Het voordeel van het vaste invallen is dat je aan het begin van het jaar over veel tijd mag beschikken. Na die periode van rust zal het andere uiterste de overhand nemen, dan is er ineens een overmaat aan invallers nodig om de stoplappen op te vullen en zal er op den duur een nijpend tekort ontstaan. Nu mag ik nog genieten van mijn eigen ‘Tussentijd’een begrip dat ik voor het eerst in museum Voorlinden tegenkwam.

Michaël Borremans.

Het is de vlag die de lading dekt. Nu het heilige ‘moeten’ uit het leven is gevallen komt er een andere beleving boven drijven. Ik herken het uit de periode dat ik een jaar thuis was en ik op krabbelde dank zij het nogal Amerikaanse geschoeide boek  ‘The Artist Way’. Het meest waardevolle dat dit boek los maakte, was het inzicht dat mijn tijd niet alleen uit werktijd bestond, maar dat ik moest leren ruimte te geven aan mijn eigen leven. Innerlijke ruimte die ik kon benutten met dingen te doen , die ik waardevol en verrijkend vond. Wat een mooi gegeven.

Een keer in de week ging ik naar een film, theaterstuk, dwaalde door een museum of in de natuur. Helemaal alleen. Dat laatste was de meerwaarde. Als je geen consessies hoeft te doen aan een ander, veert de eigen geest op, is er ruimte voor de beleving op zich, los van al het andere. Toen ik na dat ene jaar weer terug werd geworpen in de maatschappij, had ik me voorgenomen, die eigen tijd te bewaken. Toch slokte werktijd langzamerhand die kostbare tijd op, al kierde tussendoor veel meer speling om eigen denkbeelden te verwezenlijken. Langzaamaan breidden de museum en bioscoopbezoeken uit. Het schrijven erover, het peinzen, het pas op de plaats maken bij iets wat raakte, was veel vluchtiger dan gewenst. Het kon anders. Dat voorproefje had ik al gehad.

Nu ik weer in een bewuste afstand sta tot het werk, overkomt me dezelfde rust, intens en sonoor. De wetenschap dat er even niets anders is dan dit, zorgt ervoor dat er deuren worden opengezet die normaliter gesloten blijven, eenvoudigweg omdat je niet kan inschatten of je er wel toe komt met al het werk dat nog wacht.

Werk is jarenlang mijn heilige koe geweest en pas nu ik de grenzen heb verlegd, wordt duidelijk dat het goed was als inspiratiebron en klankbord, maar ook dat het overgaat in een periode van bewustwording, bezinning. Er is weer ruimte voor de innerlijke tijd en dat draagt een heerlijk gevoel met zich mee. In de cultuurgids van Vrij Nederland staat een opmerkelijke uitspraak van Marjet Roerink, een regisseur, die antwoordt op de vraag of haar verwachtingen bij haar eerste voorstelling zijn uitgekomen: ‘Ik had geen verwachtingen. Als je 17 bent, leef je in het nu. Verwachtingen zijn voor oude mensen’.

Het intrigeerde en vroeg om een analyse. Het tegenovergestelde is waar. Juist ‘oude’ mensen verwachten niets, die weten al lang wat er allemaal te koop is en kunnen hun staat opmaken. Zonder al mijn erfenissen had ik niet geweten wat ik nu weet. Misschien had ik de stap naar de tussentijd nooit gemaakt, als ik niet alles wat achter me ligt, had ervaren, eigen gemaakt en verwerkt.

Innerlijke tijd.

Hoe ouder je wordt hoe beter je weet, dat het leven van dag tot dag telt. Die wetenschap levert pure winst op. Ruimte voor de tussentijd en eigenheid en derhalve zo waardevol omdat het langzamer mag dan de hectiek van alle dag. Een groeiende twilightzone. Ik kan niet wachten tot het stilvalt en er alleen nog maar tussentijd is.