Varen op het kompas van de ziel

In het filmhuis het Hoogt draait een indrukwekkende film, die op de IDFA van 2016 al werd bejubeld. Ik kreeg vanmorgen de trailer onder ogen en heb gebiologeerd gekeken naar de beelden. In een paar flarden trekt een heel leven aan je voorbij. Een vrouw die ooit vermaard was om haar vernieuwende flamencodans, zit in een stoel en vertelt. Met passie verwoordt ze levendig wat flamenco met een mens doet. Ze beschrijft hoe haar ziel een voor een de deuren opent van haar gedrevenheid, haar hartstocht, haar liefde voor het samenkomen van de intense gevoelsbeleving en haar lichaam, een opnieuw geboren worden, een samensmelten, een vervloeien van het diepste innerlijk en de krachtige uitingsvorm, haar taal, die Flamenco heet. De vrouw is Antonia Santiago Amador, of kortweg ‘La Chana’.

Er is een stukje film van haar waarin ze bij de opening van het Amsterdamse Spaanse filmfestival op het podium zit. Door haar knieën kan ze niet meer staand dansen. De zaal verstomt bij het horen van de eerste klanken van de rauwe en toch zo liefdevolle, muziek, het opzwepende klappen van de handen, de lijdzame en toch zo strijdbare blik en handen die het hart uit haar lijf rukken en voor de voeten van de kijkers gooit. ‘Hier, hier ben ik, in al mijn nietigheid met al mijn gebreken, maar trots op wie ik ben. Ik. Ooit overmand door een slechte zigeuner, maar weer terug op het podium. Lichamelijk misschien versleten maar het vuur brandt’ Dat vertellen haar handen en het driftige voetenwerk, dat nog niets heeft ingeboet aan kunde en gave. In  mijn beeldvorming is ze al uit de stoel verrezen. Geen seconde ouder als in haar glorietijden van weleer in de jaren zeventig.

Deze vrouw verdween van het wereldtoneel door haar man, die jaloers op haar succes was. Het hele verhaal leest als een roman met alle cliché’s van dien, maar dankzij de energieke verschijning op het podium wordt het een tragedie, van waaruit de Phoenix herrijst uit haar as en met furore nog eenmaal haar ziel naar buiten keert om ons te tonen dat de grote liefde niets aan kracht heeft ingeboet. Ze is nu zeventig jaar.

De film is het debuut van Lucija Stojevic, die door toeval la Chana ontmoette. Lucija noemt het einde bitterzoet omdat het definitief een afscheid van deze flamencodanseres van haar grootste passie zal zijn. De grote kracht van deze vrouwen is het geloof in zichzelf en de dingen die ze doen, waardoor het doel  behaald kan worden. Beiden hebben met een ijzeren doorzettingsvermogen ondanks tegenslagen bereikt wat ze wilden. Lucija vond een manier om de documentaire te maken ondanks het geworstel om de financiën, La Chana wist haar naam onsterfelijk te maken door nog een keer te schitteren met haar flamboyante stijl in het dansante en in het hartverscheurende liefdesverhaal van haar leven.

Als een trailer van een documentaire al zoveel los maakt, hoe zal mijn gevoel dan zijn na het zien van het origineel. Deze prachtige humorvolle vrouw is geboren voor de dans, haar voeten zijn altijd blijven dansen, ondanks het lichamelijke ongemak. Ze zit als een koningin op het podium en iedereen is gebiologeerd door de bezielende handen, voeten en haar meeslepende mimiek. De rode schoentjes, het sprookje van Hans Christian Andersen, flitsen mijn gedachten binnen. Niet vanwege de moraal, maar omdat voeten niet kunnen stoppen met dansen. Het vuur diep binnenin haar is blijven branden en het is de motor, de kracht van haar bestaan. Varen op het kompas van de ziel en wij mogen een stukje meevaren.