Gisteren probeerde de stagiaire een les te geven, waarin ze de kinderen het verschil tussen echt en nep uit wilde leggen. Ze liep er hopeloos in vast.  Ze had wel plaatjes op de laptop van een getekende baby en een echte, van een tekenfilm Nemo en een echte clownvis en een animatiefilm en een film over het dagelijkse leven.

Al gauw raakten we verstrikt in de definitie van echt en nep en kwamen we op het niveau van de filosofie terecht. Een gouden horloge dat niet echt is, is een nep horloge, maar wel weer van echt metaal gemaakt. Een kerstboom van plastic is nep, maar wel weer echt een boom van plastic. Ze begonnen zelf spontaan alles te bekijken en op te noemen, te zoeken naar lego en wat je er mee kon bouwen, een huis bijvoorbeeld, dat dan geen huis van steen was en derhalve nep, maar toch een huis, maar dan van lego. De benoeming van echt en nep is niet zuiver op de graad, zoals het werd voorgesteld. Het woord imitatie is geen enkele keer gevallen. Een meesterlijke imitatie van Rembrandt is geen echte Rembrandt, maar nog steeds een prachtig schilderij.

Heerlijk om even in te duiken en verder te zoeken dan onze neuzen lang zijn. In Tegenlicht bepleit filosoof en kunstenaar Koert van Mensvoort dat de tegenstelling in denken tussen echt en onecht onderuit moet. Hier in het westen wordt het maken van replica’s beschouwd als vervalsing, maar in Azië gaan ze daar heel anders mee om. Daar staat de beleving voorop en bouwen ze hele digitale voorstellingen met bewegende imitaties van schilderijen, om het zo echt mogelijk aan de bezoeker voor te kunnen schotelen. Hele westerse steden worden nagebouwd.

Koen van Mensvoort pleit ervoor om dat denken in tegenstellingen uit het raam te gooien, omdat het ons niet helpt, maar eerder verwarring sticht. Het komt vooral door het waardeoordeel dat wij westerlingen eraan hebben gehangen. Echt is goed en nep is bedrog. Maar iedereen die een clownvis ziet, zal onmiddellijk aan de kleine Nemo uit de gelijknamige film denken. daar kan je niets aan doen, dat roept het digitale beeld op.

In het programma Tegenlicht van de VPRO heet hij ons welkom in de digitale wereld van de alledaagse onwerkelijkheid. Dat is op zich al een prachtige tegenstelling. Koen van Mensvoort vergelijkt ons met een stelletje mopperaars, die vinden dat alleen echte kunst telt. Maar Taiwan wil kunst bij de kleine man brengen en doet dat middels een digitale wereld waarin bijvoorbeeld het meisje met de parel van Vermeer tot leven komt en zelfs het podium op stapt om iedereen kennis te laten maken met Vermeer.

In deze mediawereld is er heel veel wat we echt noemen , maar wat weer nep was in grootmoeders tijd. Koen van Mensvoort geeft als mooi voorbeeld dat een scan van Vermeer meer informatie geeft en daardoor boeiender is dan het schilderij zelf, waar alle toeristen zich om heen staan te verdringen en dat kleiner is dan een postzegel.

Een dergelijke ervaring had ik wel in het Louvre bij het zien van de Mona Lisa. Dat hele kleine doek, met een zaal vol  bewonderaars er voor zodat ik niets zag, heb ik overgeslagen. Dat had geen meerwaarde, maar de digitale tour door het Louvre waarbij het doek lange tijd minutieus te bewonderen valt heeft dan pas echt waarde.

https://www.npo.nl/vpro-tegenlicht/09-03-2014/VPWON_1209786

Wat is echt en wat is nep. In de journalistiek wordt men geacht objectief te zijn, maar gevoel en emotie zijn bijna niet te scheiden van het onderwerp, ook al is een journalist nog zo integer. Als objectiviteit niet langer absoluut is, vervagen de grenzen tussen objectief en subjectief. Met name in de fotografie kan je het origineel van bewerkte foto’s nauwelijks meer onderscheiden. Virtuele technologie ontwikkelt zich snel en maakt de beleving nog echter, alsof je op locatie bent als je naar een film kijkt, straks zijn er ook 4D films te zien, waarbij de wind door je haren strijkt en het opspetterende water je haren nat maakt. Het is alsof je er zelf onderdeel van uitmaakt. Het is een andere, een nieuwe werkelijkheid. Dat weten ze in Taiwan en Azie al lang.

Inderdaad. Gooi met Koen nep of echt het raam uit en bekijk alles op de juiste waarde. Welke  impact heeft het op jou. De enorme doeken van Rothko hebben door hun imposante afmetingen een grotere lading voor mij dan een virtuele afbeelding ervan zal hebben, maar bij de Mona Lisa werkte het precies andersom.

Gisterenavond had mijn lieve Pluis een hele echte muis mee naar binnen genomen. Ik woon twee hoog. Dat was geen fantasie en geen verzinsel, ik heb hem gered, zijn hartje klopte in zijn keel. Dat voelde ik. Echt is niet langer van virtueel te onderscheiden, maar de waarneming vertelt in welke wereld je de werkelijkheid aan het beleven bent. Waar een les al niet toe kan leiden.