Uncategorized

Oprechte vriendschap

In de nieuwe ‘Zin’ werd ik geattendeerd door Dorine Wiersma, op een vers van Annie M.G. Schmidt: De Achteraffers.

Had ik niet beter eerst kunnen denken en dan pas gaan doen, zegt heel het vers. Met een stortvloed aan woorden wordt het uit de doeken gedaan. Minstens twaalf situaties, waarvan ze zich had kunnen bedenken, het beter niet te doen. ‘Als hadden geweest is, is hebben te laat’. Dat wisten ze vroeger te lispelen bij dergelijke verzuchtingen. Reken maar dat er momenten geweest zijn, dat ik liever mijn tong had willen afbijten. Het gaat er ook niet om dat het gebeurd is. Als Achteraffer zou je er beter aan doen te bedenken welke nieuwe wegen in te gaan, nu alles zo gelopen is. Dat geeft wellicht een nieuwe, andere energie, dan stil blijven staan bij iets wat toch niet meer veranderd kan worden. Het gedicht gaat als volgt:

Had ik dat achteraf niet moeten zeggen?
Had ik dat achteraf niet moeten doen?
Zo leven wij – de achteraffers.
Had ik dat moeten verzwijgen – toen?

Had ik de wasman een fooi moeten geven?
Had ik dat achteraf nou maar gedaan!
Had ik met Adriaan moeten gaan leven
of zou dat misschien ook niet goed zijn gegaan?

Had ik die jas liever niet moeten kopen?
Had ik maar niet naar Marie moeten gaan?
Had ik maar beter gewoon kunnen lopen
in plaats van zolang op lijn negen te staan?

Had ik die trap liever niet moeten boenen
en had ik niet uit moeten gaan zonder vest
en had ik me niet moeten laten zoenen
door die vervelende kerel uit West?

Wij achteraffers, wat zijn we toch moeilijk
en – achteraf – voor ons zelf nog het meest.
Had men ons niet beter op kunnen hangen?
Was dat achteraf niet het beste geweest?

Mooi vind ik de quoot die ik bij Lenette van Dongen op internet tegen kwam. ‘Achteraf weet je alles van te voren’. Het hoort een beetje bij de as, die verbrande turf is, bij berouw komt na de zonde. Het gaat nog verder. Het mijmert over spijt hebben en iets over willen doen. Het kleurt een herinnering anders in, vervaagt de directe aanleiding en daarmee de noodzaak. Of heeft de noodzaak de directe aanleiding vervormt.

Achteraffers horen bij het leven. Acceptatie is de beste oplossing voor het geheel. Het is er en wat gaan we er mee doen. Maak de weg vrij voor het inslaan van een ander pad of maak het euvel bespreekbaar. Makkelijker gezegd dan gedaan. Het is niet waar je doorgaans voor kiest.

Laatst kwam ik in een onverkwikkelijke situatie terecht. In de emotie van een ander zonder dat ik daar op voorbereid was. Kennelijk stond mijn antenne verkeerd afgesteld. Ik  had juist een goed gevoel, omdat ik dacht dat ik een goede weg was ingeslagen. Mijn houding en mijn woorden bleken hartzeer op te leveren bij de metgezel van dat moment. Totaal ontredderd onderging ik iets, wat ik niet voorvoeld had, niet begreep. Waar kwam dat ineens vandaan. In de nachten erna trad de achteraffer in mij in werking. Ik liep het hele scenario door, maar vergat soms cruciale aanleidingen omdat ik de teksten niet meer woordelijk wist. Ik had alleen nog maar het bijbehorende gevoel. Open antwoorden zonder de vragen. Daar schiet een mens niet mee op.

065Gedachten

Ik merk nu ik erover schrijf, dat het helpt om de gebeurtenissen een podium te geven. Het gekwetst zijn af te ritsen, het kale gevoel over te houden. Emotie en achteraf lopen meestal hand in hand. Ze zijn dikke vrienden en vormen een blok ten opzichte van de spijtoptanten. Vroeger hadden we duiveltjes. Kleine rode wezentjes die met een drietand en hoorntjes op je schouder zaten en die kleine stekeleteën tussen je gedachten prikten. Duiveltjes die je naar eer en geweten beter kon negeren, maar die altijd sterker bleken. Ooit slingerde ik in blauwe balpointletters de meest grove verwensingen naar mijn vader en moeder toe. Toen ze achteraf mijn dagboek hadden geopend om te weten waarheen ik, als puber, weggelopen kon zijn, was dat mijn meest deemoedige moment van Achteraffertje. Had ik het maar nooit opgeschreven. Gedachten zijn het onderwerp niet. Gedachten zijn misschien te raden, maar ook het best te verstoppen.

035Echte vriendschap

Ik heb heel wat nachten daarna wakker gelegen en nog. Het liefst zou ik het breiwerk uithalen en overnieuw beginnen, maar een vriendschap is geen breiwerk. Een Annie M. G. Schmidt achteraffertje pur sang. Omdat die verbondenheid me dierbaar is, maar ik het op deze manier niet kan. Omdat ik nog niet het nieuwe pad heb ontdekt. Omdat de eerste steken al bij aanvang anders hadden moeten worden opgezet. Daar is ook het verschil met een breiwerk. Een broddellap haal je uit, iets wat onmogelijk is met oprechte vriendschap.

 

5 gedachten over “Oprechte vriendschap

  1. Herkenbaar, Berna. Soms gebeuren deze dingen en kun je er danig door overrompeld worden, kost het ‘achteraf’ tijd te herstellen.

    Like

Reacties zijn gesloten.