Uncategorized

Nachtwende

Een van de boeken naast mijn bed heb ik vorig jaar gekregen bij het afscheid van mijn oudste kleuters op de Overkant. Het is de ‘Botanische revolutie’ met als subtitel: ‘De plantenleer van Charles Darwin’ en het is geschreven door Norbert Peeters. Iedere dag een verhaal uit dit boek blijft smullen, herhalen en smullen, herhalen en smullen. Er is geen moment van verveling bij of een gevoel van: Nou weet ik het wel. Zet het werk van Norbert Peeters naast het prachtige werk van Jolanda Schouten en zie hoe de wereld van plantenkennis en haar schoonheid in elkaar schuift.

134.jpg  jolanda schoutenJolanda Schouten

Mijn eerste tuin op de Westbroekse Binnenweg was van een oude tuinman, die met zorg zijn planten, bomen en struiken op kleur had gerangschikt. Een toef vruchtbomen die elkaar versterkten in de lente, een jonge rode Acer, die correspondeerde met de lichtere felrode ranke lelies in haar zichtlijn of de prachtige gloomy sfeer, die de Hosta’s opriepen afgewisseld met de bonte rij Hortensia’s voor het raam van mijn kleine huis. Aan de schaduwkant groeiden en bloeiden zijn wilde geraniums in alle maten en soorten en wisselden elkaar beleefd af in bloemenpracht.

Op de tuin daar kon je tot laat in de avond genieten van de rust en de stilte van het land.  Eerst waren er alleen de koeien die loom het gras uit de grond trokken met hun lange tong en me regelmatig kwamen begroeten met hun trage koeienblik over de sloot heen. Vanuit het weiland kwam de avond aan, daalde neer over het struweel en dompelde geleidelijk de tuin in diepe rust. Darwin en zijn zoon hadden voor de plantenslaap een prachtige naam verzonnen. Ze noemden het nyctitropie en later werd dit Nyctinastie. Het is afgeleid uit het Grieks van Nux en Tropein, nacht en wenden.  Onmiddellijk na het lezen van dit verschijnsel in de Botanische revolutie veroverde een woord haar plek in mijn brein. ‘Nachtwende’ noem ik vanaf nu de sluimerstand der planten.

img_8874.jpgBloeiende bermen

In Frankrijk maakte ik voor het eerst kennis met een verschil van dag en nacht in groei en bloei. Daar werd ik door de Oude opmerkzaam gemaakt op de Morgenster. In mijn vroege ochtendwandelingen als ik de berg opging langs de kleine landweggetjes met uitbundig bloeiende bermen, was er een stralende bloem die om het hardst om de aandacht streed en won met haar fiere, felgele krachtige uitstraling. De Morgenster ofwel ‘De tragopogon pratensis’.

135.jpgIllustratie uit de Botanische revolutie

Darwin en zijn zoon kwelden hun planten met insomnia, door ze uit de kas in de tuin te plaatsen, ze te prikken met spelden, stokjes en ze bewerken ze met kurk. Daardoor komen ze tot de ontdekking dat slapeloosheid bij planten tot dodelijke gevolgen kon leiden, maar er zaten haken en ogen aan hun bewering. Ze twijfelden op het laatst aan het idee of warmteverlies wel het uiteindelijke doel was van de slaapbeweging, zoals ze aanvankelijk dachten. De dagelijkse lichtwisseling lag meer voor de hand. Linnaeus zocht het in het ritme van de openings-en sluitingstijden van bloemen. Hij piekerde over een bloemenklok, de Horologium Florae

Hij heeft hem nooit aangelegd. Als hij het wel had gedaan was de dag begonnen met mijn Morgenster, die om vijf uur haar bloembladeren opengooit om de ochtendzon op volle sterkte te ontvangen. De ‘Morning glory’ de akkerwinde is de volgende om zes uur, de Japanse rimpelroos om zeven uur, de goudsbloem om acht uur enzovoort. Nooit op gelet. Alleen die ene werd me bijgebracht. Waar zou ik zijn en mijn kennis over Botanica zonder dit heerlijke boek vol wetenswaardigheden en onthullende geheimen.

133

Die Morgenster, de zonnebloem, alle bloemen die hun hart richten naar het licht, roepen gedichten op, zoals bij ene Otto Vaenius, die het volgende optekende in zijn Amorum emblata :

Altijd na mijn sonne/Der sonnen blom altijdt draeyt na der sonnen ganghen:/ Soo doet een minnaer oock, die na zijn lief hem wendt,/Daer hy  sijn hert en gheest, en sijn ghesicht na sendt/ Om haer altijdt te sien is meest al zijn verlanghen.

Het verlangen groeit iedere keer in balans naar het licht, het lief, de zon en de voorkeur voor een ochtendwandeling in het uur voor uur ontwaken na een verkwikkende nachtwende

Een gedachte over “Nachtwende

Reacties zijn gesloten.