Uncategorized

Er gaat een wereld voor je open!

Het schilderij is De Waspit, de schilder is Breitner, die het meisje gestalte gaf in 1893, de schouwer ben ik, de sfeer is bijna gewijd met het gedempte licht, de locatie is een zaaltje in het gemeentemuseum Den Haag.

De workshop heet kijken, schrijven en beleven en de opdracht is dat je een schilderij uitzoekt dat je raakt, om daar wat subversieve vragen over te beantwoorden. Het heeft zo moeten zijn dat ik tussen de, door mij zo bewonderde, tachtigers loop. Israëls en Breitner dansen door mijn schildersleven met hun lichte toets en hun voorliefde voor het leven in alle facetten, omdat alles schoonheid in zich draagt, als je het maar onderkent en benoemt.

090George Hendrik Breitner: De Waspit. 1893.

Wat is een waspit! Tijdens speurtochten komt een staafje bovendrijven, een pit van was, voor in de kaars, niet meer dan dat. Dat is niet de betekenis die Breitner eraan geeft. Dus teken ik in mijn hoofd mijn eigen invulling van het onbekende woord aan de hand van het schilderij. Een meisje met de handen rood van het boenen, het schrobben, het wassen, het wringen en het spoelen. Ze dampen nog na als ze de was aan de lange lijnen in de pijpenla van de stadse tuin hangt of het witte linnen spreidt op de bleek, het weitje in de zon naast het huis, waar de witte was helder en fris droogt. Daar kon het zakje blauw van later niet tegenop.

 schrijven waspit

Ik nestel me met het nieuw verworven opschrijfboekje voor het schilderij en neem elk detail in me op, de voeten, de (baaien) rokken met de witte schort, de handen krampachtig er omheen geklemd, opgeheven, letterlijk opgeschort, het rozerode jac en de donkerrode halsdoek. In haar linkeroor een oorbel,die bijna frivool afsteekt tegen de sobere werkkleding. De haren zijn omhoog gestoken in een strenge knot. Haar blik is naar beneden gericht. De mouwen van haar jac zijn iets omhoog geschoven.

161 (2)

In haar hoofd is ze al voorbij het witte huis met de gepleisterde muren en de donkere ramen.  Ze gunt zich de tijd niet om zich te bezinnen maar is duidelijk onderweg naar een volgende handeling en levert een race tegen de klok. De blos op haar wangen verraadt de haast. Ze doet een poging om de tijd in te halen.

“Bleekveld in een dorp”, door Jan Brueghel de Jonge

Een van de vragen is om je te verplaatsen in een figuur op het schilderij. Ik laat het gebeuren en smelt samen met de beeltenis en schrijf het uit: ‘Hallo. Ik ben Aagje. Ik ben de dochter van Henrikus en Margje. Mijn vader is keuterboer. Ik ben 20 jaaar oud en woon in het dorp bij een familie, die een grote wasplaats bezit. Ik ben waspit en ook de dienstmeid van het gezin. Het is hard werken. Ik heb geen man en ook geen kinderen, maar Jochem zie ik graag.’

163

Dan volgt er een vraag om Aagje te interviewen. Ze blijft staan, wrijft met haar handen de schort recht en steekt van wal. Aagje vertelt me dat ze al zo lang als ze zich kan herinneren bij de familie in het dorp is, er was geen mond meer te voeden met de dertien oudere broers en zussen. Ze werd doorgegeven. Ze was het nakomertje en er was niet meer gerekend op nog een kostenpost. Ze mist haar familie niet. Op zondag gaat ze na de kerk naar de boerderij, drinkt een kop koffie, houdt een beleefdheidspraatje en vertrekt. Maar straks, en haar ogen worden zacht, krijgen glans, gaat ze met Jochem trouwen, die de winkel van zijn vader overneemt. Dan wordt ze kruideniersvrouw. Wel zal ze de andere waspitten missen. Dat zijn haar ‘zussen’meer dan haar eigen zijn. Op dat moment tikt mijn coach me op de schouder en val ik terug in mijn tijd.

Zo snel gaat dat dus. De volle focus op de beeltenis, bezinning en de verdieping en openstaan voor de ontmoeting. Op die manier kom je het museum nooit meer uit. Het is een rijke ervaring. Zet een andere bril op en duik in het schilderij,. Er gaat een wereld voor je open.

 

One thought on “Er gaat een wereld voor je open!

Comments are closed.