Voeding!

Gisteren kwam ik deze uitspraak van Kafka tegen: ‘A book must be the axe for the frozen sea inside us. That is my belief.’

zee-ijs

Ik gaf er een andere betekenis aan dan dat er stond. Ik dacht dat de bijl de roze suikerwereld stuk zou moeten slaan. Door mijn eigen visie op Kafka, las ik mijn eigen denkbeeld. Hij heeft me geleerd te zoeken naar de ondertonen van wat gezegd en geschreven wordt, de diepere lagen van de literatuur. Er staat echter: ‘Een boek moet de bijl zijn voor de bevroren zee in ons. Dat is mijn overtuiging.’

Er is een Kafka voor kinderen. Het is geschreven door Matthue Roth, die op een lome namiddag in het park met zijn twee dochters van drie en vijf het verhaal voorlas van Jakhalzen en Arabieren van Kafka. Aanvankelijk was hij het niet van plan, maar toen bedacht hij zich en deed het toch. Baat het niet dan schaadt het niet. De dagen erna vroegen ze keer op keer om dat verhaal.

Kafka for kids gaat over een jongen, die in een insect veranderd, over jagers die filosoferen over de jacht en daarna alsnog gaan jagen, over een meisje dat de leider wordt van een groep monsters. De illustraties zijn uitgevoerd in prachtige zwart/wit tekeningen. De sfeer die het boek oproept is dezelfde als gegeven is aan schrijvers als Lewis Carroll en Roald Dahl. De vileine ondertonen van het boek maken het verhaal. Ik hou ervan. Ze behoren tot mijn bijbels van de kinderliteratuur.

Dat is mijn eigen bijl om tóch die roze kinderwereld stuk te slaan, eenvoudigweg omdat die in het echte leven ook niet roze is, maar schurende, bijtende, lieflijke en heftige randen toont en kinderen zich beter kunnen spiegelen aan een reële werkelijkheid.  Ik gun ze zoete dromen, die mooier en groter zijn als ze de wereld erbuiten leren kennen.

The Fairy Tales of the Brothers Grimm van Mevr. Edgar Lucas uit 1909

Kafka was een groot liefhebber van Grimm en Andersen en het zal ongetwijfeld de basis hebben gevormd voor zijn oeuvre. Een van mijn vriendinnen vraagt zich in haar boek af of Kafka in zijn partnerkeuze zo ongelukkig was omdat hij daarin het sprookje najoeg. Ik weet alleen dat hij zijn enige verloofde voorlas uit die gruwelijke verhalen en daarmee misschien wel zijn eigen sprookje stuk sloeg.

Ik hou van sprookjes en geloof erin. Kinderen griezelen op een volkomen andere manier dan volwassenen. De lading die wij meetorsen aan realiteit weegt zwaarder en kleurt de waarneming. Kinderen luisteren zuiver op de graad. Ze vormen er hun eigen beelden bij, daarom vind ik het soms jammer, dat films die eigen voorstellingen overschreeuwen. Zelfs illustraties doen dat, al zijn ze ook een podium om in weg te dromen. Het schilderij aan de muur, het gat in de grond, een betoverde spiegel om in te stappen en meegevoerd te worden in het verhaal.

Kafka for kids is prachtig geïllustreerd met mooie zwart/wit tekeningen van Rohan Daniël Eason, waarin je weg kunt lopen als in de illustraties van John Tenniel bij het verhaal van Alice in wonderland door Lewiss Carrol.

Het witte konijn uit Alice in Wonderland.

Het is tegelijkertijd wat Kafka bedoelde. Een boek dat emoties oproept, welke dan ook, dat elke schurende rand een tegengestelde emotie geeft, is een goed boek. Griezelen leert je dat lieflijk tegenover gruwelijk staat, dat angst tegenover moed staat, dat haat tegenover liefde staat. Vroeger zei men: ‘Een kinderhand is gauw gevuld’. Hun fantasie is gretiger en oneindig en heeft voeding nodig, echte voeding en niet alleen maar de zoetgevooisde suikerwereld van rozen en fondant.