Kinderliteratuur is een hoofdstuk apart, of eigenlijk, juist niet. De Amerikaanse essayist, publicist en schrijver J. B. White schreef in zijn artikel ‘How to write for children’: “Anyone who write down to children is wasting his time. You have to write up, not down.” Kinderen hebben geen behoefte aan een glad gestreken wereld van zoetgevooisde kabbelende verhalen in roze suikerspinnen gedrenkt, maar ze willen heel graag dat er gekeken wordt naar de toppen en de dalen, hun worstelingen met emoties als verdriet, eenzaamheid, onzekerheid en karma.
Ik las dat op een van de brainpicking pagina’s van Maria Popova. Ze haalde als voorbeeld het ontroerende boek van Oliver Jeffers aan. Het is een boek over liefde, verlies en hoop. Hij illustreerde en ving zijn woorden in prachtige beelden, die zelfs zonder de ondertiteling eigenlijk het hele verhaal vertellen, subtiel maar onmiskenbaar.
Bij het lezen vlogen gedachten in eerste instantie weg naar Message in a Bottle, over dezelfde eenzaamheid en de boodschap doorgeeft dat verslagenheid lichter voelt bij de ontdekking niet de enige te zijn met dergelijke gevoelens.
The Police – Message in a Bottle
Just a cast away an island lost at sea-o
Another lonely day, no one here but me-o
More loneliness than any man could bear
Rescue me before I fall into despair-o
I’ll send an S.O.S. to the world
I’ll send an S.O.S. to the world
I hope that someone gets my
I hope that someone gets my
I hope that someone gets my message in a bottle yeah
Message in a bottle yeah
A year has passed since I wrote my note
But I should have known this right from the start
Only hope can keep me together
Love can mend your life but love can break your heart
refr.
Walked out this morning I don’t believe what I saw
A hundred billion bottles washed up on the shore
Seems I’m not alone in being alone
A hundred billion castaways looking for a home
refr.
Dat is wat White bedoelt met het ontrafelen van de echte wereld voor kinderen en niet door die zoete Teletubby Bel als het aankomt op de boodschap die doorgegeven moet worden. Kinderen hebben recht op het juiste referentiekader. Bij het ontkennen van het bestaan van dit soort gevoelens bij kinderen wordt er voorbij gegaan aan hun persoonlijkheid.
Zodra we het in de filosofieles op school over dood hebben, komen achter elkaar de verhalen over lieve opa’s en oma’s die ze missen, maar ook de cavia, de kat, de hond, zelfs het lieveheersbeestje. Dan kunnen er spontaan tranen vloeien of is er die vleug van verzachting, die over de gezichten heen trekt als ze aan een mooie herinnering denken.
In het boek The heart in the bottle begint het leven als een sprookje. ‘Once there was a little girl’. Ze is een gewoon klein meisje met honderd vraagtekens, zoals elk kind die kent. Haar vader laat zich mee voeren en voedt haar nieuwsgierigheid met een groot aantal boeken over de fascinerende wonderen der natuur. Geen zee is te hoog en geen ster is te ver.
Een paar illustraties verder staat het meisje voor een lege stille stoel. Niet alleen speelt Jeffers met het beeld maar ook met het licht en de schaduw, die de eenzaamheid versterkt en voelbaar maakt. Dat is de grote kracht van het boek. Alles wordt vooral tussen de regels door gezegd en getoond en de woorden maken ruim baan voor de beleving.
Het omgaan met dit verlies is voor volwassenen al zwaar, laat staan voor een klein meisje. Ze kan het ook geen plek geven en besluit om haar hart op te bergen op een veilige plek door het in een fles te stoppen, die ze om haar nek hangt. Zo voelt ze de pijn niet meer. Later blijkt dat in diezelfde koude stroom ook haar liefde voor het leven verdwenen is.
Ze vergeet alle mooie verhalen van haar vader en de schoonheid om haar heen. Bij een wandeling op het strand als volwassen vrouw komt ze een klein meisje tegen dat overloopt van nieuwsgierigheid naar het leven en alles wat dat vertegenwoordigt. De afgevuurde vragen brengen haar terug naar het kleine meisje in haarzelf, naar alles wat ze verloor, toen ze haar hart pantserde tegen het verlies. Als ze dan het hart wil bevrijden ontdekt ze dat het glas zich heeft gehard en nauwelijks te slechten valt. Alleen een kinderhand kan het bevrijden. Het hart valt op haar plek en de stoel is niet langer leeg en eenzaam.
Het is een prachtig verhaal met een mooie boodschap, die kinderen moeiteloos aanvaarden en begrijpen. De angst dat dergelijke emoties tere kinderzielen zou beschadigen wordt er door te niet gedaan. Alleen al de schoonheid van woord en beeld is een verrijking.
Er is ook een interactieve app, waardoor kinderen het boek in kunnen en de beleving kan worden aangevuld met hun eigen ideeën en gevoel.
De schoonheid en de intensiteit van het boek blijft prefereren, vooral door de mooie dichterlijke manier om het verlies en het buitensluiten van het gevoel een podium te geven, of het nu om de kat, de cavia, de oma of de vader gaat. Kinderverdriet verdient een volwassen benadering met alle rafelranden en de hoopvolle weg van de eigen keuze, die te allen tijde kan worden bijgesteld.
Mijmeringen 
Een gedachte over “Kinderverdriet.”
Reacties zijn gesloten.