Uncategorized

Wat een werelds genoegen

We dalen af naar de Goddelijke komedie en ik merk dat ik de schilderingen van de hel nauwelijks kan aanschouwen. Geen zin meer in al die bitterheid en ellende. We zijn als mensheid zo kwetsbaar en er is al zoveel agressie en verdriet, geweld en negatieve emotie onder ons. Ik wil blijven geloven in de mooie kanten van het leven en me geen voorstellingen hoeven maken hoe gif eruit kan zien, als ze eenmaal rondgestrooid is. Noem het naïef, of struisvogelpolititek, maar het is mijn eigen verkozen overlevingsdrang. Ik blijf geloven in het goede der mensheid. Dantes hel trekt voorbij en blijft hangen op zijn alles omvattende en tragische liefde voor Beatrice.  In diens Vita Nuova erkent hij zijn noodlottige liefde, brengt de hoofse liefde op een hoger niveau en draagt de wereld der poëzie naar het volk. De wending naar treurzang en tragedie zet in als Beatrice overlijdt.

004

De kosmos wordt vertaald in twee gevoelsmomenten en mijn voortvarendheid steeds tijdig afgeremd. ‘Nu niets meer doen, laat het rusten en kijk. Het is de juiste manier. Een hele week naar het werk kijken levert stof op, letterlijk, voor de volgende sessie. Met een vooruitziende blik had ik nog een maagdelijk wit doek meegenomen én bij gebrek aan een levend model een foto van mijn, als bruidje verklede, dochter met een uitstraling die Beatrice niet zou misstaan. Peinzend en devoot, een ingetogen houding, de hand op het hoofd gelegd. Het voordeel van een eigen interpretatie is, dat de opgezette pruik met zwart haar in een handomdraai van een roodbruine golvende middeleeuwse maagdelijkheid wordt. Nu kan ik me nog een hele week bezinnen op Dante en zijn onbereikbare liefde om een passende omgeving te vinden. Wie weet wat er op mijn pad komt. Wat is het scheppend proces toch verheffend.

Ik heb met de dichter te doen, die lijdzaam toe moet zien dat de onbereikbaarheid van zijn getrouwde verlangen, ingewisseld wordt voor een eindige dood. Het brengt zo’n deernis in hem teweeg, terwijl je zou menen dat die afstand op voorhand ten enenmale zijn lot was. In de dood hadden ze zelfs meer verenigbaar kunnen zijn, maar niets is minder waar. Ze drijft onbereikbaar ver af. Het beeld staakt bij haar eeuwige jeugd. De schilder Dante Gabriël Rosetti zet de toon met beelden van zijn geliefde Dante en diens Beatrice. Voor eeuwig en onlosmakelijk veroverden ze de wereld.

009.jpgGevoelsmomenten

We hebben allereerst een boeiend gesprek over Dantes Inferno aan de hand van een van de schilderijen in Bologna, waar zijn hel tot in elk gruwelijk detail te bestuderen valt en waar al twee keer een aanslag op is gepleegd door het sterfelijke lot dat de profeet Mohammed ten deel viel. Het blijft boeiend om de kunstgeschiedenis uit te rafelen en ontdekkingen te doen, die verder helpen bij het proces, dat verdieping heet. Als een vriend langs komt en verhaalt van de Kosmos die hij aanschouwt aan de hand van mijn foto’s, komt er een dimensie bij. De kracht van de kosmos als voorstellingsvermogen voor de beleving van hel, hemel en vagevuur. De bron van het licht, de sterrennevels, het ontstaan van die kosmische krachtenvelden dragen voldoende in zich om de verbeeldingskracht van Dante in te bedden. Het blijkt een Hemelse avond te worden.

003Inspiratie door Dali

We verbazen ons dat zelfs Dali met Dante aan het stoeien is geweest en er gaat een nieuwe wereld voor ons open. Het wordt direct omarmd door een van ons en het beeld van de doorschijnende, bijna esoterische wezens vinden vorm in krachtige tekeningen en uiteindelijk op doek. Deze verbinding van het Middeleeuws vertaald naar een vrijzinniger heden ligt ons beter dan het minutieuze gekaderde vroege werk en we kunnen los. Die bevrijding, los van het realisme, wordt een queeste naar de schoonheid. Wat een werelds genoegen.

Uncategorized

Die zoon van mij

Op de een of andere manier is er iets fout gegaan in het systeem. Waar vroeger de beweeglijkheid zo hoog in het vaandel stond, dansen nu alleen de vingers nog maar over de toetsen. Een dagje in de onderbouw is andere koek dan het verglazen van de dagen met kleine uitstapjes naar her en der.

Het besef is aangewakkerd door een terloopse opmerking van zoonlief, die een fanatiek beoefenaar is geworden van een strak sportschema met een dieet aan van een eiwitrijk, koolhydraatarm menu, groenteshakers en noten. Normaliter plande ik de week vol met museumbezoek, wandelingetjes, vriendinnen en nuttige of onnuttige bezigheden, maar met de winterdag en de drukte van de feestelijke hoogtijdagen in deze tijd van het jaar, leek de agenda geen uren meer te hebben voor dergelijke gezonde variaties op de dagelijkse sleur. Ik was  met de eerste kou, het vallen van de bladeren en de nattigheid een beetje ingesluimerd, alsof ik aan mijn winterslaapje was begonnen. Een Doornroosje in de dop.

Doornroosje / Moeder Aarde door Louis Sussmann-Hellborn (1878)

Ik verzuchtte bij het naar beneden slepen van de nodige sintsurprises tegen zoonlief het tekort aan zuurstof en hij sprak de legendarische woorden:’Misschien beweeg je te weinig’. Meer was niet nodig. De kiem was gelegd en ik ging nadenken over het dagelijkse patroon van de afgelopen dagen. Ik was aan het ‘cocoonen’ geslagen. Het liefst dook ik na elke gelegenheid lekker op de bank om suffig naar wat programma’s te kijken of wat aan het ontwerpen te slaan voor vertellingen en dergelijke prietpraat en om achterover te leunen op het gezapige protest van velen, dat ik veel te veel deed.

Ongemerkt was ik er in gaan geloven. Hoe alert moet je zijn. Zondag mompelde hij me  de legendarische woorden toe en na twee dagen is het besef ten volle ontwaakt. Wat nou, rust nemen. Niets werkt funester. een beetje wordt meer en een verlangen naar niets doen in een  energie die tot het nulpunt daalt. Dat redt men niet met een kringloopje of een boodschap om het even.

078

Als een prinses op de erwt ben ik in de schulp gekropen en heb me er volledig in gewenteld. Alle matrassen dik om de oren, de buitenwereld, de grote boze buitenwereld met kou en nattigheid, gesmoord in een schemerlamp en kaarslicht. Die slimme kleine grote man van mij met zijn gedecideerde kijk op het leven had volkomen gelijk.

Het besluit staat vast en daarmee wordt waarschijnlijk de angst om het aangedane hart verslagen. Ik heb het adres gezocht van een betaalbare sportschool, mijn oude heeft na een verbouwing de prijzen nogal drastisch omhoog gewerkt en het bewegen hoeft niet te resulteren in het vel dat over de oren getrokken wordt. Een kleine beetje reserve mag er zijn. Straks ga ik me melden. de twee uur longfysio die ik nu heb, kunnen niet verhapstukken wat men normaliter bewegen kan en alleen er op uit is altijd een dingetje, want op sommige eenzame wandelpaden voel ik me allesbehalve senang. Laten we starten met een uurtje per dag. Het moet te doen zijn.

181

Alleen het voornemen al verkwikt. 2018 is een jaar van bezinning geworden, een grote pas op de plaats, een keerpunt naar dit bewuster leven. De basis wordt gelegd. Tussendoor vriendinnen, musea, schilderen, schrijven en genieten. De bank mag weer terug op haar plaats, als laatste in de rij. Luisteren naar goede raad en erbij blijven als anderen de wijsheid in pacht hebben. Toppertje hoor, die zoon van mij.

 

Uncategorized

De paden op, de lanen in

De winter kruipt er een beetje in. In de ochtendberichten stond dat het leven een verandering van leefstijl nodig heeft in plaats van de hoeveelheid medicijnen die we gemiddeld slikken. Wat mij opvalt (maar hé, ik ben ook maar een leek) is dat mensen een angstcultuur aangekweekt krijgen. Ik schreef het al eerder. Mijn moeder had een gulden stelregel. Alles waar te voor staat deugt niet. ‘Behalve tevreden’, antwoordde een alert persoon. Ik heb het idee dat mijn medicatie voor de longen voor geen meter meer lucht laat opnemen. De hartmedicatie zorgt er aan de andere kant voor, dat ik me zekerder voel, omdat daar alles onder controle lijkt te zijn. Waar komt dan die moeheid vandaan. is het nog steeds een nasleep naar een zomers verlangen. Donkere ochtenden , die druilerig en zwart beginnen. Het bed dat stukken warmer is dan haar omgeving. De vermoeidheid hangt onder mijn ogen als een vleug blauwgrijze weerschijn. ‘Je doet teveel’, zeggen mijn toehoorders, maar niets is minder waar. Waarschijnlijk doe ik op dit moment te weinig. Bewegen is het nieuwe stokpaardje.

glazen bol

De vicieuze cirkel heeft toegeslagen. Ik ben kortademig, dus kan minder uit de voeten, dus ben nog kortademiger, dus kan nog minder uit de voeten, enzovoort. Het is  het grote angstsyndroom der ouderen. Wordt geen bankhanger of een begonia-aanbidder, want dan ben je de klos. Ja ja, makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe zit het dan met die vochtige atmosfeer, die me de adem afsnijdt.

Natuurlijk, op een dag zijn er altijd ergens wel drie of vier ontmoetingen. Ik moet vandaag met iemand een verhaal doorspitten en op de rails krijgen, ik ga naar de fysio en zoonlief is zijn middagmaal voor een deel vergeten, dus breng ik dat zo langs. Dan is er waarschijnlijk nog een ontmoeting te verwachten met vriendin voor onze gezamenlijke vertelling, dus saai is het leven niet en het wordt er ook echt niet passiever op. Feit blijft dat het amechtig hijgend gaat.

082.JPG

Het brengt me naar vorig jaar waar ik een mal hoestje had ontwikkeld en dezelfde moeheid me overviel. Daar rolde het infarct uit. Destijds had ik wat pillen tegen de hoge bloeddruk en ging vooralsnog op eigen kracht, maar Bruin trok het niet. Zover was duidelijk. En nu dan. Die negen farmaceutische hulpmiddelen lossen de benauwdheid niet op en ook niet het gevoel van intense vermoeienis, maar zonder pillen zou op dit ogenblik als drijfzand voelen. Mensen zouden hun eigen verantwoordelijkheid moeten nemen, stond vanmorgen in het artikel. De interpretatie is zeer persoonlijk. De een piept al bij een schaafwondje en bij de ander moet eerst het bot achterstevoren staan, bij wijze van spreken. Dat laatste lijkt me rigoureus, maar verbeeldt met name de intensiteit waarmee pijn verdragen kan worden.

002Balans

Een gezonde levensstijl zou ook een teveel aan sport kunnen opleveren, een overdaad aan beweging, een fanatisme dat de perken te buiten gaat. Ik sportte drie keer per week twee uur voor het infarct manifest werd. Daar ging duidelijk iets fout. Ik wist dat het hoestje vreemd was, maar als ik naar de dokter ging, was er steevast hetzelfde riedeltje en het gevoel door de bril van een hypochonder het leven te bezien. De fysio vond me wel weer rijp voor de sportschool, onder de vleugels van de kenner uit het vrije veld in. Het voelt niet goed. Maar ja, je kan ook niet in lengte der dagen zo gefocust blijven op jezelf. Daar word je pas echt beroerd van. Hoe nu verder.

077De paden op….

Doorgaan met ademhalen lijkt me een goeie en verder wat minimaliseren met het hooi op de vork, waar aan de andere kant de training van het vege lijf erin mag blijven, balans zoeken en vinden. Nee, met Tai chi of Mindfulness red je het ook niet alleen. Lichter leven, te beginnen met de ochtenden en een zomertijd, mijn chemische fabriek in balans en voldoende ontspanning.  Leefstijl dus, geen sinecure. We gaan het zien. Te beginnen met een robbertje rond de Lek. De paden op, de lanen in.

Uncategorized

Een hartverwarmend samenzijn

Je kunt niet alles bewaren. Soms is dat jammer. Tien jaar geleden vertelde ik voor het eerst de Chinese nachtegaal. Het verhaal in het boek was lang en breedsprakig. De prenten spraken voor zich. Door de illustraties uit het boek te gebruiken werd het verhaal al tot de essentie ingekort. Van de week hoorde ik het hele boek tot op de letter nauwkeurig verteld worden. De toehoorders haakten halverwege af, de verteller werd zenuwachtig en ging hoog in de stem zitten. De platen konden het verhaal niet meer bij houden. Het werd een rommeltje door de enorme hoeveelheid aan attributen, het wisselen van decor, de kamishibai die er hulpeloos bijstond met haar prachtige platen en de grauwe nachtegaal die achteloos voorover lag, terwijl zijn gouden evenknie druk en aanwezig heen en weer galmde in de overdaad aan woorden.

chinese nachtegaal 3de Chinese Nachtegaal

Er tussendoor speelden kinderen van het huis en keek het beoordelende publiek kritisch toe. Ik zocht thuis de computer na op het bewerkte verhaal van lang geleden, maar helaas zat daar de Nachtegaal niet meer bij. Ik had nog wel de foto’s. Er waren zulke beeldende zinnen bij en de verteller maakte er in haar zenuwen nog veel mooiere van. ‘Ze leunde tegen de lucht’ werd ‘Ze leunde tegen de wind’. Ik zou dat graag willen kunnen, tegen de wind leunen. Soms word je door de wind gedragen als ze in je rug duwt en soms snij je er doorheen, maar niet op de poetische wijze van dit kleine meisje in het land van de keizer. Het publiek vangen met woorden op dezelfde wijze als de keizer zijn nachtegaal de vrijheid ontfutselt om daarna de bevrijding ten volle voelbaar te laten zijn. Dat is de beleving ten top. Morgen gaan we aan het schrappen en het wordt een juweel, want dat heeft deze kleine nachtegaal in zich.

013De poort in de Amandelstraat

Vannacht droomde ik van bergen paprika’s. Niet een klein beetje, maar echt bergen. Er dwarrelt momenteel nogal wat door het hoofd met al die surprises en gedichten, die straks uitgepakt gaan worden. Het weer en de afgelopen gebeurtenissen zijn ingedaald als een oververmoeide oude dag en ik voel even de leeftijd  tot in de kleinste vezel. Het heeft ook alles te maken met het grauwe sombere weer. De droom speelde zich af in het ouderlijk huis aan de Amandelstraat. De kinderen op school waren er en het begon allemaal in de slaapkamer van mijn vader en moeder. Daarna liepen we door de keuken de tuin en de poort in. Voorbij de tuin van de buurvrouw lag het landje van school met de bergen rode paprika’s. In de droom verzon ik er gerechten mee, goulash en paprikasalade, terwijl er flarden gedichten doorheen zweefden.

Ik schoot wakker met een diffuus gevoel van haast. Ik moest de kippenpoten laten rijmen met de venkel, de pompoen, de courgette en de selderij die ik gisteren in het mandje had geschoven, nu het hoofd toch met eten bezig was. Er kwam geen rode paprika aan te pas. Dochterlief zou de Vega-champignonnensoep maken. Anderen zorgden voor brood, salade en toetjes. Ik voor een ouderwetse kippensoep met een moderne biologische vleug. Zonder paprika, dat dan weer wel.

Ergens voel ik me als het kind dat leunen kan tegen de wind en zal ik de roep van de grauwe nachtegaal horen, zilveren klanken uit een gouden keeltje, straks…Bij dat hartverwarmende samenzijn.

Uncategorized

Dat en niet anders

Kleine wolkjes wit, als adem die zich verankert in de vrieskou, kleine wolkjes lichtgrijs en tussen door, kleine wolkjes grijzer. Zoveel tinten om een lucht mee samen te stellen. Tijd en rust zijn de twee belangrijkste elementen en een weten hoe schakeringen in kleur zijn opgebouwd. Eigenlijk is 50 Shades of Grey een bezoedeling van alles wat met de edele nuance van kleur te maken heeft, want nooit meer kan je het grijs los zien van de titel van de film en het boek, als die eenmaal de geest heeft bereikt.

018Paynes Grey

Er zijn vaker negatieve verbindingen gelegd met deze uit lagen opgebouwde kleur. Stalin, zo leert Het geheime leven van de kleur van Kassia St. Clair mij, werd ook ooit vergeleken met een grijze vlek, die geheimzinnig bewoog en geen sporen naliet. Het boek volgt ook de sporen  naar het ontstaan van het Paynes Grey. Een zorgvuldig samengesteld mengsel van Pruisisch blauw, geel, oker en Karmozijnlakrood. Paynes Grey is een belofte voor een atmosferisch perspectief en heeft niets van doen met de betekenis, die in de film werd gelegd, het aardse grijs.

001.jpgwolkjes

De meester loopt rond en strooit zijn opdrachten. Langzaam begin ik de opbouw te begrijpen, de gelaagdheid, de belangrijkheid ervan. Met zijn woorden in gedachte. ‘Ik leer je geen kunst te maken, ik leer je de techniek. Wat je ermee doet, is aan jou.’ Ik stip, ik veeg, ik penseel het gewolkte oker, wit en bruin over het boek en voel de jaren erin trekken. Oud en beduimeld, met een zachte glans van het licht. Nog een aantal lessen te gaan, maar onmiskenbaar ingewijd te worden in de betekenis van de kleurenleer en daarbij deze edele kennis.

013oud en beduimeld

“s Avonds, na de geslaagde inkopen voor Sint, kleine cadeautjes met grote betekenissen, zit ik in de oude molen en luister naar een vertelling. Het is de doorloopavond met een bij elkaar gesprokkelde hoeveelheid aan vertellingen en verhalen voor de uiteindelijke Avond van Mevrouw Sprokkelhorst. De schuchtere vertellingen van mensen, die een try-out doen, met alle zenuwen die door kelen gieren en soms te horen zijn in een schrille klank, een hapering, een verspreking. Wij horen aan en kijken toe. Geven aanwijzingen bij een te breed uitgesponnen verhaal. Geven de raad de bol wat op te winden, het verhaal te beperken tot de hoofdlijnen. Hier en daar wordt een lichtadvies gegeven , is er een aanvulling op het decor. Een inwijding in de geheimen der Kleinkunst met een grote K. De avond voedt en geeft bestaansreden aan nieuwe inzichten, gevoel verwarmt zich aan de saamhorigheid. We klinken op de belofte. Het gaat goed komen. Ook hier gaat het om de diepere laag.

016De oude molen

Het zijn de dagen der veranderingen, letterlijk en figuurlijk, van lichaam en geest. Op kleine en grote schaal vinden schijnbaar kleine wendingen plaats met een grote omvangrijke uitwerking. Er worden ingrijpende gebeurtenissen mee ingeleid. Het zijn de dagen voor de midwinterwende. Een stukje duisternis doorspekt met een erewoord op het licht en een nieuw begin. Voor de zussen met hun nieuwe huizen, voor de zoon met zijn herboren lichaam, voor de beloftevolle aanwassende bolling onder de trui van de dochter, voor de oude met een nieuw leven.

Pluis speelt een spelletje met een klein sluitertje, instinctief een prooi met een verdediging van poot en tand. Door alle ervaring heen klinken de woorden als een echo na. ‘Wat je ermee doet, is aan jou’. Dat en niet anders.

 

Uncategorized

Empty spaces

Door alle commotie is me de fysiotherapie gisteren geheel ontschoten. Het was bijzonder aangenaam om weer een dag te hebben, die voortkabbelde zonder afspraken, maar ‘s avonds begon het geweten te knagen. Hoe kwam ik aan die rust en vrijheid. Stiekem afgesnoept. Gestolen tijd doet zoet rusten.

0011.jpg

Door de relaxte stand waarin de geest verkeerde, ontstond het idee om ‘s avonds een plaatsje te boeken voor de film Bohemian Rhapsody. Om het parkeergeweld voor te wezen, dacht ik slim te zijn en uit te wijken naar Leidsche Rijn, waar de vierkante logge kolos van beton, glas en blinkend staal  me opwachtte met zijn langoren voor de parkeerhavens en bij de deur. Het enige voordeel was het feit, dat er altijd te parkeren viel en gratis dacht ik, maar ik kwam bedrogen uit. Acht euro moest ik na afloop bijtellen en dat deed mijn korting op het seniorenkaartje weer teniet.

Voordat ik er naar toe ging, moest ik op het industrieterrein een pakje ophalen. Mijl op zeven eer het distributiecentrum gevonden was. Het voordeel van dit nadeel was dat ik  wel in de buurt van de kringloop de finishing touch van de sinterklaassurprise kon aanschaffen. Meer dan geslaagd reed ik langzaam naar de avond vol herkenning. Jaren had ik nummers van Queen gezongen in alle toonaarden, nou… voornamelijk als tweede alt, en ik was van hun meerstemmigheid, de zuivere akkoorden, de emotie gaan houden. Queen verovert je of je wilt of niet.

0023.jpg

De dramatisch wending in het verhaal, het leven van Freddy Mercury ten voeten uit, was niet minder triest dan dat van andere grote en jong gestorven helden. Vooral de verspilling van de mogelijkheden door een losbandig alle remmen los gooien en ondergedompeld te worden in een verdoofde schijnwereld blijven op het netvlies hangen. Ongemerkt verplaats je je in de positie van de ouders, die half met trots, maar ook met lede ogen hun zoon zijn grillige wegen zien bewandelen.

Ik overbrugde tijd bij een stopcontact om de telefoon op te laden met een glaasje chardonnay en een half zakje chips, had zo gehoopt dat ik er een hapje had kunnen eten. De film smaakte er niet minder om. Er was wel een klein element, niet onbelangrijk, dat stoorde. Het bitje van de acteur Rami Malek, die in zijn metamorfose op de Bühne Freddy werd, was net iets over de top. Het stak weliswaar naar voren, zoals bedoeld, maar het was te groot. De acteur kon er maar moeizaam door praten, moest voortdurend slikken. Het was me bij ‘De enige echte’ nooit op die manier opgevallen. De overbeet op zich wel. Het feit dat hij twee rijen snijtanden had en daardoor extra bereik, was me niet bekend. Ooit prijkte er achter mijn rechter nog een andere snijtand. Een en ander is vroegtijdig verwijderd. Mijn bereik werd in de kiem gesmoord.

 

Er zijn maar weinig benen, die de weelde van de roem kunnen dragen. De recensies zijn lovend. Niemand heeft het over het bitje. Het is mijn eigen smet op een fantastisch beeld. Rami Maleks eigen tanden schitteren van het televisiescherm af in de diverse interviews. Zonder de aangemeten tanden klopt zijn gezicht  weer. De stem is een remix van Freddy, de enige echte, een Canadese zanger, Mark Martel en Rami Malek zelf. Zo boetseert de regisseur het gewenste beeld.

Queen kwam, zag en overwon nadat hun knappe muzikale nuances zich aan mij hadden geopenbaard in het fileren van de vele zangpartijen. De zanger veroverde met zijn glorieuze durf en uitstraling  mijn hart. Met moeite verliet ik, onder voortglijdende klanken na de aftiteling, de zaal. Buiten was het koud en guur. De lange lepeloren staarden me na. Zwijgend als het gebouw zelf, maar binnenin zong het nog lang na. Empty spaces…

 

 

Uncategorized

De troost verzacht

Verdriet vangen. Het kan. Een hele dag schrijnende gedachten laten verlopen in zachte tinten, een avond eindigheid. Gemijmer over een mensenleven, de dood als bevrijding. Verzet, verlangen en doel. Koesteren, ontvangen, vechten. Vrijzinnigheid en leven.

De dag weende mee, gisteren, in alle toonaarden. De ontheemde jongens, zo liefdevol opgevangen door hun schoonouders, die een belangrijke taak erbij hadden gekregen. De ontrafelde veiligheid als ‘fait accompli’, het verstoorde leven, waarmee de rouw zich opende, waren de beelden die ik mee torste naar het lege huis. Het huis kan soms leger zijn dan ooit gevoeld.

051Ron Mueck

De knop gaat op de automatische piloot en tot de avond wordt er doorgesudderd in de wetenschap, dat een avond bezinning niet ver weg meer is. Letters van het boek blijven zweven en laten zich niet tot woorden, zinnen rijgen maar blijven ronddwalen als los zand. Dus niet dat boek ter hand. De doos met aquarel en al haar kleuren schiet haar doel voorbij, de juiste tint voor het verbleekt gemoed zit er niet bij. Dood gaat verder dan beleving en zwemt in de lethargie van het moment.

Dan maar basale dingen en de macht der gewoonte aangezet. Dat redt het net. De handen doen de wortelen, bami, de boemboe in de pan. De uien huilen het verdriet weg. In de spiegel drukken de gestifte rode lippen de rouw achter het gordijn, zorgvuldig dicht getrokken. Vasalis en haar woorden uit de bundel achter de oude kustlijn: ‘Het werd, het was, het is gedaan’ vormen de zin waarmee we verder mogen gaan. Een bezinning over gebeurtenissen, die om ons heen een vlucht nemen  en waar we bij staan, naar kijken, maar niets aan kunnen veranderen. Het is de nuchtere constatering, het voldongen feit en daarna verder.

0063.jpg

Ook daar geven Bram van der Vlugt en Nettie Blanken onder de bezielende muziek van Floris van der Vlugt, jazeker, zoon van, een antwoord op. Het hele spel van ziel en zaligheid trekt voorbij. De psychose beschreven als de vierde wereld vraagt om uitleg over de andere drie. Het leven zelf dat dient als haar Hades, de onderwereld, vult in dat alles hierna alleen maar mooier kan worden, een verlichtende gedachte. Ik neem het op en verweef het met de pijn, die achterbleef na deze dag van verdrietig zijn over dat jong verlies, het jeugdig zijn en krachtig. Onmachtig, als het lot toeslaat. Weet niet hoe het verder gaat, verder moet en toch…

De avond brengt dan zoet die woorden in deze herinnering: De bundels van Vasalis destijds, droeg ik onder mijn arm, zoals de tweeling onder mijn borsten. De vogel Phoenix verhaalde, verteerde, verwoordde mijn hoop en vurig wensen. En bij het zien van dat kleine wonder, twee mensen op weg naar hun sterfelijke onsterfelijkheid, voelde ik me op de toekomst voorbereid.

033Fanciullo Morso da un Ramarro-Caravaggio-fragment

Nu spreekt Bram de woorden uit, ze dringen dubbel en dwars door alle zinnen heen, ze dringen voor, ze staan alleen en bovenaan. Ik hoor:

Over de rand

Even te lang hield ik mijn hand
over de rand van mijn bestaan,
in ’t snelle donkre water van de tijd.
Toen ik hem terugtrok over de dunne trillende boorden
was het alsof hij niet meer bij mij hoorde:
hij greep niet meer, hij lag koud op mijn schoot,
hij was zijn lichaam kwijt.
Erger dan dood.

Vasalis

Als even later de vogel Phoenix, haar overleden zoontje Dicky, met zijn kleine klauwtje de pols vasthoudt van haar, de treurende moeder en haar vinger blauw van inkt laat schrijven, weet ze dat verlies een verrijking is, door wat het te weeg brengt en schenken kan. Eeuwige troost.

Het glas wijn walst rond in onze glazen, we kijken elkaar in vervoering aan. De avond heeft zoveel goeds gedaan. Dank lieve Vriendin. Het hoogste goed, de troost verzacht, tijd om de nacht weer in te gaan en de ochtenden te laten gloren.