Uncategorized

Het afgesneden zijn

Wat is het toch fijn om met vrouwen te zijn, die allen een aantal interesses delen met als gemeenschappelijke deler hetzelfde boek, in dit geval de biografie van De Hemelse Mevrouw Frederike, dat door allen gelezen is. Twee mensen zoomden in, maar de anderen hadden een flinke wolkbreuk met bijbehorende pijpenstelen getrotseerd. Het oude huis van vriendinlief was er een van lange smalle gangen, een kamer en suite met de bijbehorende glas in lood deuren, niet te controleren want opengeschoven, maar ik dacht ze erbij. De kamer met kenmerkende hoge plafonds, een ouderwetse haard, een veelheid aan boekenwanden, uitgesproken knusheid. De kleine bijzettafels, al dan niet a l’improviste, werden gevuld met groene thee en meegebrachte of gastvrije lekkernijen. Herfstgeurende bolchrysanten in een grote vaas tussen twee ouderwetse rookstoelen en naast een vriendelijke rode bank. Overal lagen de meegebrachte boeken op de grond naast de lezer, evenals meer boeken uit het oeuvre van de te bespreken schrijfster.

De meningen waren verdeeld. Hoge verontwaardiging voor de vrouw die hond en kind verwaarloosde ondanks haar liefdevolle gedichten, over het alcoholgebruik, over de losbandigheid, over de noemer kunst, waar het haar kunst betrof. Haar uitingen van genegenheid in brieven en voorwerpen die ze maakte, de kunst van het kleine en fijne, haar gevoel in kaart gebracht, betekende in mijn ogen de heelheid van de kunstenaar, die niet anders kon en wilde dan het op die manier te doen. Haar taalkunst verweefde zich in woord en beeld, zo uitgesproken, zo kenmerkend zij, dat het als vanzelf bewondering opriep. Daarnaast was het een innemende persoonlijkheid, zoals te zien was in het interview mer Hans Gomperts in 1981. Charisma zorgt ervoor dat iemand boeit. De biografie had ervoor gezorgd dat ieder beter haar werk wilde leren kennen. Voldaan en rijk verlieten we na een uur of twee het gastvrije huis, hartelijk uitgeleide gedaan. Erasmus bevolkt de tweede uitdaging op mijn lijst.

Gisteren met de regen in de ochtend en het herfstige gevoel een poosje in bed te blijven, knus en warm, keek ik voor het eerst van mijn leven alle afleveringen van Maud en Babs, over een van lieverlee verwarde moeder, wiens leven door gele plakbriefjes bij elkaar werd gehouden. Uiteindelijk krijgt ze de diagnose ‘Alzheimer’, een grote witte vlek, die zich uitbreidt als olie op het water. De keuze van twee tegenover elkaar staande dochters, de zorgzame regelende en het lang-leve-het-leven-kind, altijd in voor de leuke dingen en moeder die vooral de voorkeur aan de laatste geeft, omdat de ander alles probeert in het goede gareel te houden, is af en toe schurend eerlijk. Het achterdocht en het veranderende karakter worden goed uitgespeeld door Loes Luca, af te lezen aan haar hele houding, lieflijk of zwaar ontstemd, maar ook het wezenloze verdwaasde als de witte vlek zich roert en haar meetrekt een eigen wereld in.

Herkenbaar allemaal met een papavers, die ooit op een welhaast identieke manier de grip op zijn leefwereld kwijtraakte en de pijn om het, om het hand zijn van iets dat, buiten je wil om, bezit van je neemt. Stukje bij beetje brokkelde zijn wereld af en ook de zeggenschap erover en het maakte hem kwaad en verbitterd, wat afgereageerd werd op de eerste de beste die in de buurt was, mijn moeder, en toen zij er niet meer was op alles en iedereen die in de buurt kwam, totdat lethargie en berusting het overnam en zorgde voor een hoopje leed op een stoel.

Geen keuze meer hebben, afhankelijk zijn, dankbaar moeten zijn voor iets wat niet gewenst wordt, het is het schrijnende tranendal van de ravage in de hersencellen. Het zou anders moeten kunnen, maar de vraag is, hoe dan. Herman van Hoogdalem heeft met zijn portretten van mensen die lijden aan dementie vooral de leegte getroffen. Zoals Vasalis het zo prachtig zeggen kon in een andere context in haar gedicht ‘Sotto Voce’ maar niet minder waar: ‘Het afgesneden zijn’.

2 gedachten over “Het afgesneden zijn

Reacties zijn gesloten.