Categorie: Uncategorized

Uncategorized

Tussen de regels door zit goud

lem21 reactie

In Oirschot is een cultureel centrum, dat de Enck heet. Zodra je het Brabantse platteland per millimeter bent doorgereden, de trek over de snelweg van Utrecht naar iets voorbij den Bosch duurt net zo lang, hobbel je eerst het dorpje Best voorbij en daarna kom je in Oirschot, met een deftige klank door de oi.

Het regent dat het giet, zei men vroeger om aan te duiden dat het hemelwater meer dan rijkelijk naar beneden stroomde. De weg er naar toe was al een duikpartij geweest in buien die zich praktisch aaneenregen tot een grote waterlinie. Hink-stapsprong over de plassen heen, even nog uit praktisch oogpunt de AH in en daarna naar het theaterrestaurant. Het was een goed geoutilleerd gebouw. De Bibliotheek was aan de overkant, zoals het een echt Cultuurhuis betaamt en daar waren nog wat losse kaarten in de verkoop. Zuslief had ze ze via internet besteld.

We waren in afwachting want we kenden de cabaretier niet echt. Twee dames stonden in een strenge outfit, met oortjes in en een klein microfoontje langszij, iedereen nauwlettend gade te slaan. We waren ruim op tijd, hingen de jassen over een stoel gingen zitten en een zus haalde koffie. Men was in Oirschot een avond uit, dat kon je zien. Ik hield mijn lapje, de grijze poncho, om. Echt warm was het er niet. De kleinste van de twee dames stapte op ons af. De jassen mochten echt niet mee naar binnen, die moesten bij de garderobe afgegeven, ‘Dames, mijnheer’. Daarmee had ze haar observatiekunde verbruid. Mijn zus droeg weliswaar een geruit overhemd en had kort haar, maar in de verste verte zag ze er niet ‘meneerderig’ uit. De afgemeten toon en de onvriendelijke benadering waren met deze blunder een feit. Tussen ons en deze dame zou het niet meer goed komen.

Mijland

Ondertussen gingen we naar de kern van haar verzoek. Was dat vanwege een brandweermaatregel of een volle zaal? Achteraf gezien dacht ik het laatste want Yvo Mijland merkte op dat dit de eerste keer was dat de zaal was uitverkocht. Vriendelijk om  souplesse vragen is een gave. De voorstelling zelf was zeer gemêleerd. Er werden waardevolle onderwerpen aangesneden. Hij toonde aan hoe divers wij zijn als mensen en hoe makkelijk we tot een meningsvorming te manipuleren zijn, hoe snel we  iedereen onze wil op willen leggen en niet snel geneigd zijn om het issue van alle kanten te bekijken. Het kind van de rekening is te allen tijde het kind dat niet gehoord wordt, zich niet gezien voelt en geen betekenis krijgt.

Latrodectus variolus, Back 2013-06-07-18.30.40 ZS PMax (9005967621).jpg

Hij roerde precaire onderwerpen aan, zoals de belevingswereld van het kind, die zo heel erg kan verschillen van de onze. Daarbij schuwde hij niet om banale voorbeelden te nemen. Zijn zoon riep tijdens een stoeipartij: ‘Pas op Papa, of ik spuit met sperma’. Met afgrijzen had hij de verschrikkelijkste scenario’s bedacht waardoor zoonlief tot dergelijke opmerkingen had kunnen komen, maar hij had de uitdrukking opgedaan tijdens een biologieles over de Zwarte Weduwe te gaan, de spin die haar mannetje op eet na paring. Zo onschuldig werkt dat in een kinderbrein, terwijl wij in een fractie van een seconde alle doem afroepen over té wijsneuzerige vrienden, vieze oude mannetjes en andere gevaren, waar kinderen aan blootgesteld worden. De essentie is wezenlijk. Onze wereld en die van het kind liggen soms mijlen ver uit elkaar, omdat onze beleving versluierd is met de bagage van jaren en niet meer puur en ontvankelijk zoals bij het kind.

De voorstelling wisselde in hoog tempo af met de Brabantse gemoedelijkheid, bijvoorbeeld de polonaise tijdens carnaval, het doorsnee volksvermaak zoals de voetbal-Oranje gekte en een zweem van platte humor, maar ondertussen kwam wel alles aan bod dat genoeg stof tot nadenken gaf.

Terug in de auto zaten we achter een lang snoer van Brabantse trekkers, waardoor de rit naar huis in tijd steeds verder weg kwam te liggen. We hebben het gehaald. Klokslag twaalf uur stak in de sleutel in het slot. Je moet er wat voor over hebben, maar dan heb je ook wat. Alleen die oortjes en die outfit in dergelijke strenge afgemetenheid,  daar valt nog wel wat aan te verhapstukken. Ga er heen, oordeel niet, maar verwonder je en luister goed. Tussen de regels door zit goud.

 

Uncategorized

Tijdreis in vrije val

lem21 reactie

Gisteren nam ik, na een enerverende week, een duik in het verleden. Niets frist zo op als een bad memorabele momenten. De uitnodiging was er een uit een nooit overgegaan stuk geschiedenis. Elke mooie samenwerking wordt verleden tijd op het moment dat het achter je ligt. Banden, ooit gesmeed in die woelige dagen door strijd en behoud, liefde en doorzettingsvermogen, angst en wilskracht, vermoeidheid en het pure, behouden geloof in de visie smeedden sterke ligamenten, waar diepe genegenheid voor het leven houvast kreeg.

Herinneringen stromen binnen, terwijl we in de warme rode kamer aan het kouten zijn en anekdotes kabbelen er door heen. ‘Weet je nog, die keer’ en daar gaan we weer. Geen moment van stilte, maar een niet aflatende stroom mooie momenten. De vraag naar gemeenschappelijke bekende of minder bekende vrienden en kennissen levert stof op voor meer dan er ruimte is. Waar zijn alle mensen naar toe uitgewaaierd, wat beweegt hen, zijn de roots er nog, lopen de kinderen in de voetsporen van de ouders. Hoe is hun eigen weg gegaan.

scannen0175

Als dan het zonnetje binnenkomt huppelen, ben ik in het Griftpark met zoonlief die jarig is en een goede vriendin en vriend. Zoonlief wordt vijf. Klein, tanig, gebruind koppie, eindeloos aandachtig spelen ze samen met de modderstromen die langzaam hun weg zoeken naar beneden bij de fontein, glijbanen op, hele hoge, ik kijk niet, maar vang hun beweging in de camera als ze uit de stalen buis zoeven. Geschater op de grote schommel waar met gemak plaats is voor drie in een uit de kluiten gewassen autoband. Vervaarlijk helt de bovenrand over. Ik kijk niet, maar vang hun gespannen pretogen in de lens, dat in juichen uit een spat als het de andere kant op helt.

scannen0170

Natuurlijk is er picknick bij, het kleed op de grond, de kinderhand die smult van de verhalen en zich laat vullen met wat chips en limonade. Een topdag was het, die onbevangen kinderlijke uitgelatenheid, herinneringen in beelden op het netvlies en met foto’s aan elkaar geregen. Ze zijn alle drie uitgewaaierd, ieder een eigen weg en dromen hun toekomst .

Een ander moment als dat zonnetje afscheid neemt van haar kleuterperiode, dat moeizame moment van loslaten en ik dat kleine pakje krijg, waar een kettinkje in zit. Er hangt een allerliefste zilveren aap aan, die zich aan zijn staart ontrolt recht mijn hart in. Jaren heb ik het gekoesterd en alleen afgedaan bij optredens, totdat ik het daar, tot mijn onuitsprekelijke verdriet, verloor. Een nieuwe aap kwam, in de herhaling,  die met het leven bewaakt wordt.

015

Herinnering is meer dan aandenken, de foto’s in de fotobak, de beelden in het hoofd. Het zijn verhalen. Ze hebben zich opgestapeld en verzameld in de blauwe spelonken van het brein en wanneer een klein accent wordt aangehaald, schiet het beeld achter de ogen vol met eerst nog gebroken vegen, maar later puzzelstukken, die naadloos in elkaar passen en dan het totaalbeeld. Reizen in de tijd, vertrouwd, zo zelfs dat ik doorschiet naar de Amandelstraat, de stapelbedden en het opklapbed, die ene kachel en later Boerebooms automatiek, omdat het zonnetje naast zijn huis daar op kamers blijkt te zitten. Haar kleine voetstappen vallen in mijn grotere in de Adelaarstraat en het Willem van Noortplein, haar grotere in mijn oudere in dat Griftpark van weleer en we wandelen nog een poosje door tot vermoeidheid toeslaat.

Er gaat niets boven een tijdreis in vrije val, die alle kanten opschiet, toekomst, verleden, heden en alles wat er mee samenhangt aanraakt, daar ligt liefde aan ten grondslag en diepe genegenheid tot in de eeuwigheid..

 

Uncategorized

Het licht staat op groen

lem2

Terwijl gisteren het Zuiderpark groen en paars kleurde maar code rood liet horen, doken de achterblijvers, ongeveer de helft van het personeel van de scholen onder het bestuur van Trinamiek, de verdieping binnen het onderwijs in aan de hand van klinkende namen als Mark Mieras, Het Filiaal, Theatermakergroep en Kunst Centraal. Er werd een samenwerkingsverband voor drie jaar gesmeed om Kunst en Cultuur te borgen.

Waarom de hersenen willen bouwen op cultuur om cognitief te kunnen denken, werd helder uiteengezet door Mark Mieras.  Verwachting en verrassing leiden tot betekenis vertelde hij ons, maar daarvoor moeten we eerst heldenmoed vertonen door het niet te durven, het niet te durven weten en het te durven laten gebeuren. Een mooie heldere roep om het proces en de nieuwsgierigheid volop ruimte te geven om de Ventrale Nervus Vagus groen licht te geven.

Daarna waren er workshops door Kunst Centraal geregeld. Mijn lieve oude en nieuwe collega’s die naadloos bij elkaar pasten, mengden zich en we werden meegenomen in de verrijking van datgene waar leerlingen, maar ook de leerkrachten, zo door opbloeien. Ik ging samen met mijn nieuwe duo naar Little People, die gegeven werd door Anton Klein. De kracht der verbeelding. In een uur werd een totaal nieuwe wereld ontsloten. Ze ligt voor het oprapen en is om ons heen, als je je ogen er voor opent. Door de kracht te gebruiken van piepkleine mensen, zittend, staand of lopend, krijgen de kleinste  dingen betekenis. Servetten worden een vulkanisch gebergte, theelepeltjes worden duizelingwekkende glijbanen, koffiemelkcups wordt een directe doodsbedreiging als een zo’n kleine erin valt.We hadden tien minuten de tijd om met smartphone en drie poppetjes de realiteit naar ons hand te zetten en hebben daarmee stof voor jaren opgedaan om mee aan de slag te gaan. Ik wil weer een oud fototoestel in de groep, waarmee de kinderen aan de slag kunnen en the little people zelf. Iemand opperde legopoppetjes, maar het vervreemdende effect is er juist doordat ze op de foto echte kleine mensjes lijken. Lego blijft Lego.

Aan de hand van de foto’s kan je daarna weer een speurtocht doen door het gebouw heen. Waar zijn de foto’s gemaakt. wat ziet eruit als een vulkaan, waar staat die Eiffeltoren met die twee nietige mensjes eronder. De titel van de foto is minstens zo belangrijk en geeft er nog meer betekenis aan. Dit is ervaren, dit is verrast worden, dit is onderwijs zoals Mark Mieras het voor ogen heeft, waarbij elke vezel geprikkeld wordt. Een en al betrokkenheid, omdat datgene wat aangeboden wordt van het begin tot het einde boeit. Dat hele creatieve proces dient de taal, het ruimtelijk denken door vanuit wisselend perspectief te kijken, het prikkelt de fantasie, het levert stof op voor verhalen en het verruimt op alle fronten je blik door de waarneming in een ander licht te zetten.

De middag was gevuld met Het filiaal en haar Theatermakers met een uiteenzetting van Monique , artistiek leider, van de geleide chaos, waaruit zo’n voorstelling geboren wordt. De research die het vergt, maar ook de betekenis die er aan verleend wordt, door iedereen die daar aan meewerkt. Een script maak je met elkaar. Daarna prachtige stukjes uit hun voorstellingen. Vijf ontroerende wonderschone liedjes uit ‘Toen mijn vader een struik werd’ naar het gelijknamige boek van Joke van Leeuwen en daarna een klinkende afsluiting met leerkrachten uit het scholenbestand van Trinamiek, waaronder mijn dochter met haar eerste optreden in het openbaar.

Dit is mijn laatste jaar. Hoe rijk ben je als je het stokje door kan geven aan je eigen dochter en dat zij als nieuwbakken cultuurcoördinator net zo bevlogen zal zijn als ik, omdat we weten dat kunst en cultuur de verhalen brengt zodra die Ventrale Nervus Vagus vrij spel krijgt. Open de poorten, ga los en laat de serotonine stromen. Het licht staat op groen.

Uncategorized

Een doekje voor het bloeden

lem23 reacties

Ik heb net met een koelkast van formaat lopen zeulen. Iedereen was bezwaard en wilde niet meesjouwen. Het was een tijdelijke woning waar we met z’n allen bivakkeerden. Omdat er zo verschrikkelijk gezucht en gesteund werd, wierp ik me op en nam het voortouw in de positieve benadering van het probleem. Toen ik hem samen met zoonlief vast had bleek het gevaarte zo licht als een veertje en kon ik hem zelfs alleen naar boven dragen terwijl de aanwezige spierballen verdwaasd toekeken. Heerlijk Dromen duiden,. Geen probleem is zo groot of je kunt het tackelen, omdat het draait om je eigen ontvankelijkheid voor een positieve oplossing.

Vlak daarvoor waren er bij poes Pluis ineens zeven katten naar binnen geslopen en daar had ik bijvoorbeeld weer veel meer moeite mee. Die kon ik op geen enkele wijze eruit jagen. Iemand in de goegemeente draaide er de hand niet voor om en Pluis zat veilig op het balkon en de zeven gasten waren zo verjaagd. Ook een slimme manier. Ik weet waarom ik over Pluis en problemen droom. Als er iemand op de poes moet passen is ze niet de meest vriendelijke voor anderen. ‘Bijt nooit de hand die je voedt’, zei men vroeger. Pluis trekt zich er weinig van aan als ze iets in haar bakje wil. Rang, daar hangt ze in been of arm.

De dromen wisselden elkaar in hoog tempo af. Het is de nasluimer van de watten van gister. Ik heb de wekker ook al drie keer verzet en ben qua tijd op het scherp van de snede aan het schrijven. Straks is er een dag van het bestuur met een workshop, toneel en een heerlijke lunch. Hun manier om ons te bedanken op de dag van de leraar. Die ze nu net jammer genoeg ook uitgekozen hebben voor de staking. Mijn zus merkte op dat het weer zich aangepast heeft aan de nood van deze stakingsdaad. Het is Code Rood en iedereen weet dat het zo niet langer kan. Voor mij draait het allang niet meer om het geld, maar om het feit dat het onmogelijk wordt gemaakt om kwaliteit van onderwijs te leveren als er nog steeds te veel kinderen in een groep worden gestopt, waardoor het voor de leerkracht de hele dag bikkelen is om individuele aandacht te geven. Waar haal je de tijd vandaan.

foto van Marijke van der Linden.Foto: Marijke van der Linden.

Terug naar die positieve benadering. Laten we er een feest van maken. Een bewustwordingsfeest. Eindelijk zijn zij en wij met elkaar ontvankelijk voor de roep van de veldwerker. Het is wel lastig dat er nog steeds een demissionair kabinet is. Misschien moet de politiek ook eens flink op de schop net als de verouderde logge onderwijsorganisatie, dat zou pas zoden aan de dijk zetten. Als we met elkaar weten, dat het zo niet meer kan, dat het anders moet en er ruimte komt voor vernieuwing op alle fronten zijn we op de goede weg. Laten we met elkaar toch vooral 21ste eeuws gaan denken en gebruik maken van de versnelde ontwikkelingen in tijd en ruimte. Het heeft alles te maken met vertrouwen in de mens en het geloof in kwaliteiten van elkaar.

Zelfs die koelkast, de zware molensteen om ons nek van tegenwoordig, kan zo licht worden als een veertje, als er weer ruimte komt voor de ondersteuning bij de ontwikkeling van een kind zelf, zonder dat het dichtgetimmerd moet worden met strakke organisaties en een toetsing die alle tijd opslokt. Tijd en ruimte zijn de factoren waar het om draait om straks niet met z’n allen in de lappenmand te belanden. Dat geld is loon naar werken, maar op de manier waarop alles nu geregeld is, is het nooit genoeg. Als mensen in dit tempo hun  liefde voor het vak verliezen is het de hoogste tijd om te zoeken naar de daadwerkelijke oorzaken en is het geld slechts een doekje voor het bloeden.

Uncategorized

We zullen zien

lem21 reactie

Kan een wattenhoofd nog denken? Gisteren lieten we ons de wereld van de decalcomanie invoeren en toen wilden de handen nog wel, maar het hoofd werd zo zwaar, dat er veel langszij bleef hangen. Niet fit erin gegaan, straks in de herhaling.

045

Vanmorgen wilde ik om vijf uur wakker worden, maar ook hier staakte het vege lijf, wat me zorgen baarde, omdat er ingevallen moest worden op een, voor mij, onbekende school in groep drie. Eindelijk had ik de kans om de ontgroening van een onderbouwer mee te maken, die in duizelingwekkende vaart alle eerste indrukken op een rij moet zien te krijgen en daar zichzelf nog steeds in terug te vinden. Wat kleine aanpassingen voor de mainstream, maar als binnenkind ben je het haasje.

Afbellen als invaller voelt naar, mensen worden dubbel voor het blok gezet. Toch heeft er niemand schuld of het moeten de twee groene pierlalaatjes zijn van mijn onderbouwgroep van dit moment. Doorgaans belandt het goedje overal en nergens en niet zelden aan arm of been. Stress en uitputting zijn dit jaar de drager niet. Minstens 8 dagen rust blaast een goede vriend van zijn toren. Ben je betoeterd, dat deden we vroeger niet. Mijn wijze moeder wist raad met een harde aanpak. Altijd rechtop blijven zitten, dan zakt het vanzelf allemaal naar beneden. We mochten aardappels schillen, tuinbonen doppen, kousen stoppen tot het tegendeel bewezen was. Zodra je kon werd het bed weer een nachtelijke vesting.

Doem denkt mee. Gaan de hartkleppen nu harder rammelen, is de brandende pijn in de longblazen goed voor een numerieke aderlating. Doet hoofd alleen watten of blaast ze het op tot een megalomaan drama. Hoe stop ik de dikke hypochonder die in mijn nerven is gekropen en valt het tij spoedig te keren, zodat gemaakte afspraken niet overhaast worden afgebroken. Voor drieën moet ik beter zijn.

antigrippine dwarsdoordekastrecept

Oma’s huishoudmiddelen gieren om aandacht, het stoombad, de grog, het scherpe Damposnuiven. Eerst moet de pijn weg uit spier en gewricht en het hoofd  wil niet anders dan naar binnen keren. Zonder poespas, zonder thermometer, zonder pillen, zonder koffie ook. Thee en beschuit is de helende evergreen en straks de onvolprezen kippensoep. Er heeft wel een lichte verschuiving plaats gevonden. Mijn moeder zwoer bij  sinaasappelen, ik bij knoflook, beiden bij bouillon.

Het heette aansterken. Aan de toon van de vriend hoor ik de magische ondertoon van bezorgdheid en dwingende voorschriften. Gisteren had ik misschien pas op de plaats moeten maken, maar daar wisten oma en mijn moeder ook een antwoord op. ‘Hadden ligt op het kerkhof en wil niet ligt er naast. Vort, in de benen en aan het werk. Er is nog nooit genezing opgestaan uit een lange bedrust.’ Ze waren hun tijd ver vooruit.

Langzaam kruipt de koorts naar het hoofd, wisselt koude en warmte af met gezwinde snelheid. Het sist nog niet als ik mijn vinger op het voorhoofd leg en de nek is ook niet warm. ‘Valt reuze mee’ constateert de huis-tuin-en-keuken-heelmeester. Monter duik ik onder. Gordijnen dicht, PC uit en in de wattenwolken dan maar. Tot drie uur. Dan ben ik beter. ‘Waar een wil is is een weg’. Staan ze daar met hun tweeën nou goedkeurend te knikken, die wijze vrouwen, of is het toch de door griep benevelde gedachte. We zullen zien.

Uncategorized

Een bittere nasmaak

lem21 reactie

Op NPO 3 werd ik overvallen door de documentaire ‘Americain Justice’ over de stad Jacksonville in Florida, een moordhoofdstad zoals het werd omschreven. Twee jongens van 12 en 13 jaar worden er als een man berecht  en krijgen straffen van respectievelijk 30 en 40 jaar voor een moord die ze hebben begaan. Jongens die al een opvoeding hebben vol geweld en drugs. Die in de gevangenis meer rust hebben gevonden dan er buiten. Mijn hart bloedt.

JXFL2011N.png Jacksonville

Het is de donkere zelfkant van het leven en het slechtste scenario voor kinderen die je maar kan bedenken. Een leven waarbij de moeders verslaafd zijn aan cocaïne en oma’s als gewelddadig worden bestempeld vormen de scheve voedingsbodem voor onschuldige arme kinderzielen. Een van de jongens werd ‘wakker’ naast de dode man, wist niet meer wat er gebeurd was, maar dacht dat hij de dader was geweest. Letterlijk een bloedstollende nachtmerrie.

Ze worden voorgeleid voor een rechter, die het leed in rimpels over zijn gezicht heeft gevouwen met ogen die verdrinken in een lijdzaamheid over zijn te trekken vonnis in de wetenschap, dat de kinderen zelfs soms beter af zijn in de gevangenis dan erbuiten. De Verkiezing van  een nieuwe officier van justitie, die milder oordeelt dan haar voorgangster, helpt niet in het omlaag draaien van eventuele straffen of een passend beleid voor de jonge delinquenten. In hun gevangeniskleding zien ze er groot en volwassen uit, alhoewel ze beide maar een jaar ouder zijn ten tijde van de uitspraak.

Een van de jongens zegt, dat er zelfs mensen zijn die om hem geven, daar in die gevangenis. Die woorden klinken lang na. Het feit alleen al dat je binnen de muren beter af bent dan erbuiten zegt meer dan woorden. Familie van het slachtoffer van een van hen, een dakloze man, komt uitgebreid aan het woord. De familie van de daders niet. We zien ze in een glimp. De 12 jarige jongen zien we in een gymlokaal met een basketbal in de weer, berustend dat lusteloos oogt, soms met het hoofd in de handen. Een verloren vrijheid en de camera die het registreert.

Vanmorgen werd ik wakker met deze beelden. Tot dan toe een onwerkelijke wereld en nu niet meer weg te denken. Vragen spoken door het hoofd, waarvan een blijft wroeten. Wat doet men aan preventie, hoe komt het dat er alleen over de strafmaat wordt gesproken en er niet wordt gerept over het voorkomen van dergelijke scheefgroei. Een kind van 12 dat een moord begaat, moet tot het uiterste getergd zijn in het gevoel of totaal zijn gevoel voor recht en onrecht verloren hebben.

Ik denk aan mijn jeugd en die van de kinderen. De veiligheid en de wetenschap dat er altijd mensen zijn die om je geven, het gevoel dat er liefde is en dat je ergens bij hoort. Ik denk aan de vluchtelingenkinderen, ontheemd en soms moederziel alleen. Je hele ziel en zaligheid achter moeten laten om ergens in een nieuw land een nieuwe bestaan op te bouwen. Ik denk aan de kinderen in landen met natuurrampen, die veel meer leed in hun blikveld hebben, dan wij hier op dit veilige stuk welvarende aarde.

Kinderen die gemangeld worden tussen twee werelden zijn dolende zielen die recht hebben op een rotsvaste bodem. Dat dat voor de twee jongens een gevangenis moet zijn, is even schrijnend als de aanzet tot hun daad en de daad zelf. ‘Justice’ met een bittere nasmaak.

Uncategorized

Een Enkeltje Mars

lem21 reactie

Gisteren was het in Utrecht de grote marathon dag. Terwijl horden graatmagere marathonlopers, diehards en bikkelaars Utrechtse Maliebaankilometers aan het verhapstukken waren, liep ik mijn eigen kleine bescheiden marathon. ‘Alle goede dingen bestaan uit drieën’ zei mijn wijze moeder altijd. ‘En een ongeluk komt nooit alleen’. Terwijl ik hier de straat uit wandelde en op de rotonde  het zicht op de weg werd benomen door de hoge struiken, doemde ineens de vuurrode alarmerende neoncijfers 77 op. Het laatste stuk werd ouderwets rennen om de bus te halen.

Toen ik hijgend in het voorportaal bij de chauffeur stond, maande hij me aan om eerst maar eens te gaan zitten en dan later in te checken met de OV kaart. Terwijl ik amechtig op adem probeerde te komen, gleden mijn gedachten naar een kinderlijke belofte, die ik ooit gemaakt had, toen de boodschap doorkwam dat mijn Opa een hartaanval had gekregen, terwijl hij hard liep. Hij wilde eerder thuis zijn dan oma, om voor haar de thee te kunnen zetten. Het leed was al geschied eer hij de grond raakte. Ik zou nooit meer rennen.

005Hoog Catharijne

Langzaam kwam alles weer tot bedaren, hoofd en hart. Heerlijk met de bus naar het centrum, geen dure parkeerplaats, voor de deur afgezet, ik had het goed voor elkaar. Niets was minder waar. In het kader van de marathon was de binnenstad hermetisch afgesloten voor bus en auto. Ik moest lopen naar de stadsschouwburg. Wie ooit op Hoog Catharijne is geweest op zondag, weet dat dat een  uitdaging op zich is. Ik moest om 16.00 uur in de stadsschouwburg zijn.Met gepaste haast slalomde ik door de winkelende en kauwende menigte heen. Hier en daar een rugzak omzeilend en af en toe struikelend over een rolkoffer zochten mijn ogen de snelste route, daarna door de Zakkendragerssteeg naar de gracht. Die optie was minder slim. Daar verlaagde het tempo zich zienderogen. De steeg is een groot terras geworden. Daarna ging nog gezwinder de pas er in en werd ik  bijna omver gereden door grote getale terugkerende marathonlopers op de fiets richting station.

Ik was er  op het nippertje. De energie die het kostte steeg binnen twee seconden naar het hoofd en walmde uit in jas en vest. Jas uit, vest uit, uitwasemen, maar eerst de trap op. Een vesting voor een arme longlijder, zeker omdat het wel zes trappen hoog was. Dat arme hart met de rammelende kleppen kon het bijna niet meer verwerken en toen ik eindelijk op de stoel zat in de blauwe zaal daalde de rust weldadig in, maar bleef het nog  minutenlang bonken tegen de ribbenkast. Deels van de sensatie om wat ons te wachten stond, maar deels door de aanslag op het loopvermogen. We gingen naar mars met Het Filiaal, maar voor mijn gevoel was ik al naar de maan geweest.

De beloning is er met een prachtige voorstelling, die ik niet ga verklappen. Zoals gewoonlijk zit ze weer in elkaar met prachtige vernuftigheden van muziek, techniek en krachtig acteerwerk. Het verhaal is ingebed in filosofische kunststukjes, die je soms pas herkent, als het moment voorbij is. De acteurs werken zich in het zweet, maar wij als ontvangers zitten zo in het verhaal, dat je ademloos er induikt door de snelle wisselingen en kijkpunten en er uitgeput weer uitrolt. Er valt zoveel te zien. Eigenlijk heb je bij een voorstelling van het filiaal nooit genoeg aan een keer. De clue is overweldigend, ontroerend en zo waar. Het hele denken wordt op een ander been gezet. Dat is de kracht van de theatermakers van het filiaal onder regie van artistiek leider Monique Corvers, muzikaal leider Gabor Tarjan, die overal muziek uit weet te slepen en objecttheatermaker Ramses Graus.

Terug kuieren we naar het station. Later ga ik nog een keer, dat weet ik zeker. Met mijn hoofd in de ruimte neem ik de verkeerde afslag en moet weer terug. Het is bijna te raden. Als ik op de roltrap naar beneden sta, zie ik de bus al warm draaien. Ik maak me op voor nog één keer een persoonlijke marathon, daarna doe ik het nooit meer, opa indachtig. Je moet wat over hebben voor Een Enkeltje Mars! Het is het dubbel en dwars waard.

Uncategorized

Wonderland

lem23 reacties

Er is een meisje bij mij in de groep, die het liefst je niet in de ogen kijkt. Haar blik lijkt altijd gericht op een wereld, die wij niet aanschouwen. Ze is haar eigen ‘Alice in Wonderland’. Soms voelt ze zich angstig of ontheemd als ze met een ruk terug gehaald wordt in het nu, door een aanvaring met haar groepsgenoten of doordat er een beroep wordt gedaan op haar aanpassingsvermogen en ze zich conformeren moet aan een spel, dat anderen hebben opgezet. Daar heeft ze grote moeite mee.

024Happertje, oma en muis

Vanaf het eerste moment dat ik hier in moest vallen, had ik Happertje bij me. De kleine ecolinegroene handpop, die alleen maar van groen houdt en alles eet wat groen is. Het bleek een toverformule voor de kleine Alice. Misschien had hij een hoog veiligheidsgehalte door zijn afgebakende eigenschap. Wie zal het zeggen. Vanaf het allereerste begin zijn ze onafscheidelijk. Happertje had oorspronkelijk hele andere kleuren, maar omdat op de vorige school het land van groen spontaan ontstond bij een groenteproject en we daar uitsluitend groene groenten behandelden werd Happertje geboren. Gek op spruiten, sla, spinazie, Andijvie en broccoli. Omdat het zo’m eigenzinnig geval is, kon ik er geen afstand van doen en moest hij mee in de leren-is-leuk-koffer en krijgt hij nu de opwaardering die bij hem past.

Er zit een jongen in deze groep, die niet stil kan blijven zitten. Hij wiebelt en staat, gaat zitten en springt op, gaat zitten en loopt naar de tafel, gaat zitten en springt op. Zo gaat het de hele dag door. Zijn handen zijn voortdurend in beweging, hij trekt aan zijn kleren, hij zit in zijn neus, in zijn mond, hij krabt aan zijn arm, hij strijkt door zijn haar. Deze hollewaai kiest ook een knuffel. Elke dag weer en dan wordt het een ander jongetje. Weliswaar worden Oma of Flip de beer wel draaierig door zijn geduizel, maar zijn lijf kan zich beter beheersen. De onrust strekt zich uit tot de handen en de poppen en zijn hoofd wordt kalm en bereikbaar.

Als we aan het flitsen slaan met de middenbouw dan zien de kinderen groen van verveling. Ze hangen over hun tafels en zijn melig, weinig alert en enthousiast. Zodra muis zich ermee bemoeit en mee gaat flitsen verdwijnt de lamlendigheid als sneeuw voor de zon. De kracht van de pop zit diep ingebakken. Kinderen vergeten de voerder van de pop en gaan alleen met muis in gesprek. Ze zien me niet meer, horen alleen de opmerkingen van muis en wat belangrijker is, ze zijn weer betrokken. Natuurlijk heeft hij af en toe wat ondeugende malle grappen, maar zijn serieuze kanten accepteren ze ook met liefde.

052Greetje in gesprek met Kleinzoon

Gisteren zat Greetje op de bank in de huiskamer. Ik had haar gebruikt op school en had haar nog niet opgeborgen. Kleinzoon kwam op bezoek. Na de maaltijd speelde hij met zijn auto’s op de bank tot Greetje tot leven kwam. Vol aandacht keek hij naar de pop, naar haar bewegende hand, naar haar sprekende mond en op slag vergat hij mij. De hele conversatie werd met Greetje gevoerd, ook toen zijn moeder de pop over nam en met haar eigen stem kleine Greet inzette. Toen ze daarna net zo oud bleek te zijn als hij en ook nog op dezelfde dag jarig was, was het pact gesmeed. Een band tot in lengte der dagen. Greet kan niet meer stuk.

049Oma en muis

De kracht van het onderwijs ligt besloten in het prikkelen en voeden van de oneindige fantasie, die kinderen eigen zijn. Moeiteloos verplaatsen ze zich in andere werelden en zijn een en al betrokkenheid. Dat het zoden aan de dijk zet en veel winst oplevert is vooral te merken aan die kinderen, die de uitzondering zijn op de gevestigde regel. Dankzij de vertaalslag, door in een ander te mogen kruipen, wordt de reële wereld ontsloten en vinden ze een veilige weg om mee te wandelen zonder verlies van eigenwaarde.

De pretogen van de kleine ‘Alice’, half verscholen achter haar Happertje en de verstilde houding van de jongen, met zijn doorgaans zo onrustige motoriek, alleen maar omdat  hij Oma of Flip vasthoudt, zijn de kroon op het werk. Hun ‘wonderland’ is ineens een begrijpelijk plaatje, waar iedereen in past, ook zij.

 

Uncategorized

Kleur aan het duistere bestaan

lem2

Mijn eerste begrip dat paars een diepere betekenis met zich mee droeg dan zomaar een kleur kwam in de jaren vijftig. Tijdens een wandeling aan de hand van mijn ouders, of waarschijnlijker nog, aan die van de grote broers, huppelde ik mee naar de Nicolaaskerk in het Ondiep. Door de Elsstraat, langs de muur van de oude kloostertuin, naar de overkant en de Meisjesschool op de hoek en daarna oversteken naar de kerk. Langs de geurende bremstruiken, zwaaien naar de Heilige Nicolaas in zijn nis en hup de kerk in.

Cytisus scoparius1.jpg

Oude gewijde grond. Huiverend van de winterkilte die er nog hing in het prille voorjaar. Vasten in Maart, gele brem als compensatie voor de vleesloze vrijdag, maar ook voor de snoepjesvrije week, omdat wij kinderen die netjes opspaarden in een blikken trommel. Alleen op zondag te openen, als de kerk paars kleurde maar purper heette, met prachtige paarse kazuifels van de Priesters veertig dagen lang. Niet uitbundig maar stemmig en in mijn kinderogen alleen maar een indrukwekkende kleur, de paarse kleden op het altaar en de kansel waren nadrukkelijk aanwezig. Ze hoorden niet alleen bij vasten en bezinning, maar ook bij de vreugde van Palmzondag. Dan werd door mijn moeder het nieuwe gewijde palmtakje achter het kleine kruis in de huiskamer geschoven, waarbij de oude van het jaar ervoor vervangen werd. Hosanna jubelde het koor in mijn hoofd en paars werd de kleur van vreugde.

Foto: Wikipedia.

Het was de goede afloop van een naar verhaal. Iemand was wel doodgegaan maar ook weer opgestaan, dat hoorde zo in een goed sprookje. Hoe vaak waren grootmoeder en roodkapje al niet opgegeten en weer heelhuids uit die wolvenbuik gekomen, om over sneeuwwitje maar te zwijgen. Nee, Paars was een mooi verhaal, een beetje droevig, maar ook met feest aan het eind en open snoeptrommels op zondag.

De ontdekking dat paars te maken viel met rood en blauw en in een scala van paarstinten uiteen viel, magenta, mauve, violet, kwam pas veel later.  Onder leiding van zuster Adolpha, de ‘schuif-‘s-even-op’ non van de kleuterkweek, door te mogen experimenteren met kleur tijdens de beeldende vorming, dat toen nog gewoon handenarbeid heette.  Als zij met haar handen wapperde, voltrok zich een klein wonder op het witte vlak of het zwarte schoolbord. Kleuren vervloeiden en waar mijn figuren houten staketsel leken, zweefden die van haar over het vlak. Haar paars was altijd paarser dan dat van mij, complementair was nog een brug te ver.

foto van Peter Bontan.De paarse Boa’s hangen er al!

De Coverband zocht jaren later naar een herkenbare outfit. Zwart met paars zou het worden en hoe paars paars kon zijn ontdekten we aan de hand van de overhemden van de mannen. De meest uiteenlopende schakeringen kwamen langs zetten, maar het was geen probleem. Het intense zwarte leer en de diep paarse kleur versterkten elkaar. Dat het heliotroop was, leer ik uit het onvolprezen boek van Kassia St. Clair met de titel ‘Het geheim van de kleuren’. Daar wordt in onthuld, dat er in het verleden hele legers slakken en korstmossen er aan te gronde gingen om purper en orchilla te verkrijgen en dat paars gold als de opmars naar de macht en adel, maar ook met dezelfde snelheid met een terneergang te maken kreeg tot aan een verbod op Mauve bloemen aan het Engelse hof toe.

Cézanne: Mont Sainte Victoire

Violet werd de kleur van de impressionisten als antwoord op de Académie des Beaux-Arts, die hun werk had afgewezen. Ze omarmden het zonlicht en daarmee haar complementaire kleur violet, die het schaduwrijk invulde en al snel op eigen benen kwam te staan, waarbij Manet zich er op voor stond met violet de kleur van de atmosfeer te hebben ontdekt. Alle impressionisten in een violette bubbel, de violettomania, schamperde men.

In deze tijd van heksen en de kinderboekenweek maak ik dankbaar gebruik van de combinatie. Want heliotroop en zwart vormen het heksenhart en mijn liefde voor alle schakeringen groen, blauw en paars zijn voor eeuwig daarin opgenomen. ‘Laat de ecoline rijkelijk (ver)vloeien, geef kleur aan het duistere bestaan. Lieve griezels, monsters en toverkollen, het is tijd voor Purper en de volle maan.’

Uncategorized

Vriendelijkheid in elke vezel

lem22 reacties

Maria Popova schreef in haar Brain Pickings over de waarachtige vriendelijkheid en haalde daarbij het gedicht Kindness aan van de dichter Naomi Shihab Nye. Er staat een dichtregel in die me raakt.. ‘Before you know kindness as the deepest thing inside, you must know sorrow as the other deepest thing.’

Naomishihabnye.jpgNaomi shihab nye: Foto Wiki

Ik moet denken aan mijn oude wijze vriendin. ‘Oordeel niet, verwonder je slechts’. Als je op dat punt bent aangeland, dan ben je de angst voorbij, de woede en de wanhoop. Dan nog zijn er momenten dat verdriet je raakt, dat leed je raakt, omdat het met zoveel pijn voor een ander gepaard gaat. Naar kinderen toe op school, lukt het me om ieder kind als individu te zien met de zo mooie eigen kwaliteiten, maar dat kan vooral, omdat ze handelen als kind. Zorgeloos, als een open boek dat we mogen lezen. Herkenbaar, elke eigenheid weer. In het dagelijks bestaan is het lastiger om alles los van de emotie te zien, die het opwekt. Een van de grootste obstakels is de ergernis. Als die eenmaal komt boven drijven dan moet je van goede huize komen om niet met labels en etiketten te gaan strooien. Op dat cruciale moment is een oordeel snel geveld. Dat is het eerste te overwinnen aspect. De ergernis voorbij.

In deze fase van het leven leer ik veel nieuwe mensen kennen. Het maakt dat ik gezond nieuwsgierig ben naar hun drijfveer en motivatie, om los van het persoonlijke leven te kunnen komen tot een tegemoet treden met open vizier. Geen oordeel, zelfs geen verwondering, geen mening op een dienblaadje aangereikt. Wij mensen zijn eigenlijk zo kwetsbaar. Er wordt van alles verzonnen om het diepste innerlijk te verbergen, een hard pantser, een muur van angst, een berg van onzekerheid, een rivier van weemoed. En ergens diep van binnen zit die eigenlijke kern, die zich pas ontsluiten kan bij geborgenheid en vertrouwen.

005

In al die jaren, die achter me liggen, heb ik muren opgebouwd en weer geslecht, pantsers verbroken, zekerheden verworven en vertrouwen gekregen in mijn eigen handelen door de waardering van anderen. Die onvoorwaardelijke vriendelijkheid, Kindness, groeit met de dag, door openheid en onbevangenheid als een schaduw met je mee te laten lopen en te voeden met de kwaliteiten van de ander, anders dan het oordeel klaar te hebben.  School en de manier waarop je met kinderen om gaat, is een graadmeter bij uitstek. Door iedereen te horen, leer je ze kennen. Nooit is me dat duidelijker geworden dan in deze nieuwe onbekende groep, waarbij ik zo snel de diepte in kon gaan.

‘Kindness’ lijkt meer te zeggen dan het woord vriendelijkheid alleen. Het is die glimlach, die je uitzendt, het is dat oordeel dat niet geveld wordt, het is de genegenheid voor de ander, het is de weg openen voor mogelijkheden om samen verder te kunnen wandelen en daar is ervaring voor nodig, kennis, het diepe dal of ander leed. Om er boven te kunnen staan, het los te kunnen laten en empathie toe te laten. Waarachtige vriendelijkheid in elke vezel. Er is nog een weg te gaan.

 

Uncategorized

Dát kind in ons ging los

lem21 reactie

Vakanties duren langer als je de inspiratie mist, die we op onze ontdekkingstochten langs de diverse schildertechnieken opdoen, Het is een belangrijk gegeven om deze Knockart Schildercursussen onder leiding van Mieke Simons te blijven volgen. Niet alleen duiken we de kunstgeschiedenis in, maar je kan ook nog aan den lijve ondervinden hoe de kunstenaar zelf zijn ontdekkingstocht uitdiepte en wat dat aan materiaal en aan kennis opleverde, waarmee hij zijn geheel eigen stempel drukte op het werk. In deze tien weken gaan we met de surrealisten Max Ernst en Leonora Carrington in zee.

099

Max Ernst maakte veel gebruik van de frottage techniek. Het is toch bijzonder als je je hele leven vaker iets doet en niet weet dat het zo heet. Met de kinderen is het altijd een groot feest om verschillende structuren te ontdekken. Dat doe je niet anders dan een papier tegen een boomstam of de muur te houden en het af te wrijven met een potlood of met houtskool. Het papier moet goed zijn, niet te dik  en niet te dun. Ze gaan daarbij met tweeën aan de slag en wrijven alles af wat ze tegen komen. De poten van de stoel blijken te glad, de muur geeft gave pikkeltjes, de boom geeft mooi ribbelwerk, het hek vormt vierkanten op het papier, zelfs de stoeptegels geven een mooie ruige achtergrond en bakstenen blijken helemaal dankbare objecten te zijn. Ik laat ze altijd vrij uitwaaieren en vraag om te onthouden wat welk effect geeft. Afwrijven doen ze om de beurt. Na elke ontdekking komen ze wild enthousiast hun buit laten zien. Daarna gaan we er in tekenen en maken gekke figuurtjes en poppetjes erin en zo komt hun eigen wereld tot leven

126

Het heet frotteren. Dat kregen we mee. De bonte verzameling objecten van vorig jaar, waar we uit konden peuren bij de materiekunst, kwam nu ook te pas. Ringen, ijzeren veren, planken, schors, patronen op allerlei gebruiksvoorwerpen zoals mooie peper en zoutvaten en onderzetters, stukken gaas, stukken plastic, netjes van plastic, elastiek, touw, je kon het zo gek niet bedenken of je kan er mee aan de slag. Eerst maar eens doen en zien wat het opleverde. Met potlood, houtskool, grafiet, conté gaf hetzelfde object ook weer andere effecten, dus er waren tal van mogelijkheden. Al gauw ontstonden er beelden in het lijnenspel, vogels, landschappen, bloemen, een skyline van een stad. Daarna waren er mensen bij die toch wat kleur wilden brengen in het geheel en met pastel hier en daar een toets aanbrachten. Eigenlijk werden we, net als de kinderen op school, steeds enthousiaster over het effect, dat het opleverde. Omdat we met vijf vrouwen en een man sterk waren haalden we bij anderen de knowhow van sommige effecten. Dat houtskool wel afwreef op grove producten en grafiet op de fijne, maar conté een versterkend effect gaf door het intense diepe zwart.

100

Er was een groot blok met papier en ze slonk zienderogend. Twee en een half uur flink aan de slag met elkaar, ondertussen dronken de ogen de verschillende resultaten en bleven de handen maar doorgaan, terwijl we opgewonden het experimenteren tot grote hoogte opvoerden. Het kon niet gekker, alles was mogelijk. Dat vrije handelen dat een kind zo eigen is, van alle remmen los. Frank en vrij je te mogen laten gaan in de wetenschap dat alles mag en niets moet, met mogelijkheden die met elkaar nog eens vervijfvoudigen omdat ieder altijd zijn eigen weg volgt. De heerlijkheid van een proces doorwrochten en eigen maken en daarmee het eigen stempel te kunnen zetten op het geleverde werk is de meerwaarde van deze avonden.

Frottage dus, met de kinderen wordt het ‘Kom jongens we gaan lekker frotten’. De vreugde van het doen en het ontdekken, de opgewonden snoetjes, de glimogen, dát kind in ons ging los. Het is de meerwaarde van het experiment, of je nu jong of oud bent.

 

Uncategorized

Verlichtende Engel

lem21 reactie

Een aantal dagen geleden zei de PC dat hij genoeg had van al dat gejeremieer. Ze ging staken. Op hetzelfde moment startte ze niet meer op en bleef hardnekkig vasthouden aan haar zwarte scherm met witte letters. Daarbij leidde ze me om de tuin want ze gaf twee noodscenario’s weer, maar zelfs die gaven geen gehoor. Het in coma verkerende apparaat moest met zoonlief mee om binnenstebuiten gekeerd te worden. Daar ging ze, mijn ouwe getrouwe. Gelukkig had ik de laptop nog.

Vandaag, een week later, op mijn schrijfplek, wilde ik de laptop opstarten. Ze gaf een alarmerende beep en bleef hardnekkig op zwart staan. Zoonlief denkt nu, dat ik iets er mee uitspook. Maar echt, ik heb er niets anders mee gedaan dan schrijven en checken. Dat zijn de momenten, waarbij mijn hart angstvallig aangeeft dat ik dit vandaag er niet bij kan hebben. Ik moest nog zoveel doen. Niet dus. Pc in staking, laptop in staking, reddende laptop van zoon op de knieën en onder ede beloofd dat ik ze nergens anders neer zou leggen dan op zijn bureau, om doemscenario’s met kraspartijen te voorkomen.

Ik heb dus nu vermeend goud onder de handen en ik durf inderdaad niet anders dan de toetsen lichter te beroeren dan ik normaliter op mijn oude rammelkastje deed. Ook de foto’s kan ik niet inladen of opvragen. Mijn verhaal over de Frottage-techniek blijft in het vat zitten. Geen nood, het verzuurt niet.

Het is een periode van staken. Over twee weken gaan wij leerkrachten ook. Er is veel steunbetuiging en het zal veel aanhang krijgen, als ik alleen al op de reacties van onderwijsland in deze stad af ga. Ondanks het feit dat het de dag van de leraar is en het bestuur van 21 scholen een prachtige feestdag heeft georganiseerd, met workshops, sprekers, het filiaal en een heerlijke lunch, gaan van elke school minstens gemiddeld vijf leerkrachten naar Den Haag. Het is een dubbel gevoel. Ik ga niet naar Den Haag, omdat mijn dochter, samen met enkele van haar teamgenoten, meedoet aan het theaterspektakel en dan gaat moederschap voor. Dit wordt haar eerste grote optreden en een klein mijlpaal. Als ouder hoor je er te zijn. Dat staat buiten kijf.

Als een kind, hoe oud het ook is, een stap voorwaarts doet, die belanghebbend kan zijn voor het verdere verloop van zijn bestaan en de mogelijkheid bestaat dat je daar getuige van mag zijn, dan grijp je die kans. Meer moeder dan leerkracht en geld bepaalt niet mijn rol in het maken van keuzes. Hoe zit het dan met de solidariteit. Daar zijn weer die afwegingen voor. De hele onderwijswereld is in beroering. Er zullen veel mensen gaan. Met hart en ziel steun ik de actie.

Als ik het voor het zeggen had, dan zorgde ik ervoor dat extra geld de organisatiestructuur ten goede zou komen. Andere organisatievormen, veel meer aandacht voor het individu, alle extra ondersteuning als IBers, vakleerkrachten, logopedie, fysiotherapie en remedial teachers weer terug de school in, twee leerkrachten, een oudgediende en een pas beginnende leerkracht voor de groep, zodat de knowhow van die krasse knarren niet weggegooid wordt met het badwater, zoals nu het geval is. Daarnaast zou ik voor alle oude schoolgebouwen een renovatie in petto hebben en werd het oude ondeugdelijke materiaal ingewisseld voor nieuw en aantrekkelijk ontwikkelingsmateriaal.

Maar ik zit hier met twee stakende digi’s, die pertinent weigeren om mijn boodschap te verkondigen. Ik ben onmondig gemaakt en moet me behelpen met de invaller van mijn zoon, waar geen krasje op mag komen. Behoedzaam sluit ik af. Ik zou het wel weten als ik Onderwijs in de portefeuille had. Ik zou heel snel leren luisteren tussen de regels door, want de krassen zijn al barsten, leerkrachten vallen bij bosjes uit, worden ziek, klagen steen en been. Als het zo blijft, gaat straks het hele beeld op zwart en dan is er geen verlichtende engel om het tij te keren.

 

Uncategorized

Nu het vege lijf nog

lem21 reactie

‘Als het golft dan golft het goed, niet te stuiten , niet te sturen…’ Luid zongen we het met de Dijk en Huub van der Lubbe’s zo kenmerkend schraperige stemgeluid mee en altijd was er de neiging om tot een mooie ouderwetse zwierige wals over te gaan om ten slotte te eindigen in een Shaffywaardige jubelende eindriedel. La, la, la, la, la die la.

IMG_6575  IMG_6572

Zo voelt het als de nacht gesmoord wordt in gedachten, die de vrije loop nemen in het hoofd. Eerst zijn ze in de tuin en vieren met de woelmuizen een ongekende Halloween party, nadat ze hadden afgesproken onder de enorme vliegenzwam. Na een heftig en uitgebreid dispuut over het ondermijnen van het tuinhuis-atelier, waarbij de grootste woelhamels het voortouw nemen, is het zaak om de enige pompoen, die haar overlevingskansen allengs ziet verkleinen bij zo’n overmacht, soldaat te gaan maken. Ze hollen haar van buiten naar binnen uit met effectief knagend beleid en zorgen ervoor dat eventueel oude aftandse en onbeholpen piepjonge soortgenoten ook deelzaam gemaakt worden, door de haastig geknaagde pitten en het vruchtvlees naar beneden te laten vallen. Op alle lagen feest!

IMG_6584  IMG_6580

Daarna dwalen ze af naar school, waar de pozzebokken de kinderen hebben veroverd in een meeslepend verhaal maar waar vandaag ook de heksen doorheen zijn gevlochten, omdat de duo zich vergiste in de planning. Pozzebokken en heksen zijn de meest fantasierijke combinatie. Het brein houdt niet op met nieuwe combinaties te bedenken en talrijke mogelijkheden voor het optreden van vrijdag voor te bereiden als wij aan de beurt zijn met de weeksluiting. Het pozzebokkenbos, de pozzebokkenzee en de pozzebokkenwolken nemen een vlucht in het hoofd, krijgen inkepingen, waar de pozzebokken in verkleinde uitvoering doorheen gestoken zullen worden op gevonden takken of satéprikkers, net hoe het uitkomt en de opgetogen jubelarmen van F. met zijn ontwapenende opgetogen snoet staat al op het netvlies bij die zo juist geboren nieuwe wereld.

pozzebokken

Met elkaar houden ze het hoofd nog verder uit de slaap, maar niet op de laatste plaats de oerwoudgeluiden buiten. Het is toch een gewone maandagnacht. Wat doen die  mensen in het holst van de nacht gillend op straat en waarom is woordelijk te verstaan wat hen beroert.

Daarna nemen ze een vlucht naar de tekenlessen en het huiswerk waar nog een bulkboek voor moet worden aangeschaft, om niet te veel achterop te raken met de dagelijkse oefening. Als alle creatieve uitingen in het hoofd gestalte hadden gekregen op doek en papier, dan had ik ruimschoots voldaan aan de opdracht en meer dan dat.  Maar alle ideeën verschralen met de naslaap mee of verzanden in het alledaagse ritme van de ochtend. Zo golft het hoofd en is niet te stuiten. Het tolt rond daar boven met de snelheid van een wervelwind. Tussendoor denkt het: Ontspan, ontspan om vervolgens weer uit te komen bij een gouwe ouwe van Boudewijn de Groot…’Ontspan die harde lijnen om je kaken.’ Hoe zou het komen dat sommige zinsneden altijd voor het oprapen liggen, als je ze nodig hebt.

Alle luiken en deuren staan open en omdat het nog teveel nacht is, sla ik ze een voor een weer dicht. Niet te stuiten, niet te sturen, maar nu is het welletjes. Tijd voor een korte hazenslaap, die moet zorgen dat de dag verkwikkend kan beginnen met heksen, pozzebokken, bezemstelen, pompoenen, een frottage met Max Ernst mee en mijn dagelijkse oefening om het ruimtelijk inzicht te vergroten. In het hoofd is het al gedaan, nu het vege lijf nog.

 

Uncategorized

Volg je hart

lem21 reactie

Dan is het eindelijk zo ver en probeer je in de Haarlemjungle van grachten en parkeerplaatsvolle binnenstad de straat te vinden, waar de Weekendacademie zal starten. Er zijn er twee van, blijkt achteraf. Straat en weg. Ik was bij de weg en moest naar de straat. Het ligt wel in elkaars verlengde, maar de routeplanner op de IPhone gaf aan dat ik bijna een kilometer er van was weg gelopen. En ook dat ik me moest haasten om op tijd te zijn.

IMG_6564

Het ziet eruit als een herenhuis, geen broedplaats voor de schone kunsten, maar binnen blijkt inderdaad een hoge kale ruimte, waarin hard gewerkt kan worden. De gammele tafel en stoelen en een handvol mensen is al aanwezig. De belangstelling bleek overweldigend dus de groepen werden opgesplitst. Ik dacht dat ik de enige zou zijn met wat kilometers in de benen, maar niets was minder waar. Er waren zelfs mensen uit Texel naar de cursus toe gekomen.

Een hartelijk welkom, met ongemakkelijke stiltes als de cursusleider even wegloopt om boven wat voorzieningen als suiker te halen. Zwijgende mensen in een kring en niemand die opkijkt of wat zegt. Er zijn erbij die hun handen proberen te lezen of die wat willekeurige pluizen van de kleding af pulken. Daar is Margreet met de suiker en bij toverslag begint iedereen weer te praten, alsof er een knop is omgedraaid. Wat een wonderlijk mechanisme en wat is er allemaal door mijn hoofd geschoten in dat korte moment. Vermoedelijk alleen de registratie van wat ik zag, met een oppervlakkige inschatting van de mensen aan de hand van hun uiterlijk. Haren, ogen, handen, kleding, houding.

IMG_6552

Voorstelrondje en de uiterlijkheden krijgen een verhaal mee, ogen leven op, gezichten krijgen betekenis, houding neemt vorm aan. Achter ieder mens blijkt verlangen, nieuwsgierigheid, hoop en een bepaalde verwachting te schuilen. Margreet stelt gerust, stuurt bij, levelt de angst voor onvermogen naar een geruststellend niveau. Er volgt een riedeltje regels en beloften en daarna kunnen we aan de slag. Op grote vellen papier gaan we schetsen met houtskool of Conté krijt. In het midden rond een zuil staan dozen, buizen, latjes, een kan en verpakkingsmateriaal.

Iedereen pakt de ezel, het hardboard, de vellen, zoekt een juiste plek, zorgt voor een goede opstelling en gaat aan de slag. Dan volgt er een moment van genieten, omdat er niets anders te horen is dan het gekras van het krijt op het bord, het schuiven van een arm, het geschuifel van de voeten, hier en daar een zucht of het gewrijf van doek of hand en het rinkelen van theeglazen.  Kleine geluiden die door de hoge kale ruimte worden uitvergroot tot sfeermakers en handen en voeten geven aan de ochtend. Na een uurtje draaien we de ezels naar binnen om de algemene aanwijzingen op elke tekening te kunnen volgen. Aandachtig luisteren we, terwijl buiten het zonlicht door de mist heen breekt en tussen de bomen voor het raam de stralen gefilterd binnenvallen. De liefkozende soms bijna verontschuldigende aanwijzingen verwarmen en de tips krijgen we er liefdevol bij.

IMG_6565

Als ik na tweeënhalf uur buiten sta, met een rolletje ‘probeer en leer’ in de tas, ouderwets huiswerk in het hoofd, kan ik met een gevonden tientje de dure parkeergarage betalen en weet ik voor de volgende keer een vrije plek te vinden. De zon schijnt uitbundig, de mensen zijn fijn gezelschap, de cursusleider is enthousiast, de etalages van Haarlem zijn kunstzinnig aangekleed en de stokrozen en plantenbakken zijn aangenaam gevuld met een pracht aan bloei. Mijn dag kan al niet meer stuk. ’s Middags, in de eigen tuin, blijft de euforie over het nemen van juiste beslissingen. Later belt een vriendin op en vraagt om raad. ‘Volg je hart’ hoor ik me drie keer herhalen. Niets is minder waar.

 

 

Uncategorized

Het ongeschreven woord

lem22 reacties

Het is de droom van iedere schrijver om via een hagelwit schrijfblad geroepen te worden tot het schrijven van een verhaal, doordat het personage plotseling op het lege vlak verschijnt. Antoine de Saint-exupery zag plotseling de contouren van een vriendelijk kinderlijk wezen. Hij vroeg aan dit figuurtje wie of hij was en hij antwoordde:’ Ik ben de kleine prins’. Zo kreeg de kleine prins gestalte in de prachtige illustraties, die de Saint-ex, zoals zijn vrienden hem noemden, voorgoed onsterfelijk maakte.

220px-WindSandAndStars

Hij heeft een aantal mij minder bekende boeken geschreven. Een ervan, zijn memoires, met de titel: ‘Terre des Hommes’ las ik in de Engelse vertaling: ‘Wind, Sand and Stars’. Vanaf het allereerste begin nam het me mee in zijn wereld. Het ging over zijn opleidingsperiode als vliegenier, waarbij gewezen werd op de gevaren van de bergketens in Spanje. Er ging een nieuwe wereld voor me open. Aan de hand van de tekeningen in de kleine Prins, waren me de afbeeldingen bekend van de piloten in hun open vliegtuigen met wapperende flappen aan hun leren helmen, geïmproviseerde uitvoeringen van waar men tegenwoordig in vliegt. Na de vlucht hoorden ze voor tijden lang alleen maar de wind door hun hoofd suizen en duurde het een tijd voor ze weer aanspreekbaar waren.

Een mooie filosofie uit het eerste hoofdstuk ‘The Craft ‘ is de boodschap, die Saint-exupery ’s nachts doorkreeg, nadat hij had gehoord dat het zijn beurt was om op  missie te gaan. De staat van de vliegtuigen was zodanig dat de motor uit kon vallen en een gezegde onder de piloten was; ‘When your motor goes, the ship goes too’. Je moest uit alle macht proberen de bergtoppen te vermijden. Een piloot die in het zo onschuldig ogende witte watten wolkendek  terecht kwam, verkeerde in grote moeilijkheden. Midden in de nacht hoorde hij een stem, die hem vertelde dat navigeren op een kompas in een zee van witte wolken fantastisch was, maar dat hij altijd moest onthouden, dat beneden het wolkendek de eeuwigheid lag. Hij verbaasde zich over het grafische beeld dat hij erbij kreeg en ineens wist hij dat onder die zo onschuldig aandoende witte wereld niet het tumult van alle dag lag, maar een stilte, die nog imponerender was dan de rust boven het wolkendek. De witte wolkenmassa werd in zijn hoofd de grens tussen het werkelijke en onwerkelijke bestaan.

111Die witte watten wolken.

Het gaf hem een andere kijk op zijn obstakels. Een bril krijgt meerwaarde als je door het glas van een cultuur, een beschaving of een ambacht de wereld beziet. Voor een bergbeklimmer waren de wolken niet het ondoordringbare gordijn, die het voor de vlieger leek en vice versa. Met dit verworven inzicht begon hij opgetogen aan zijn voorbereidingen, wat nog versterkt werd door zijn vriend Guillaumet, die hem al was voorgegaan op een dergelijke missie en hem vertelde dat hij het zou redden. ‘Guillaumet schonk vertrouwen, zoals een lamp zijn licht verspreidde’ bedacht hij zich.

Hier schuilt de kracht van de schrijver. Hij pelt de diepere laag af aan de hand van vergelijkingen, die het voorstelbaar maken voor iedereen. Natuurlijk blijft er genoeg over om tussen de regels door te lezen. Het is niet noodzakelijk om dit boek eerst te lezen voordat je met de kleine Prins de ruimte ingaat, maar het is, net als bij de Hobbit van Tolkien, een belangrijke aanvulling op het uiteindelijke  Meesterwerk. De filosofie die zo aanspreekt uit de avonturen van de kleine prins, is hier ook een belangrijke voedingsbodem en daarmee is het boek een spiegel van de ziel van de auteur.

Hij leefde met de inslag dat datgene wat essentieel is en betekenis had voor het leven, onzichtbaar was met het blote oog. Onder andere dankzij Antoine de Saint-Exupery heb ik tussen de regels door leren lezen en niets anders heeft mijn wereld zoveel groter gemaakt dan het ongeschreven woord.

 

 

Uncategorized

Exoten

lem22 reacties

Een aanvaring tussen twee kinderen in de gang als ik het aquarium uitkom, de ruimte, die officieel teamkamer heet. Geschreeuw, geduw, blikken in mijn richting met reactie daarop een nog verwoeder protest. Autoriteit onderschrijft het conflict, bedenk ik me, als ik zie dat ze beiden alle sluizen open gooien. Het is als olie op het vuur.

De kleine wrokkige man haalt onmiddellijk weer uit met messcherpe woorden, zodra ik mijn hielen gelicht heb, maar hij is nog binnen gehoorafstand. Sussen en smoren. Hij blijft de boel traineren terwijl we aan het werk moeten. Tien minuten flitsen. Ik dirigeer hem naar een tafeltje apart om even tot bedaren te komen en ook zodat hij niet steeds geconfronteerd wordt met zijn rivale, die kennelijk als een rode lap op een stier op zijn gemoed werkt.

Onmacht en bevestiging blijkt later. Deze jongen die ik na drie keer een kwartier wel op het netvlies heb, maar nog niet voldoende, pelt zijn ziel onder mijn ogen af. ‘ Zie je wel, krijg ik weer de schuld, ik heb het altijd gedaan.’ zegt zijn onwillige houding. Wrokkig ligt hij met zijn bovenlijf op de tafel, draait zich op. Hij staat op, loopt weg, hoort de dreiging in mijn stem als ik hem waarschuw en heeft me even in de tang. Ik geef de groep de flitskaartjes om zelf te gaan flitsen en pak hem bij zijn pols als hij dreigt weg te lopen, omsluit het met duim en wijsvinger. Boven zijn hoofd verschijnen de heftig knipperende rode lampen. ‘Dreiging, dreiging, dreiging.’

Het kost me moeite met al het verzet, maar we zitten eindelijk op een rustig plekje op de gang, zonder prikkels, alleen hij en ik. Het gesprek. ‘Laat me los.’ ‘Ik  laat je los, als je naar mij wil  luisteren.’ ‘Ik wil niet naar je luisteren. Je bent een vreemde, dan hoef ik dat niet.’ ‘Ik ben geen vreemde, ik ben een juf.’ ‘Je bent geen juf.’ ‘Nee, wat ben ik dan.’ ‘Een ….’ Hij zoekt even. ‘Een mens, een vreemde.’ ‘Nee lieverd. Ik heb je al drie keer in mijn groep gehad toch.’ Er ging een lampje bij hem branden. Ineens wist hij het. Met zijn hoofd nog steeds afgewend en weigerend om me aan te kijken, zei hij. ‘Je bent een stagiaire.’ ‘Dat had gekund, maar zie ik er uit als een stagiaire? Ik ben de invaljuf van je zus en ik ben al dertig jaar juf, malle. Bovendien, ook met een stagiaire valt gewoon te praten hoor, net als met mij. Kijk me even aan.’ ‘Nee.’ ‘Kijk me maar wel even aan, dat lijkt me handiger. Wat gebeurde er nu net. Je had ruzie gehad op het plein bij het overblijven. Ik wilde jullie helpen om het op te lossen, had je dat in de gaten.’ ‘Nee, zij begon steeds.’

actief luisterenIn gesprek, later met beide.

Het duurde even voor hij zo ver was, dat hij kon kijken naar mij, naar zijn eigen houding en rol in het geheel. Hij voelde zich aangevallen en onbegrepen en hij kreeg altijd overal de schuld van(alarmbellen). Hij had ook al ruzie gehad met P. en met de juf, die was komen invallen voor de groep. Hij deed niets en toch kreeg hij steeds de schuld.  Kortom, hij zat gevangen in een onwillige situatie. Zijn eigen vaste juf ziek, andere regels, andere vrijheden, ander stramien. Het was meer dan hij verdragen kon. We kwamen al snel op het juiste level en eindigden met een high five en een low five.

077

Van een afwerend en verstard hoopje ellende masseerde het gesprek hem terug naar de realiteit en kon hij weer transformeren in het jongetje dat hij was. ‘Dag lieverd, tot later’ zorgde ervoor dat hij weer rustig naar de groep ging. Deze voorvallen zijn de vraagtekens, die me bezig houden. Een aquarium vol met de meest exotische vissen, die allen met dezelfde stroom mee moeten zwemmen. Leermomenten als het niet lukt, maar armoe, qua mogelijkheden om aanvaringen te voorkomen. De hoogste tijd om de stroom aan te pakken en niet de exoten.

 

Uncategorized

Gesponnen door het woord

lem21 reactie

Op zoek naar een betekenisvol verhaal voor een vertelling op de IJsselsteinse avond van Mevrouw Sprokkelhorst kan het niet anders of er trekt een aantal voorbij. Toch grijp ik naar de klassiekers terug, terwijl ik weet, dat er met regelmaat een aantal hele mooie nieuwe verhalen bij komen.

Sommige verhalen wil ik wel vertellen, maar zijn ze geschikt voor een breed en gemêleerd publiek. Er zijn al prachtige voorbij getrokken. De Japanse nachtegaal was de eerste, daarna volgde Het Meesterwerk van Max Velthuis en de Kleine prins en de vos. Drie kleine juwelen, die ademloos werden gevolgd door klein en groot. Mijn eigen grootmeester Brandaan vertelde ooit drie vertellingen van Max Velthuys. Kleine verstilde filosofie, groot gemaakt door het gekozen woord, de prachtige betekenisvolle beelden, niet zelden met een minimale decorsetting. C’est le ton qui fait la musique. Die werd er op maat gesneden aan toegevoegd.

kaarslicht

Een verhaal moet er toe doen en vooral zichzelf vertellen. De verhalen van Velthuys zijn van die grootheden, vooral als een meester verteller ze op licht. Het gaat over hebbelijkheden die we allemaal in meer of mindere mate bezitten. Grootheidswaan en afgunst zijn steeds weer terugkomende thema’s, maar ook hele aandoenlijke, herkenbare voorvallen, zoals het verhaal van kikker en de vreemdeling. Over rat die in het bos komt wonen.

70adf1bc4f1d857e6b75c647dfc60355_cache_

Kikker wordt gewaarschuwd hem niet te vertrouwen. Iedereen weet toch dat ratten lui en brutaal zijn en niet werken voor de kost. Varken gaat nog een stapje verder en zegt dat ratten niet in het bos thuis horen. Het is een dierenfabel geschreven in 1993 en de schrijver werd ervan beticht dat hij moralistisch was. Eerder was hij visionair. Nu, bijna 25 jaar later is het boek actueler dan ooit.

Straks vertel ik samen met vriendin een verhaal, acht keer gemiddeld op een avond. Een voorstelling die niet langer duurt dan een kwartier, waarin we de toehoorders meevoeren naar een sprookjesachtige wereld op realistische grondslag geschoeid voor een kinderziel van alle leeftijden. In een kleine setting die de boodschap bewust maakt, omdat het publiek niet anders kan dan aandachtig luisteren en elk woord, dat de strekking vormt, hoort.

Vooral de sfeer van de hele avond, de kleine groepen mensen die langs komen, het kaarslicht, de kou, het geritsel van jassen en het schuifelen van de voeten voor de voorstelling begint. De verwachtingsvolle snoetjes van de kinderen en de afwachtende houding van de volwassenen als de eerste woorden zich ontrollen. Waar gaan we naar toe, waarheen zal de voorstelling ons leiden. Geen gelikte zalen, maar huiskamers, een eenvoudige vertelstoel, een schemerlamp, wat kerstverlichting en het decor is klaar. Geen microfoon, maar het heldere stemgeluid dat ver genoeg draagt om de handvol stoelen te overmeesteren en mee te voeren het verhaal in. De spanning die je als verteller voelt op het hoogtepunt van het verhaal, daar waar betekenis haar vorm krijgt en de cocon gesponnen wordt….Seconden lang tot de ontlading.

cropped-0651.jpg

Als het dan even stil blijft, men de tijd neemt om het verhaal in te bedden en mee te voeren als een herinnering waar nog lang over nagedacht kan worden, is de missie geslaagd. De sprookjesachtige werkelijkheid van het vervolg van de Sprokkelhorstroute dient zich aan. ‘Daag, dag, dag lieverds….’De betovering verbroken. Op naar een volgende, een hele avond lang. Dat maakt het zo bijzonder. Een warme gedachte gesponnen door het woord.

 

Uncategorized

Het is feest

lem23 reacties

Een van dit soort nachten, die zich niet leent voor langdurige slaap, maar vraagt om gedachten te stroomlijnen, omdat ze onophoudelijk blijven spinnen. Terwijl Pluis met mijn voeten speelt, aanvalt, loslaat en weer zich vastbijt in het dikke dekendek. Malle poes.

IMG_8008

Ik ga er aan wennen aan dat luxe leven van maar twee dagen werk al zijn ze waarschijnlijk de directe aanleiding voor de ronddollende gedachte. Griezels zitten in mijn hoofd als thema van de komende kinderboekenweek en daar wil ik wat mee. Er zijn mensen die alleen al bij het denken aan spinnen of muizen de rillingen over het lijf lopen. Laatst liep er een in de keuken van school. Angstig en snel dook hij langs de rand van de aanrecht veilig een holletje in. Twee van de teamgenoten schoten gillend op een stoel. Welke vorm van angst krijgen kinderen mee als wij ons al niet meer in bedwang kunnen houden bij het zien van zo’n kleine muis of spin. Juist door de kinderen heb ik geleerd om alles wat kruipt en sluipt op te durven pakken, uitgebreid samen met de kinderen te bekijken om daarna weer behoedzaam buiten te zetten.

120px-Carausius_morosus-legsFoto wiki. Wandelende tak. CC BY-SA 3.0

Lange tijd had ik wandelende takken in de groep en nog steeds kan ik vertederd raken als ik die lange bonenstaken zie dansen op de bleke huid van mijn armen. Als kinderen dat zien, krijgen ze een andere beleving mee en overwinnen ze hun vrees, omdat dansen het griezelen overruled. Feilloos weten ze waar ze wel bang voor zijn. De grote schaduwen op de muur als er een nachtlamp brandt of bij het schijnsel van een zwak lantarenlicht buiten en de geluiden in het stille huis, het kraken van hout, het aanslaan van een koelkast, de stilte van de nacht en de duisternis die invalt.

We stoeien met de handen op de muur in het licht van de lamp en frotten een vogel of een hond, een zwaan, of een hertje, kleine kantjil. We gaan naar buiten in het zonlicht en maken met ons lijf de meest vreselijke monsters, met bulten en grote muilen, terwijl we grommen en grauwen. Dan spelen we een schimmenspel achter het grote laken op een simpele opa Bakkebaard, die van alles in zijn huisje doet, vegen, stoffen en ramen lappen.

Griezelen bij de sprookjes van Grimm en Andersen. Natuurlijk moet die wolf er aan geloven, want die was heel erg gemeen. Eigen schuld, dikke bult, had hij de grootmoeder en roodkapje maar niet op moeten peuzelen. Of er is gespannen gegniffel bij de wolf die tegen stro blaast, tegen leem en tegen steen, waarachter drie kleine varkentjes zitten te beven als een riet.

Ik moet denken aan de prachtige vertelling van Joris Lehr over Othello, waarbij maar liefst vier mensen sterven aan het eind van het verhaal. Er gaat na afloop een zucht van verlichting door de zaal, omdat het zo spannend was en we, letterlijk aan zijn lippen gekluisterd, het drama volgen. Dan, in de wandelgangen verkneukelen de kinderen zich om de doden, raken de tel kwijt, maar ‘vet’ was het. Dat dus.

Een stukje griezelen eigen maken, omdat het wezenlijk tot de bagage behoort en om later alles een plek te kunnen geven wat onbegrijpelijk had kunnen blijven, maar dan te doorgronden valt. Haal het spinrag maar van zolder, laat de muizen op de tafel dansen en de vleermuizen door de lucht flitsen. Zweef met de spoken in de kelder en sliert met de monsters op de muren. Het is feest.

Uncategorized

Een wereld van verschil

lem23 reacties

Gisteren ontdekte ik weer dat het leven een wereld van verschil kan zijn. We stapten het ziekenhuis binnen, vriendin en ik. Om op de afdeling hematologie te komen moesten we uitpluizen op het bord bij de ingang welke letter we moesten volgen. De B-route bleek. De baliemedewerkster was geduldig en vriendelijk en stond ons uitgebreid te woord.

We liepen langs de bloemenstal, het restaurant en het winkeltje. Overal stonden, zaten en reden mensen. Daartussen door, als witte vegen en een ‘rode’ draad,  de zwerm verpleegkundigen, co-assistenten, artsen en medewerkers van het ziekenhuis. In de gangen stond en hing wat kunst, maar viel in het niet door de brede lange gang en de focus op wat te wachten stond.

266px-UMC_Heidelberglaan-100_Uithof_Utrecht_Nederland-02UMC, foto Wiki

Personeel laveerde met bedden met een souplesse en handigheid, die de ervaring en de gewoonte verried. In de ogen van de passanten stond voornamelijk emotie te lezen. Pijn, verdriet, opluchting, hoop, humor en bedachtzaamheid. Mensen praatten met elkaar, riepen elkaar na of beenden met grote stappen hun weg door de immense ruimte van glas, beton en staal. Wij liepen als twee, deze wereld vreemde, vrouwen die B-route af, in afwachting wat ons te wachten stond. De instructies waren duidelijk geweest. Geen bloemen, niet knuffelen, goed de handen reinigen en geen verkoudheid naar binnen dragen. De lift met bed en personeel oogde vol, we namen de trap die hoger was dan bedacht.

Voor de kamer een bordje dat we ons moesten melden bij de verpleegkundige post. Daar zaten een stuk of zes verpleegkundigen, die nauwlettend bezig waren met het digitale verkeer. Een van hen stond ons wat afwezig te woord, maar wij kenden de instructies inmiddels uit het hoofd. Patient die en die, kamer nummer zoveel, hebben we kleding nodig. Nee, alleen de handen goed reinigen. Dat hadden we net gedaan in een witte dispenser, die lauwe dunne straaltjes desinfectans over de handen sproeide. Hier waren de gangen donker en besloten. Weer die bijeen gekluisterde groepjes mensen op de gang en in de wachtruimte, afwachtend kijken wie er langs kwam om er een eigen verhaal van te maken. Soms een blik van herkenning bij bekend bezoek.

We kwamen in een tweepersoonskamer, die donker oogde omdat om het bed bij het raam het gordijn half was toegeschoven. Het bezoek zat daar op stoelen. Een aan het voeteneind en een met de brede rug naar het raam. Er werd gedempt gepraat met de bulten onder de deken, een glimp van een kaal hoofd. Daarnaast zat onze vriend op de rand van zijn bed. We hielden afstand, maar overbrugden in snel tempo de tijd door het gesprek, dat heden, verleden en toekomst roerde en waarbij het ook over zijn zeldzame aandoening, Myelofibrose, ging, waar nog maar zo weinig over bekend is. ‘Waarom’ was het grote vraagteken, onmiddellijk gevolgd door  de berusting en de drang om er het beste van te maken. Het wachten was op de stamcellen, die er morgen zouden zijn.

In mijn geheugen ging het AZL-luik uit de jaren zeventig open en de beenmergtransplantaties tijdens mijn stage periode daar. Het groeiende ontzag voor familie, vrienden en bekenden die pijn moesten lijden om hun zieke medemens te helpen, de woeste indianenverhalen om beenmerg te verkrijgen uit het borstbeen met alle ellende vandien, de poken van naalden, die op mijn netvlies zweefden. Ik hoefde ze niet meer op te poetsen, die herinneringen. In ons bevoorrechte land was er in die ruim veertig jaar zoveel vooruitgang geboekt, dat er nu via het wangslijm bepaald kan worden of er een match is en via het bloed wordt de ‘transplantatie’ gedaan.

275px-Optimist_roll_tack zeilboot met de toepasselijke titel” De optimist’.

Vriendlief was afhankelijk van die ene match en in een tijdsbestek van een half uur sprong het gesprek van de hoop naar de hang aan het leven en terug, ging het over het machteloze mens zijn dat je overvalt, als er iets buiten het handelend systeem gebeurt en dat alle wind uit de zeilen neemt. De boot vaart momenteel niet. Ze dobbert en hopelijk vaart ze straks weer voort.

Voor al die anderen hoop ik dat er veel donoren zullen komen die hun cellen af willen staan aan deze mensen met hun vooralsnog zeldzame aandoening. Zonder pijn, zonder pook, met slechts dat wangslijmvlies en wat bloed om de kans op een behouden vaart te optimaliseren. Het zou een wereld van verschil betekenen.

 

Uncategorized

Het gekaderde venster

lem2

Het is lang geleden, maar gisteren kozen de tranen autonoom hun weg, zonder dat iets hen kon tegen houden. Als een kleine bosbeek vloeiden ze over mijn wangen en ik liet het gaan. Aanleiding was het ontelbare aantal kleine wijze levenslessen die elkaar ‘au naturel’ opvolgden. We keken naar de film Maudie van de regisseur Aisling Walsh.

Alles aan deze film is mooi. De prachtige natuur in Nova Scotia, de opnames van de uitgestrekte vlakte, dan weer in glooiend groen en oker, dan weer in de prachtigste wit- en grijstonen. Ze onderstrepen het gevoel, dat je onophoudelijk overvalt, bij het zien van die prachtige verstilde beelden.  Het zorgt ervoor, dat ik er lopen wil, daar in die wonderschone natuur, om dat kleine kabouterhuis met eigen ogen te aanschouwen en te zien hoe de Canadese volkskunstenaar Maud Lewis(1903-1970)haar leven leidde en haar hele ziel en zaligheid ten toon spreidde in haar naïeve schilderkunst, een wereld zonder schaduw.

Ze schilderde wat ze zag. Een kip, de vogels, de bloemen in onophoudelijke getale, met het penseel in haar, door arthritis aangetaste, kromgegroeide handen en met de toewijding en de gretigheid van de kunstenaar en de eenvoud van het kind in haar. Ze was gek op vensters. Twee keer vertelde ze in de film waarom. ‘The whole of life already framed right there’ mompelde ze de eerste keer en de tweede keer deelde ze dit geheim met de Newyorkse die tijdelijk in Nova Scotia woonde en in de film haar schilderkunst ontdekte en wereldkundig maakte.

220px-Port_Royal_todayBy Madereugeneandrew – Own work, Wikimedia.

Naast het groeiend vermogen van haar artistieke beleving openbaart zich de liefde voor de man waar ze het huishouden voor doet. Langzaam pelt een hardvochtige liefdeloze jeugd zich bij beide af tot de kern van een allesomvattende liefde. Het hele verhaal is invoelbaar en meeslepend. De twee hoofdrollen van Maud en de man worden vertolkt door Sally Hawkinds en Ethan Hawks. Naast de stugge, onhandige karakters hebben ze zich ook gestort op de fysieke kenmerken van dit tweetal, die de buigzame onbuigzaamheid van het hele verhaal zo onderstrepen. Ze worden neergezet in die voelbare desolate wereld, twee nietige mensen zo op elkaar aangewezen en duidelijk met elkaar verweven tot de eenzame achterblijver de deur achter zich sluit.

De recensies zijn wisselend en niet allemaal onverdeeld enthousiast. Het talent van beide acteurs staat buiten kijf. Vanaf de eerste opmaat werd ik meegenomen door het verhaal en las vooral ook heel veel tussen de regels door. Die kleine, ogenschijnlijk kwetsbare vrouw, die Maud Lewis zelf ook was, getuige de beelden uit de jaren zestig, had een eigenzinnig en vastberaden karakter. Dat zorgde ervoor, dat ze bleef bij de man die nors en weerbarstig zijn ongebreidelde emoties op haar botvierde. Ondanks het harde leven door haar reumatische arthritis, de tochtige kleine woning, wars van stromend water en elektriciteit en de barse echtgenoot in haar kleine wereld zegevierde haar optimisme. Ook Maudie leerde tussen de regels te lezen. De onbeholpenheid van die verweesde man in haar leven, zijn onvermogen om zijn gevoel te uiten, deerde haar minder dan menigeen geaccepteerd zou hebben. Bovenal zag ze een leven dat haar gegeven werd en niet werd afgenomen zoals in haar jeugd.

194px-Maud_LewisBy Source (WP:NFCC#4), Fair use, https://en.wikipedia.org/w/index.php?curid=53935900

Het klinkt sentimenteel, het ruikt naar een zoete romance, maar wie deze film over dit leven door het gekaderde venster van Maudie kan bezien, ontdekt niet anders dan de meerwaarde van haar bestaan.