Uncategorized

Wereldrijk, hemelsbreed en grenzeloos

Ik val binnen in de documentaire over Krisztina de Châtel.  Een dans door jonge Hongaren in een eenvoudige lichtblauwe korte broek en hemdje, een aantal mannen en twee vrouwen, die corresponderen met de droge, stoffige aarde. Hun korte werkmansschoenen laten het stof in de maat opwaaien. Alle elementen worden gebruikt om mee te spelen in de dans, tot aan het ruisen van de verkleurende bladeren toe. Het was alsof de kleur zo snel veranderde als de duur van de passen van de dansers.

070

Dan klinkt er een Hongaarse Csardas en als ik mijn ogen dicht doe, dans ik met een van de jongens van de volksdansclub en draai in het rond. Ik was er niet goed in, kon me niet uitleveren aan de leidende rol van de man en brak door alle vloeiende bewegingen heen. Toch traden we er mee op en de techniek beheerste ik op het laatst wel, al was de echte balans ver te zoeken. Mijn Hongarije betekende prachtige ruisende onderrokken en rokken, Wijde mouwenblouses, eindeloze stof gerimpeld en maagdelijk wit, de zwarte hessen met de tressen en de hoedjes, frivool, stoer of schalks op het hoofd gezet, de franjes aan de hoofddoeken en de flessen op het hoofd, de ontlading bij het publiek als bleek dat ze los op het hoofd stonden.

082 (2)

Deze jonge moderne dansers dansen de Hongaarse opstand in een ruime witte broek en shirt en hebben een dichte gazen doek over het hoofd gebonden.  De grimmigheid is gewekt. De kleding en daarmee de lijven hebben het sobere, de keur van de eenvoud. Hun bewegingen draaien en duwen het lijf in een beeld van onderdrukking, een gevecht tegen de armoe en het opgelegde gezag van het communisme.

De choreografe zit in haar ouderlijke woning in het mooie grote oude huis waar iedere kamer haar herinneringen wakker roept. Bij de mooie kast, de schilderijen, de oude meubels en in het gefilterde licht vergelijkt ze haar eigenschappen met die van haar vader. Haar vader die in zijn agressie de genegenheid van het kleine meisje opzij schoof om zijn macht aan te wenden. Het moment waarop ze zich realiseerde dat hij te ver ging en dat ze beter maar weg kon gaan, vertelt ze met een zekere berusting. De trein bracht haar ver over de grenzen heen. De dans in de aarde laat het beeld zien van een trein in diens cadans, de vooruitgang, het schuren en de ‘rails’achtige groeven in de aarde. Op elke wijze vertelt ze in haar choreografieën de eigenschappen van de beweging der dingen, de kracht van haar dans. Elk beeld op zich boeit en blijft dicht op de huid zitten. Juist de schoonheid van het kleine te zien, die los te weken van het gewone, de realiteit en verschillende beroepen in een compleet andere weergave te brengen, zorgt voor het sterke effect. Daarbij onderstreept elke noot van de muziek haar choreografie.

072

Als ze een syncope in de dans mist, klopt het niet en voelt ze de disharmonie bijna lijfelijk, omdat het de kracht uit het stuk haalt en daarmee haar schepping onderuit. Ze foetert met de agressie van haar vader in bijtende bewoordingen en vertrekt naar huis om niet in zijn valkuil te vallen.

In Hongarije wordt ze weer het kind, die verwondering haalt uit de natuur en alles wat haar omringt, met de weemoed van de herinnering.  Het beeld van het silhouet van de choreografe, naast de filmbeelden over de hele breedte van de muur van het huis in de vallende schemering, onderstrepen het fantastische en vernieuwende werk in al haar bescheidenheid. Ze verdiept en haalt de kracht uit elk element dat een podium kan bieden of sterker nog, ze ziet de mogelijkheden om alles naar de hand van de dans te zetten. Krisztina de Châtel. Haar podium is wereldrijk, hemelsbreed en grenzeloos.

 

One thought on “Wereldrijk, hemelsbreed en grenzeloos

Comments are closed.