of diep weggedoken. Een opmerking kan als een moker treffen. Een achteloos woord kan een wereld van verdriet oprakelen. Een ding is zeker. Ieder heeft zijn eigen Droefboek. Er zullen altijd momenten blijven dat je het tegenkomt, sluipend of in volle hevigheid maar vaker volkomen onverwachts.

 

Uncategorized

Diepgang en betekenis

Het was zo’n grauwe dag, bedoeld om een beetje te lanterfanten bij het opstarten. In het hoofd maalde kikker en de vreemdeling al geruime dagen. Varkentje met zijn rauwe snijdende stem, eend met haar temende nabouwen en Haas als een veredelde juffrouw ooievaar uit de fabeltjeskrant. Het was de dag van de Kerstavond van mevrouw Sprokkelhorst. Dat is voor de mensen uit IJsselstein en omstreken een begrip, een niet te missen gewaarwording, met ruim 90 culturele activiteiten op prachtige en bijzondere locaties en niet zelden ook in de huiskamers van de bewoners van de oude binnenstad.

Vriendin en ik hadden ’s middags afgesproken. Het schimmendoek was opgespannen maar moest nog gevormd worden tot een stabiele staat. De grote kringloop-proof schilderijenlijst was een perfect alternatief geweest voor een schimmenkast. Het idee is straks weer te gebruiken voor school. Het resultaat is lumineus met een schemerlamp erachter. De houten opbergdozen als steunen werkten perfect. Alleen moesten we ze met twee te kleine spijkertjes en een enorme hamer erin jenzen. Dat werkte niet. Schroef, schroef, schroef denderde het bij iedere hamerslag . Dat bleek de ideale oplossing.

sprokkelhorst

Check check en dubbelcheck. Bankje klaar, vogelgeluiden… Help de vogelgeluiden. Babyboomer en Iphone brachten uitkomst. Acht uur vogelgeluiden, check! Lamp, vakkundig de kap er af geschroefd. Achter het doek zag het eruit als een zonnetje. Check. Kleding in orde? Hoe kleed je een verteller en een kikker half aan. De groene panty uit de partyshop bleek een perfecte oplossing. Een pijp aan het been, een pijp over een zwarte t-shirt arm heen en klaar was kikker aan de ene kant en aan de andere kant als verteller stemmig zwart.

sprokkelhorst

Kleding voor rat, bruine harembroek en balkansokken, knotje met chinese houten pin er door. een echte vreemde eend in de bijt. Het antieke tafeltje waar de schimmenkast op moest staan, check. Lippenstift en make-up in de aanslag, check. Een paar keer oefenen en op pad. de doorloop was rommelig met al die wisselnede stemmen en poppen, maar na drie keer zat het er wel aardig in. Nu alles klaar zetten in het huis aan de Havenstraat.

Hoe bijzonder is het, dat mensen te goeder trouw,  hun huis openzetten voor de lange rij wachtenden. De hele avond buiten staan, portier spelen en standvastig de gouden regel, vol is vol hanteren. Zo’n twintig keer kan je een verhaal vertellen in drie uur, met nauwelijks pauze. Maar de beloning is groot. Het publiek luisterde aandachtig en wij genoten van de lieve verwachtingsvolle blikken in de ontvankelijke gezichten van de kinderen, maar ook van de intense beleving van het verhaal door de volwassenen. Aan het eind bleef het alle keren even stil, een moment van het verwerken van de boodschap. Die was duidelijk genoeg. ‘Het bos is groot genoeg’ zegt Haas in haar commentaar op het narrige varken en de neuzelende eend.

foto van Janine van Vossen.

Op FB schrijft Hans Oud vandaag: ‘Wie voor een betere wereld gaat, zet op het goede moment de beste stap.’ De Kerstavond van mevrouw Sprokkelhorst is voor IJsselstein elk jaar weer zo’n ‘beste stap’. De bevestiging dat we er met elkaar iets van kunnen maken. Op microniveau, maar daarom niet minder belangrijk, want de beleving en de strekking draagt verder, over alle grenzen heen. Kinderen nemen de verwondering mee, volwassenen het moment. Het is een van de vele kleine stenen in de loop van de rivier, die het meanderen richting geeft.  Mevrouw Sprokkelhorst zoekt met de wichelroede naar de onderaardse gangen, maar sprokkelt vooral warmte, sfeer en saamhorigheid. Dat geeft aan dit jaarlijkse sprokkelen die hele bijzondere diepgang en betekenis.

 

 

 

Uncategorized

De prins van zijn eigen vermogen

Een goede vriendin  van mij had een boek gekregen van de kleine Prins. Een prachtig pop-up boek in de Franse taal. Zonder omhaal werd ik voorbestemd om het te mogen ontvangen. De koningin te rijk voelde ik me. Het duurde, zoals altijd, eer ik het in ontvangst kon nemen. Heerlijke pop-ups in dergelijke uitvoeringen worden unieke reizen naar een andere dimensie. Elke bladzijde op zich is het waard om langdurig  bestudeerd te worden. De uitvoering verdient respect en aandacht. Toen ik het boek daadwerkelijk in handen had, wist ik heel zeker, dat  mijn lieve Frans-Nederlandse kleinkinderen voorbestemd waren om met dit boek aan de haal te gaan. De Hollandse versie hadden ze al van mij gekregen en nu lag er ter volmaking de Franse versie naast. Sinterklaas zou het geven op pakjesavond.

Le Petit Prince - Le grand livre pop-up

De eerste schokkende teleurstelling ‘Die hebben we al’ ebde weg toen deze Sint uitriep ‘Maar het is de Franse versie’. De oudste sloeg het boek open en begon een hoofdstuk te lezen. De methode veilig leren lezen op school, was voor hem allesbehalve veilig verlopen. Hij worstelde er al zijn hele schoolloopbaan mee en het had hem weinig vreugde bezorgd. Nu, bij elk woord dat hij las, nam de schittering in zijn ogen toe, groeide hij meters van trots en iedereen in de kamer luisterde vol bewondering naar de wijze Franse woorden van Saint Exupery en zijn kleine Prins. Er was geen mooiere ontvangst denkbaar. Het was een schot in de roos.

https://www.ipixtitude.nl/wot-deel-50-intuitie/

Gisteren was het WOT woord van Irene Intuïtie. Ik moest aan dit voorval denken toen ik haar blog las. De reis van het Pop-Up boek, het voorbestemd zijn, de keuze voor de ontvanger waren allen op gevoel gedaan. Empathie, inlevingsvermogen en inzicht lagen er aan ten grondslag, maar het volgen van de eerste impulsieve ingeving bracht de meer dan glorieuze uitwerking.

Het hele leven golft op gevoel. Dat is ons met de paplepel ingegeven. Het spreekt uit mijn voorkeur voor zorg en onderwijs, maar ook in mijn dagelijkse ontmoetingen. Zodra er een situatie ontstaat, waarbij een muurtje wordt opgebouwd, probeert intuïtie die te slechten door er doorheen te prikken en aan de haal te gaan met de empathie van de ander. Daar waar beiden elkaar ontmoeten, ontstaat onmiddellijk verbondenheid.

Een van de rijke ontdekkingen tijdens het invallen op diverse scholen is die van dat bijzondere ‘ons kent ons’ gevoel. De beleving met die ene, tijdelijke, collega waarmee je op dezelfde golflengte zit en ontdekt dat je beiden werkt vanuit je gevoel. Hier is herkenning de intuïtie. Vaak is het zo dat we elkaar aan het eind van zo’n dag in de armen vallen bij het afscheid. Bijzondere momenten zijn dat, warm en intens.

035

In de wereld van het bloggen maak ik, meer dan eens, mee, dat ik me verwant ga voelen met de schrijvers. Gevoelens lopen met elkaar op, worden eigen gemaakt, dezelfde gedachten worden gedeeld en uitgesproken. Het denken over verschillende vraagstukken is herkenbaar en onbewust trekt het je naar de schrijver of jouw lezer toe. Zo ontmoet je elkaar. Weliswaar niet in levende lijve, maar in zielsverwantschap. Daar ligt de kracht van de intuïtie. Het is er een om te koesteren. Niet altijd denken, maar ook gewoon gaan, surfen op je gevoel, vertrouwen op je innerlijke beleving en die wonderlijke impulsieve daden die er uit voortvloeien. Meer dan eens bracht het waarachtig geluk, zoals de triomf in de ogen van de kleine grote man, toen hij zonder haperen zijn Franse Kleine Prins las en zelf de prins werd van zijn eigen vermogen.

 

 

Uncategorized

Patatjes bij de Mac

Het is drukkend heet op de tribune van het zwembad, waar ouders en grootouders  zitten om de activiteiten van het kroost te kunnen volgen, die opgaan voor diploma B. Intens warm, jassen gaan uit en sjaals, vesten en daarna truien. Broers en zussen lopen in een hemdje of willen in hun blote bast. Het is ook ongezond benauwd, met de vrijgekomen chloordampen in het zwerk. Tussen de grote rij, van spanning bibberende, jongens en meisjes zit mijn kleinzoon, breedlachend. Twee duimen op naar de aanhang hoog boven hem. Het kleine stipje op de iphone haal ik dichterbij. Ik zie twee glanzende, verwachtingsvolle ogen.

004

Het Noorderbad was in mijn eigen jeugd een baken. Daar speelde een groot deel van het leven af, gedurende de zomermaanden. Met de broers mee zwemmen en met een duwtje het diepe in. Zo leerde je wel om je hoofd boven water te houden. Cecilia kon nog niet zwemmen toen ze van de kant af naar de pilaartjes sprong om zich daar op te hijsen en weer naar de kant te springen. Een keer sprong ze mis. Een sprong in het ongewisse. Ik zag haar proesten en kopje ondergaan. In geen velden of wegen was er een badjuffrouw te bekennen. Ik sprong haar achter  na. In doodsangst zette ze haar maaiende handen op mijn schouder en leunde zwaar op mij. Ik moest alle zeilen bijzetten om niet zelf ten onder te gaan. Haar angst was desastreus. Op de een of andere manier, met dat zelfde gevoel te vechten voor mijn leven, kon ik achter haar komen en haar hoofd vasthouden, zodat ik eindelijk kon zwemmen. Het beheersen was een zegening. Mijn zwemcapaciteit op z’n hondjes, die ik in overlevingsstand had aangeleerd, bleef hardnekkig aanwezig. De koude haak in mijn nek stuurde me in drilvorm naar de juiste slag, eindeloos lang voor mijn gevoel. Een diploma A en B was voldoende. Mijn halve jeugd lag ik in het water.

Het bad ging vroeg in het seizoen open en mijn moeder had een gezinsabonnement, zodat we onbeperkt konden gaan. Een lucratieve manier om ons alle elf die kans te gunnen. Als het even kon, lagen we in het koude chloorwater. Regen en wind, maar vooral koude trotserend. Niet zelden doken we met blauwe lippen op uit het ijskoude water.

Jaren later stonden we aan de rand van een groot stuwmeer in België, weifelend nog, diep weggedoken in de grote badhanddoeken, tot een van ons de sprong waagde en wij als makke schapen erachter aan sprongen. Het water was adembenemend koud en het was geen kwestie van er door zijn, maar het bleef ijzig, Bij het op de kant kruipen en weer snel in de badhanddoek wegduikend, zag ik twee pimpelpaarse tenen. We bibberden ons door de berg kleren heen en pas toen zagen we het bord met ‘Verboden te zwemmen’ staan. We waren tot op het bot verkleumd.

034

Het heldere blauwe water omsloot de kleine koppies, die hoopvol en afwachtend keken naar de grote badmeester, die met zijn microfoon de verrichtingen van zijn pupillen aanprees alsof het een olympisch record betrof. Ze waren op komen draven als de godenzonen van een eredivisie voetbalteam met de bijbehorende muziek eronder. Er was groot applaus voor elk kind bij het zes meter onder water zwemmen. Die stoere lieverd van ons zwom er als enige nog drie meter achteraan. Wij klapten onze handen blauw.

Er gingen grote cadeaus over de tafel. Ik had alleen maar knuffies bij me en oma’s trots. Dat bleek voldoende. De beloning was een grote grijns, die niet meer van zijn gezicht week en twee kleine knuisten met de duimen omhoog. Een kinderhand is nog steeds gauw gevuld. We vierden het met patatjes bij de Mac.

 

Uncategorized

Volledig in de ban

Door het droevige verhaal over het overlijden van een trouwe viervoeter met een naam van de elf Elyn uit ‘In de ban van de ring’ van Tolkien reisde ik jaren terug in de tijd naar het moment van de eerste kennismaking met De Hobbit en de trilogie.

Ik was een jaar of zestien en werd onmiddellijk ingepakt door de kleine dwerg. Dat was in die tijd toch het leven, wegdromen op de golven van de fantasie. Alles wat een puber kon overkomen, werd bewaarheid, maar boeken waren de zachte, zalvende doekjes voor het bloeden. Door af te reizen naar de voorgeschotelde wereld was ontsnapping mogelijk. Ik reisde mee met de Hobbit Bilbo Balings, die in dat grote avontuur terecht kwam en las ademloos de drie dikke delen vol fantasie en vreemde wezens uit. Wat een groot schrijver was deze man, dat hij je zo vast kon houden in de greep van het verhaal of liever gezegd ‘In de ban’ net als Bilbo Balings, Gandalf en de dertien dwergen.

067.jpg

Voor in het kleine pocketboek van de Hobbit stond de infrastructuur opgetekend van die wondere wereld, evenals de eigen taal en de karakters. Ikk kon het dromerige dorp zien liggen in het dal tussen de groene heuvels. Het gemoedelijke karakter van de kleine dwergen, die in mijn beleving er niet als kabouters uitzagen. Gandalf was de grote Eminence grise, die wijs en waardig hen met raad en daad bij stond. Begin jaren zeventig kwam er een langspeelplaat uit met dromerige muziek, die de sfeertekening in het hoofd prachtig omlijstte. Ze werd grijs gedraaid, terwijl ik de boeken las en herlas. Dat stuk Tolkien werd een deel van het leven.

Sommige literatuur zet de toon. Alle klassiekers behoren daartoe. Alleen op de wereld, Alice in wonderland, Poehbeer, de kleine prins en in die hele speciale fase in het leven deze. De manier waarop het boek me vasthield, was de reden dat ik die heerlijke beelden in mijn hoofd niet wilde bezoedelen met die van een ander. Ik heb de film nooit willen zien. Mijn Bilbo en mijn Gandalf waren de enige echte, daar kon onmogelijk een blauwdruk van zijn.

125

De boekenkasten groeiden en groeiden. ‘Tot in de hemel’ zou mijn moeder zeggen. Tot in de zevende hemel zelfs. Straks, als ik alle tijd van de wereld heb, is er de kans om weer in de wereld van het boek te duiken. Het hoofd is gevuld met jaren aan extra bagage, hoe anders zal het zijn te lezen. Het is de vraag of en hoe de waarneming nog steeds dezelfde ervaring kleurt. Ik ben benieuwd. De andere klassiekers heb ik nog wel eens opgeslagen om bepaalde passages na te lezen, zinsneden op te zoeken, maar het boek van de hobbit en de drie dikke delen van in de ban van de ring bleven dicht. Kan het verhaal weer net zo meeslepend zijn als in die hele belangrijke puberale ontmoeting.

De lieve te jong gestorven Schotse collie is in het rijk van midden aarde, een ster tussen de andere sterren. Het hoofdstuk is uit, maar de herinneringen blijven, samen met de beelden in het hoofd. Een leven lang om ze te koesteren en inspiratie uit te blijven putten net als door de troostende werking van het boek op een keerpunt in het leven. Volledig in de ban.

Uncategorized

Niet klagen, maar dragen

Wandelende sneeuwpoppen, daar moest ik aan denken, toen ik gisterenavond in de sneeuwstorm van school naar het station moest lopen en er maar geen bus kwam. Ik had een tijdlang bij de bushalte gewacht. Alleen de stapvoets rijdende auto’s kraakten nu en dan de sneeuw dwars door de huilende wind om de flatgebouwen heen. Stuifsneeuw schuurde bij vlagen priemend langs het stukje onbedekte neus en wang.

cropped-118.jpg

Wiebelende tenen in mijn stevige zwarte kisten, blij met het halve maatje te groot. Kou deerde hen niet. Jas en sjaal waren, van die twee kilometer van school af, bedekt met een dikke laag witte nattigheid. Aangekleed gaat uit, wandelende sneeuwvrouwen. Na een half uur wachten zat er niets anders op dan de sneeuw te trotseren. Nog geen halve rij huizen van de halte verwijderd, stoof een bus voorbij. Een glimp van zijn achterlichten werd opgevangen onder het schild van doek en sneeuw. Ik sjokte hijgend voort, terwijl de wind, maar ook de natte lappen voor neus en mond de adem benam. Waar was dat vermaledijde station. Aan de andere kant van het centrum, wees een vriendelijke sneeuwpop, die in tegengestelde richting liep, de weg en hij lachte vriendelijk een wit craquelé.

Dicht langs de voortuintjes, in de winkelstraten dichter langs de kleurige en verlichte etalages. Mensen sloten deuren, ratelende hekken zakten in allerijl naar beneden. Ze verdwenen naarstig de hoek om of stapten, gewapend, de koude nattigheid in. Gedachten sneeuwden net zo onder als het vege lijf en bedachtzaam, de blik op de volgende stap gericht, herhaalden ze de mantra. ‘Station, station, station.’

NS Station Woerden 07.JPG station Woerden

Na ruim een half uur lopen blonken de neonlichten mij warm en troostrijk toe, maar binnen onder de grote tochtige overkapping boven de sporen, sloeg de vrieskou pas echt neer. De wachttijd viel nauwelijks te overbruggen. De sprinter reed, als enige, alle intercity’s waren uitgevallen. In de trein moesten natte lappen afgeslagen en uit, koude handschoenen van de vingers, vlees en bloed de ruimte geven, laten doorstromen, tintelen en nog niet denken aan het walhalla van het hoekje in de grote bank, thuis.

Utrecht Centraal was overvol. Overal tuurden mensen hoopvol en weifelend naar de grote borden, tot ook die functie stokte en alleen de blikken omroepstem de aankondigingen deed. ‘Beste reizigers’ galmde het elke minuut.  De koffie in de kiosken op de perrons was gratis, als doekje voor het bloeden. Tot overmaat van ramp reden de bussen nét niet meer. Vlak voor onze voeten daverde een vracht sneeuw met een enorm geraas van de brede richels van de traverse naar beneden op het glimmende wegdek als onderschrijving van het dreigende gevaar. De tram. Gezegend zijn de steden waar een tram of metro rijdt.

025

De meute zette spoorslags in naar taxi en tram, om buiten weer in een oogwenk te veranderen als haastig schuifelende sneeuwpoppen. De lift was nog vrij, de roltrap staakte. In de opening beneden kleumden vier dakloze mannen. Ze dronken een slok en praatten raspend, een man lachte zijn haveloze rij tanden bloot. Met een klap was ik terug in de realiteit. Wat had ik nou te klagen om een kleine barre winterse vesting van drie uur, waar mensen een heenkomen moesten zoeken in de beschutting van een buitenlift, die haar deuren ontsloot.

In de warmte van de tram schoven de beelden in elkaar. De sneeuwmannen tegen de lift aangeplakt, de vermoeidheid en het koukleumen. Mijn huis opent deuren naar echte behaaglijkheid. Bij het ontbreken daarvan, rest je niet anders, dan een surrogaat te zoeken. Barre winters, niet voor ons, maar voor de dak-en deurlozen. Alleen al bij het denken eraan, stijgt het schaamrood je naar de wangen. Niet klagen, maar dragen. Het kan altijd nog heel wat graden kouder!

Uncategorized

On y va

Het werd een barre tocht in de sneeuw. De kerstmarkt viel letterlijk in het drabbige dooiende sneeuwwater en de wind zocht elke kier om doorheen te blazen. Maar qua schema verliep alles , ondanks uitvallende treinen en aangepaste diensttijden, op tijd.

Het enige nadeel van het reizen met de trein is de tijd die er mee gemoeid is. Ineens is persoonlijke tijd dan zoveel kostbaarder geworden. De auto die je voor de deur afzet, het warme compartiment, het comfort en gemak is vergeleken met de trein en de bus pure luxe, die eigenlijk zo gewoon is geworden, dat ze niet meer als zodanig te herkennen valt.

Door ruimschoots op tijd weg te gaan kan het enigszins in de hand gehouden worden en het vergt uithoudingsvermogen en voortvarendheid. Bij de pakken neer zitten kan altijd nog als je op het station moet wachten. De koffer met verf en de schilderkoker werd met elke stap zwaarder en verlengde gaandeweg de reis de arm met centimeters. Op de terugweg was het in volle treinen en bussen een behoorlijk obstakel. Bij het schilderen waren we maar met zessen, maar daardoor hadden we kwaliteitstijd van de meester. De doeken werden zo groot als zijn eigen doeken. Het onderwerp, een wastafel met spiegel, moest daardoor opgeblazen worden tot fameuze omvang. Er viel bijna denkbeeldig in te poedelen. De uitdaging bleek tonen zetten en vorm en vlakverdeling. Naast penseel kwam schuurspons er aan te pas om te egaliseren.

De tocht van de academie naar de grote markt was snijdend en door de bank genomen over de hele dag de meest barre tocht. Ik liep met een mede-cursist op en het tempo was eigenlijk te hoog. De wind benam letterlijk de adem. Aan het einde van de horizon verrees een trap als een laatste vesting die nog genomen moest worden. Het duurde even eer ik iedereen kon omhelzen.

In een simpele tel werden jaren overbrugd, Een oogopslag en het kind in ons werd wakker. Herinneringen schoven over de tafel, eerst schuchter, allengs talrijker in geuren en kleuren. We hadden elkaar jaren niet gezien, maar dan is tijd een rekbaar begrip. Het kostte geen enkele moeite om heen en terug te flitsen in die teletijdmachine. De kerstmarkt mocht dan verwaterd zijn, met spekgladde rubbeten matten over de vele elektriciteitskabels op de grond, maar de bescheiden réunie was een succes. Het afscheid beloofde een voortzetting.

Terug in de overvolle trein, zitplaatsen in de eerste klas coupé. Waarom niet. De tweede klasse puilde uit, om van het gangpad maar te zwijgen. Nood breekt wetten is een gouden regel, die elk moment mag worden toegepast in dit soort verwikkelingen. Als haringen in een ton, met de geur van natte hond door de wolletjes om nek en aan handen en de dikke duffels. Thuis wachtte de bank, troostzetel bij uitstek, om de reis in alle rust nog eens te maken.

Vandaag viel het beloofde zachte front aan stukken op weer een winterse inslag. Als ik Naar school moet komen in Woerden zal ik nu in de benen moeten. Beter dan een lang lint file rijden. Koffie op het station en weer een avontuur tegemoet. On y va.

Uncategorized

We gaan het zien en beleven

Het is de dag van de vage beloften. Alle weergoden en godinnen hebben met een prangende vinger gewezen op hun felgekleurde vloeiende weerkaarten, de lucht kleurt code oranje en ik moet naar Haarlem toe. De voorspelling in de wind slaan zou waanzin zijn, al wantrouw ik, welke code dan ook, omdat ze vaker gesmoord worden in het langs de werkelijkheid schampen. Net iets te vroeg wakker is het hoofd al vier keer afgereisd. Met de bus en de trein en nog een trein en weer een bus. Het grote vel papier dat ik nodig heb voor het schilderen veilig opgeborgen in de plastic koker en mijn koffer gevuld met verf en potloden. Tot de tanden gewapend om sneeuwval, glijpartijen en slipgevaar te ontwijken.

De NS-routeplanner is dankbaar en lispelt alle tijden en perrons onberispelijk door. Als ik om tien uur in Haarlem wil zijn, moet ik met wat speling om vier over half acht in bus 77 zitten, die hier op een steenworp afstand vandaan vertrekt. So far so good. In Haarlem wachten na het schilderen de zussen en de nichten  en graven we ons in het centrum in met vermaak, waarbij een sneeuwval niet zal misstaan. Glühwein en Pretzels.

De andere vage belofte zit in mijn keel en doet al twee dagen niet anders dan pratten. Bij ieder slikbeweging heb ik het gevoel dat er een zuurstok overdwars naar binnen wil. In allerijl, omdat ziek worden niet op het lijstje van voornemens staat, heb ik voor het eerst van mijn leven Strepsils gekocht. Onmiddellijk is daar het beeld van mijn vader in zijn stoel, die bij het eerste het beste omen van een verkoudheid zo’n strip met die dingen weg sabbelde, een hele dag lang en als het moest een week. Op den duur werd het meer gewoonte dan noodzaak.

strepsils

Angina was vroeger een schrikbeeld en we waren er vrij vatbaar voor. Met wat antibiotica was het leed zo weer verholpen, maar ik heb er al net een kuur op zitten. Een van mijn collega’s belandde na een genegeerde angina in het ziekenhuis. Het blijft schipperen en de symptomen goed in de smiezen houden. Ik moet mijn keel vrijwaren om vrijdag alle stemmen van Kikker en de vreemdeling te kunnen doen. Het mag wel raspen, maar niet te erg. Dus gaan er pastilles tegenaan met honing en citroen en als dat niet helpt, het aloude beproefde recept van het gorgelen met zout water. Wat is het toch een mooi woord en wat klinkt het zoals te doen gebruikelijk. Lekker is anders, maar in het kader van de genezing maken zachte heelmeesters stinkende wonden en worden zoete broodjes niet gebakken. ‘Ja Moe’ beaam ik over de grenzen heen en de harde leerschool van vroeger indachtig, strompel ik al smakkend en proestend voort.

koker

De eerste gladheidsbestrijders schuiven met hun imposante geluid en de bekende zwaailichten langs, de straat ligt er glimmend van de plassen bij, automobilisten negeren roekeloos de voortekenen. Mijn kleine blauwe prins staat veilig in zijn open haven. Vandaag wordt de vage belofte vast bewaarheid. Het risico is te groot. Ik ga brekebenen en als stut heb ik de koker waar het grote vel papier in zit. Die sneeuw zal wel loslopen, maar het addertje onder het gras is het zoetgevooisde keeltje, dat nu aanvoelt als schuurpapier. We gaan het zien en beleven.

 

 

Uncategorized

Dans, muziek en zoete herinnering

Er komt een aankondiging voorbij van VPRO’s vrije geluiden. Als ik de bijbehorende foto monster trekt er een warm, ietwat weemoedig gevoel door mij heen. Er staan vier prachtige dames op in klederdracht. Ik zie hun uitstraling en als ik de video aanklik hoor ik hun krachtige stemmen sonoor en indringend. Het zijn vrouwen van het koor Le Mystère des voix Bulgares. Ze nemen me mee terug naar 1990.

https://www.vpro.nl/vrije-geluiden/media~WO_VPRO_12002606~vpro-vrije-geluiden-buiten-spelen~.html

Het vliegtuig ronkte en trilde amechtig, er was geen sleuf om door heen te wandelen, zoals ik op televisie weleens had gezien. We moesten buitenom en stapten de trap op van wat duidelijk een benedenmaatse vliegmaatschappij was. De wanden en de vloer van het toestel waren gestoffeerd en tijdens het vliegen kwam meerdere malen in mijn hoofd op dat het bouwpakketje zo maar eens uit elkaar kon vallen, omdat elke schroef of moer wel moest zijn los getrild. Het was mijn eerste vliegreis met bestemming Sofia. Na deze tocht de zondvloed. Niets kon meer erger zijn.

Maanden daarvoor was er een vrouw, die ik ontmoet had tijdens het volksdansen. Zij zong Bulgaars. We zaten op haar woonboot en luisterden naar de lp’s, die ze een voor een op de pick-up legde en ik was diep onder de indruk van wat een driestemmig koor teweeg kon brengen. Het trilde elke vezel aan gevoel los. De entourage, die kleine warrige boot met haar kerstverlichting in een nis, prullaria overal en de Gaida, de Bulgaarse doedelzak, prominent aanwezig, ademde beleving. Er was een koor in Zeist, die nog stemmen konden gebruiken. Meerstemmigheid a capella is kwetsbaar en vereist een zuiver treffen van de beginnoot. Zo ver was ik niet. Er zou nog heel wat scholing volgen. Ik wimpelde het af.

081In de heuvels van Koprivshtitsa

Wel gingen we op reis met nog drie vriendinnen. Daarom zaten we op een van de heuvels rond Koprivshtitsa uit te rusten van alle optredens die er plaats vonden tijdens een festival, toen er boven alles uit onmiskenbaar, meerstemmige schelle keelklanken  het geroezemoes doorsneden en lieten verstommen. Traditioneel kostuum, ons zo vertrouwd, omdat we er ook in optraden, in hun bijna onbewogen pose, de armen langs  het lijf, alleen de hoofden deinden wat mee met de klanken. Daar in die bergen, midden tussenhet Bulgaarse volk, bijna allen traditioneel gekleed in eigen streekkostuums, steeg ik met de klanken mee omhoog en proefde het rauwe verdriet om het verlies van mijn moeder, die een paar maanden daarvoor plotseling was overleden. Bulgaarse vrouwenstemmen en melancholie bleven vanaf dat moment nauw verweven met elkaar tot op de dag van vandaag.

079Op weg naar een Bulgaars optreden.

De kostuums voeren rechtstreeks naar de gloriedagen van de optredens met Cioful. De voelbare spanning in de kleedkamers voor elk optreden, het ritueel van rokken en bloezen, sjaals en kousen, de Caractère schoenen, de opmaak, nog een vleugje lippenstift, de opstelling, de eerste klanken en dan je laten meevoeren in de roes, om pas weer te ontwaken als het achter de rug is en het applaus klinkt. De brede glimlach verkleeft in het gezicht, de oplichtende ogen die blijven hangen in de vreugde van het publiek en de voldoening van een geslaagde inkijk in die andere wereld, een vleugje zon, een sprankje vakantie.

Nieuwe dingen kwamen op mijn pad, een andere invulling. Tijd gaat voorbij. Dan ineens is er die opleving bij het zien van de foto, bloemen langs de sjaals, de gestifte lippen, de zuivere tonen in die krachtige en vastberaden aanzet en raakt ze even het verleden aan,  waar dans, muziek en zoete herinnering met elkaar waren verweven

 

Uncategorized

Ongekende mogelijkheden

Daar liggen ze op een grote stapel. Een gestencild voorbeeld er boven op. Vliegertjes vouwen van vouwbladen en trapsgewijs in een ronding op elkaar plakken. Er ontstaan wat jeukende plekken aan de binnenkant van het hoofd. Vouwblaadjesallergie. Je hebt het of helemaal niet en in dat laatste geval ben je zuur af. Ik mis het afvalkarton van de drukkerij, mijn ecoline en mijn vetkrijt.

0131.jpgsterrenpracht in de maak!

Kerststerren vouwen, ze mochten nog wel worden uitgevoerd in een zelf gekozen kleur gelukkig. Straks hangen er 19 identieke sterren voor het raam en ik weet nu al bij voorbaat dat ik er niet intuin. Helaas wil de modus dat we überhaupt niet aan knutselen toe komen, anders had ik uitgepakt met mijn gezichtsbedrogjes. Een spiraal uit papier geknipt, die aan een dun touwtje hangt en waarbij je je afvraagt of ie naar boven of naar beneden wandelt. Kleine, grote, geglitterde of geverfde, de moeilijkheidsgraad van het knippen bepaal je zelf door ruimere banen of een flink aantal dicht opeen te tekenen. Ze voldoen aan alle eisen van de techniek. Als ze anders worden van vorm is dat geen enkele bezwaar, maar als spiraal zijn het echte gezichtsbedrogjes. Ooit lang geleden had ik twee houten windspiralen, waarmee ik voor de onderbouw het toverkunstje deed. Het waren een sooort sennapeulenachtige platte gedraaide stengels van hout. Ze hingen boven de verwarming en door de opstijgende warmte klommen en daalden ze dat het een lieve lust was. Welkom in het land van de verbeelding riepen ze ieder verbaasd oog toe!

Ieder jaar, 27 jaar lang, weer nieuwe kerstluiken openen is best een opgave, maar een thema brengt een scala aan nieuwe mogelijkheden. Een grote winterberg bijvoorbeeld van papiermaché, mooie figuren uit gestijfseld doek, geheel en al te modelleren naar eigen goeddunken, weven met glitterwol in kleine spaakwielen, kleien met natuurklei, batikken met kaars en ecoline, kerstkleden verven met de Tie-dye techniek, glas in lood met vloeipapier, kleine sterren en bomen timmeren van dunne latjes, takken verven en aankleden met glitter, lappen, slingers of wol. Het is allemaal langsgekomen en niet zelden vermengde zich de ene techniek met de andere door het experimenteren van de kinderen zelf en ontstond er weer een nieuwe vorm van. Zo werkt dat.

boekenkerstboomDe ‘afgeschreven’ boekenboom

Arme omgeving dood elke inspiratie. Als dat mij al overkomt met mijn enorme bagage, hoe moet dat dan bij onze lieve intens belevende kinderen zijn. Iedere groep zou minstens verplicht een goed gevulde knutselhoek moeten hebben. Dan zijn we direct af van de voorgeschreven kerstactiviteiten. Ga los, verzin het en zorg dat ze een aantal basis vaardigheden en technieken in hun vingers hebben. Daar heb je drie maanden lang de tijd voor. Daarna kunnen ze naar hartenlust met al het materiaal dat voorhanden is verder experimenteren. Evalueer, reflecteer en verzin samen nieuwe stappen, laat ouders meedenken in lappen, lapjes, bakken, wol, maar ook afgedankte schroeven, oorbellen, ijzerdraden, wielen, raderen, stenen, rolgordijnen(de mooiste kerstbomen op een rolgordijn geverfd), de losse latten van de luxaflex, prachtig materiaal voor gezichtsbedrogjes.

Ik heb de kerststerren links laten liggen en de allergie in mijn hoofd weg gekrabd en straks komt het er. Mijn eigen galerij der ongekende mogelijkheden. Ik voel al weer een nieuw idee opkomen.

 

Uncategorized

Alle deuren openen

Ik  kwam een boek tegen met een titel, die me verwarde. ‘Dichter van de droge naald’ is een boek dat geschreven is door Rineke van Houten. Het beschrijft het leven van Frank Lodeizen. Bij de naam van de kunstenaar startte de verwarring. Een van mijn lievelingsdichters heette Lodeizen, maar was op 26 jarige leeftijd gestorven. Deze Frank Lodeizen was 81 jaar geworden.

Mijn dode dichter heette Hans en schreef sfeervolle gedichten, streefde de gedragen verzen van J.C.Bloem en Adriaan Roland Holst voorbij en zette gewone regels om in herkenbare poëzie. Lodeizen ontmoette ik in mijn opleiding en lange tijd sleepte ik het boek “Het innerlijk behang’ mee als zielsbagage. Een van zijn mooiste gedichten is later door Herman van Veen op muziek gezet en ook Jan Rot heeft zijn gedichten bezongen.

‘Weet je nog…? – Toen de wind, de bomen
Tergde en hen de mantels, van het lichaam trok,
Dat wij samen – de regen kletterde bij stromen –
Schuilden onder ‘t loof, en jij zó schrokToen ik je zei dat dit het eind was, en voorgoed
Onze wegen voortaan zouden scheiden.
‘Mijn arme kind ‘t is droevig maar het moet;
Beter is het heen te gaan’ Ik zweeg en jij schreide.

Weet je nog? Toen mijn hand de jouwe
Zachtkens drukte, omdat jij spoedig zou zien
Dat ik niet de beste was. ‘zo zijn vrouwen!’
En dat jij door je tranen lachte, en zei; ‘Misschien…!”

Nu is het herfst opnieuw en regen, maar alleen
Schuil ik onder ‘t lover, denk aan jou – en ween…’

-Hans Lodeizen, 1944-1945-

https://youtu.be/vxvWjRM0tjY

De naam ‘Frank Lodeizen’ is me nooit ter ore gekomen tot nu en de verwarring, terwijl hij toch tot Cobra en de vijftigers behoorde, is groot. Hij trok veel op met de schrijvers Bert Schierbeek, Hans Andreus, Remco Campert, Gerard den Brabander, Simon Vinkenoog, Lucebert. Met Remco Campert had hij een speciale band, beiden waren traumatisch uit de oorlog gekomen. Ik kan, nu ik door flarden van zijn leven trek, begrijpen, waarom hij ‘dichter met de droge naald’ werd genoemd. Zijn kunst, zijn etsen, is zijn poëzie.

Afbeeldingsresultaat voor frank lodeizen drie turkse vriendenFrank Lodeizen: Drie Turkse vrienden.

Ze zijn familie van elkaar. Frank is een achterneef van Hans. Op de vraag in een interview met een journalist van de Telegraaf in 1989, waarom hij nooit beroemd is geworden, geeft hij aan ongrijpbaar te zijn, niet in een bepaalde hoek in te delen, omdat hij steeds veranderde en bleef zoeken naar nieuwe uitingsvormen. ‘Ik(…)blijf niet bij één onderzoekingsveld, maar probeer alle deuren. Voor mij zit het grote avontuur in dat soort dingen.’

Hij maakte veel van zijn kleuren zelf met jonge en oude wijn, bloemen, groenten, as en oude koffie. Zijn tekeningen leiden je een verhalende wereld binnen, een dichter waardig.Ik heb veel van de vijftigers gelezen en toch zijn zijn etsen aan mij voorbij gegaan. Het wordt me meer dan eens duidelijk dat de interesse in een bepaalde kunstvorm vooral gewekt wordt als je het ontmoet en het raakt. Pas sinds ik zelf af en toe een ets maak, is het wezenlijke ervan los getrild als een snaar die beroerd wordt. Het krijgt betekenis en iedere keer weer overvalt de verwondering om dat specifieke ervaren, de diepgang.

Alle deuren openen is een missie. Ontdekken en ervaren wat er achter iedere deur op je pad schuilt en dat eventueel eigen te maken of te laten gaan, speelt op dit ogenblik. Er openen zich heel wat deuren en ik ben nieuwsgierig genoeg om de verbinding met de inhoud aan te gaan, het avontuur tegemoet.

Uncategorized

Zien en beleven

Groep drie van donderdag  spookt door mijn hoofd en heeft me door een onrustige droom wakker gemaakt. Hoe is het de schatjes deze week vergaan met al die verschillende invalkrachten. Vorige week was het voor mij behoorlijk wennen. Het luisteren naar mij en naar elkaar ging moeizaam. Er waren meerdere storende factoren. Daarnaast is het zo stimulerend om de ochtend gezellig in een kring te beginnen en daarna uiteen te gaan. De klassieke tafelopstelling in rijen schiep letterlijk en figuurlijk afstand tussen mij en de kinderen.

Nu ik ze wat beter ken, kan ik daar iets mee doen. Ik had al bedacht, dat ze geen flauw idee hebben, wat het doel is van de dag. O ja, het staat keurig op het bord. De oe-ui-eu woorden. We hebben alle opdrachten gemaakt, maar om nou te zeggen dat het l-eu-k was, is weer een ander verhaal. De stof is nog niet eigen genoeg om naar mijn hand te zetten. Ik ga het toch vrijer, maar wel met structuur, inzetten. Ze moeten veel meer bewegingsvrijheid krijgen.

9789001304522 Rekenrijk 3e editie 3 a-1 antwoorden

Morgen wil ik in de kring beginnen en de doelen van die dag helder maken met de kinderen. Er is een leerdoel, een leefdoel en een streefdoel verzin ik, al piekerend, ter plekke. Een leerdoel is de stof uit de methodes. De andere twee zijn persoonlijke of groepsdoelen. Omdat de groep zo uit het lood is, lijkt het me belangrijk om de laatste helder te krijgen. Wat wil deze groep op korte termijn met elkaar bereiken. Als er een goede sfeer heerst, komt het leren vanzelf. Wat opviel bij het nakijken vorige week was de manier waarop er gewerkt werd. Schriften waren bekrast, er was op getekend, kaften waren eraf. Het hele stapeltje rekenrijk zag er alles behalve verrijkend en uitnodigend uit. Zelfs het rekenen met pepernoten had niet het stimulerende effect gehad.

23032878_10210991311278872_961243809391179749_nwerken aan wat werkt!

Als onder de loep genomen wordt, wat wel werkte, dan was dat schrijven, waar ze allen , zonder uitzondering, hun uiterste best op gedaan hadden, nadat ik het bloemetje en de gelpen had beloofd. Belonen en straffen behoren niet tot mijn persoonlijke aanpak. In dit geval had het een enorm effect. Om ergens te kunnen komen met elkaar moeten we dat eens aan de kaak stellen. Hoe werkt het nou. Hoe kom je tot een goed resultaat. Werken aan wat werkt. Hoe buig je de attitude om. Wat is de kracht van de gelpen. Is het de uitzondering, de beloning op zich, werkt het ook met een stempel of een bemoedigend woord? En het allerbelangrijkste, voor wie werk je eigenlijk?

Het zingen en het voorlezen vonden ze fijn, even als het oefenen van de dans voor Sinterklaas. Het werken in de hoeken ging ongestructureerd. Ook hier viel op hoe slordig er met het materiaal werd omgegaan. Als je lekker wil werken, zorg je goed voor de ‘bouwstenen’, anders kan je niet uit de voeten. Er waren geen duidelijk afgebakende hoeken gemaakt. De klassikale opstelling stond dat in de weg. Kortom, er is een weg met ze te gaan. Een uitdaging ligt er zeker. Mijn eigen doel is om deze kinderen, ook al is het maar voor een dag in de week voorlopig, een inzicht te geven in hun eigen leerproces, zodat alle veranderingen die ze steeds moeten ondergaan, daar in ieder geval geen afbreuk aan hoeft te doen.

23032356_10210991310718858_6956069117186514769_nWakker kriebelen

Het allerbelangrijkste is het ontwaken van het besef dat we samen een wereld van verschil kunnen maken voor ieders persoonlijke ontwikkeling en dat een veilige en vertrouwde sfeer een van de pijlers is, om tot je recht te komen en ieders kwaliteit te kunnen inzetten op een volgend plan. Dat wordt mijn persoonlijke doel. Ze wakker kriebelen. We gaan het zien en beleven.

Uncategorized

Mooi van lelijkheid

Duitse onderzoekers hebben ontdekt dat de Archaeopteryx uit het Teylers museum eigenlijk een nog meer unieke oervogel blijkt te zijn, behorende tot de anchiornithiden. De foto van het fossiel diept een fantasierijk verhaal uit het verleden op, die we in de onderbouw verzonnen hadden als verhalend ontwerp bij het project vogels.

Archeopterix-img 0293.jpgFossiel van een Archaeopteryx

We wilden enig historisch besef bijbrengen en hadden een soort Pino, kleurrijk en groot, verzonnen en de Archaeopteryx, de oervogel. Vriendin had hem in een avondje in elkaar geknutseld en eigenlijk was hij angstaanjagend ‘oer’ geworden. Ik was op slag verliefd. Hij  had een krassende stem, was verlegen en dorst niet om de hoek van de kast heen te kijken uit angst dat ze hem zouden uitlachen. De grote kleurrijke, enigszins naïeve, flierefluiter had onmiddellijk medelijden en zette alles op alles om de oervogel te rehabiliteren.

0041.jpgDe Archaeopteryx

Zo griezelig als hij eruit zag, lukte dat toch. Iedereen leefde diep mee met die arme lelijkerd. Toen ik vorig jaar alles aan het inpakken was, kwam ik hem weer tegen samen met mol, die vriendin ook had gemaakt en ik besloot hem van een wisse opruimwoede te redden en hem mee te nemen naar huis.

Nu ligt hij op een plank van mijn boekenkast en kijkt me af en toe licht verwijtend aan, omdat de rust waarin hij belandde wel een hele diepe is, een fossiel waardig. Op de foto van het Teylers museum is te zien hoe geweldig ons exemplaar is nagemaakt naar het vermeende prototype. De fantasie kende in de gloriedagen van sparren en creëren geen grenzen.

Dat de kinderen alles gewend waren bleek wel uit het feit, dat ze hem nooit als griezelig hebben beleefd. Het was wel in een periode dat de dinosauriër grote opmars beleefde, omdat een van de jongens een passie had voor de enorme dieren en ze allemaal met naam en toenaam kon opnoemen en tekenen. Ze waren dus gewend aan grote bekken met woeste tanden en een pokdalig uiterlijk.

003.JPG

Het verhaal begon met de Flierefluiter, die een enorm ei had gelegd en gezellig zat broeden op haar nest. Haar bonte verschijning in tule en kleurrijke Boa’s was een prachtige tegenstelling met de onooglijke oervogel, die krassend van zijn gestaan gewag maakte vanuit een geïmproviseerde kast. Zo’n verhalend ontwerp is het ei van Columbus, want in een oogwenk is er beleving. De kinderen worden met hun hele ziel en zaligheid het verhaal ingesleept. De Flierefluiter en de Archeopteryx werden in harten gesloten. Op het robbeneiland waar het hele tafereel zich had  afgespeeld en het grote nest van de Flierefluiter lag, speelden ze het hele verhaal in geuren  en kleuren na. Met de angstaanjagende Archy als was in hun handen! ‘Van oer tot ei’ , alle ingrediënten om de geschiedenis te laten herleven was aanwezig.

Daar moest ik aan denken, toen ik de foto van het fossiel zag. Heel even teruggeworpen in de tijd en heimwee naar de onnavolgbare hoogtepunten van weleer, toen er geen berg te hoog en geen zee te diep was, we op de toppen van het kunnen zeilden en brandweerregels en andere veiligheidsargumenten nog geen deel uit maakten van de aanpak in school. Met lappen, veren en planten werden andere werelden geschapen en stapten de kinderen letterlijk een andere dimensie binnen, waar het avontuur hen wachtte.

Zoete heimwee en fantastische herinneringen is wat rest. Dat, wat we moeten koesteren én de kleine Archy op de boekenplank, mooi van lelijkheid, tot in lengte der dagen.