Uncategorized

In alle opzichten

Twee vrouwen zweven door het beeld. De innemende Margaretha Atwood en de krachtige Marina Abramovic. Schrijfster en installatie-kunstenaar ontmoeten elkaar in mijn hoofd en knikken veelbetekenend naar elkaar. Het heeft zo moeten zijn. Gisteren deden ze een boekje open over het verleden. De eerste in een zaal vol met jonge mensen bij College Tour met Twan Huys en de tweede in een uitzending van Close-Up getiteld ‘Homecoming’.

Margaret legt uit hoe zij tot het schrijven van haar verhalen is gekomen en hoe zeer daar het verleden mee te maken had, een wereld waar nu bijna geen voorstelling van te maken valt, waar vrouwen niet gewenst waren in bepaalde bibliotheken, waar mannen de dienst uitmaakten. De uitspraak ‘het enige recht van de vrouw is het aanrecht’ werd ook nog gebezigd in mijn jeugd. Niet verwonderlijk dat vrouwen in opstand kwamen. Marina laat eveneens een gruwelijke kant zien. Haar moeder verwaarloosde haar emotioneel. Nooit heeft ze een kus van haar ontvangen. Ze werd met harde hand opgevoed. En pas later, na haar moeders overlijden, bleek uit haar dagboeken, dat ze dat gedaan had om haar dochter te beschermen.

Haar kunstuitingen zijn vaak heftig, soms een tantaluskwelling maar ook fascinerend, begoochelend en indrukwekkend om te zien. Margaret is op haar beurt ook met die eigenschappen behept. Ze beschrijft in haar verhalen nietsontziend het hartverscheurende lot van veel jonge vrouwen, zoals in The Handmaid’s Tale, een futuristisch verhaal gebaseerd op een Christelijke fundamentalistische samenleving. Er komen heel wat rauwe kanten van de samenleving naar boven. Onderdrukking, verkrachting, het ontnemen van een eigen identiteit en nog veel meer. Ik heb de serie nog niet gezien, of het boek gelezen. Misschien ter bescherming voor al te gruwelijke voorstellingen.

In het werk van Marina komt eenzelfde gruwelijkheid naar voren. Bijvoorbeeld een installatie waarbij de kunstenaar vier dagen lang bloedige koeienpoten schoonboent, waar ze door omringd wordt en bovenop zit. De naakte lijven in een deuropening waar de bezoeker doorheen moet stappen om het andere vertrek te bereiken is een ander gegeven, dat heel wat los kan maken. De opsomming van wat een kunstenaar moet zijn, verbeeldt ze in een uniforme groepssamenstelling, die staccato de feiten in koor oplepelt.

Ze begon haar verhaal met haar eerste angstervaring als meisje van vier. Ze huppelde door het bos met haar oma. Al wat vooruit kwam ze een lang recht ding tegen dat ze wilde aanraken. De schreeuw van haar oma op dat moment bracht haar de eerste angstervaring. De slang gleed ondertussen haastig weg. Niet de slang maar de schreeuw wekte de angst bij het kind. In haar werk komen veel schreeuwende monden voor. Als de ultieme ontlading of om de angst te overwinnen? De setting voor deze docu is haar geboorteland Servie. Daar zoekt ze haar uiterste grenzen van lichaam en geest.

Beide zetten aan tot denken en vragen de lezer of kijker naar hun individuele gedachtengang, hun eigen ideeën en meningen, vragen om alert te zijn en te blijven.

Een van de manieren om daar mee bezig te zijn is contemplatie en bezinning. Dat bracht de opdracht van de vijfde dag me, bij #Inktober. ‘Spirit’. Hoe grijpbaar is de geest? Gisteren, na de fysio, ben ik fluks een schetsboekje gaan halen en een doosje aquarelverf. De eerste pennenstreken op papier sinds een paar maanden. Daar vloog mijn Spirit op papier. Snel en onveranderlijk, maar onmiskenbaar zwevend.

Misschien werd het gevoed door de woorden van mijn stagiar bij de fysio, die vertelde dat het zijn laatste week was. ‘O, dan had ik een bloemetje voor je mee moeten nemen’, riep ik uit. ‘Nee hoor’ , zei hij ‘Het feit dat je vorige week vijf kilometer hebt gelopen en de vier trappen in een keer, die progressie die je maakt, dat is voor mij een bloemetje’. Geef die man gauw een diploma. Geslaagd in alle opzichten.

5 gedachten over “In alle opzichten

  1. De serie the Handmaid Thales is beklijvend. In onze luxepositie zijn we ons niet altijd meer bewust van de evolutie van de ‘rol’ van de vrouw.

    Zelf kom ik uit een feministisch milieu met een werkende moeder en ouders die de huiselijke taken altijd onderling hebben verdeeld.
    Wij, als kinderen, hebben dit verder doorgetrokken in onze gezinnen. Ik kijk dan ook vaak onthutst naar hoe het hier in een modern land toch nog vaak aan toe gaat.

    Like

    1. Precies, daarom zijn dergelijke programma’s van uitermate groot belang. Bij ons thuis was de rolverdeling aanvankelijk ouderwets, maar mijn moeder heeft zich eronder uitgeborsteld. Mijn vader vond dat prima als hijzelf de ruimte kreeg voor zijn hobby’s. En zo geschiedde.

      Geliked door 1 persoon

  2. De rolverdeling waar ik vandaan kom was er zeer aanwezig en nu nog vaak bij degenen die er zijn blijven wonen en geen grenzen hebben verlegd. Zelfs de jongeren nemen het ook weer over. Het is een cultuur waarin ik niet kan functioneren, wil de vrijheid in het samen zijn, altijd gewild nadat ik op mezelf ging wonen en nooit meer weggedaan 🙂 Mooi om over deze uitzending van jou te lezen, het programma met Margaret ga ik nog kijken via NPO!

    Geliked door 1 persoon

Reacties zijn gesloten.