Terwijl de bonen onder mijn handen door glijden en ik ze een voor een afhaal met een puntig mesje, stelt een filosoof aan een groep jonge mensen prangende vragen over dood en leven. Nooit hebben bonen zo’n wijsgerige omlijsting gekregen. Af en toe heb ik stukjes gemist en glijd ik binnen midden in een stelling of het verhaal. Het mag de pet niet kreuken. De oplettende toehoorder zit zo weer in het steekspel met opmerkingen en woorden.

Het verhaal neemt een interessante wending als het niet langer gaat over arm en rijk, tegenstellingen, wat eerlijk is en wat niet. Het feit dat rijken kunnen betalen voor een pil, die ze veel langer in leven houdt. Langzaam golft het naar een veel diepzinniger gedachte. Het feit dat dood inherent is aan leven en dat de waarde van het leven mede bepaald wordt doordat het eindig is. Met andere woorden, het feit dat je dood kunt gaan, maakt het leven stukken waardevoller.

Een etalage onderweg

Wat een mooie gedachte. Het bestaat bij de gratie van dat andere. Als het zwaard van Damocles niet boven onze hoofden hing, hadden we niet zo aan het leven gehangen. Het verlangen maakt het leven waard. Natuurlijk waren er mensen die daar weer anders over dachten en ik besloot dat een winters verlangen mijnerzijds het volgen van deze serie met die boeiende gedachtegang zou kunnen zijn op zondag. Jonge mensen die nadenken over de existentiële lagen in het leven. Kom daar bij de groenteboer of in de supermarkt maar eens om.

Niet helemaal waar. Juist daar waar je het het minst zou verwachten gebeurt met regelmaat iets dat noopt tot verder denken. Dan zit ik in de auto, of fiets mijn boodschappen naar huis en vind me peinzend over een vraagstuk terug, dat ik hoorde bij het gebak, of achter de vleeswaren. Een opmerking over het weer, of de kinderen, een bepaalde intonatie, een blik ook. Blikken spreken boekdelen en meer dan woorden soms doen.

De titel van het programma dat uitgezonden wordt op Human heet ‘Change your mind’. De afleveringen zijn herhalingen van augustus. Het zien van de zonnige Haarlemse binnenstad en de aankomende en vertrekkende treinen op locatie, een stationshalletje, verwarmen. Als je dan ook de populatie in al haar verscheidenheid ziet, een afspiegeling van de huidige maatschappij en je koppelt daar de leeftijd van de kinderen aan, is het feest compleet. De hoogleraar en filosoof Michael Sandel staat er ontspannen en rustig bij, maar leidt met vaste hand, vat samen, trekt uit wat gezegd of geopperd wordt, nieuwe stellingen.

Na het afhalen van de bonen gaan de handen door met het schillen van de aardappelen. Extra groot. Grote stappen, gauw thuis, heb ik onbewust gedacht bij aanschaf. Dochterlief merkte op dezelfde te hebben gekocht, ja, ook met die reden. Is dat zo. Bij aardappelen werkt het, maar bij ons. Als we grote stappen nemen en de details overslaan zijn we dan sneller waar we zijn willen of vergeten we juist op die kleinere  belangrijke momenten te letten. Haastige spoed is zelden goed. Maar details overslaan wil niet altijd zeggen dat er haast om de hoek heeft gekeken. Het kan ook zijn dat je je niet wil verliezen in futiliteiten. Zoals je dood en leven los pelt van alles wat daar aan vast kleeft. Als je alleen naar de hoofdzaak kijkt dan geldt de opmerking van dat ene meisje. De waarde van het leven stijgt door de dood.

Zo zie je maar. Zelfs boven de bonen en de aardappelen zweven gedachten. Het enige wat je hoeft te doen om ze te vangen is er alert op zijn en ze volgen. Of is dat nou die filosofie van de koude grond. Wie het weet mag het zeggen.

Ik heb vast en zeker onder een steen geleefd, want nog nooit heb ik iets gemerkt van Black Friday, totdat het dit jaar Sinterklaas van de dakpannen verdreef en die zwarte vrijdag van de daken geschreeuwd werd in alle advertenties, die ik tegen kwam. De oorsprong ligt in Amerika. Moeten we echt alles overnemen, ook al is het niet onze beleving. Oorspronkelijk komt het gebruik Black Friday uit de Amerikaanse stad Philadelphia en deze werd rond 1965 voor het eerst gebruikt om te verwijzen naar de enorme verkeersdrukte in en rond die stad op de dag na Thanksgiving.

Thanksgiving, waarbij oorspronkelijk God bedankt werd voor de goede oogst, wordt hier ook niet in die mate beleden als dat in Amerika het geval is. De enige kalkoen, die vroeger bij ons op tafel pronkte met witte sokjes aan, stond daar tijdens de kerst en was een gewiekste en praktische aankoop van mijn wijze moeder. Het gevogelte was groot genoeg om voor ons alle dertien een stuk van af te snijden. De Black Friday overzee dient vooral om de commercie hoogtij te laten vieren en biedt hoge kortingen aan op artikelen, die beperkt voorradig zijn. Ze luiden de kerstinkopen in. Wij hebben Sint Maarten, en Sint Nicolaas. Dat moet voldoende zijn om de kooplust te bevredigen. In de laatste decennia zijn daar Halloween en de cadeaus met Kerst bij gekomen. Je zou zeggen dat een en ander volstaat. Het geld wordt ons toch wel uit de beurs geklopt.

Dat Black komt, volgens de overlevering, vermoedelijk van het feit dat de straten zwart zagen van de mensen en dat de cijfers in het zwart werden geschreven omdat er een hoge omzet werd behaald. Als je een een ander op de keper beschouwd zou ik zeggen dat het voornamelijk komt door het feit dat iedereen op zwart zaad zit, als je je in het gewoel stort en op koopjesjacht gaat.

Ik winkel niet graag in een drukke menigte. Op het gevaar af dat bepaalde zaken gesloten zijn, een fenomeen dat tegenwoordig nog zelden voorkomt, slenter ik het liefst door de winkels op maandag of op de tijdstippen dat iedereen onderweg naar huis is, rond vijf uur. Zo op de valreep kan je heerlijk lummelen en dwalen. Stofje voelen, weifelen, met je aankopen naar de paskamer gaan zonder de rijen dik van overdag, voor de spiegel staan zonder de veelzeggende blikken van een ander, die het misprijzen of het aanmoedigen. Ik hou zó van het niet beïnvloed tot een keuze komen.

De aankopen die ik met anderen heb gedaan zijn bijna nooit volledig mijn eigen keuze. Ik ben veel te gevoelig voor andervrouws mening. Alleen op pad gaan, is bijzonder prettig, objectief kopen.  Daarnaast ben ik verzot op het voelen van de textiel. Zodra mijn vingers blijven haken in het synthetisch geweld, haak ik af. Als er een geknetter opstijgt uit mijn haren bij de trui, die ik over het hoofd trek, leg ik het als de bliksem naast me neer. Ik kras heel wat hokjes ‘ongeschikt’ aan. Maar die zachte heerlijke viscose, kasjmier, stoere katoenen, chique linnen of zachte wolletjes zijn de mijne, mits het model wijd en luchtig om me heen valt en ik niet als een rolmops uit het pashok rol.

Dat is het voordeel van ‘au naturel’ winkelen boven het internet. Bovendien heb ik iets met het terugsturen van goederen, die niet voldoen. Op de een of andere manier loop ik daarbij telkens tegen mijn eigen blokkades op. Ken je grenzen, bedenk ik me. Dus liever een late maandagmiddag op pad dan terugsturen. Het voorkomt dat de kast vol komt te hangen met onnodige hebbedingen, die ik in een opwelling aanschaf, omdat het zo schattig staat op het plaatje.

Nog liever rommel ik de tweedehands winkels door, daar hebben ze één en al dankbaar koopjesbestand, geen rijen dik, geen gegraai, geen verbeten hoofden en de wetenschap dat ik recycle waar ik bij sta. Dat voelt goed. Mijn eigen Fluwelen Maandag, daar kan geen enkele Black Friday tegenop.

‘En jij?’ We hadden bedacht dat ieder van ons aan het werk zou gaan en daarna wilden we de gedane arbeid bespreken. Zo kon je even reflecteren en resumeren wat de opbrengst van de ochtend was geweest. Daar kwam de Schuchterheid om de hoek kijken met neerbuigende gedachten in haar kielzog. ‘Ach, wat ik doe is gerommel in de marge, jij hebt vast omlijnde plannen en kan recht op je doel af, ook al slaat de twijfel bij tijd en wijle toe. Ik weet het allemaal nog niet. De vele vormen waarin mijn creativiteit haar weg zoekt, zijn veel te versnipperd. Van alles wat komt iets net niet helemaal uit de verf. Wat is een kinderboek nu bij een persoonlijk document’. Die gedachten struikelen over elkaar heen bij de vraag. ‘En jij?’

Michaël Borremans

Ik noem ze niet, maar slechts een deel van het feit, waarom ik verzand in de veelheid der mogelijkheden. Het allereerste mantra dat ik ga handhaven is deze: Ik wil iets afmaken. Ik wil de verhalen, die als schets allemaal weliswaar af zijn gekomen in de projecten,  boekstaven. Ik wil het lopende verhaal, dat als een ruwe bolster op de plank heen en weer rolt, ontvellen en uitschrijven, afschrijven. Ik wil, ik wil, ik wil…

Het voelt als een opstandig kind, dat niet meer in het gareel wil lopen, maar alleen nog maar zelf wil doen wat er in haar opkomt. Bij Annie M.G. Schmidt heet het ‘Ik ben lekker stout’, maar bij mij ligt er een gekoesterde wens aan ten grondslag. een keer van mijn leven zal ik toch iets wezenlijks afmaken. ‘Nee malle, denk ik er direct achter aan. Je hebt best wel van alles en nog wat afgemaakt, maar er ligt ook nog aardig wat op de plank. Het voornemen is goed en als je geluisterd hebt naar je kompaan, dan heb je gehoord dat haar worstelingen dezelfde zijn als die van jou. Alleen liggen ze op een ander vlak, is ze bezig met een ander genre en is ze verder in haar eigen proces dan jij.

Ik lik mijn wonden en peins verder. Wat in de weg staat is die valse bescheidenheid, want ergens vind je allang dat je een weg zou kunnen vinden. Het hangt niet van de expertise af, het draait om de standvastigheid en het doorzettingsvermogen. Dat zijn andere elementen van het geheel. Zonder die laatste twee blijft het los zand.  Tijd is een derde factor, die gelukkig gunstig is in de komende dagen.

Nu het voornemen strak in de steigers staat, zou het kunnen lukken. Het is als met mijn in te leveren kopij voor het blad, dat straks weer uitkomt. Daarbij is de deadline een goede stok achter de deur. Zo ratelt het maar door daarboven. Het houdt de slaap weg, laat uren door de mazen wegsijpelen. Kostbare tijd, die gevuld hadden kunnen worden met penseel of pen. Op het gevaar af dat er geen chocola van gemaakt kan worden, deel ik het hier. Het houdt me behoorlijk bezig en is relevant voor de invulling van de komende dagen. Onzekerheid en twijfel slaan toe, maar ik sla harder terug met liefde en geloof in een positieve uitkomst. Een stapeltje wilde gedachten op een rij.

‘The show must go on’, zong Freddy Mercury. Woorden die in de wereld van de schone kunsten een ultieme waarheid zijn. Dus togen de Oude en ik voor een controle naar Leidsche Rijn, waar we afdeling 71 zochten, die er helaas niet bleek te zijn. Met de Oude aan de arm voelde ik me een beetje als Harry Potter op zoek naar perron negen en driekwart. Het bleek mijl op zeven. Die specifieke afdeling behoorde aan een ander ziekenhuis, dus moesten we spoorslags naar Nieuwegein. ‘Sightseeing Utrecht Regio in three hours’. Omdat we nooit verveelde momenten kennen, verzonnen we vast teksten voor de Dames Groen, die ’s avonds de mensen zouden testen op hun Groene vingers in het tuincentrum.

Het begon ergens bij vingerplanten en mondde er al gauw op uit om potentiële onverwoestbare optimisten te wijzen op het geven van een cursus Treurwilg-depressietherapie. Als die vol zaten, dan was er nog altijd de mogelijkheid om therapie te gaan geven aan Treur-essen en Treur-iepen. Niet getreurd dus. De fantasie nam in dat besloten compartiment van de kleine blauwe Prins een hoge vlucht en er werd een demonstratie verzonnen van kindje-op-moeders-schoot en voor potentiële Monstera-kopers een lesje tussen de gaten, een parodie. De tijd vloog om en daarmee ook mijn kostbare, want ik werd om vijf uur al weer op de plaats van bestemming verwacht in dat tuincentrum en probeer Utrecht maar eens uit te komen rond de spits. Het lukte wonderwel. Ik was maar een half uurtje later. Het betekende dat de bami in een vijf minuten naar binnen geschoven werd en de grote verkleedpartij kon beginnen.

De Dames Groen

Mijn partner in crime had bij de plaatselijke toneelvereniging prachtige kleding op de kop getikt. Een Gestroomlijnd frisgroen Jacquet en een prachtige groene jurk. Mijn nagellak kleurde precies bij die laatste, dus de keuze was snel gemaakt. Twee grote Boahoeden op en Boa om het nekkie. Ons kostje was gekocht. Maar het winkelend publiek zat niet te wachten op de treurwilg-depressietherapie. Als echte straattheaterspelers schatten we de situatie ter plekke in en schaafden de bedachte vormen bij.

Ik had in de haast in een van de vele onuitputbare snuisterijenwinkels wat groene diamanten stickers gekocht, die op te plakken vielen en de andere dame Groen had de groene stabylo’s in de hand. Ter plekke kregen mensen drie groene -g’s- op hun vingers geschreven en plakte ik de een Grote Groene Groeidiamant op hun wang, die met liefde zo groot zou groeien als een pukkeltje, daarbij een lief klein lachje als Cruella, die haar zeven zonden beleed. Het was een succes.

Nu schrijf ik dit met mijn grappige groene vingers in de aanslag en sta ik even stil bij het feit dat het leven haar wendingen neemt, zoals het nieuws in de media binnenvalt. Lief naast leed ten voeten uit. Het meest gelukzalige gevoel van vandaag behoorde toch toe aan de daad van de Oude, die ineens aan de hele wereld wilde vertellen, dat de wijn  langzamerhand een probleem geworden was. Een coming out op eigen houtje. Nou ja, daar was wel het een en ander nodig voor geweest, maar het Omen werd in ieder geval opgepakt en niet genegeerd. Het betekent een weg naar een ander, dan het vermeende, geluk, dat hij per fles gevonden dacht te hebben. We kunnen weer voort.

Gisteren op de al zo Kerstige avond werd er warme appelsap geschonken met kaneel en steranijs, schijfje sinaasappel on top. Toch was er ergens de vage hang naar de verwarmende Glühwein van vroeger met een vleugje loslippigheid voor de dames Groen. We bleken ook op appelsap aardige kwinkslagen te kunnen maken, maar toch. De wijn verwarmt de binnenkant van het hoofd zo plezierig.

Het leven schrijft haar eigen concept en ik volg haar met gemengde gevoelens. Vandaag is er een dag van contemplatie en stilstaan. Morgen gaan we weer door met groene nageltjes en voldoende nieuwe energie.

Twee keer per jaar minimaal zien we een aantal vertrouwde gezichten terug  op de algemene ledenvergadering van de tuin. Heel langzaam sluipt de tijd in de gezichten. Door de bank genomen kennen de meesten elkaar nu gemiddeld zo’n tien jaar en de vrienden van achterin kennen elkaar veel langer. Ooit was er nog een oude tuin. Daar was destijds het paradijs van ontdekken en ervaren begonnen. Voor mij pas relatief laat, voor anderen al van het eerste uur. Het doet me goed om alle karaktervolle hoofden weer te zien.

Er is een meneer die de hele avond zijn rechterbeen laat trillen en schudden. Het zal een tic zijn, maar het valt op. Geen moment staat het stil, zijn kaak trekt mee in een soort bas-ritme. Zijn gezicht staat ondoorgrondelijk. Knap vind ik dat als je ondoorgrondelijk kan kijken. Ik ben een open boek. Maar niet echt vond mijn oude wijze tekenzuster Adolpha . Er schuilt nog een andere jij in de diepte, zei ze tegen mij.

Emoties drijven echter wel aan de oppervlakte. Huilen en lachen wisselen met de hoogste buigzaamheid. Net als de ballonnetjes tekst die er bij horen. Hoe ik me werkelijk voel blijft gissen. Ik licht wel de sluier op en geef tipjes, maar deep down is van mij en van niemand anders.

Het zorgt er voor dat ik ’s avonds tegenwoordig later in slaap kom, misschien ook omdat ik de avond beter binnen kan laten komen en ze nog veel langer na suddert. Toch ben ik soms net zo moe, of nog meer moe dan ten tijde van mijn reguliere werktijden. Pensioen wil niet zeggen dat er niets meer te doen valt. Mijn hemel, nee. Met het grootste gemak tuimelt het denken over elkaar heen en struikel ik over de veelheid van onderwerpen, die ik op een dag tegenkom. De vensters staan meer dan open.

Als het teveel wordt denk ik altijd aan de ingrijpende scene van de film Jesus Christ Superstar, waarbij die kleine tengere Ted Neeley, die Jesus speelt, te midden van de outcasts en melaatsen dreigt onder de voet gelopen te worden en hartverscheurend op een gegeven moment brult, dat er ‘To littlle of me’ is. Dat gevoel.

Het is weer een late ochtend omdat de avond bleef na golven in mijn hoofd zodat de slaap niet wilde komen. Klaas vaak is ook een beetje zijn ritme kwijt. Het maakt niet veel uit, want wat ’s avonds wordt toegevoegd, wordt ’s morgens ingehaald aan nachtelijke dromen. Alleen die wetenschap al werkt onbezorgder en stress vliegt door de kieren van de open mogelijkheden weg.

De bijeenkomst was productief genoeg, maar leuker nog is dat de band steeds hechter wordt. Er is een grote welwillendheid om met elkaar alle klussen te klaren, werkgroepen op te richten, te ‘dienen’ in het belang van ons allen. Niet langer zijn er werkdagen, maar commissies, waaruit je kan kiezen om een steentje bij te dragen. Denkt men na over de problemen die opdoemen bij een minder mobiel zijn. De gemêleerdheid is een verademing en geeft letterlijk kleur aan de diverse tuinen. Vruchtbare grond om vrienden te kweken, liefdevolle grond om menslievendheid te kunnen voelen. Een postzegeltje aarde met ‘Vrede’ om te koesteren.

Het sonore gebrom van de wasmachine zet de dag luister bij in het ritme van een perpetuum mobile. Vroeger zong Todd Rundgren op dergelijke momenten. ‘You can’t get off this wheel of Karma’ en naar nog meer bewaarheid: ‘You can’t stop the hands of time’.

Some people say life’s like a merry-go-round
I think it’s more like a ferris wheel
‘Cause sometimes you’re up, sometimes you’re down
Sometimes you just don’t know what to feel

And just when you think you’ve got the game figured out
And you say you’ve had enough
The mysterious mad man with his hand on the lever
Don’t seem to never ever want to let you off

You can’t get off this wheel of karma
You can’t stop the hands of time

Bij alle onverwachte, vaak heftige gebeurtenissen in mijn leven begeleiden en leiden deze woorden mij. Nee. Je kan het nog zo voor elkaar hebben allemaal, maar de onverwachte wendingen, die het leven ter hand neemt, zijn onvoorspelbaar. Hoeveel structuur en zekerheid je ook probeert in te bouwen, ze zorgt  voor een volkomen onverwacht nieuw pad, zet denken op een ander spoor. Ik sta al vier dagen stil en probeer mijn adem te minimaliseren, alsof ik het recht niet heb om te bestaan. In dit geval is het niet eens de Inner Circle, maar een schil daarbuiten. Toch komt de boodschap binnen. ‘You can’t stop the hands of time’. Nooit, niemand.

We zagen elkaar een paar keer per jaar, hier en daar in deze slaapstad met altijd weer een belofte om elkaar op te zoeken, straks, later, zo meteen. Maar dan denderde de drukte van het gezin, het werk, de beslommeringen weer over ons heen tot we, een keer per jaar, elkaar bij konden praten. De wijn vloeide, de lach schalde, de kleine en grote zorgen werden vermalen onder herkenning en aandacht. een bevrijdende lach als een saus over alles heen. Het laatste jaar de afdronk bitter, omdat er zwarte wolken hingen boven het onbezorgde zijn. De belofte ingelost, een paar maanden later. Het zwaard van Damocles hing als een schaduw boven het reilen en zeilen en zorgde voor diepe groeven in het doorgaans opgewekte gladde gezicht. Het leven nam haar eigen loop en ontwrichtte de dagelijkse gang. Soms dapper, dan weer bang maar altijd voorwaarts en de belofte bleef hangen in het voornemen. Straks, later, zo meteen.

In een blog lees ik iemand die zwanen laat kwaken. Het is een onmogelijkheid. Alleen al het woord past niet bij de statigheid van het voorname dier. Een ieder die dat begrijpt op die ene na dan. Dood had moeten begrijpen, dat deze manier niet ‘jij’ was. Zo kon het einde niet zijn, het was een gotspe, een valse noot, een slotakkoord dat de plank missloeg want het muziekstuk dat je schreef, een leven lang, eindigde met een kwakende zwanenzang.

De dag is hier gewoon begonnen, zoals altijd. Het water heeft in de ketel gezongen, en gutste in de koude glazen, damp steeg op. Kwark voor de medicijnen. De gang naar boven, de Poes aan het voeteneind , maar voor jou begint de dag nooit meer. Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat heb ik vier dagen overgeslagen. Mijn hoofd is een breiig Homburglied. Ik was er niet bij, maar jij bent er nu niet meer. Zo zwelgt ieder in een eigen verdriet en later, pas veel later, zal het schrijnen verdwijnen. Weemoed blijft. Het zoeken naar een antwoord op de vragen, die gerafeld en open blijven liggen, omdat je alleen was en niemand het ooit doorgronden zal. Losse eindjes passen niet bij jou. Dat zorgt voor deze pijn, het ongewisse, met als alleen die berusting: Tijd valt niet te stoppen of te remmen. Tijd neemt haar eigen Tijd.

Ruiterlijk bekennen dat je het verkeerd hebt gezien. In je stokpaarden klimmen en ze een voor een slechten, dat is een heldendaad op zich. Bij het zien van de documentaire Nieuwe Maan was er een ode aan de heer van Dijk. Rasechte Hollander met een grote bek. ‘De fik erin’ roeper bij de komst van een nieuw AZC. Schoppen tegen al die vernieuwingen, vermeende dreigingen van zijn bestaan. Maar wel met open vizier. Het lef hebben om nieuwelingen in de ogen te kijken, ze te ontmoeten, ze mensen van vlees en bloed te laten zijn met een eigen ziel en zaligheid.

Tegelijkertijd ratel ik mijn denkhoofd na. Hoeveel van die eigen vooroordelen zitten er in mij, laat ik bijvoorbeeld angst regeren bij het naderen van groepen mensen, die een ander beeld oproepen dan mijn gewenste.

Alberto Giacometti

Is mijn beeldend vermogen in staat om plaatjes bij te stellen, scherpe randen te schaven, een oordeel milder te stemmen. Zo ja, hoe snel oordeel ik eigenlijk gemiddeld per dag. Ik besluit om deze week eens te doen wat de presentatrice van Nieuw maan, Nazmiye Oral in het Turks als ‘Benimsemek’ benoemd, wat ze vertaalt met Toe-ikken, een lelijk woord voor een mooi begrip. Het Turkse woord klinkt veel mooier. Daar begint mijn kleine oordeel al met de bagage die ik met me meedraag: De liefde voor de schoonheid van de taal. ‘Ik merkte dat ik niet wilde aankomen…’zegt Nazmiye in dat AZC in Overvecht, waar ze twee weken zou verblijven. Toe-ikken is voor haar het ‘tot ik maken’ van de ander. Wij zouden hier zeggen het persoonlijk maken. Het personaliseren. Dekt deze vlag de lading? Het is meer. Je geeft er niet een persoonlijk karakter aan. Het is een erkennen van een persoonlijk karakter.

1958

Dan nog is het de vraag of het jouw beeld is van dat persoonlijke karakter of dat je de ander werkelijk ontmoet in een persoonlijke eigenheid. Mijn gedachten buitelen over elkaar heen en ze uitkristalliseren is lastig. Zuiverheid op de graad, dat is wat je wilt. Met alles eigenlijk. Met zo’n zwarte Pietendiscussie. Het zal de kinderen worst zijn hoe de persoon eruit ziet, als ie maar gul is en geeft. Hoeveel tere kinderzieltjes hebben die nostalgische voorgangers al niet geschonden. Hou op met vermeende sentimentaliteit, zoek naar zuiverheid, die er toe doet. In de jaren zeventig hadden we bij de metro, een van de koffiekelders van Utrecht al een witte piet en een zwarte Sinterklaas. Heilige huisjes zijn er om te slechten in alle toonaarden. Nostalgie is vaker een valkuil dan een verrijking.

Een weg te gaan…

Gisteren zag ik een stokoude verteller met een moralistisch vingertje kinderen uit leggen waarom ze geen ‘kidz’ moesten zeggen maar kinderen. Ik voelde hen afhaken. Ze schoven onderuit, keken hem steels aan of begonnen met elkaar te kletsen. Zijn kalende hoofd, met de lange manen langszij, weerkaatste in een witte aureool boven zijn hoofd.  Even later fulmineerde hij ook nog tegen de tabletten(tablets) en sloeg daarmee de plank volledig mis. Het moest verboden worden om kinderen een nieuwe toekomst af te nemen. Zij hebben een eigen weg te bewandelen en daar moeten oude mastodonten niet voor gaan liggen. Kinderen kunnen een eigen route kiezen. Ze mogen het zich Toe-ikken, door hun eigen persoonlijke weg te bepalen en niet de verstarring te volgen. Leve de toekomst, leef in de toekomst, er is persoonlijk leven in de toekomst van de kinderen…

Hoe gaat dat met verhalen. Net was het er nog, maar het schiet onder het nippen aan de koffie met gezwinde snelheid van me vandaan. Ik had een begin moeten maken, dan was het bij me gebleven. Net als dromen doen. Twee achter elkaar die er voor zorgden, dat ik langer sliep dan te doen gebruikelijk. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik niet in de slaapmodus kon komen aan het begin van de nacht en de extra uren nu zijn louter ter compensatie. Er was een heel naar en emotioneel beladen bericht over een goede kennis van mij. Uit piëteit en ethiek kan en mag ik er nog niet over reppen, maar het is geen seconde uit mijn gedachte en houdt het hart in een ijskoude winter gevangen. Het leven maakt soms vreemde bokkensprongen.

Vandaag is de dag van de verhalen. Ze zullen er allemaal bij leven en welzijn zijn. Niels Brandaen, Eric Borrias en Peter Faber, naast Joris Lehr. Ze zijn grote vertelhelden. Het nieuwe verhaal van mijn eigen werkelijkheid zou naadloos in de categorie gruwelen kunnen vallen. De dromen vannacht waren dan ook een wisselend tijdreizen tussen dwalen en bedreiging, ontwijken en overvallen worden. De geest verwerkt haar emoties op een hele eigen wijze.

Een aantal onbekende, nieuwe namen staan vandaag op het programma. Het is een beleving om talent te kunnen ontdekken in die wirwar, die kluwen van andere werelden waar je als toehoorder in getrokken wordt. De dendrieten staan open, een en al ontvankelijkheid. Misschien staat er een nieuwe meesterlijke verteller op en zijn wij erbij. Een groter cadeau bestaat er niet als de ontdekking van nieuw en jeugdig talent.

De kunst is het eenvoudig te houden. Mijn liefde voor de edele vertelkunst werd gewekt door de simpele vertellingen van het hertje Kantjil op televisie in een grijs en ver verleden. De onmiskenbare Indonesische tongval, de oosterse kleding van de verteller Indra Kamadjodo brachten een mystiek mee, die van verre kwam en geheimzinniger was, dan die van de dagelijkse verhalen. Pas veel later kon ik de geur en kleur, de klank van de gamelan erbij bedenken.  We deden Kantjil na, projecteerden met onze kleine krielvingers zijn schaduw op de muren met behulp van de schemerlamp, lieten hem woeste avonturen beleven met krokodillen en olifanten. Dieren die we slechts uit verhalen kenden, want ik was nog nooit in Artis geweest. Dat kwam pas later. Als een verhaal dan compleet binnen valt met de hele entourage erbij, beleef je het opnieuw. Het had nog een meer beklemmende sfeer dan de spin Anansi, die toch ook al grootse avonturen beleefde met zijn ondeugende karaktertrekken.

Daar werd de kiem gelegd voor de adoratie van alles wat Oosters was of, juistheid gebied me te zeggen, niet Westers. Grensverleggende verhalen en beelden verslond ik met liefde. Het ondenkbare denkbaar. Dat maakte dat ik de boeken van Couperus en Multatuli nooit als een verplichting heb gevoeld, maar altijd als bevrijding van die wereld, die nooit de mijne was.

Het verhaal gaat dat een van mijn ooms een pop mee had genomen voor mij uit het verre Indonesië. Een looppop, een ongekend luxe cadeau voor het eerste meisje uit het gezin met de zes jongens. Daar vestigde zich het geloof dat mijn hang naar grenzen verleggen me letterlijk met de paplepel was ingegoten, maar ik weet zelf beter. De kleine Kantjil kwam, zag en overwon tot in lengte der dagen.

We zien ze vliegen, Pluis en ik. In het stralende  zonlicht dwarrelen er, met het schudden van de boom door een niet aflatend windje, met regelmaat wat bladeren van de boom. En zoals het blad betaamt, wiegen ze zich op de aanhoudende vlagen naar beneden. Pluis denkt haar jachtinstinct groter en ziet vogels, ontelbare hoeveelheden vogels, langszij komen. Ze blijft met gespitste oren in de vensterbank zitten, waagt af en toe een sprong in een richting en mekkert haar vertrouwde onvermogen uit. Herfst sluit af en Winter zet in met groot vertoon. Straks, vandaag…morgen zal de boom een mooie boom zijn om de maan door te laten schijnen als de vermeende hoeven van Americo over de daken galopperen, kataklop, kataklop.

Herfst voltooid haar onstuimige aanwezigheid nog steeds in een zee van zon en goud. Al drie keer heb ik samen met anderen verzucht dat we dankbaar waren voor de vier jaargetijden, die zich zo uitgesproken van elkaar manifesteren hier op dit bescheiden stukje van de aardkloot. Straks gaan we de verjaardag vieren van onze grote kleine man, vader van de kinderen, die kwistig helpt strooien met al die schoonheid, daar boven op zijn wolk. Troostende gedachte voor ons, achterblijvers. Hij maakt er zijn hoogst persoonlijke eigen feest van en wij mogen ten volle meegenieten.

Gisteren tijdens het oude Rockerfeest, oude bekenden, herinneringen,is er de gedachte aan die andere makker, zanger van onze band. Als we zijn, nee…onze liedjes horen, staan we bij tijd en wijle met de armen om elkaar en denken terug in weemoed, vers, nog te vers, ligt het tijdperk achter ons. We brullen de pijn weg in de teksten. Je moet schreeuwen om boven de decibellen te stijgen en we willen zo graag dat hij het hoort. ‘Ik kan het niet….Ik kan het niet alleen’ en ‘Iedereen is van de wereld’. Maar de wereld is allang niet meer van iedereen. Stiekem pinken we een traantje weg of slaat de weemoed toe. Ik zie de vreugde en ik zie het leed, ze liggen in groeven op de gezichten, ze zijn verstopt in de symbolen, de zwarte kleding, het panterprintje, de sieraden en het lange haar. Ze blijven haken achter het kostuum van jeugdigheid, dat menigeen heeft aangetrokken in edele overmoed. Zijn als toen, heel even maar.

Terug naar huis staat oom agent met een heel bataljon. Of ik even wil blazen. Ik biecht mijn wijntje op en blaas het onvermogen, het gebrek aan zuurstof. Het ging niet helemaal zoals het moest, maar ik kan zijn alarmerende bliepjes niet lezen. Hij is nieuw, maar niet piepjong. Denkt misschien aan zijn eigen moeder. Het antwoord verwaait in het gebrek aan blaaskracht. ‘Niet meer drinken dan, hoor’, geeft hij als advies. ‘Nee joh, ik ga naar huis, wil naar bed, ben zóóóó moe. Dag dag’, maar ik kreeg geen ‘wie is de bob’-sleutelhanger. Hij vertrouwde zijn eigen uitslag niet.

Ik lok Pluis naar beneden om even aan zijn eigen waakzame instincten te ontsnappen, laat hem de kou snuiven op balkon, ze zet de haren van haar vacht uit en wordt dan helemaal een Wollebol. Als ik haar weer binnen wil laten, rolt ze haar ongenoegen uit over de grond. Kom malle poes, tijd om aan de nieuwe dag te beginnen. Het gaat winteren en wij zijn er bij!

Er zijn van die dagen bij die zich afwikkelen met het gemak van een bol wol in precies de juiste tint. Vroeg uit de veren, omdat ik op een school in Maarsen moest zijn om acht uur. Geen file en een rustig ritje. Wat gezoek om de juiste schoolingang te vinden. Ik verwachte een theatergezelschap die King Lear voor het voetlicht zou brengen.

Binnen in de podiumzaal hadden de leerkrachten  al de stoelen klaar gezet. Wat een luxe en op het podium scharrelde een mannetje. Het was niet de conciërge want die kende ik. Hij had een rood mutsje op en inspecteerde de gordijnen, het licht  en de ruimte. Ik stelde me voor. Mijn oren stonden nog in de slaapstand, dus zijn Jori werd -t-, -k- maar bleek joris te zijn. ‘Whats in a name’ om bij de groten der aarde te blijven.

Hij kwam King Lear vertellen. Nog viel het kwartje niet. We hadden een interessant gesprek over verhalen vertellers en dat je altijd bombastisch beginner bent, maar het uiteindelijk tot een kern terug brengt. Ik verhaalde van mijn grote liefde voor twee vertellers. Niels Brandaen en Joris Lehr. ‘Dat ben ik dus’, antwoordde hij en het rode mutsje knikte enthousiast mee. Hier zat ik, op vrijdagmorgen, met een van mijn grootste idolen te kletsen over koetjes en kalfjes zonder het te weten. Achteraf was het maar goed ook. Nu konden we samen heerlijk verder babbelen, omdat de juiste toon al was ingezet. Anders had ik van bewondering geen woord meer uit kunnen brengen. Zijn haardos was in de dagen dat ik hem had gezien wat voller geweest dan nu onder de muts. Hij speelde destijds Othello en ik schreef er een gedicht over.

Vuile was

Othello liet zich leiden door de holle frasen van Jago

en emotie blinddoekte zijn wanhoop

‘Wel vier doden’ constateerde de kinderziel tevreden

prachtige voorstelling en nu naar andere beslommeringen

thee met een koekje en misschien nog een uurtje naar ballet

Desdemona en consorten in de koelkast gezet

maar ’s avonds kwamen ze, die doden uit een grijs verleden,

dwaalden dreigend door de kinderziel

met nieuwe verhalen, waar strijkijzers en knijpers,

maar vooral de vuile was

uit de doeken werd gedaan

De Achillespees van een kinderhiel

Joris Lehr als de nar

De voorstelling was meesterlijk en hield de kinderen in de ban. Iemand die drie kwartier een andere eeuw tot leven kan brengen en de aandacht daarbij gevangen houdt, kan bij kinderen niet meer stuk. Ze waren zonder uitzondering vol lof, deze groepen zeven en acht. Shakespeare voor het voetlicht met zijn King Lear. De kleine nar veranderde, slechts met behulp van een touw, in veel andere karakters, trefzeker neer gezet.  Op weg naar het ziekenhuis om de oude op te halen, voelde ik me bevoorrecht.

Een app bracht weer een klein wondertje te weeg. Vriendinlief van lang geleden, wel uit het oog maar nooit uit het hart verloren, verkeerde een verdieping boven de oude, in hogere sferen. In ieder geval in lichamelijke overgave aan een op hol geslagen infuus en de medische onrust die dat veroorzaakte onder de verpleging. Tussendoor werd nog een soepje geserveerd, dat koud werd onder onze enthousiaste uitwisseling van waarden. Wat een mazzel. Dat lieve vertrouwde gezicht, onze zuchten omtrent oude mannen die nog jonge kerels hadden kunnen zijn en de veerkracht van onszelf, waarbij de verpleegkundige zich aangesproken voelde en haar spierballen liet rollen. Feest der herkenning. Met een belofte voor de toekomst namen we afscheid en spoorslags daalde ik af, waar de oude al aangekleed en wel op bed lag.

Bij de apotheek duurde het en duurde het. Zorgvuldigheid won het van haast en traag als een slak kroop er een half uur voorbij voor een maaltje maagbeschermers. Het was niet anders. In de auto serveerde ik nog een preek uit, dat niet in dank werd afgenomen, maar een noodzakelijkheid was. De boodschap, dat je ziek bent omdat het je overvalt, zonder dat je daar iets bij in de melk te brokkelen hebt en het ziek zijn, dat je ten deel valt omdat je er heel hard aan meegewerkt hebt met je levensstijl.

Ik reed en uitstappen kon hij niet. In zijn oude bedoening en een wolk van fruitvliegjes liet ik hem met deze gedachte achter. Het Wilhelminapark jubelde in goud en geel. De juiste feestelijke omlijsting voor een dag met twee waardevolle ontmoetingen. Een dag om nooit te vergeten.

Gisteren naar een oude onvervalste Hercule Poirot gekeken. De tijd had de kleine gedrongen gestalte met zijn gepommeerde snor op de bovenlip geplakt, ingehaald. Ik probeerde met de ogen van een kind van nu te kijken. Dat is lastig. Zoveel dingen herken ik nog, die zij als begrip niet kennen. Probeer maar eens af te strepen, welke het zijn. Dan pas kom je tot de ontdekking dat er toch veel ‘verouderd’ is. Het complexe geheel van moordenaars en een oppermoordenaar, waarbij de laatste zelfs gehangen werd in het Engeland van weleer, moet welhaast een van de eerste afleveringen geweest zijn. De aftiteling heb ik gelaten voor wat het was, want ik viel om van de slaap. Agatha Christie als slaapmutsje. Wie had dat ooit gedacht. Ik schrijf slaapmustje, misschien is dat het wel!

In de garage hadden ze dé oplossing voor het akkevietje, dat tijdrovend is en vaak een inbreuk te weeg brengt, alleen het idee al. Het zomer en winterbanden wisselen. Het staat bijna gelijk aan de overgang van  zomer naar wintertijd. Ik raak er in ieder geval door van slag.  Gelukkig zijn er tegenwoordig All Weatherbands voor winters als in Nederland, gestel dat die nog even blijven zoals ze zich het afgelopen decennium hebben gemanifesteerd. Je moet er niet mee naar de Alpen afreizen en in een sneeuwstorm terecht komen, maar voor een beetje winter is er genoeg grip op de weg en de situatie.

Met mijn winterbestendige kleine blauwe prins, winterbeurt, in de was gezet, all weather prooved reed ik naar het ziekenhuis in `Leidse Rijn. De oude raakt aan het idee gewend, dat er misschien iets aan de situatie zou moeten veranderen. De pijn van de eerste nachten ebt weg en daarmee ook het besef van de werkelijke oorzaak. Drie keer vertelt hij mij dat de artsen het hele voorval als domme pech benoemden. Nou, mijn beste, wij weten wel beter, toch! Vandaag mag hij misschien terug naar het lege huis, de poes zal rondjes draaien van blijdschap om zijn te dikke enkels en opgezette voeten en de werkelijke oorzaak blijft achter het rookgordijn, dat hij optrekt.

Thuis staat zoonlief nog immer in de sixpack stand, maar vergeet de voorraad in de koelkast van zijn koolhydraatarme en eiwitrijke dieet aan te vullen. Zwager op de voice mail en een stem die me roept voor een act in het tuincentrum. Groene vingers haha. Daar doe ik wel aan mee. Dat is weer heerlijk straattheateren pur sang. Ik vlieg terug naar de tijden van weleer, waar ik met vriendinlief als Bep en To het kleine binnenstadje op stelten zette met hun meters lange sjaal die de straat overspande en alle niets vermoedende winkelaars voor zich uit dreef. Of de keren dat we als marketeers het ei wilden restylen, omdat we het zo saai vonden dat de dooier altijd in het midden lag. Er was ook nog een gevalletje FC Utrecht supporter, maar dan de onvervalste van de Bunnikside, die iedereen de ziel onder het hemd vandaan toverde. Het is lang geleden, maar het heeft alleen een hoog improvisatiegehalte. In feite laat je  je leiden door het publiek. Die geven aan en wij koppen in. Iets met planten, au naturelle aanleg en een groene nagel als het ze lukt.

 Het leven rijgt een snoer van wonderen, zegt de vrouw bij de wereld draait door die ontsnapte als driejarig meisje aan de holocaust. Het beeld blijft me bij. In de hectiek van alle dag is mijn snoer bescheiden vergeleken bij de levensreddende wonderen die haar een rijk en lang leven schonken. Het brengt wel levenslust en iedere dag weer voel ik me ontvankelijk. ‘Laat Gods water maar over Gods akker stromen’ bezigde mijn vader, die nooit meer in de kerk kwam. Dát, het leven nemen zoals het zich aandient en te genieten van wat er bij hoort, die vele onverwachte intervallen. Het zorgde vannacht voor het eerst sinds lang weer voor een diepe tomeloze slaap.

Een mooi Frans woord, lentement. Dat werd de code voor gisteren. Lentement met wakker worden en met opstaan, lentement met douchen en boodschappen doen. Kringloopje in, gekke trui met alleen mouwen en nauwelijks lijfje in ‘ mooi paars is niet lelijk’ en de stokpoppen aftekenen voor de vertelling van Sprokkelhorst. Het boek uitschrijven en een goudgele thee zetten in een mooie glazen theepot met behoud van de kleur  voor mijn ‘Partner in Story telling’, vriendinlief.

Door de ingebouwde rust zag ik een film, die ik normaliter niet gauw zou kijken, met veel details van bloedige gevechten, verbazingwekkend hoeveel men er verzinnen kan in een zo’n verhaal. Hoe doe je dat toch. Neem aan dat de schrijver het niet aan den lijve zal hebben ondervonden, want dan had hij het zeker niet overleefd. Op de en of andere manier stroomde er wat lauwe adrenaline door me heen, maar kalm genoeg om me bij het slapen gaan te behoeden voor onrust en sensatie. Het duurde toch weer langer eer ik in slaap gesukkeld was. Net als mijn moeder vroeger lag te luisteren naar het klokkengebeier, sloeg mijn denkbeeldige klok meer dan eens en zeker tot drie uur. Daarna viel ik in een rare droom en werd vanmorgen gewekt door de Oude, die met ziekenhuistijden om acht uur al lang en levend aan het ontbijt zat. Alle slangen waren eruit op de twee infusen na. Hij stak als een echte Bourgondiër de kop in het zand, struisvogelpolitiek pur sang, toch wonderlijk ‘Waar zou die maag nou zo van te lijden hebben gehad’. Hij wilde het de dokter vragen.

Als advocaat van de duivel kopte ik het maar rechtstreeks in. Alcohol misschien? Hoe lang duurt het voor de mist van een verslaving is opgetrokken en de feiten koud en naakt op het bord liggen? Het verbaasde mij en ook weer niet. Het hoort natuurlijk bij een fenomeen. Hetzelfde waar mensen die overmatig eten zich schuldig aan maken, degenen die stug blijven door roken en zij, die doorslaan in rauw eten en een teveel aan bewegen. Het opgeheven vingertje ging vroeger vooral over te .’ Ze hadden meer dan ooit gelijk. Alles waar te voor staat, deugt niet.’ Met paplepels tegelijk goten ze het bij onze generatie naar binnen. Natuurlijk heeft iedereen op alle fronten zwakke momenten, omstandigheden, waardoor het geoorloofd lijkt om van een pad af te wijken. Je bent een kanjer als je op eigen kracht de weg terug vindt naar het leefbare, dat niveau dat acceptabel is.  Het is goed om er over na te denken. Dit is misschien wel een rigoureuze manier om op je tellen gewezen te worden, maar wel een mooie, om daarna, nu er zoveel geluk bij is komen kijken, je eigen kaarten en kansen te schudden.

Het blijft spitsroeden lopen als het lijdend voorwerp door een roze bril blijft kijken. Met regelmaat is dat het doekje voor het bloeden, een verzachtende omstandigheid die de werkelijke oorzaak verdoezelt en een fontein aan vraagtekens spuwt. We zijn er allemaal debet aan. Nu nog een beetje evenwicht in het geheel zien te breien. Te is nooit goed, dus ook niet te angstig, te overbezorgd, te behoudend, te benepen, te bang.

Het lijf gaf aan alle kanten waarschuwingssignalen. Te weinig gehoor aan gegeven. Dat zakje vel met botten, spieren en zenuwen deed het goed. Het weet het beter dan menig dokter. Als je met hart en ziel leeft, wint liefde voor het leven het van gewoonte en vermeende lekkernijen, maar ook van het doorslaan en de ‘gezondheidsfreaks ten koste van alles’. Over mijn schouder fluistert mijn moeder: Lieverd, alles waar te voor staat… Ik kijk om en knik. Door schade en schande wijs geworden. ‘Ja, mam’.

Als op een dag de schrik je twee keer om het hart slaat, dan is het zaak om heel snel de kalmte te bewaren vlak erna. Het lukte met moeite. De eerste kwam als donderslag bij heldere hemel in de ochtend, toen ik om negen uur in de auto zat op weg naar Amstelveen. File, radio aan, verwarming behaaglijk opgeschroefd, muziekje en de Iphone als routespecialist in de aanslag. Handsfree, want de beste aankoop ooit, was het kleine houdertje van de huishoudelijke afdeling van de grote Duitse supermarktketen, die gründlich had ingezet op het gemak. Voor 6,99 is je TomTommie meer ‘up to date’ dan ooit.

Het enige wat nog ontbrak in mijn kleine rustcoupé was de koffie. Achtbaansdik kropen we over de snelweg, terwijl de laatste regendruppels van de ochtend voor menig haastganger nog even roet in het eten gooide. Ik was benieuwd naar wat me te wachten stond. In Amstelveen zou ik voor de tweede en derde keer de gevallen dromen van het Filiaal herbeleven en ik verheugde me erop. Het telefoontje kwam indringend binnen.

Het hart maakte een vrije val. Maagperforatie, scheurtje duodenum, opname, asgrauw, ondertemperatuur, operatie, holst van de nacht, drains, infusen, intensive care. Flarden van een opgebroken bestaan, zus van de oude, verlossing, verdriet, afsluiting van een timeframe, de hoop op nieuw begin. Er was genoeg tijd om het nieuws te laten bezinken. De oude in het ziekenhuis, op de terugweg ga ik langs, vast omlijnd plan in het hoofd. Nu wegsluizen, parkeren en even pas op de plaats.

De focus op de voorstelling met een licht gevoel van afwezigheid, meer dan anders. Een been stond nog in het zojuist verworven nieuws. Kinderen ontvangen, ze zoete dromen toewensen, de uitgelaten, toegeslagen, ‘grenzen los’-aanval overleven en meekijken. Ik zat wat aan de zijkant. Die locatie bleek voor tekst in mijn dovemansoren door muziek overstemd te worden. Volgende voorstelling een uitgekiende plek van midvoor achterin kiezen.

Alechinsky

Tussen de middag naar het Cobramuseum en even onderdompelen in een zoete troost als tegenhang voor het bericht. De tentoonstelling van de Cobrabeweging met werk van Asger Jorn, Constant, Appel, en Lucebert. De werken niet allemaal onverdeeld mijn smaak, maar wel intrigerend, het elan van een overtuiging. Een welkome afleiding dus. Terug naar het dromenland, dat ingenieuze podium voor de leerlingen van groep zeven en acht. Een Driehuisschool, feest der herkenning, zo heette mijn Oma ook! De kinderen uitgelaten, gespannen. ‘Wel vreemd’ vond een jongen. Leerkrachten en ouders enthousiast. Mooi, dat is de voorwaarde voor een goed gesprek straks in de groep.

Op naar de ‘Place to be’, Leidse Rijn, maar nee. Hart weer een verdieping lager. Waar is de portemonnee. Zoeken in de tas, binnenste buiten gekeerd, geen groene beurs te ontdekken. Eerst terug naar het theater. Trappen op, speuren met ogen op steeltjes, nul  op rekest. Gedachten zochten koortsachtig verder. Waar heb ik ‘m voor het laatst gebruikt? In het museum om de kaart te pakken. Ook daar was niets gevonden, gegevens achtergelaten in een ijdele hoop. Het doemdenken nam een aanloopje. Geen geld, auto in de parkeergarage, pasjes in de beurs….help.  Naar het theater terug, trappen op, niets, onder de trappen, niets. In de foyer, nog eens de tassen doorstruinen. Ineens, en schaamte schoot omhoog, om de onrust die ik te weeg had gebracht, een dun bobbeltje in de grote enveloppe met naamkaartje en voorstellingsgegevens. Daar zat het vertrouwde groen tegen de wand aangekleefd, terwijl ik al een wonderlijke ‘einzelganger’ uit het museum begon te verdenken. Ik moest kleur bekennen, in dit geval groen en schaamrood. Langzaam klom het hart weer naar haar plaats. Adem in en adem uit.

Het saucijzenbroodje in het ziekenhuis smaakte nergens naar en kraakte zo vervaarlijk als de gedachten in mijn hoofd. Met de cappuccino spoelde ik de laatste onrust weg en spoedde me een uur te vroeg naar de zusterspost. Brutale mensen hebben de halve wereld. De denkbeeldige deuren zwaaiden open. Daar zat het lijdend voorwerp, blakend, berustend en in zalvende handen.

In de avond schilderde ik de octaven van het hart in roerige wolken. Kosmos, middeleeuwen en een ouderwetse ervaring. Als de schrik je om het hart slaat. Op een dag is twee keer teveel.

Ik droomde van bergen, zilver, metaal? Ze hadden in ieder geval de vorm van de berg kleding waar een Venus van Milo voor staat, die gisteren voorbij was gekomen vanuit het Mocomuseum. Het brengt me terug in de tijd dat ik de ongekroonde koningin van de tweedehands kleding was.

Gisteren zag ik bij vijf uur live een info met Jennifer Hofman over haar programma ‘Genaaid’, dat gaat over misstanden in de kledingindustrie. De bedoeling erachter is om jonge mensen zich bewust te laten worden, dat kleding meer is dan een wegwerpartikel. Een groep jonge modeontwerpers werd meegenomen naar Myanmar om daar in de katoenplukkerij, de leerlooierij en de ververij aan het werk te gaan. ‘Mensonterend’, vertelde een van hen en de stank was niet te harden in de leerlooierij, waar ook nog hele gezinnen boven woonden. In die vreselijke combinatie van Chemische middelen en dode huid. Natuurlijk is het plaatje niet compleet zonder die doordringende alles verstikkende geur, maar bij de beelden van de huiden, de insecten, het schaarse licht en de van  zweet glanzende lijven, die duidelijk aangaven hoe zwaar het was, was het niet moeilijk voor te stellen.

Eigenlijk waren wij al heel lang bezig met duurzaamheid door het vrijwilligerswerk in de kringloopwinkel. Het was hard werken, maar peanuts vergeleken bij dat echte werk van de productie van kleding. Wel was het een stoffige bedoening en met de kennis van nu en mijn aangedane longen zou ik iedere kringloper willen wijzen op de noodzaak van goede ventilatie. Als de kleding binnen kwam in de grijze vuilniszakken, schudde ik die leeg boven een tafel en zocht uit op winkel, derde wereld en vodden. Soms stond het grijs van het stof. In die mist werkte ik. De uitdaging was iedere dag een lege tafel te halen. Rekken vol, containers leeg, alles uitgesorteerd. Het was voldoende om de grote hoeveelheid energie kwijt te kunnen. Bovendien zette het de fantasie op scherp.

Een koffer met hakkeschoenen, damesschoenmaat 45, Chinese jasjes gevoerd met zijde uit een ver verleden brachten verhalen van travestie of die van een verfijnde bohemien,  een oude koloniaal. Het Nederlands Indië van lang geleden en ik kon de gamelan horen. Wonderlijke hoeden kwamen langs en hele partijen ongedragen kleding, die te goed waren om zo maar weg te doen. Het hele leven verpakt in een plastic zak. Aan elk kledingstuk kleeft een verhaal en ik verzon ze allemaal. Wat daar binnen kwam, had ik op moeten schrijven, realiseer ik me. Het is vervaagd, maar in de kringloopwinkels van tegenwoordig herken ik dezelfde sfeer. Nog steeds ontdek ik geen ventilatiesystemen. Arbeidsomstandigheden, die allang aangepast hadden moeten worden. Men heeft geen idee wat het kan veroorzaken.

Het grote gemak waarmee tegenwoordig gekocht wordt, enkel kopen om de behoefte te bevredigen, is opmerkelijk. De vrouw die aan het woord is, vertelt hoe in de kast de kledingstukken met de prijskaart er nog aan hangen. Wordt bewust van wat je hebt, is de boodschap. Ontlast je kast. Het is meer dan voldoende, er hoeft echt niets meer bij. Bekijk wat je er mee kan, combineer, selecteer en geef weg wat niet meer nodig is, organiseer een ruilbeurs met vriendinnen. Tweedehandskleding is niet weg te sluizen, zoveel komt er binnen.

Mijn verstofte longen weten er het fijne van. Het is de hoogste tijd voor het kritische consumeren. Niet de hoeveelheid telt, maar duurzaamheid en dat, wat al bestaat. Alle beetjes helpen. Er valt nog een berg te slechten.

Pluis heeft haar nachtelijke pet op. Ze wil spelen. Ik vermoed dat het aandachttrekkerij is om het bakje met eten gevuld te krijgen beneden. Ze kijkt me waaks en ondeugend aan. Vanmorgen was er een filmpje op de telefoon van een van de dochters. een aandoenlijke film van vader, moeder en kind, die om een feestelijk mooi rond wit taartje zaten. De telefoon op opname. Dochter sneed de taart aan. De spanning was voelbaar, verwachtingsvol keken drie paar ogen naar het doorsnijden van de romige substantie. Het eerste stuk werd omhoog gehengeld en bij het zien van de binnenkant wisten ze wat er te verwachten viel over een aantal maanden. Ik verklap het nog niet. Wat kan men een gegeven toch spannend verkopen met een beetje fantasie.

Dat er een wereld aan dergelijke trucjes waren in deze tijd was totaal aan me voorbij gegaan. Piñata’s, ballonnen, alles was mogelijk om het geluk kenbaar te maken. Als je er niet mee bezig bent, dan is het een ver-van-je-bed show, of je moet er per ongeluk tegen aan lopen.

Ik ging terug naar mijn eigen verwachtingsvolle staat. Het buikkie, bij de eerste niet eens een echo, ook al lag ze in stuit, bij de twee en drie echo’s zonder te weten waar het op uit zou draaien en daarna, toen er wel een mogelijkheid was om het voortijds te weten, wilde ik de spanning ouderwets bewaren tot aan het einde. Het feit dat ik een tweeling droeg werd pas in de 26ste week bekend. In de overtuiging een meidengezin te krijgen had ik nog maar weer eens twee meisjes en geen jongensnamen. Haha, die waren snel verzonnen toen het cadeau wat anders uitpakte.

We hadden het over babyvoeding en de fruithap. Ik wist zeker dat we daarmee begonnen zodra de eerste tandjes zich aandienden. Vierde maand of zo. Dochters vonden dat wel erg vroeg. Tegelijkertijd overviel me mijn eigen stelligheid. Ik wist dat het zo was, maar zij mochten er aan twijfelen. Toch verkondigde ik niets geks. Zo vluchtig denderen de verscheidene gewoonten door de jaren heen voorbij. Voor mensen  van nu moet het ondenkbaar zijn,  dat wij de baby op alle manieren in de wieg legden. Er zijn nu strikte voorschriften, die ik in mijn tijd al zag veranderen van elke houding, naar zijligging en buikligging. Zo kabbelt het voort en iedere keer verzinnen ze er weer wat bij. Borstvoeding was er altijd, hoe deed men dat in de hongerwinter, als de voeding voor de moeder niet toereikend meer was, tot welke oplossingen ging men over. Boeiende materie.

Het is al lang geleden en toch staat het als hoogtepunt in het geheugen gegrift. Hoe ik me voelde, angstig voor het ongewisse en verwachtingsvol tegelijkertijd. Elke bevalling was totaal anders. Het oude Antonius, de hoge witte gangen, het bedompte kamertje en mijn zwarte tuinaarde voeten, waar ik de hele dag in aan het wroeten was geweest, in de stijgbeugels. Het norse hoofd van de gynaecoloog er bovenuit, het grote wonder en het eindeloze nabibberen, een hele nacht lang. Het oude Isselwaerde met persoonlijke aandacht en respect voor de manier waarop het in zijn werk ging. Wel infuus, geen infuus, gewoon, bikkelen en weer naar huis. Bij de tweeling De bundel van Vasalis onder de arm en een fles wijn voor de gynaecoloog, die alleraardigste man met zijn humor en attente zorg.

Kind in het licht

Licht in de witte gordijnen
licht-wieren langs de muur
licht-stranden aan het plafond.
En nog blinkender dan het licht
het klein benieuwd gezicht
de ogen poeltjes blauw vuur…
Witte vingertjes verschijnen,
haken gretig uit de zon
onzichtbare zó dunne haren
van het paard van Phaëton.

Vasalis

De laatste bevalling zoals een hekkensluiter hoort te gaan. geroutineerd en zorgeloos in een modern en nieuw Antonius en in mijn hoofd het verschil tussen toen en nu. Zelfs in een mensenleven aan bevallingen is de verandering al mijl op zeven.

We gaan de taart vieren en het cadeau dat nu nog goed verpakt zit. Ondanks het weten al spannend genoeg. Blinkender dan het licht…

Het was een dag van veel informatie op verscheidene gronden. Een mail, een gezamenlijke activiteit en een telefoontje. Stemmen van het verleden, berichten die raakten. Omdat ik lang niet meer aan de desbetreffende personen had gedacht en omdat hun leven kennelijk zo totaal anders verliep of verlopen was dan het mijne.

Bijzondere verstilling in de mail. Een reis door de tijd. Een van de vrienden van vroeger had, na een redelijk gelukkig leven een hersentumor gekregen en was al een paar jaar geleden overleden. Hij was niet veel ouder dan ik.  Hoe vang je het doodsvonnis op en hoe pas je het in als je nog ten volle kan functioneren. Met in het vooruitzicht een onomkeerbaar functieverlies en een definitieve lijdensweg als te bewandelen levenspad. Er stond niet bij hoe deze vriend zijn lot heeft aanvaard. Kies je in dergelijke omstandigheden voor euthanasie of niet. Wordt er een pact gesloten met het thuisfront, zijn vrouw en een zoon, die geestelijk in zijn eigen wereld leefde. Vooral dat zal een zware afweging zijn geweest. In de periode dat ik op Neurochirurgie werkte had ik als stokpaardje die ondoorgrondelijke hersenen van ons en de medische wetenschap die stappen en stapjes in de ontwikkelingen maakte. Als er een wetenschapper in mij school, dan was het op het gebied van het neurowetenschappelijk onderzoek geweest. Daar lag een deel van mijn fascinatie.

Het is anders gelopen en het heeft zo moeten zijn dat ik binnen het Jenaplan onderwijs zo duidelijk mijn weg en stuwende kracht heb mogen vinden. Zo gaat het nu eenmaal. We wandelen verder, verliezen en ontmoeten en soms komt een vroeger leven weer op je pad, een stuk gedeeld leven, hoe bijzonder is dat. Vanuit mijn herinnering diep ik het vertrouwde gezicht van de vriend van weleer, die weer vervaagt in een vlaag van weemoed.

Het telefoontje verhaalt een en ander over een andere goede oude vriend, wiens stem door de telefoon nog zo krachtig en vitaal klinkt en in niets laat weten dat het lijf staat te wankelen op de benen en steun nodig heeft om te staan. De grappen en complimenten stapelen zich op in hoog tempo terwijl de ware aard van het beestje diep verborgen blijft onder de zo optimistische woordenstroom. Het belletje is alarmerend en vertelt een ander verhaal. Het is tijd om met de dikke truien van zoonlief langs te gaan, een goede reden om binnengelaten te worden en de situatie in ogenschouw te kunnen nemen om het op de juiste waarde te schatten. Ik ben blij met de modieuze lange truien, hippe oude vogel wordt het daardoor in plaats van de aanduiding ‘vogelverschrikker’ die ook in het gesprek langs kwam en diepe sporen trekt.

 Jut en      Juul

Er was daar ook nog de lieve oude Jut, waarvoor ik een afspraak had gemaakt om samen met de kinderen, zwager, broer haar rimpelige voorkomen een make-over te geven en de oneffenheden glad te strijken. waar het bij deze Juul oppopt in hoge mate, verdwijnen ze daar, door het eindeloze schuren en schaven onder de hitte van een goede föhn, als sneeuw voor de zon. Nou…Er moet wel behoorlijk geschaafd worden en we zijn met vier man/vrouw dagdelen in tel. De armen worden geteisterd alsof een vroeg invallende ouderdom is ingetreden.

Er zijn spieren bij waar dochterlief nog nooit het bestaan van heeft geweten. Een work-out pur sang. Ze zien er uit als aliens, met koptelefoon en snoetje. Met dezelfde gegevens haal ik de stickers van de keet, maar moet de rest alweer overgeven aan de jonkies. Ach ja. Broer werkt mee, zwager zorgt voor de overdekte schuur en het broodnodige luxe gereedschap, een steigertje en ik zorg voor het kind en samen met de gastvrouw voor een ouderwetse lunch, met ouderwetse groentensoep met ballen en verse broodjes en beleg.

De dag rommelt ten einde. Vandaag is er plaats voor contemplatie en een voorbereiding op de vertelling die vriendin en ik op de avond van vrouw Sprokkelhorst zullen gaan doen. Er moeten schimmen getekend worden en het verhaal herschreven. Morgen worden alle stappen aan elkaar gebreid. Het gaat goed komen, maar vooralsnog…Aan de slag.

De voorgeschotelde kost heeft me de laatste twee dagen voortreffelijk gesmaakt. Ik werkte dan ook in het leukste restaurant van Nederland. Kindvriendelijk, spannende gerechten, gastvrij. Er konden wel honderdelf gasten tegelijk komen. Gasten, nou…gastjes. OP het podium twee mensen en toch waren er twee koks, een ober, een jongetje, een koning met een vergiet als kroon en een stamper als scepter, een kroonpoetser, een scepterdrager, het volk en de reus. Ze serveerden smakelijke sprookjes met een gruwelijke ondertoon.

Ik heb twee dagen als publieksbegeleider genoten van mijn nieuwe baan. Wat een super gelegenheid om te observeren hoe betrokkenheid werkt, hoe kinderen wisselend in hun enthousiasme reageren en  meegemaakt hoe genieten verpakt kan zijn, maar allemaal met glanzende ogen, rode konen, de open monden bij een spannende scène.

Het was vroeg dag, beide keren. Nog voor achten spoedde ik het huis uit en liet me tomtommiaans door de drukke ochtendspits leiden. Dat was lang geleden. Het was twee dorpen verder, dus goed te doen, maar toch. Het kleine stuk snelweg was al voldoende om te weten, hoe  spitsroeden rijden was. Op de eerste dag  hoorde de gymzaal niet bij de school. De planning was dan ook niet helemaal goed verlopen. Een clubje ouderen kreeg gymles. De acteurs hadden een hoek gekozen van de grote zaal om op te bouwen en de bijna even oude gymjuf als haar doelgroep had zich teruggetrokken op de andere helft van de zaal. Flexibiliteit is een zegen.

Wij zaten op een bankje te wachten tot ze klaar zouden zijn. Ook hier was er sprake van glimmende ogen en rode konen, doorgaans werden de vertragingen en de slow motion in liefde aanvaard. Er was een man bij die, in zijn ongedurigheid, trachtte de doofheid te doorbreken van de vrouw die de bal moest vangen. Hard, harder, schreeuwend. De hoge muren schroefden  het geluid op tot  een grote kluwen aan decibellen. Een beetje hardhorende kon er geen chocola van maken.

Anderen werden joliger onder de blikken van dit onverwachtse publiek en maakten speelse en ook trotse opmerkingen over de vorderingen, kwinkslagen over hun elastieken jeugdigheid in de oude botten. Eigenlijk werd er ter plekke nog een theaterstuk opgevoerd. Een stuk uit het geheime dagboek van Hendrik Groen. Het wachten op het einde van de les en te weten dat er buiten honderdelf kinderen aan het wachten waren, vormden een spagaat in de totaalbeleving. De kleren moesten nog aan en dat ging met een zelfde gemoedelijkheid maar zeker niet sneller. Daarna konden de groepen, vier in totaal, naar binnen. Jassen uit, schoenen en vol verwachting en rumoer gaan zitten.

Het was een meespeeltheater. De kinderen speelden het volk en de reus en deden dat met de grootste overtuiging. Ze keken  en lachten, ze schaterden en schrokken, ze voerden de bewegingen van het volk(wie weet er …)feilloos uit. Ze genoten stuk voor stuk van de kleine ondeugende kwinkslagen:’Wat zeg je, heeft ie in zijn neus gezeten…?’ Lachsalvo’s te over. Ze mochten ‘Hoezee’ roepen en  brood snijden. Er viel genoeg te doen en er was een vers van de reus, dat ze ter plekke aangeleerd kregen.

Een theaterstuk dat na de vierde keer nog niet verveelt, bevat de juiste ingrediënten . Snelheid, spanning, humor, afleiding en duidelijke kaders. Ik vond het fijn te horen dat ouders als plezierig werden ervaren, omdat dan de bovenlaag van het stuk, de vileine grappen, aankwamen, waardoor je ze nog extra kon aanzetten en opvoeren. Heerlijk om te doen. Terug naar huis reed ik in het zonnigste herfstlicht, dat je maar bedenken kon en kleurden de bomen goud. Mijn hart zong mee. De juiste persoon op de juiste plek. Ik was een bevoorrecht mens. Nu nog even wennen aan de ochtendhectiek.

Het verhaal van de kleine Alice, die tuimelend een vreemde wereld binnenviel en daar een aantal wonderlijke ontmoetingen had, bevreemdend, soms beangstigend, soms verrijkend, stemt ondanks alles wat er aan verwarring en opschudding ontstaat, tot nadenken. Of juist wel dankzij dat. De dialogen met de Marche Hare(de Maartse Haas), The White Rabbit(het witte konijn) The dormouse(de zevenslaper) en The Mad Hatter( de hoedenmaker), de hertogin en de rups, the Cheshire Cat en de Hartenkoningin trekken je de wereld in van zekere onzekerheid. ‘Niets is wat het lijkt’ ten voeten uit. Soms ervaar je dat helder en dan weer mistig en vervormend, net als in het echte leven alle zekerheden onder uit kunnen glijden, waardoor je het gevoel hebt, op de schopstoel terecht te zijn gekomen.

Alles wat van waarde leek, staat te trillen op haar grondvesten. Met de hartenkoningin worden je kaarten geschud. Ben je je eigen witte rozen aan het rood verven dan weet je dat het tijd is voor een goed gesprek. Elk leven heeft recht op haar eigen bestaan, daar komt geen likje verf aan te pas. Schoonheid zit van binnen en voedt zich niet met een ander voorkomen.

Ooit, lang geleden, in mijn eigen wankele periode, waar door de overgang, hormonen, de buitenwereld, mijn gedachten zich op het Alice-pad begaven en met haar de diepte in doken, waren de boeken van Lewis Caroll, van Arnold Lobel met kikker en pad, van uil en sprinkhaan, maar ook de boeken van Toon Tellegen, Pooh Bear en zelfs de humoristische verhalen van Annie M.G. als in het schaap Veronica de juiste graadmeters. Door hun verhalen te lezen, ogenschijnlijk lichtvoetig, vertederend ook, maar met onmiskenbare vingerwijzingen naar het eigen bestaan, ontwarde de knoop zich draad voor draad.

Alexander hakt de gordiaanse knoop door, Jean Simon Berthélemy (1743–1811)

Een gordiaanse knoop van gedachten, gevoelens, vooruit, hormonen misschien. De mythe van deze knoop houdt een belofte in. ‘Wie haar ontwart, zal heerser over heel Azië worden’. Met mijn geestelijke knoop vertaalde ik het naar ‘wie haar ontwart, zal zichzelf weer vinden’. Als je de hoedenmaker en de maartse Haas toe kan laten in het leven, de Iejoor in jezelf, de relativiteitstheorieën van Poeh, de vragen van de Kleine Prins, dan ben je al een eind op weg. Kinderliteratuur die in schijnbare luchtigheid zichzelf meer overstijgt dan menig ander boek.

De projecten uit die dagen, die we schreven om met de kinderen de diepte in te gaan, waren met regelmaat een vertaalslag naar het gewone leven. De symboliek nodigde meer dan eens uit tot een goed filosofisch gesprek over de betrekkelijkheid van tijd en daarmee over de waarde, die je eraan moest hechten. Het kwam door mijn eigen ervaringen op dat gebied, mijn voorliefde voor deze diepgravende verhalen die zo tot, letterlijk, de verbeelding spraken. Toen de kleine eendagsvlieg zich in een theater openbaarde, was het mijn eendagsvlieg geworden, maar ook de wereld als eendagsvlieg. De mensheid niet meer dan een druppel op de gloeiende plaat, het belang van het individu volkomen ondergeschikt aan het mondiale en vice versa,  van het grootste belang in haar omgeving. Een deel van het geheel én omkeerbaar.  Pars pro toto en toto pro partum.

Dat schoot vanmorgen door mijn hoofd toen ik de verkorte versie van een optelsom hoorde. Daar waar hulpvaardigheid verantwoordelijkheid impliceert. We zijn allemaal onze eigen kleine Alices met mogelijkheden, maar niet meer dan dat. The White Rabbit is verantwoordelijk voor zijn eigen indeling van de tijd, zijn haast heeft niets te maken met het tijdspad van de kleine Alice. Ze kan hem wel helpen, maar alleen als hij haar toelaat. Anders wordt het vechten tegen de bierkaai en daarmee een schrapen en schranzen aan de eigen energie, die eindig is. Of het nu door de Overgang, hormonen of de buitenwereld komt. ‘Schoenmaker blijf bij je leest’ oreerde men vroeger, dat tweeërlei op te vatten was. Het bruist en het borrelt. Een nieuw verhaal in alle opzichten…Ik voel het.

Geen volle maan, geen heftige dag. Ik probeer de onslaap te vermijden, maar ze jaagt de adrenaline door het bloed. Onrustig draai ik van de ene op de andere zij. Dan maar wakker zijn en schrijven, om daarna misschien in een diepe slaap te vallen. Waarschijnlijk is het grijze verleden debet aan de warrige slaapbehoefte. Jarenlange trouwe nachtdienst, zeven nachten op en zeven nachten af, waren goed voor hazenslaapjes op de dag. Elf uur erin en om vijf uur er weer uit of vroeger nog als dag met meer dan genoeg wapengekletter de buren naar hun kamer liet gaan of het huis doordrenkt was van de peen en uien op het gezamenlijke fornuis.

Later waren de kinderen helemaal een proeve van waakzaamheid en tot ver in hun ontdekkingstocht hanenwaakte ik de nachten door. Schapen tellen bij het slaan van een verdwaalde klok bij de buren. In het stille huis eiste ze haar recht op van bestaan. Ik telde de slagen en soms de vleermuizen, de verdwaalde brommers en de aangeschoten stemmen van de fietsers, de lichte plekken in het zwarte struweel, het bonkende bassen van een auto.

In deze nadagen van vrijwillige gevulde tijd zou ik droomloos moeten wegzakken. Nauwelijks verantwoordelijkheid meer voor het kind, dat nooit uit gaat en niet dronken wordt, maar noeste arbeid verricht achter zijn PC. Er spoken nog wat losse dagflarden door het hoofd.

De Magische Middeleeuwen met name die we op een geheel eigen wijze, soms ronduit eigenwijs, trachten te doorgronden. Wat een moeizame materie en een spitsroeden lopen om niet het gevoel te hebben te verzanden in het inkleuren. Ik verzin een kosmos, die de middeleeuwers zelf nooit zo hebben aanschouwd, maar bedenken konden in het pact met de duivel van Faust.  Het is een kleurrijk geheel en geeft me de vrijheid van de omlijnde vormen af te wijken. Met vrije hand en verve staan de eerste streken op het doek om na een uur vast te lopen in een moddderpoel van blauw en cerise. ‘Geduld, veel meer geduld en kalmer’ kermt het doek, maar ik wil los en op volle stoom. Met moeite wrijf ik een hoek weer schoon met doek en verzorg de penselen. Straks, later, volgende week meer. Nu eerst even rusten, het doek en ik.

Een ander ontdekt het blauwste blauw, het Yves Klein Blue, ultramarijn in de meest zuivere vorm, door een aantal lagen aan te brengen en te combineren met de juiste kleuren, oker en cadmium rood. Haar paradijsvogel is er bijna klaar voor om uit te vliegen. Het draait om symbolen, ornamenten, religie en de fabel, maar zo anders dan bijvoorbeeld de zwierige symboliek van Chagall. Daar zweefden mijn figuren als vanzelf boven het landschap uit.

Toch steken we er veel van op, weten waar de grens ligt voor ieder van ons, waar creativiteit een eigen draai kan geven, wat voor beeldvormers we zijn. Het legt precies de vinger op de knoop van waarde. We nemen het mee en ik peins erover terwijl de schapen daardoor moeilijker te tellen zijn. ‘Wie het negatieve weert, leert nooit zichzelf kennen’ besluit ik in een wijsgerig ogenblik. En: ‘Wie niet stopt met denken zal nooit de slaap vatten’. Waarvan akte.

Als ik mijn ogen dicht doe, grimast er een glimlach om mijn mond.

Om vijf uur hoor ik gestommel op de trap. Zoonlief moet er vandoor. De nacht hult zich nog in het zwartste zwart. Ik was, na the Half Blood Prince van gisteren weer Potteriaans aan het dromen. Ik kon verdwijnen in een hoop zand op de grond en kwam daarbij in een andere wereld. Daar dwaal ik rond langs onmetelijke wanden en strooi ik op Cruesli lijkende bessen en granen in een bruine drab. Er worden fluisterende bezweringen bij gelispeld. De vrouw kijkt toe, terwijl ik peins over haar aanwezigheid, die ik niet opgemerkt had. De schildercursus vanavond gaat over de aarde en de kosmos ten tijde van de magische middeleeuwen, maar daar vertoefde ik helaas niet in de droom. Wel werd ik wakker met een foto op mijn netvlies, die er voor kan dienen.

Andere achtergrond, banket of kabinet en klaar.

Ik sta op het pad langs mijn tuin en heb een frivool hoedje op van een stuk groen tuin-net, die je normaliter over de bessen trekt. Ik kijk er als een diva bij. De titel van de foto is ‘Tuindrama’. De vlag dekt de lading. Hoe zal ik het eens middeleeuws vormen. Misschien met de aardse aquarelletjes uit de losse pols van gisteren. Of voor een kabinet met peer. Die opdrachten schetste ik als opwarmer gisteravond in opdracht van een online schildercursus van Anita Lehman op de site van Carla Sonheim met de intrigerende titel Translating Landscape. Ze geeft alvast een voorproefje van de zes opdrachten. De cursus start vandaag.

De een na laatste opdracht.

Het liefst zijn ze getekend met de minst prominente hand. Links in mijn geval. Bibberlijnen in snelle composities met zwart viltstift of grafiet. Prachtige kleuren geeft het grafiet met water, bleekblauw, nachtzwart en grijstinten.

Een andere opdracht is (bibber)peren. Die zijn ook gaaf. Ik doe maar wat. Het is half donker, maar dan teken je nog meer vanuit de losse pols. De volgende visie wordt onderschreven:  ‘Anita believes that the landscape is a gentle way of exploring the elements that are integral to making meaningful work: line, value, color, shape, edges, composition. She also believes that drawing connects us to our experience with an intimacy not otherwise possible. The joyful and fun exercises in this six-lesson class will include experimental mark making, design studies, grid paintings — all working up to larger paintings.’ Betekenisvol werk in lijn, waarde, kleur, vorm, randen en compositie. Dat lijkt me een nobel streven. Ik ben te hard van stapel gelopen en vandaag neem ik de tijd om bij de eerste opdracht te beginnen. Heerlijk.

Het vangt mijn dolende geest. Ik heb een verbinding nodig, een zielsverwantschap. Daar gaat de inspiratie door stromen.  Inspiratie haal ik overal vandaan. Vorige week kreeg ik een meevaller te horen die van belang is voor het vormen en fantaseren.

Ik was deelgenoot van de klankbordgroep en begin dit jaar begrijpelijkerwijs met pensioen gestuurd. Het was een waardevolle tijd. Theaterstukken bekijken en beoordelen op geschiktheid voor scholen. Vorige week kreeg ik het verzoek nog een jaar mee te oordelen. Heerlijk. Het zijn dagen vol inspiratie en het zet het beeldend vermogen in de maximale stand. Wat een fijne tijding.

Daarmee en met al die andere, in de schoot geworpen bronnen, reis ik verder op onvoorziene paden. Het leven lacht.