Uncategorized

Van wortel tot wasdom

In mijn ‘Schrijven is scheuren’, waarbij ik nimmer tot scheuren kom, omdat ik dat zonde vind, staat een mooie gedachte van Komrij bij de dag van morgen. Regeren is vooruit zien en automatisch kijk ik altijd naar een dag verder. Scheuren doe ik niet, omdat anders al die wijsheid maar verwaait, verdwijnt in de vergetelheid. Een uit elkaar gevallen scheurkalender geeft me bij het slinken der dagen een diep triest gevoel. Alsof je inderdaad iets kwijt ben. Dus liggen er hier en daar hele scheurkalenders door het huis heen, die allen wel per dag geleefd zijn, maar niet gewist.

051.jpg

De dagen dienen, dat is ongeveer het adagio dat er achter ligt en dat is wat mij bezielt. Heb het nooit goed kunnen begrijpen waarom we opeens niet meer in het verleden mochten graven en alleen het heilige ‘Nu’ zaligmakend was. Voor mij hangt het leven aan elkaar als een breiwerk. De worteling, het verleden, het heden, de toekomst en de dood. Als alles wat geweest is er niet meer toe zou doen is er een luchtledig zweven. Ik kijk graag en intens naar de hele film, waarbij de tijdsgeest steeds op volle sterkte mee deelt. Hoe heerlijk is het niet om jezelf te verplaatsen in de rol van je moeder of vader in die tijd, die je als kind zelf nog heb meegemaakt. Wat als je zelf  al vijf of zes kinderen had en geen wasmachine, geen knop om het licht om te draaien, matten op de vloer, een bakelieten radio op een formica tafeltje als enige contact met de grote buitenwerld en het wereldnieuws. Hoe zou het me vergaan met mijn handen en armen rood van het schrobben op het wasbord, van het matten kloppen, van het boenen met zand, zeep en soda.

050.jpg

Komrij waarschuwt me en zegt: Een nadeel van nadenken is dat je altijd op zulke grote woorden moet uitkomen. Ik proef zijn bewering en vraag me af of het waar is. Het past bij mijn gedachtekronkel van vandaag. Op de achterkant van zijn gelijk staat een verklaring voor zijn grote woorden:’Ben ik me bewust van grenzen en beperkingen. Beschik ik over verantwoordelijkheidsbesef. Moet ik een goed burger zijn. Ben ik een artiest of mens onder de mensen’. Pijnlijke vragen voor een schrijver vindt hij. Hij moet aan rol-onderbouwing doen van zowel van slachtoffer als dader.

Aan mij dringt de vraag zich op of dat niet altijd de afweging is die je maakt in welke vorm van relatie dan ook. Empathie hebben met de mens is niet anders dan een afwegen van beweegredenen en de tolerantie zoeken in het aanvaardbare. Daar zijn individuele grenzen aan verbonden, maar het feit dat je je als schrijver boven een algemeen geldend sociaal gegeven stelt, is kenmerkend voor het feit dat jij de woorden aan die gedachten wil geven. Wil en niet moet. Zoals het moet in zijn these niet moeten hoeft te zijn. Het kan. Die gave, het verwoorden, is het verschil. Vooral als het een hele menigte boeit of in de ban kan houden. Grote woorden vallen in mijn optiek vooral onder hoogdravendheid, terwijl de intentie van het vangen van een sfeer een andere beleving dient.

Elke stap die gezet wordt betekent vooruitgang en niet per definitie verbetering. Ze vormen wel de opmaat tot het volgende proces. Schakels van wortel tot wasdom en alles wat daar tussen ligt. In ieder geval iets om over na te denken. De hele dag lang desnoods, ook al staat het op de scheurkalender pas bij morgen.

2 thoughts on “Van wortel tot wasdom

Comments are closed.