Tussen de regels door zit goud

In Oirschot is een cultureel centrum, dat de Enck heet. Zodra je het Brabantse platteland per millimeter bent doorgereden, de trek over de snelweg van Utrecht naar iets voorbij den Bosch duurt net zo lang, hobbel je eerst het dorpje Best voorbij en daarna kom je in Oirschot, met een deftige klank door de oi.

Het regent dat het giet, zei men vroeger om aan te duiden dat het hemelwater meer dan rijkelijk naar beneden stroomde. De weg er naar toe was al een duikpartij geweest in buien die zich praktisch aaneenregen tot een grote waterlinie. Hink-stapsprong over de plassen heen, even nog uit praktisch oogpunt de AH in en daarna naar het theaterrestaurant. Het was een goed geoutilleerd gebouw. De Bibliotheek was aan de overkant, zoals het een echt Cultuurhuis betaamt en daar waren nog wat losse kaarten in de verkoop. Zuslief had ze ze via internet besteld.

We waren in afwachting want we kenden de cabaretier niet echt. Twee dames stonden in een strenge outfit, met oortjes in en een klein microfoontje langszij, iedereen nauwlettend gade te slaan. We waren ruim op tijd, hingen de jassen over een stoel gingen zitten en een zus haalde koffie. Men was in Oirschot een avond uit, dat kon je zien. Ik hield mijn lapje, de grijze poncho, om. Echt warm was het er niet. De kleinste van de twee dames stapte op ons af. De jassen mochten echt niet mee naar binnen, die moesten bij de garderobe afgegeven, ‘Dames, mijnheer’. Daarmee had ze haar observatiekunde verbruid. Mijn zus droeg weliswaar een geruit overhemd en had kort haar, maar in de verste verte zag ze er niet ‘meneerderig’ uit. De afgemeten toon en de onvriendelijke benadering waren met deze blunder een feit. Tussen ons en deze dame zou het niet meer goed komen.

Ondertussen gingen we naar de kern van haar verzoek. Was dat vanwege een brandweermaatregel of een volle zaal? Achteraf gezien dacht ik het laatste want Yvo Mijland merkte op dat dit de eerste keer was dat de zaal was uitverkocht. Vriendelijk om  souplesse vragen is een gave. De voorstelling zelf was zeer gemêleerd. Er werden waardevolle onderwerpen aangesneden. Hij toonde aan hoe divers wij zijn als mensen en hoe makkelijk we tot een meningsvorming te manipuleren zijn, hoe snel we  iedereen onze wil op willen leggen en niet snel geneigd zijn om het issue van alle kanten te bekijken. Het kind van de rekening is te allen tijde het kind dat niet gehoord wordt, zich niet gezien voelt en geen betekenis krijgt.

Hij roerde precaire onderwerpen aan, zoals de belevingswereld van het kind, die zo heel erg kan verschillen van de onze. Daarbij schuwde hij niet om banale voorbeelden te nemen. Zijn zoon riep tijdens een stoeipartij: ‘Pas op Papa, of ik spuit met sperma’. Met afgrijzen had hij de verschrikkelijkste scenario’s bedacht waardoor zoonlief tot dergelijke opmerkingen had kunnen komen, maar hij had de uitdrukking opgedaan tijdens een biologieles over de Zwarte Weduwe te gaan, de spin die haar mannetje op eet na paring. Zo onschuldig werkt dat in een kinderbrein, terwijl wij in een fractie van een seconde alle doem afroepen over té wijsneuzerige vrienden, vieze oude mannetjes en andere gevaren, waar kinderen aan blootgesteld worden. De essentie is wezenlijk. Onze wereld en die van het kind liggen soms mijlen ver uit elkaar, omdat onze beleving versluierd is met de bagage van jaren en niet meer puur en ontvankelijk zoals bij het kind.

De voorstelling wisselde in hoog tempo af met de Brabantse gemoedelijkheid, bijvoorbeeld de polonaise tijdens carnaval, het doorsnee volksvermaak zoals de voetbal-Oranje gekte en een zweem van platte humor, maar ondertussen kwam wel alles aan bod dat genoeg stof tot nadenken gaf.

Terug in de auto zaten we achter een lang snoer van Brabantse trekkers, waardoor de rit naar huis in tijd steeds verder weg kwam te liggen. We hebben het gehaald. Klokslag twaalf uur stak in de sleutel in het slot. Je moet er wat voor over hebben, maar dan heb je ook wat. Alleen die oortjes en die outfit in dergelijke strenge afgemetenheid,  daar valt nog wel wat aan te verhapstukken. Ga er heen, oordeel niet, maar verwonder je en luister goed. Tussen de regels door zit goud.