Uncategorized

Sepia en nostalgie

Er is een film opgedoken van vier groten der beeldende kunst, Monet, Renoir, Rodin en Degas. Grote rijzige mannen in een decor van licht en schaduw, waar een filter van rook overheen wordt getrokken, waardoor de sfeer nog diffuser wordt. Op Youtube vindt ik elk beeld afzonderlijk, duidelijker en helder.

 

 

 

 

Het mooie ervan is de concentratie waarmee ze aan het werk zijn, de waarneming van de omgeving, met name de inspiratiebronnen als tuin, atelier, de straat. Monet in zijn geliefde Giverny, Degas maakt een wandelingetje door Parijs, Rodin slaat de splinters in zijn baard, als hij werkt aan een van zijn beelden. Zijn kop is net zo gebeeldhouwd als zijn objecten om hem heen. De handen van Renoir intrigeren. De knoestigheid ervan vormen een schril contrast met zijn lichtvoetige balletmeisjes. Alle mannen hebben baarden en zijn boven de zeventig. Lange jassen, grote huizen, furore.

 

 

 

Het belang van het vastleggen in beelden. Dat begreep een jonge acteur in het jaar 1915, toen hij de film maakte, Sacha Guitry. Letterlijk leg je het tijdbeeld vast voor het nageslacht. Hoe kostbaar, dat we nu nog kunnen zien hoe ze destijds te  werk gingen, weliswaar zonder woorden, maar in gebaar. De voorstelling van een wandelende Monet door de tuinen van Givenchy staat vanaf nu als een beeld van Rodin op mijn netvlies gebeiteld.

 

De wandeling van Degas door Parijs heen voegt daar een extra bijzonderheid aan toe. Het Parijse leven uit die jaren, de kleding, het wandelen, een straatleven met andere Parijzenaars.

 

 

Het is al weer een tijd geleden dat ik de wereld van mijn ouders probeerde te duiden uit de boeken met foto’s, die er opdoken toen mijn vader overleed. Er zijn beelden bij van voor mijn geboorte. Sepia gekleurde foto’s die een heel ander leven verried, dan waar ik me een voorstelling van kon maken. Hoe moeilijk is dat te doorgronden. Zo moet het voor mijn kinderen nauwelijks te bevatten zijn hoe mijn jeugd zich heeft voltrokken. Het is een reden om te vertellen hoe dat leven ervaren werd. Fotobeelden alleen zijn niet voldoende. In de tijd dat zij klein waren, had ik helaas geen geld voor een filmcamera. Er zijn mensen waarbij het leven zich als een film ontrolt op een witte muur. Bij mij is het een grote puzzel geworden van een enorme hoeveelheid foto’s. Hoe kostbaar ze zijn besef je pas, als het in lengte der dagen achter je ligt.

029

De twee bakken onder mijn bed heb ik gedigitaliseerd. Nou ja, ik heb ze gefotografeerd en ingevoerd op de pc. Met de bruiloft van een van de tweeling heb ik diens ‘fotoboek’ in een kistje met kostbare fotoafdrukken gevat. Als iemand er niet meer is, zoals de vader van de vier, zijn foto’s zoveel meer waard. Ze zijn de stille getuigen van een verhaal, van een leven.

Ze krijgen meer waarde als je de kleur en de geur rond de beeltenis weet. Ik kan me nog heel goed voor de geest halen hoe het bij oma rook en bij ons thuis, de kamer van de zeven jongens ‘s morgens vroeg bijvoorbeeld of de geur van tot pap gekookte koolraap of bloemkool, die door het huis heen trok. De vochtige aardelucht van de kelder. Geur kleurt de waarneming op minstens zo’n bepalende manier. De geur van ons eigen huis, toen de kinderen nog klein waren, de hoge vochtigheidsgraad met de tweedehands, vermeende Perzische tapijten, de biezen matten, het kurk op de muur en het weelderige groen. Ze drukten een stempel op de beelden evenals de hondenmand en Lazy met zijn natte vacht, die typische hondengeur.

Ooit kwam ik binnen in een huis van een kennis, waar een doordringende poezengeur de harmonie doorsneed en uiteen reet. Een muur van geur. Net als die keer dat ik in Bulgarije met drie vriendinnen ging dineren en dat er een grote vochtplek voor een intense negatieve beleving zorgde. Er kon geen hap meer door mijn keel. Geur en kleur ontbreken aan het filmpje. Maar met wat fantasie, mijn opa achter zijn sigaar en hoe dat rook, de geur van olieverf en terpentijn daar doorheen, puzzel ik al heel wat geurfragmenten bij elkaar.

Deze zondag is precies druilerig genoeg om terug te deinen op de beelden van het verleden. Terug  naar mijn tijd en veel langer geleden. Sepia en nostalgie.

 

2 thoughts on “Sepia en nostalgie

Comments are closed.